Кіріспе
Конфедерациялық армияның генералы (1807–1891)
Джозеф Эгглестон Джонстон (3 ақпан 1807 – 21 наурыз 1891) – мексика-американ соғысы (1846–1848) және семинол соғыстары кезінде АҚШ армиясында ерекше көзге түскен американдық карьералық әскери шенеунік. Вирджиния АҚШ-тан бөліну туралы жариялағаннан кейін, ол Конфедерация армиясына жоғары дәрежелі генерал-офицерлердің бірі ретінде қабылданды. 1888 жылдан 1889 жылға дейін ол 1847 жылғы Ацтек клубының вице-президенті, ал 1889 жылдан 1890 жылға дейін президенті болды. Джонстон Нью-Йорк штатындағы Вест-Пойнт әскери академиясында азаматтық инженер мамандығын алып, Роберт Лимен бірге бітірді. Ол Флорида, Техас және Канзаста қызмет етті. 1860 жылға қарай ол АҚШ армиясының генерал-квартирмейстері лауазымына ие болып, бригада генералы шеніне жетті. Джонстонның Америка Азамат соғысындағы тиімділігі Конфедерация президенті Джефферсон Дэвиспен туған шиеленістерден төмендеді. Ол жеке басшылық еткен көптеген науқандарда жеңіске жете алмады. 1861 жылғы шілдеде Булл-Ран шайқасының бірінші кезеңінде Конфедерацияның аға қолбасшысы болды, бірақ жеңіс көбінесе оның бағыныштысы П.Г.Т. Борегардқа есептелді. Джонстон 1862 жылы Жарым арал науқаны кезінде Конфедерацияның Вирджиния штатындағы Ричмонд астанасын қорғады, бірақ АҚШ генерал-майоры Джордж Б. Макклелланның басым күштерінің қысымымен шегінуге мәжбүр болды. Ол Жеті сосна шайқасында ауыр жарақат алды және оның орнына Роберт Ли келді. 1863 жылы Джонстон Батыс департаментіне басшылық етті. 1864 жылы Атланта науқанында Теннесси армиясын АҚШ генерал-майоры Уильям Текумсе Шерманға қарсы басқарды. Соғыстың соңғы күндерінде Джонстон Каролина науқанында қалған аздаған күштерге басшылық етуге қайта тағайындалды. АҚШ армиясының генералдары Улисс Грант және Шерман оның соғыстағы іс-әрекеттерін жоғары бағалады және соғыстан кейін Джонстонмен дос болды. Соғыстан кейін Джонстон теміржол және сақтандыру салаларында басшылық қызметтер атқарды. Ол Демократтық партиядан АҚШ Өкілдер палатасына сайланды және бір мерзім қызмет етті. Ол Гровер Кливленд басшылығымен теміржол комиссары болып тағайындалды. Джонстон Шерманның жерлеу рәсіміне қатысқаннан кейін 10 күннен кейін пневмониядан қайтыс болды.
Алғашқы жылдар
Джонстон 1807 жылғы 3 ақпанда Вирджиния штатының Фермвилл қаласына жақын орналасқан "Черри Гроув" ауданындағы Лонгвуд үйінде дүниеге келді. (Кейін Лонгвуд үйі өртеніп кетті. Жаңадан салынған үйде 1827 жылы Роберт Лидің штабындағы офицер Чарльз С. Венабл дүниеге келді. Қазір ол Лонгвуд университетінің президентінің резиденциясы ретінде пайдаланылады.) Оның әкесі Питер Джонстон 1726 жылы Шотландиядан Вирджинияға көшіп келген. Джозеф судья Питер Джонстонның кіші ұлының (1763–1831) және Мэри Валентин Вудтың (1769–1825), Патрик Генридің қарындасы Люси Вудтың қызы, жетінші баласы болды. Ол әкесі Генри Ли III-тің басқаруымен Американдық революциялық соғысында қызмет еткен майор Джозеф Эгглестонның құрметіне аталды. Оның ағасы Чарльз Клемент Джонстон АҚШ конгрессмені, ал оның сіңілі ұлы Джон Уорфилд Джонстон АҚШ сенаторы болды; екеуі де Вирджинияны өкілдік етті. 1811 жылы Джонстон отбасы Теннесси шекарасына жақын орналасқан Вирджиния штатының Абингдон қаласына көшіп келді, онда оның әкесі Питер Панецилло деп атаған үй салды. Джонстон 1825 жылы Джон К. Калхун әскери министр болған кезде АҚШ Әскери академиясына қабылданды. Ол оқуда орташа нәтижелер көрсетті және көптеген тәртіптік ескерту алмады. 1829 жылы 46 курсанттың арасында 13-орынды алып бітірді және 4-ші АҚШ артиллериясының екінші лейтенанты болып тағайындалды. Ол тұрақты армияда генерал-офицер шеніне көтерілген алғашқы Уэст-Пойнт түлегі болды, 1829 жылғы сыныптасы Роберт Лиден (46-дан 2-орын) жоғары шенге ие болды.
АҚШ армиясының қызметі
Джонстон 1837 жылдың наурыз айында Армиядан кетіп, азаматтық инженерияны оқыды. 1845 жылдың 10 шілдесінде Балтиморда Джонстон Луис Маклейн мен оның әйелі Лидия Муллиган Симс Маклейнге (1822–1887) үйленді. Оның әкесі Балтимор және Огайо темір жолының президенті, көрнекті саясаткер (Делавэр конгрессмені және сенаторы, Лондонға елші, және президент Эндрю Джексон кабинетінің мүшесі) болды. Олардың балалары болмады. Джонстон Мексика-Америка соғысының басталуына зор қызығушылық танытты. Ол Веракрус қоршауында генерал-лейтенант Винфилд Скотттың штабында қызмет етті, және Скотт оны провинциялық губернаторға бағыну талабын жеткізуге таңдады. Ол Бриг. генерал Дэвид Э. Твиггс басшылығымен ішкі аймаққа жылжудың алғы шебінде болды және Серро-Гордо шайқасы алдында барлау жүргізу кезінде гранатадан ауыр жарақат алды. Ол Серро-Гордодағы іс-қимылдары үшін подполковник шеніне көтерілді. Ауруханада жазылғаннан кейін, ол Пуэбла қаласындағы армияға қайта қосылды. Мексика қаласына қарай жылжу кезінде ол "АҚШ Вольтижерлер полкінің" қосалқы командирі болды, бұл полк жеңіл жаяу әскерінен немесе шабуылшылардан құралған. Ол Контрерас және Чурубуско шайқастарында көзге түсті, Шапультепекте қайтадан жараланды және соңғы екі шайқаста екі рет жоғарылатылып, еріктілер полкінің полковнигі ретінде соғысты аяқтады. (Соғыс аяқталғаннан кейін ол топографиялық инженерлердің капитан шеніне оралды.) Винфилд Скотт: "Джонстон керемет сарбаз, бірақ ол өзін дерлік әр шайқаста атып алуға бейім еді" деді. Джонстонның соғыстағы ең үлкен қайғысы – оның жүрегі елжірегені оның жүрек туысы Престон Джонстонның қазасы болды. Роберт Ли Джонстонға мексикалық артиллериялық снаряды Контрераста Престонды өлтіргенін хабарлағанда, екеуі де жылады, ал Джонстон өмірінің соңына дейін қайғырды. Джонстон 1841 жылы Техас-АҚШ шекарасын зерттеуде инженер болды; ол аймаққа оралды, Техас департаментінің бас топографиялық инженері болып тағайындалды және 1848 жылдан 1853 жылға дейін қызмет етті. 1850 жылдары ол бұрынғы шеніне қол жеткізуге тырысты, Соғыс департаментіне полковник шенімен ұрыс полкіне қайтару керектігін ұсынатын хаттар жіберді. Соғыс министрі Джефферсон Дэвис, Джонстонның Вест-Пойнттегі танысы, осы ұсыныстарды қабылдамады, кейін Азамат соғысы кезінде де осылай істеді, бұл Джонстонды қатты ашуландырды. Осы келіспеушілікке қарамастан, Дэвис Джонстонды жаңадан құрылған полктердің бірі, Канзас штатындағы Форт-Ливенуорттағы 1-ші АҚШ атқыштар полкінің подполковнигі етіп тағайындады. (Осы уақытта Роберт Ли полковник Альберт Сидни Джонстон (туыс емес) басшылығымен 2-ші АҚШ атқыштар полкінің подполковнигі болып тағайындалды.) Осы рөлде Джонстон Вайоминг территориясындағы сиуларға қарсы әрекеттерге және болашақ штатта құлдыққа байланысты зорлық-зомбылыққа қатысты, ол "Қанды Канзас" деп белгілі болды. Ол өзінің кіші офицерлерінің бірі, капитан Джордж Б. Макклелланмен, кейін Джонстонға қарсы АҚШ армиясына басшылық ететін, жақын достық қарым-қатынас орнатты. 1856 жылдың күзінде Джонстон Миссури штатындағы Джефферсон казармасындағы рекруттар қоймасына ауыстырылды. 1857 жылы ол Канзас шекарасын анықтау үшін геодезиялық экспедицияларға жетекшілік етті. Кейін сол жылы Дэвистің орнына Джон Б. Флойд Соғыс министрі болып тағайындалды, ол Абингдонның тумасы және Джонстонның некедегі туысы. Ол Престон Джонстонның бұрынғы қамқоршысы болды. Флойд Джонстонды Серро-Гордодағы іс-қимылдары үшін полковник шеніне көтерді, бұл армиядағы фаворитизм туралы наразылық тудырды. 1859 жылы президент Джеймс Бьюкенен Джонстонның қайын інісі Роберт Миллиган Маклейнді Мексикаға елші етіп тағайындады, ал Джонстон оны Веракрустағы Бенито Хуарес үкіметін аралауға ертіп барды. Оған елдегі болашақ қақтығыстарға дайындық үшін әскери жолдарды тексеруге бұйрық берілді. АҚШ армиясының генерал-квартирмейстері Томас Джесуп 1860 жылдың 10 маусымында қайтыс болды. Винфилд Скотт алмастырушының атын атауға жауапты болды, бірақ бір есімнің орнына ол төрт мүмкінділікті ұсынды: Джозеф Е. Джонстон, Альберт Сидни Джонстон (туыс емес), Роберт Э. Ли және Чарльз Ф. Смит. Қазір Сенаттың әскери істер комитетінің мүшесі болған Джефферсон Дэвис Альберт Сидни Джонстонды жақтырса да, Соғыс министрі Флойд бұл лауазымға Джозеф Е. Джонстонды таңдады. Джонстон 1860 жылдың 28 маусымында бригадир генерал болып тағайындалды. Джонстон бұл лауазымға риза болмады, Вашингтондағы әкімшілік қызметіне қарағанда далалық команданы артық көрді. Сонымен қатар, ол жақын арада болатын секциялық дағдарыстың қысымынан және өзінің туған Оңтүстікке пайдалы болуы мүмкін соғыс материалдарын басқарудың этикалық дилеммасынан қиналды. Алайда, ол тәлкеуге бойын бермеді, Соғыс министрі Флойдтың істегенідей.
Манассас және президент Дэвиспен алғашқы тартысы
1861 жылы оның туған штаты Вирджиния АҚШ-тан бөлініп шығуын жариялағанда, Джонстон тұрақты армиядағы бригадир генерал лауазымынан қанағаттанды, бұл қадамды жасаған АҚШ армиясының ең жоғары ранкті офицері болды. Ол кейін былай деді: "Мен көптеген адамдар сияқты елдің бөлінісі мәңгілік болатынына сендім және басталған революция американдықтардың жиі қайталайтын қағидаларымен негізделген, яғни еркін үкімет басқарылатын халықтың келісіміне негізделген, ал тәуелсіздігін орнатуға және сақтауға жеткілікті күшті әрбір қауым оны бекітуге құқылы. Осындай пікірлерде тәрбиеленгендіктен, мен туған штатыма оралып, туған халқыммен бірге өмір сүріп, қажет болған жағдайда оларды қорғауға бел будым". 4 мамырда Вирджиния милициясында генерал-майор болып тағайындалғанмен, екі аптадан кейін Вирджиния конвенциясы штат армиясында бір ғана генерал-майор қажет деп шешіп, Роберт Лиді таңдады. Джонстонға штаттық бригадир генерал лауазымын ұсынды, бірақ ол одан бас тартып, 14 мамырда Конфедерация армиясында бригадир генерал болып қызмет етуге келісті. Джонстон мамыр айында Харперс-Ферридегі полковник Томас Дж. "Стоунволл" Джексонның басшылығын алып, шілдеде Шенандоа армиясын құрды. Бірінші Булл-Ран шайқасында (Бірінші Манассас), 1861 жылдың 21 шілдесінде Джонстон өзінің шағын армиясын Шенандоа аңғарынан Бриг. Ген. П. Г. Т. Борегардтың әскерін күшейту үшін жылдам жеткізді, бірақ ол жерді жеткілікті білмеді және кәсіби сыпайылықпен шайқастың тактикалық жоспарын кіші Борегардқа жүктеді. Түскі уақытта Борегард қарсыласының шайқастағы бағыты туралы әлі де нақты көзқарасы болмағанда, Джонстон өзінің штабының солтүстігіндегі (Льюис үйі, "Портиси") Генри Хаус Хиллінің шайқастың шешуші нүктесі екенін анықтады. Ол кенеттен: "Шайқас сонда. Мен барамын!" деп жариялады. Борегард пен екі генералдың штабтары оның соңынан еріп, атпен кетіп қалды. Джонстон шашыраңқы 4-ші Алабама жасағына тап болды, оның барлық офицерлері қаза болған, және жеке әскерлерді Конфедерация желісін нығайтуға шақырды. Ол көңілсіз Бриг. Ген. Барнард Биге демеу берді және оны қайтадан шайқасқа бастауға ынталандырды. (Генерал Бидің шақыруы Стоунволл Джексонның лақап атын тудырды.) Борегард Джонстонды майданның тактикалық басшылығымен айналысудан гөрі, шайқастың қалған бөлігіне күшейтудің келуін ұйымдастыруда көбірек пайдалы болатынына көндірді. Борегард көпшілік назарына ие болғанымен, Джонстонның сахна артындағы рөлі Конфедерацияның жеңісіне үлкен үлес қосты. Булл-Раннан кейін Джонстон Конфедерация туын жасау және өндіруде Борегард пен Уильям Порчер Майлске көмектесті. Туды шаршы ету идеясы Джонстонға тиесілі болды. Тамыз айында Джонстон толық генерал атағына ие болды (қазіргі АҚШ армиясындағы төрт жұлдызды генерал), бірақ "ескі армияда" өзінен жоғары тұрған үш офицердің өзінен жоғары ранкті болғанына риза болмады, тіпті Дэвис оның жоғарылауын 4 шілдеге дейін артқа жылдырса да. Джонстон АҚШ армиясын тастап, Конфедерацияға қосылған ең жоғары ранкті офицер болғандықтан, Сэмюэл Купер, Альберт Сидни Джонстон және Роберт Лиден төмен болмауы керек деп ойлады. Жаңа генералдар тізімінде Джонстоннан кейін тек Борегард болды. Бұл Джонстон мен Джефферсон Дэвис арасындағы соғыстың соңына дейін жалғасқан қарым-қатынастың нашарлауына әкелді. Дэвистің қарсы аргументі Джонстонның АҚШ-тағы бригадир генерал лауазымы штаб офицері болғаны және оның ең жоғары желілік лауазымы подполковник болғаны болды, ал Сидни Джонстон мен Ли толық полковниктер болған. Джонстон Дэвиске өте ызалы хат жіберді, ол Дэвистің кабинетімен оның тоны туралы талқылауға себеп болды. Джонстон 1861 жылдың 21 шілдесінде Потомак департаменті мен Конфедерация армиясының Потомак және 22 қазанда Солтүстік Вирджиния департаментінің қолбасшылығына тағайындалды. 1861 жылдың шілдесінен қарашасына дейін ол Манассастағы Коннер үйінде орналасқан. 1861-62 жылдардың қысы Джонстон үшін оның Центревилл штабында салыстырмалы түрде тыныш болды, ол негізінен ұйымдастыру және жабдықтау мәселелерімен айналысты, өйткені де Потомак армиясы деп аталған негізгі Солтүстік армиясын Джордж Б. Макклеллан құрастырып жатқан. Макклеллан Джонстонның армиясын бекіністерінде өте күшті деп санады, бұл оны Джонстонның қанатына қарсы амфибиялық операцияны жоспарлауға итермеледі. Наурыздың басында АҚШ-тың шабуылға дайындықтарын білген Джонстон өзінің армиясын Калпепер сотының үйіне қайтарып алды. Бұл қозғалыстың екі тарапқа да әсері болды. Президент Дэвис "асығыс шегіну" деп санады және одан наразылық білдірді. Осы шақта Дэвис Джонстонның билігін шектеу үшін Роберт Лиді әскери кеңесші ретінде Ричмондқа шақырды. Ол Джонстонның номиналды бағынышты күштеріне тікелей бұйрықтар беруді бастады. Солтүстік жағында Макклеллан Конфедерация позициясының өзі бейнелегендей күшті болмағаны анықталғанда, көпшілік алдында ұятқа қалды. Бірақ одан да маңыздысы, ол көктемгі шабуылын қайта жоспарлауға мәжбүр болды және өзінің сүйікті мақсаты Урбаннаға амфибиялық шабуылдан гөрі, Джеймс және Йорк өзендері арасындағы Вирджиния түбегін Ричмондқа жақындау жолы ретінде таңдады.
Жарым аралдағы жорық
1862 жылдың сәуір айының басында Макклеллан әскерін Вирджиния түбегіндегі Монро фортына түсіріп, Йорктаунға қарай баяу жылжуды бастады. Джонстонның Конфедерация астанасын қорғау жоспары қырқыс дау тудырды. Оның әскері Макклеллан әскерінің жартысына жуық екенін және АҚШ Әскери-теңіз күштері Макклелланға екі өзен арқылы тікелей көмек көрсете алатынын білген Джонстон, Дэвис пен Лиді Ричмонд маңындағы бекіністерге күш салуға көндіруге тырысты. Ол оларды көндіре алмады және күшінің көп бөлігін түбекке орналастырды. Макклеллан Йорктаунда ұзақ қоршауға дайындық жүргізгеннен кейін Джонстон шегініп, Уильямсбургте (5 мамыр) қарқынды қорғаныс шайқасын өткізді және Элтамның қонысында (7 мамыр) амфибиялық шабуылға қарсы тұрды. Мамырдың соңында АҚШ армиясы Ричмондқа шамамен 9,7 шақырым (6 миль) жақын келді. Ричмондты АҚШ армиясының үлкен күштерінен және ауыр қоршау артиллериясынан ұзақ қорғай алмайтынын, ал Макклеллан әскерінің жаңбырдан көтерілген Чикахомини өзенімен бөлінгенін түсінген Джонстон 31 мамырда өзеннің оңтүстігіне шабуыл жасады – жеті күндік шайқастың (Seven Pines немесе Fair Oaks) бастамасы болды. Оның жоспары агрессивті болғанмен, бағыныштылары оны дұрыс орындай алмады, сондай-ақ ол олардың бұйрықтарды толық түсінгенін қамтамасыз ете алмады немесе оларды жақсырақ бақылай алмады. Шайқас тактикалық тұрғыдан шешілмеді, бірақ Макклелланның қалаға шабуылын тоқтатты және оның басып кіруінің шегі болды. Алайда, одан да маңыздысы, Джонстон шайқастың бірінші күнінің соңында артиллериялық снарядтың сынығынан иығы мен кеудесіне жарақат алды. Соғыстың екінші күніне дейін армияны G.W. Смит басқарды, бірақ Дэвис басшылықты одан да агрессивті Роберт Лиге тапсырды, ол соғыстың соңына дейін Солтүстік Вирджиния армиясын жетектеді. Ли маусымның соңындағы жеті күндік шайқаста Макклелланды түбекке шығарып, тамызда Булл-Ран маңында АҚШ армиясын екінші рет жеңді.
Батыс театрына және Виксбургке тағайындалу
Джонстон 24 қарашада ауруханадан мерзімінен бұрын шығарылды және Батыс театрының бас қолбасшысы ретінде Батыс департаментіне тағайындалды, бұл оған генерал Брэкстон Брэггтің Теннесси армиясын және генерал-лейтенант Джон К. Пембертонның Миссисипи және Шығыс Луизиана департаментін басқару құқығын берді. (Бұл аймақтағы тағы бір маңызды күш – генерал-лейтенант Теофилус Х. Холмс басқаратын Транс-Миссисипи департаменті, ол негізінен Арканзаста орналасқан. Джонстон өкілеттігінің барлық кезеңінде Холмс командасын Джонстон бақылауындағы Пембертонмен біріктіруді немесе кемінде Холмс әскерлерімен Пембертонды нығайтуды ұсынды, бірақ ол үкіметті осы қадамдардың бірін жасауға көндіре алмады.) Батыста Джонстон алдында тұрған бірінші мәселе – Брэкстон Брэггтің тағдыры болды. Конфедерация үкіметі Брэггтің Стоунс-Ривер шайқасындағы өнеріне, сондай-ақ Брэггтің көптеген жоғары шенді қолбасшыларына наразылық білдірді. Джефферсон Дэвис Джонстонға Брэггке барып, оны алмастыру қажеттігін анықтауды тапсырды. Джонстон егер ол Брэггті алмастыруды ұсынса, оның орнын басуға ең лайықты кандидат болатынын түсінді. Ол ағымдағы, көбінесе әкімшілік лауазымына қарағанда, далалық армияға басшылық етуді артық көреді. Дегенмен, оның ар-ұяты оған Брэггтің есебінен жеке пайда табуға жол бермеді. Брэгг пен оның бірнеше қолбасшыларымен сұхбаттасқаннан кейін, ол жалпы алғанда оң баға берді және армия командирін қызметтен босатудан бас тартты. Дэвис Брэггті Ричмондтағы кездесуге шақырды және Джонстонды майданға басшылық етуге тағайындады, бірақ Брэггтің әйелі ауырып, ол саяхатқа шыға алмады. Сонымен қатар, сәуірдің басында Джонстон жарым аралындағы жарақатынан қалған проблемалармен төсекке жатты, ал Конфедерация назары Теннессиден Миссисипиге ауысты, Брэгг сол жерде қалды. Джонстонның басты мәселесі – Виксбургтің, Миссисипидің Конфедерация бақылауын қорғау болды, оған АҚШ генерал-майоры Улисс С. Грант қауіп төндірді, алдымен 1862–63 жылдардың қысында бекініс қаласынан солтүстікке қарай сәтсіз маневрлер сериясы, бірақ 1863 жылдың сәуірінде Грант әскерінің Виксбургтен оңтүстік-батысқа қарай Миссисипи өзенінен өтуімен басталған амбициялық науқанмен жалғасты. Генерал-лейтенант Пембертонды күтпеген жерден ұстап алған АҚШ әскері штаттың астанасы Джексонға қарай солтүстік-шығысқа жылжығанда бірнеше сәтті шайқастар жүргізді. 9 мамырда Конфедерацияның соғыс хатшысы Джонстонға «тезірек Миссисипиге барып, майдандағы күштердің бас қолбасшысы болыңыз» деп бұйырды. Джонстон Ричмондқа ол әлі де медициналық жағдайы бойынша жарамсыз екенін, бірақ бұйрыққа бағынатынын хабарлады. 13 мамырда ол Орта Теннессиден Джексонға келгенде, АҚШ-тың екі армия корпусы қалаға қарай жылжып келе жатқанын және оны ұстауға тек 6000 конфедерациялық әскердің ғана бар екенін білді. Джонстон жауынгерлік эвакуацияға (14 мамыр күнгі Джексон шайқасы) бұйрық берді және өз күштерімен солтүстікке шегінді. Грант қаланы басып алды, содан кейін батысқа қарай Виксбургке жақындады. Джонстон генерал Пембертонның Чемпион-Хиллде (16 мамыр) және Үлкен Қара өзен көпірінде (17 мамыр) жеңілгенін естігенде, оған қосылу үшін өз күштерін батысқа жылжыта бастады. Тірі қалғандар Виксбургтің бекіністеріне шегінді. Джонстон Пембертонды қаланы тастап, Гранттан көп санды әскермен бірігуге шақырды. Дегенмен, Дэвис Пембертонға қаланы қорғауды ең басты міндет деп тапсырған. Грант бекіністерге қарсы екі сәтсіз шабуыл жасады және қоршауға алды. Қоршауға алынған қаладағы солдаттар мен азаматтар Джонстонның шағын күшінің оларды құтқаруын күтіп, бекер уақыт өткізді. Мамырдың соңында Джонстон шамамен 24 000 адамды жинады, бірақ алға жылжудан бұрын қосымша күштерді күтті. Ол Брэггке күшейткіштерді жіберуді ойлады, бірақ бұл Теннессиді жоғалтуы мүмкін деп уайымдады. Ол сондай-ақ президент Дэвиске оны Миссисипиге жіберу туралы бұйрықты театрлық басқарудан шеттету деп түсіндіруге бола ма екені туралы таласты. Тарихшы Стивен Э. Вудворт Джонстонның Дэвистің араласуына наразылығынан бұйрықтарын «қасақана қате түсіндіргенін» айтады. Пембертонның әскері 1863 жылдың 4 шілдесінде капитуляциялады. Порт-Хадсонды бір аптадан кейін басып алумен бірге Виксбургтің жоғалуы АҚШ-қа Миссисипи өзенінің толық бақылауын берді және Конфедерацияны екіге бөлді. Президент Дэвис стратегиялық жеңіліске «ішіндегі жабдықтың жетіспеушілігіне және сыртындағы [Джонстон] шайқасуға келмейтін басшыға» байланыстырды. Джонстон мен Дэвистің қарым-қатынасы, соғыстың басында қиын болған, Виксбургке кім кінәлі екені туралы айыптаулар көптеген орталықтарда жарияланғаннан кейін ащыланды. Джонстонның бастапқыда осы театрлық басқаруды қаламағаны, тікелей теміржол желілерінің болмауы және арақашықтықтардың үлкендігі салдарынан әскерді тиімді түрде жылжытудағы қиындықтар, бағынышты командирлерден көмек алмауы, Пембертонның ұсынғандай Виксбургті тастаудан бас тартуы және президент Дэвистің Джонстонның бағыныштыларымен тікелей байланысқа түсу әдеті (сол себепті Джонстон көбінесе болып жатқан жағдайлардан хабарсыз болды) – бәрі осы жеңіліске әкелді. Дэвис Джонстонды қызметтен босатуды қарастырды, бірақ ол халыққа ұнайтын офицер болды және Ричмондта, ең бастысы сенатор Луис Вигфоллда көптеген саяси одақтастары болды. Оның орнына Брэггтің армиясы Джонстонның басқаруынан алынып, оны тек Алабама мен Миссисипиде басқаруға қалдырды. Виксбург түскен кезде, АҚШ генерал-майоры Уильям С. Роузкранс Теннессиде Брэггке қарсы жылжыды, оны Чаттануганы эвакуациялауға мәжбүр етті. Брэгг Чаттамуга шайқасында (19–20 қыркүйек) Роузкрансқа қарсы маңызды жеңіске жетті, бірақ Улисс С. Грант қарашада Чаттануга шайқастарында оны жеңді. Брэгг Теннесси армиясының басқарушысы лауазымынан кетіп, президенттің әскери кеңесшісі ретінде Ричмондқа оралды. Дэвис Уильям Дж. Хардиге, аға корпус командиріне осы лауазымды ұсынды, ол бас тартты. Ол П. Г. Т. Борегарды, оның жеке қарым-қатынасы нашар болған тағы бір генерал мен Роберт Э. Лиді қарастырды. Вирджинияны тастағысы келмейтін Ли алдымен Борегарды ұсынды, бірақ Дэвистің наразылығын сезіне отырып, ұсынымын Джонстонға өзгертті. Көп ойланғаннан кейін Дэвис Джонстонды 1863 жылдың 27 желтоқсанында Джорджияның Далтон қаласында Теннесси армиясына басшылық етуге тағайындады.
Атлантадағы шайқас
1864 жылдың көктемінде генерал-майор Уильям Т. Шерманның Чаттанугадан Атлантаға қарай жылжуына қарсы Джонстон өзінің Жарым аралдағы науқанының стратегиясына ұқсас сериялы шегінулер жасады. Ол бірнеше рет мықты қорғаныс позицияларын дайындады, бірақ Шерманның шеберлікпен жасаған айналымдық қимылдары оларды орап өтіп, Атланта бағытына қарай кері шегінуге мәжбүр етті. Джонстон әскерін сақтап қалуды ең маңызды деп есептеді және өте сақтықпен науқан жүргізді. Ол әскерін жақсы басқарды, АҚШ-тың жылдамдауын баяулатты және өзіне қарағанда қарсыластарына ауыр шығын келтірді. Шерман Атланта науқанын 4 мамырда бастады. Джонстонның Теннесси армиясы федералдыларға қарсы Дальтонға жақындағанда қорғаныс шайқастарын жүргізді, 13 мамырда эвакуацияланды, содан кейін 12 миль оңтүстікке қарай Ресакаға шегініп, қорғаныс позицияларын құрды. Бірақ қысқа шайқастан кейін Джонстон Шерманға қайтадан мойынсұнып, 15 мамырда Ресакадан шегінді. Джонстон Касвиллде шабуылға шығу үшін Конфедерация күштерін жинады. Әскерлері алға жылжуда, оның оң жағынан күші белгісіз жау күштері күтпеген жерден пайда болды. Ұсақ шайқас болды, бұл корпус командирі генерал-лейтенант Джон Белл Худты алға жылжуын тоқтатуға және күшін қауіпке қарсы қайта орналастыруға мәжбүр етті. Осы күтпеген қауіпке тап болған Джонстон шабуылдан бас тартып, шегінуді жаңартты. 20 мамырда олар тағы да 8 миль оңтүстікке қарай Картерсвиллге шегінді. 1864 жылдың мамыр айы Шерман күштері теміржолмен жабдықтау желісінен айналып өтуге тырысқанмен аяқталды, бірақ 25 мамырдағы Нью-Хоуп шіркеуі шайқасында, 27 мамырдағы Пикетт Милл шайқасында және 28 мамырдағы Даллас шайқасында Конфедерация күштерінің қатал қарсылығына тап болды. Маусым айында Шерман күштері Атлантаға солтүстік жақтан жақындауды жалғастырды. 22 маусымда Колб фермасы шайқасы болды, содан кейін 27 маусымда Кеннесо тауы шайқасында Шерманның алғашқы (және жалғыз) ірі фронталдық шабуылы болды, оны Джонстон күшпен қайтарды. Алайда, АҚШ күштері осы кезде Атлантадан 17 миль қашықтықта болды, қалаға батыс және солтүстіктен қауіп төндірді. Джонстон екі айдың ішінде 110 мильден астам таулы, демек, қорғануға қолайлы аумақтың иесі болды, ал Конфедерация үкіметі күйбеңдеп, алаңдады. Джонстон Чаттахучи өзенінен өтіп, Атлантаға дейінгі соңғы маңызды кедергіге жеткенде, президент Дэвис шыдамдылығын жоғалтты. Шілде айының басында Дэвис генерал Брэкстон Брэггті Атлантаға жағдайды бағалауға жіберді. Жергілікті азаматтық басшылармен және Джонстонның қолбасшыларымен бірнеше кездесуден кейін Брэгг Ричмондқа оралып, президент Дэвисті Джонстонды алмастыруға шақырды. Дэвис 1864 жылдың 17 шілдесінде Джонстонды Атлантадан тыс командалық қызметтен шеттетіп жіберді. "Конфедерация тұрғысынан қарағанда, Атлантаның тағдыры Джонстонмен шешілді". Оның орнына келген генерал-лейтенант Худ Атлантаны қорғаудың "іс жүзінде мүмкін емес жағдайымен" қалды, ол қыркүйек айында тастап кетуге мәжбүр болды. Дэвистің Джонстонды алмастыру туралы шешімі соғыстың ең даулы шешімдерінің бірі болды.
Солтүстік Каролина және Беннетт-плейс-те бас тарту
Джонстон Колумбияға (Оңтүстік Каролина) барып, жайлы зейнеткерлікке шығуды жоспарлады. Бірақ Конфедерация Шерманның Джорджия арқылы теңізге, содан кейін Каролина арқылы жасаған жорылысынан алаңдаған сайын, халық Джонстонның қайта оралуын талап етті. Батыс майданының бас қолбасшысы П. Г. Т. Борегард АҚШ әскерінің қарқынды шабуылына тиімді қарсы тұра алмады. Джефферсон Дэвистің саяси қарсыластары, мысалы сенатор Луис Вигфолл, Конгрестегі қысымды күшейтті. Күнделікші Мэри Чеснут: «Біз бұл тәуелсіздік үшін күрес деп ойлағанбыз. Енді бұл Джо Джонстон мен Джефф Дэвис арасындағы тартыс сияқты көрінеді», – деп жазды. 1865 жылдың қаңтарында Конгресс Роберт Лиге бас қолбасшының өкілеттіктерін беру туралы заң қабылдады және Джонстонды Теннесси армиясының қолбасшысы етіп қайта тағайындауды ұсынды. Дэвис Лиді дереу осы лауазымға тағайындады, бірақ Джонстонды қалпына келтіруден бас тартты. Жарияланбаған ұзақ хатында Дэвис: «Генерал Джонстонның қолбасшылыққа лайықсыздығы туралы пікірім баяу жетіліп, менің ынтама қарсы, оған қайтадан сенуім мүмкін емес деген сенімге жеттім», – деп жазды. Вице-президент Александр Х. Стивенс және 17 сенатор Лиден өзінің жаңа өкілеттіктерін пайдаланып, Дэвистің келісімінсіз Джонстонды тағайындауын сұрады, бірақ бас қолбасшы бас тартты. Оның орнына ол бұл мәселені Дэвиске жүктеді. Өзінің күдігіне қарамастан, Дэвис Джонстонды 1865 жылдың 25 ақпанында қайтадан қызметке алды. Оның жаңа бағыныстылығында Оңтүстік Каролина, Джорджия және Флорида департаменттері мен Солтүстік Каролина және Оңтүстік Вирджиния департаменттері болды; ол соңғы департаменттің басшылығын 6 наурызда қабылдады. Бұл құрамға Конфедерацияның үш далалық армиясы кірді, соның ішінде бір кездегі қуатты Теннесси армиясының қалдықтары, бірақ бұл армиялар тек қана есімді ғана сақтап қалған. Теннесси армиясы Франклин мен Нэшвиллде ауыр шығынға ұшырады, жеткілікті азық-түлік пен оқ-дәрісі болмады және сарбаздарға айлар бойы жалақы төленбеді; Оңтүстік Каролинаға барлығы 6600 сарбаз ғана жетті. Джонстон Уильям Дж. Хардидің басшылығындағы 12000 сарбазға ие болды, ол Шерманның ілгерілеуін тоқтатуға тырысты, сондай-ақ Уилмингтондағы (Солтүстік Каролина) Брэкстон Браггтың әскері мен Уэйд Хэмптонның 6000 атты әскері де оның құрамында болды. Джонстон, қарсыластарынан көп есе кем болғандықтан, Роберт Лидің Вирджиниядағы әскерінің бір бөлігімен бірігіп, Шерманды жеңіп, содан кейін Улисс С. Грантқа шабуыл жасау үшін Вирджинияға оралуды жоспарлады. Ли бастапқыда бұл жоспарға келіспеді. (Ричмондтың сәуір айында құлауынан кейін Ли Солтүстік Каролинаға қашып, Джонстонмен қосылуға тырысты, бірақ ол кеш қалды.) Шерманның жылдам жылжуын сезген Джонстон өзінің шағын армияларын біріктіріп, Шерман армиясының оқшауланған бөлігіне соққы беруді жоспарлады, екі бағытта шабуылға шықты. 1865 жылдың 19 наурызында Джонстон Бентонвилл шайқасында Шерман армиясының сол қанатын күтпеген жерден шапты және біраз тактикалық жетістікке жетті, бірақ басым күштер оны Ролиге (Солтүстік Каролина) шегінуге мәжбүр етті. Астананы қорғай алмаған Джонстон армиясы Гринсбороға қайтырды. 9 сәуірде Лидің Аппоматтокс сотындағы берілуі туралы естігеннен кейін Джонстон генерал Шерменмен қазіргі Солтүстік Каролина штатының Дурхам қаласының жанындағы Беннетт Плейс деген шағын шаруашылықта кездесуге келісті. Үш күнге созылған келіссөздерден кейін (17, 18 және 26 сәуір, 1865 ж.) Джонстон Теннесси армиясын және Солтүстік Каролина, Оңтүстік Каролина, Джорджия және Флоридада әлі де белсенді болып тұрған барлық Конфедерация күштерін тапсырды. Бұл соғыстағы ең ірі берілу болды, барлығы 89 270 сарбазды құрады. Президент Дэвис Джонстонның, тікелей шайқаста жеңілмеген көптеген әскерлерді тапсырғанын, мемлекетке опасыздық жасағанын айтты. Джонстон 2 мамырда Гринсборо қаласында босатылды. Шермен бас тартқаннан кейін аштықтан зардап шеккен конфедерация сарбаздарына он күндік азық-түлік, сондай-ақ «егін жинауды қамтамасыз ету» үшін жылқы мен есек берді. Сонымен қатар ол бүкіл Оңтүстіктегі азаматтарға жүгері ұны мен ұн таратуға бұйрық берді. Бұл Джонстонның ешқашан ұмытпайтын жомарттық әрекеті болды; ол Шерменге өзінің мінез-құлқы «бақытсыздық деп санаған өмірімнің ең басты нәрсесі – сізбен далада кездесуіммен келіседі» деп жазды.
Соғыстан кейінгі жылдар
Джонстон өзінің және ауру әйелі үшін күнкөріс табуды бастады. Ол кішкентай темір жолдың президенті болды, «Алабама және Теннесси өзендері темір жолы» компаниясы, ол 1866 жылдың мамыр айынан 1867 жылдың қарашасына дейін оның қызмет ету кезеңінде «Сельма, Рим және Далтон темір жолы» деп аталды. Джонстон бұл лауазымнан жалықты, ал компания капиталдың жетіспеуінен құлдырады. Ол «Жозеф Е. Джонстон және компания» атты «Нью-Йорк өмір сақтандыру» компаниясы мен британдық сақтандыру компаниясы үшін сақтандыру агенттігін құрды, Джонстон 1868 жылдан 1877 жылға дейін Саваннадан (Джорджия штаты) басқарды. Британдық компания – «Ливерпуль, Лондон және Глоб сақтандыру компаниясы» болды, және төрт жыл ішінде Оңтүстікке қарай 120-дан астам агенттер желісі құрылды. Бұл кәсіптен түскен табыс оған соғыстан кейінгі маңызды қызметіне – естеліктерін жазуға уақыт бөлуге мүмкіндік берді, сондай-қоршаған бірнеше офицерлер де осымен айналысты. Оның «Әскери операциялар туралы естеліктері» (1874) Дэвисті және оның көптеген әріптестерін қатты сынады. Ол Конфедерация армиясындағы генералдық шеніне қатысты наразылығын қайталады және сақтықпен наурыз жүргізгенін ақтауға тырысты. Кітап жақсы сатылмады, ал оның баспагері пайда таба алмады. Джонстон «Атлантика және Мексика шығанағы каналы» компаниясының бір бөлігіне ие болды, бұл канал жобасы 1876 жылы бекітілді. Ол Флорида жағалауындағы Мексика шығанағына қосылу үшін Джорджиядағы Сент-Мэрис өзенінен батысқа қарай канал салуды көздеді. Джонстон 1876-77 жылдардың қысында Саваннадан Ричмондқа көшті. Бұрынғы Конфедерация генералы президент Ратерфорд Б. Хейзтің кабинетінде қызмет етуге қарастырылды, әсіресе Соғыс министрі лауазымына, бірақ ақырында таңдалмады. Ол 1879 жылдан 1881 жылға дейін 46-шы Конгресте Демократиялық конгрессмен ретінде қызмет етті, «Гринбек» партиясының үміткері Уильям В. Ньюманнан 58,11% дауыспен сайланды. 1880 жылы ол қайта сайлануға түспеді. Ол президент Гровер Кливлендтің әкімшілігінде темір жол комиссары болып тағайындалды. 1887 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін Джонстон ардагерлердің жиналыстарына жиі қатысты, онда оны барлық жерде құттықтады. 1890 жылдың қыркүйегінде, қайтыс болғанға дейін бірнеше ай бұрын, ол Колумбия округінің Америка революциясының ұлдары қоғамының құрметті мүшесі болып сайланды және оған ұлттық мүшелік нөмірі 1963 берілді. Джонстон, Ли сияқты, өзіне көрсеткен жомарттықты ешқашан ұмытқан жоқ. Ол оның қасында болғанда Шерманды сынауға жол бермеді. Шерман мен Джонстон жиі хат алмасып, Джонстон Вашингтонға келген сайын достық кешкі асқа жиналатын. Шерман қайтыс болғанда Джонстон оның жерлеу рәсіміне құрметті шатыршы ретінде қатысты. Нью-Йорктегі шеруде, 1891 жылдың 19 ақпанында, ол ауа райы суық және жаңбырлы болғанына қарамастан, құрмет көрсету үшін бас киімін шешіп қойды. Оның денсаулығына алаңдаған біреу оған бас киімін киюді сұрады, оған Джонстон: «Егер мен оның орнында болсам, ал ол менің орнымда тұрса, ол бас киімін кимес еді» деп жауап берді. Сол күні ол суық тиді, ол пневмонияға айналды, және Джонстон он күннен кейін Вашингтонда қайтыс болды. Ол әйелінің қасына Балтимор, Мэриленд штатындағы «Грин Маунт» зиратына жерленді.
Johnston was a part owner of the Atlantic and Mexican Gulf Canal Company, a canal project approved in 1876. It was intended to construct a canal westward from the St. Marys River in Georgia to connect with the Gulf of Mexico on the coast of Florida. Johnston moved from Savannah to Richmond in the winter of 1876–77. The former Confederate general was considered for service in President Rutherford B. Hayes's Cabinet, particularly for the post of Secretary of War, but was ultimately not chosen. He served in the 46th Congress from 1879 to 1881 as a Democratic congressman, having been elected with 58.11% of the vote over Greenback candidate William W. Newman. He did not run for reelection in 1880. He was appointed as a commissioner of railroads in the administration of President Grover Cleveland. After his wife died in 1887, Johnston frequently traveled to veterans' gatherings, where he was universally cheered. In September 1890, a few months before he died, he was elected as an honorary member of the District of Columbia Society of the Sons of the American Revolution and was assigned national membership number 1963. Johnston, like Lee, never forgot the magnanimity of the man to whom he surrendered. He would not allow criticism of Sherman in his presence. Sherman and Johnston corresponded frequently, and they met for friendly dinners in Washington, D. C. whenever Johnston traveled there. When Sherman died, Johnston served as an honorary pallbearer at his funeral. During the procession in New York City on February 19, 1891, he kept his hat off as a sign of respect, although the weather was cold and rainy. Someone concerned for his health asked him to put on his hat, to which Johnston replied, "If I were in his place, and he were standing here in mine, he would not put on his hat." He did catch a cold that day, which developed into pneumonia, and Johnston died ten days later in Washington, D. C. He was buried next to his wife in Green Mount Cemetery in Baltimore, Maryland.
Мұра
Джонстонның қолжазбалары Уильям және Мэри колледжінің Арнайы коллекциялар зерттеу орталығында сақтаулы.
Құрметтер
1912 жылы Джорджия штатының Далтон қаласында Джонстонға арналған қоғамдық ескерткіш орнатылды. 2010 жылдың 20 наурызында Солтүстік Каролинадағы Бентонвилл шайқасы болған жерде Джонстонның қола мүсіні ашылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Әскери-теңіз күштері Джонстонның құрметіне бір "Еркіндік кемесін" (#113) атады.