Кіріспе
Фитцху Ли (19 қараша 1835 – 28 сәуір 1905) – американдық генерал және саясаткер, Вирджиния штатының 40-шы губернаторы, дипломат және испан-американ соғысында АҚШ армиясының генералы. Ол Конфедерация Штаттары Әскери-теңіз күштерінің капитаны Сидни Смит Лидің ұлы және Роберт Э. Лидің сіңілі баласы болды.
Fitzhugh Lee (November 19, 1835 – April 28, 1905) was a Confederate cavalry general in the American Civil War, the 40th Governor of Virginia, diplomat, and United States Army general in the Spanish–American War. He was the son of Sydney Smith Lee, a captain in the Confederate States Navy, and the nephew of Robert E. Lee.
Ерте өмір және білім
Ли 1835 жылғы 19 қарашада Вирджиния штатының Фэрфакс округіндегі Клермонт қаласында дүниеге келген. Ол "Жылы ат Гарри" Лидің немересі, Роберт Э. Ли мен Сэмюэл Купердің туысы, Джордж Вашингтон Кустис Ли, В. Х. Ф. "Руни" Ли және Роберт Э. Ли, кішінің інісі болған. Оның әкесі, Сидни Смит Ли, Япон суларында коммодор Перридің қол астында қызмет етіп, капитан шеніне жеткен; анасы, Анна Мария Мейсон Ли, Джордж Мейсонның немересі және Джеймс Мюррей Мейсонның қарындасы болған. Ли Нью-Йорктегі Вест-Пойнттегі АҚШ Әскери академиясына түсіп, 1856 жылы бітірген, содан кейін 2-ші кавалерия полкінде (кейін 5-ші кавалерия полкі деп аталды) екінші лейтенант болып тағайындалды, оған полковник Альберт Сидни Джонстон басшылық еткен, ал оның ішіндегі лейтенант-полковник оның туысы Роберт Э. Ли болған. Кавалериядағы кіші офицер ретінде ол Техастағы команчтерге қарсы шайқастарда көрсеткен батылдығымен көзге түсті және 1859 жылғы мамыр айында Техастың Нескутунга қаласынан өткен шайқаста ауыр жарақат алды. 1860 жылғы мамыр айында ол АҚШ Әскери академиясында кавалерия тактикасы бойынша оқытушы болып тағайындалды, бірақ Вирджиния Американдық Азамат соғысының басында Конфедерациямен одақтасып, бөлінуді жариялағаннан кейін шенінен кетті. Геттисбургтен шегіну кезінде Лидің бригадасы Шепардстаундағы фордтарды ұстап тұрып, АҚШ армиясының Потомак өзенінен өтуіне кедергі келтірді. Ли 1863 жылғы 3 тамызда генерал-майор болып тағайындалды, Чарльз-Сити округінде және Принс-Джордж округіндегі Форт-Поухатан қаласында. Стюарттың қазасынан кейін Ли генерал-майор Уэйд Хэмптонның қол астында қызмет етті. Хэмптон, соғыстың көп бөлігінде Лидің теңдесі болған, Стюартты алмастыру үшін жоғары шені мен тәжірибесіне байланысты тағайындалды; сол кездегі кейбір бақылаушылар Роберт Э. Лидің туысы бұл міндетке ие болады деп күткен. Тревильян стансасының шайқасында Хэмптонның кавалериясы генерал Шериданның кавалериясының генерал Дэвид Хантердің батыс Вирджиниядағы күштеріне көмектесуіне кедергі келтірді, бұл генерал Роберт Э. Лидің жабдықтау және байланыс желілеріне елеулі зиян келтіретін еді. Бұл шайқас генерал-лейтенант Джубал А. Эрлидің Ричмондтан Хантердің қоршауына түскен Линчбургке көмекке аттануына да мүмкіндік берді. Хэмптонның кавалерия корпусы Шериданның Петербургке қайтуын қадағалады. Фитцхуг Ли кейіннен Шенандоа алқабында генерал-майор Филипп Шериданға қарсы жорықта Эрлиге қосылды, ал Үшінші Винчестер шайқасында (1864 жылғы 19 қыркүйек) үш жылқы оның астынан атылып түсті және ол ауыр жарақат алды. Генерал Хэмптон Солтүстік Каролинадағы генерал Джозеф Джонстонға көмекке жіберілгенде, Роберт Э. Лидің барлық кавалериясының басқаруы 1865 жылғы 29 наурызда Фитцхуг Лиге жүктелді, бірақ Аппоматтокстағы капитуляция науқанның басталуынан кейін көп ұзамай болды. Фитцхуг Ли сол жылдың 9 сәуірінде Фермвилл қаласында конфедераттардың соңғы шабуылына жетекшілік етті.
Азамат соғысынан кейінгі кезең
Азамат соғысы аяқталғаннан кейін Фитцху Ли Вирджиния штатының Стаффорд округінде шаруашылықпен айналысып, оңтүстік халқын соғыс мәселесіне келісімге келтіруге белсенділік танытты. Ол бұл соғысты даулы мәселелердің түпкілікті шешімі деп есептеді. 1875 жылы Бостон қаласында Банкер-Хилл шайқасының 100 жылдығына қатысып, құттықтау сөз сөйледі. 1885 жылы Вест-Пойнттің қонақтар кеңесінің мүшесі болды, ал 1886 жылдан 1890 жылға дейін Вирджиния штатының губернаторы қызметін атқарды. 1885 жылы республикашыл Джон Сержант Уайзды 52,77 пайыз дауыспен жеңіп шықты. Ли 1885 және 1893 жылдары президент Гровер Кливлендтің салтанатты шерулерінде үшінші дивизияға басшылық етті.
Гаванадағы бас консулы
1896 жылы сәуірде Ли президент Кливлендтің Гаванадағы бас консулы болып тағайындалды, оған әдеттегі консулдық жұмысына қоса дипломатиялық және әскери міндеттер де жүктелді. Осы лауазымда, оны президент Уильям Маккинли 1898 жылға дейін сақтап қалды, ол ең алдымен үлкен қиындықтарға тап болды, бұл Maine әскери кемесінің жойылуымен аяқталды. Испания мен АҚШ арасында соғыс жарияланғанда, ол АҚШ армиясына қайта оралды. Ол Америка Құрама Штаттарының еріктілерінің генерал-майорлары болған төрт бұрынғы Конфедерация армиясының генералдарының бірі болды; қалғандары Мэтью Батлер, Джозеф Уилер және Томас Л. Россер. Фитцхуг Ли 7-ші армия корпусына қолбасшылық етті, бірақ Кубадағы тікелей әрекеттерге қатыспады. 1899 жылы Гавана мен Пинар-дель-Рионың әскери губернаторы болды, содан кейін Миссури департаментіне қолбасшылық етті және 1901 жылы АҚШ армиясының бригадир-генералы шенімен зейнетке шықты. Ли 1907 жылы Хэмптон Роудстағы Сеуэлл нүктесінде қайтыс болғаннан кейін өткізілген Джеймстаун көрмесі комитетінің алғашқы лидерлерінің бірі болды. Ли Роберт Ли туралы мақалалар, «Ұлы қолбасшылар» сериясы (1894), «Генерал Ли, соғыс жылнамасы» (1894) және «Кубаның Испанияға қарсы күресі» (1899) кітаптарын жазды.
Өлім
Ли Вашингтонда, Колумбия округінде қайтыс болды және Ричмондтағы Голливуд бейістігінде жерленді.
Мұра
Ол мемлекетке опасыздық жасады деп айыпталды, бірақ 1869 жылдың ақпан айында айыптау алынып тасталды. Ли кейін кешірім алды. Жетінші армия корпусы қауымдастығы және оның көмекші ұйымдары 1898-1899 жылдары Лидің жетінші армия корпусына қызметіне арналған ескерткіш орнатып, оны Вирджиния штатының Ричмонд қаласындағы Монро паркіне қойды. Ричмонд қаласы Лидің Конфедерацияға қатысқандығын ескере отырып, 2020 жылдың 9 шілдесінде ескерткішті алып тастады.