Кіріспе
Конфедерация армиясының генералы (1817–1876)
Бракстон Брэгг (22 наурыз 1817 – 27 қыркүйек 1876) – Екінші Семинол соғысы мен Мексика-Америка соғысында американдық армия офицері, Америка Азамат соғысында Конфедерация армиясының генералы, Батыс майданында қызмет еткен. Оның ең маңызды қызметі – 1862 жылдың маусымынан 1863 жылдың желтоқсанына дейін Миссисипи армиясының (кейіннен Теннесси армиясы) қолбасшысы болды. Солтүстік Каролина штатының Уоррентон қаласында туған Брэгг Вест-Пойнтта оқып, артиллерия офицері болды. Ол Флоридада қызмет етті, содан кейін Мексика-Америка соғысында ерекше көзге көріп, әсіресе Буэна-Виста шайқасында үш мәрте жоғары атаққа ие болды. 1856 жылы АҚШ армиясынан кетіп, Луизианада қант плантациясының иесі болды. Азамат соғысы басталғанда Брэгг Мексика шығанағы аймағында әскерилерді даярлады. Шило шайқасында корпус командирі болды, онда ол бірнеше қымбатқа түскен және сәтсіз шабуылдар ұйымдастырды, бірақ оның мінез-құлқы мен батылдығы үшін мақтау алды. 1862 жылдың маусымында Брэгг Миссисипи армиясының (кейіннен Теннесси армиясы) қолбасшысы болып тағайындалды. Ол және бригадалық генерал Эдмунд Кирби Смит 1862 жылы Кентуккиге шабуыл жасауға тырысты, бірақ Брэгг қазан айында Перривилл шайқасында шағын тактикалық жеңіске жеткеннен кейін шегінді. Желтоқсан айында ол Теннесси штатының Мурфрисборо қаласы түбінде, Стоунс Ривер шайқасында генерал-майор Уильям Роузкранс басқарған Камберленд армиясымен шайқасты. Қанды және шешуші болмаған шайқас оның шегінуімен аяқталды. Бірнеше ай бойы маңызды шайқастар болмағаннан кейін, 1863 жылдың маусымында Тулахома науқанында Роузкранс Брэггті жеңіп, Орта Теннессиді Одаққа беруге мәжбүр етті. Брэгг Чаттанугаға шегінді, бірақ қыркүйекте Роузкранс әскері Грузияға кірген кезде оны эвакуациялады. Сол айдың соңында Джеймс Лонгстриттің басшылығымен Шығыс майданынан келген Конфедерация күштерінің көмегімен Брэгг Чикамауга шайқасында Роузкрансты жеңіп, Батыс майданындағы ең қанды шайқастың және Конфедерацияның жалғыз маңызды жеңісіне қол жеткізді. Брэгг Роузкрансты Теннессиге қайтаруға мәжбүр етті, бірақ оның армиясының ауыр шығындары мен тиімді қуып жете алмағаны үшін сынға ілікті. Қарашада Брэггтің армиясы генерал-майор Улисс Гранттың Чаттануга үшін болған шайқаста жеңіліске ұшырап, Грузияға кері итерілді. Конфедерация президенті Джефферсон Дэвис Брэггті қолбасшылықтан босатып, оны Ричмондқа бас әскери кеңесшісі ретінде шақырды. Брэгг соғыстың соңында Каролиналар науқаны кезінде қысқа уақытқа корпус командирі ретінде майданға оралды. Брэгг Азамат соғысының ең нашар генералдарының бірі саналады. Ол қатысқан шайқастардың көпшілігі жеңіліспен аяқталды. Брэгг өзінің қол астындағы офицерлер мен қатардағы жауынгерлер арасында өте танымал емес еді, олар оны көптеген кемшіліктері үшін сынады, соның ішінде шайқас алаңындағы нашар стратегиясы, тез ашуланып қалуы және қатаң тәртібі үшін. Тарихшылар Брэггтің беделі нашар, бірақ кейбіреулері Брэггтің қол астындағыларының, әсіресе генерал-майор және бұрынғы епископ Леонид Полк – Дэвистің жақын одақтасы және Брэггтің жауы – Брэггтің басшылығымен Конфедерацияның көптеген жеңілістеріне үлкен себепкер болды деп санайды. Брэггтің күштерінің шеккен шығындары Америка Конфедеративтік Штаттарының жеңілісіне үлкен әсер еткен деп есептеледі.
Ерте өмір және білім
Бракстон Брэгг Солтүстік Каролина штатының Уоррентон қаласында Томас пен Маргарет Кросленд Брэггтің алты ұлының бірі болып дүниеге келді. Оның ағаларының бірі болашақ Конфедерация Бас прокуроры Томас Брэгг болды. Брэгг сонымен қатар Эдвард С. Брэггтің туысы болды, ол Азамат соғысында Одақ әскерінің генералы болды. Бала кезінде ол анасының африкалық американдық бостандық иесін өлтірді деген күдікпен түрмеге қамалуы туралы қауесеттердің салдарынан жиі қорланды, ал кейбір қауесеттерде ол түрмеде туған деген сөздер де болды. Брэггтің ерте өмірі мен мансабының негізгі зерттеушісі Грейди МакУайни Брэгг отбасы осы қауесеттерге қарамастан заңды сақтады деп мәлімдейді. Көршілері оларды төменгі тапқа жатқызса да, Томас Брэгг аға балташы және мердігер болды, ол Брэкстонды штаттың ең жақсы мектептерінің бірі – Уоррентон ерлер академиясына жіберуге жеткілікті байлыққа ие болды. Ол Вирджиния штатының Джеймстаун қаласынан шыққан капитан Кристофер Ньюпорттың және оның күйеу баласы Томас Брэггтің (1579–1665) ұрпағы еді, ол Англияда туып, Вирджиния колониясына қоныс аударған. Брэгг өмірі бойы жазған мыңдаған хаттарында әкесі туралы жылы сезімдермен айтса, анасы туралы ешқашан есімдерін атаған жоқ.
Батыс нүктесі
Брэгг он жасқа толғанда, әкесі оған әскери карьера жасауға шешім қабылдады және АҚШ Әскери академиясына қабылдану жолдарын іздеді. Ақырында, штат заң шығарушысы болып сайланған Брэггтің үлкен ұлы Джон, Солтүстік Каролина штатының сенаторы Уилли П. Мангумның қолдауын алды. Мангум оның демеушісі ретінде Вест-Пойнтқа 16 жасында Брэкстонды қабылдады. Оның курстастарының арасында болашақ Азамат соғысының Одақ генералдары Джозеф Хукер мен Джон Седжвик, сондай-ақ болашақ Конфедерация генералдары Джон К. Пембертон, Джубал Эрли және Уильям Х. Т. Уокер болды. Брэгг жақсы есте сақтауының арқасында оқуда жақсы нәтижелер көрсетті, еңбекқорлық емес, және көптеген құрдастарына қарағанда тәртіптік жазалар аз алды. Ол 1837 жылы Вест-Пойнттің 50 курсантының арасында бесінші орынды алып, 3-ші АҚШ артиллериясының екінші лейтенанты болып тағайындалды.
Ерте мансап
Брэгг Флоридадағы Екінші Семиноль соғысында қызмет етті, бастапқыда көмекші комиссар және полк адъютанты ретінде, тікелей шайқасқа қатыспады. Көп ұзамай ол түрлі ауруларға шалдықты, оларды тропикалық климатқа байланыстырады. Ол медициналық көмекке жіберуді сұрады және қысқа мерзімге Филадельфияда жалдау қызметіне тағайындалды, бірақ 1840 жылдың қазан айында Флоридаға қайтаруға бұйрық берілді. Ол 3-ші артиллерия ротасының командирі болды және Сент-Огастин маңындағы Форт-Марионға қолбасшылық етті. Бұл қызметте ол денсаулығын сақтап, бірақ адамының тұрмыс жағдайын жақсарту үшін әкімшілік жұмыстарға көп көңіл бөлді. Ол жоғары әскери шенділермен, оның ішінде генерал-адъютант және армия төлем жөніндегі офицермен пікір таластыруға толы хаттар алмасты, бұл оның "жанжалдасушы" репутациясын қалыптастырды. Брэгг қатаң тәртіпті ұстанатын, ережелерді мүлтіксіз сақтайтын адам ретінде танымал болды. Улисс С. Гранттың естеліктеріндегі әйгілі, нақтылығы жоқ әңгімеде Брэгг шекаралық бекетте рота командирі және сонымен қатар квартирмейстер болып жұмыс істегендігі айтылады. Ол ротасы үшін жабдықтарды сұрап өтініш берді, содан кейін квартирмейстер ретінде оны қабылдаудан бас тартты. Рота командирі ретінде ол өтінішті қайта жіберді, талаптарының себептерін толықтырып берді, бірақ квартирмейстер ретінде ол қайтадан өтінішті қабылдамады. Өзінің азапты жағдайда екенін түсінген соң, ол мәселені бекет командиріне жүктеді, ол таңырқап: "Құдай-ау, мырза Брэгг, сіз армиядағы барлық офицерлермен жанжалдастыңыз, енді өзіңізбен жанжалдасып отырсыз!" деді. Грант бұл оқиғаны таратса да, оның шындығына күмәнін білдірді және оны растайтын ешкім табылмады. 1847 жылдың тамызы мен қыркүйегінде Брэггтің әскерлерінің бірі оны өлтіруге екі рет әрекеттенгені хабарланды, бірақ ол екеуінен де зардап шекпеді. Екі оқиғаның ең ауырсы - оның бір сарбазы төсегінің астында 12 фунттық артиллериялық снарядын жарылдырды. Төсегі қирап бұзылса да, Брэгг тірі қалды, тіпті сызатсыз. Брэгг кінәлінің кім екеніне күдік білдірді, бірақ айыптауға жеткілікті дәлел таба алмады. Кейіннен армиядан дезертир болған Сэмюэл Р. Черч шабуылға жауапкершілікті мойнына алды. 3-ші артиллерия 1843 жылы Оңтүстік Каролина штатының Чарльстон қаласындағы Форт-Молтриге көшірілді. Бұл жерде Брэгг үш болашақ Одақ армиясының генералдарымен, оларды жақын достар деп есептеді: Джордж Х. Томас, Джон Ф. Рейнольдс (екеуі де Брэггке есеп беретін лейтенанттар) және Уильям Т. Шерман. Брэгг өзінің даулы жазуларын жалғастырды, осы жолы 1844-45 жылдары "Оңтүстік әдеби хабаршысында" жарияланған тоғыз мақаладан тұратын серияны жариялады. "Біздің армиямыз туралы жазбалар" сериясы анонимді түрде ("А Subaltern" деген атпен) жарияланды, онда генерал-шеф Уинфилд Скоттың саясатына тікелей шабуылдар жасалды, оны ол "мақтаншы, ұсақ-түйек, ашкөз адам" деп атады. Сондай-ақ, армияның әкімшілік саясаты мен офицерлеріне көптеген шабуылдар жасалды. Ол армияның бас штабының ұйымдастырылуына қатысты ойлы ұсыныстар енгізді, олар сол кезде ескерілмеген, бірақ 20-ғасырдың басында жүзеге асырылған қайта ұйымдастыруларда көрінді. Брэггтің мақалалары Нью-Йорк демократы және Скоттың саяси қарсыласы Джеймс Г. Клинтонның назарына ілікті. 1844 жылдың наурыз айында Брэгг Вашингтонда демалыста болған кезде, Клинтон оны өзінің Палата Комитетінде мемлекеттік шығындар жөнінде куәлік беруге шақырды. Скот Конгресс шақыруын елемей, куәлік беруден бас тартуды бұйырды. Брэгг тұтқындалып, Вирджиния штатындағы Монро фортына жіберілді, онда ол бұйрықтарға бағынбағаны және жоғары шенді офицерлерді құрметтемегені үшін әскери сотқа тартылды. Брэгг өзін өзі қорғады және сот процесін Скотты айыптауға айналдыруға тырысты. Ол кінәлі деп танылды, бірақ соғыс министрінің ресми сөгісі және екі айға жартылай жалақымен жұмыстан босату салыстырмалы түрде жеңіл жаза болды, және Брэгг болашақта өзінің жоғары тұрған офицерлерін сынаудан бас тартпады.
Мексика-Америка соғысы
1845 жылдың жазында Брэгг пен оның артиллериялық ротасына генерал Закари Тейлорға Техасты Мексикадан қорғау үшін қосылуға бұйрық берілді. Ол Мексика-Америка соғысында көрсеткен ерлігі мен ерекше қызметі үшін жоғарылауларға ие болды, оның ішінде Форт Браун шайқасы үшін (1846 жылдың мамыр айында) капитан, Монтеррей шайқасы үшін (1846 жылдың қыркүйегінде) майор және Буэна-Виста шайқасы үшін (1847 жылдың ақпанында) подполковник атағы берілді. Брэгг 1846 жылдың маусым айында тұрақты армияда капитандық шенін алды. Тейлордың армиясында ол өте сыйлы болды, себебі оның әскерінің тәртібі мен жаттығулары, сондай-ақ Мексика армиясына қарсы көптеген шайқаста шешуші рөл атқарған жеңіл артиллерияның жаңа тактикасы оң нәтиже берді. Алайда, оған ұлттық даңқ әкелген Буэна-Виста шайқасы болды. Ол артиллерияны саптың үзілген жеріне уақтылы орналастырып, сандық артықшылығы бар мексикалық шабуылды тойтарды. Ол полковник Джефферсон Дэвис пен Миссисипи мылтықшыларын қолдады, бұл оған болашақ АҚШ соғыс министрі және Конфедерация президентінің құрметін сыйлады. Генерал Тейлордың: «Капитан Брэгг, тағы аз жүзім беріңіз», – деген сөзі тарады, бұл оның күш-жігерін еселеп, жағдайды құтқаруға көмектесті деген әңгіме болды. Дегенмен, бұл әңгімелер шындыққа жатса да, Итан Аллен Хичкоктың күнделігінде Тейлордың штаб бастығы (және жақындағы күйеу баласы) майор Уильям Блисс «генералдың Брэггке қатысты әңгімелерінің барлығы жалған. Ол ешқашан: «Капитан Брэгг, тағы аз жүзім беріңіз», – демеді, сондай-ақ: «Майор Блисс, мен сені қолдаймын», – демеді» деп мәлімдеді. Дегенмен, Брэгг Америкаға халық қаһарманы ретінде оралды. Оның құрметіне Калифорния штатындағы солтүстік-батыс форт Брэгг аталды. Уоррентон қаласының тұрғындары оған салтанатты қылыш сыйлады. Конгрессмен Дэвид Аутлоу бұл құрмет туралы: «Полковник Брэгг, олардың көмегімен емес, өзінің еңбегімен керемет беделге ие болды, енді ол ең жоғары мақтауға ие. Бұрын Брэггтерді қарапайым адамдар деп, оларға лайықсыз серіктестер деп есептегендер енді оларды құрметтеуге асығуда. Полковник Брэгг оларды қандай жек көрумен қараса керек» деп жазды. Брэгг Нью-Йорк, Вашингтон, Мобил және Нью-Орлеан қалаларына сапар шекті, және әрбір қалада оған құрмет көрсетілді. 1855 жылдың 31 желтоқсанында Брэгг армиядан кетті, ол 1856 жылдың 3 қаңтарында күшіне енді. Ол әйелімен бірге Луизиана штатының Тибодо қаласынан солтүстікке қарай 5 шақырым жердегі қант плантациясын сатып алды. Ол ешқашан құлдыққа қарсы болған емес – оның әкесі мен әйелі құлдарды ұстаған, ол өз мүлкінде 105 африкалық американдықты құл ретінде пайдаланды. Ол қатаң тәртіпті сақтаушы және әскери тиімділікті жақтаушы ретінде беделін сақтап қалды. Оның әдістері мүлікке үлкен ипотека болғанына қарамастан, бірден пайда әкелді. Ол жергілікті саясатқа белсенді қатысып, 1860 жылы Қоғамдық жұмыстар кеңесіне сайланды. 1850 жылдары Брэггті күшейе берген аймақтық дағдарыс мазалады. Ол сепаратизм идеясына қарсы болды, республикада ешбір көпшілік жазбаша конституцияны жоққа шығара алмайды деп сенді, бірақ бұл сенім көп ұзамай сынақтан өтетін болды.
Америка Азаматтық соғысы
Азамат соғысы басталғанға дейін Брэгг Луизиана милициясында полковник болған. 1860 жылдың 12 желтоқсанында губернатор Томас О. Мур оны штаттық әскери кеңес құрамына тағайындады, бұл кеңес 5000 адамдық армия құрумен жүктелген болатын. Ол бұл тапсырманы, тіпті бөлінуге қарсы болса да, қабылдады. 1861 жылдың 11 қаңтарында Брэгг 500 ерікті сарбаздан тұратын топты Батон-Ружға жетектеп барды, онда олар федералдық қару-жарақ қоймасының командирін капитуляциялауға көндірді. Штаттың бөліну жөніндегі конвенциясы да штаттық армияны құрды, ал Мур Брэггті оның қолбасшысы етіп, 1861 жылдың 20 ақпанында генерал-майор шенімен тағайындады. Ол 16 сәуірге дейін Нью-Орлеан маңындағы күштерге басшылық етті, бірақ 1861 жылдың 7 наурызында оның лауазымы Конфедерация армиясының бригада генералына ауыстырылды. Ол Пенсакола, Флорида, Алабама және Батыс Флорида департаментіндегі күштерге басшылық етті және 1861 жылдың 12 қыркүйегінде генерал-майор шеніне көтерілді. Оның қызметі табысты болды, ол өзінің сарбаздарын Конфедерация армиясындағы ең тәртіпті әскерлердің біріне айналдырды, мысалы, 5-ші Джорджия және 6-шы Флорида полктері. Желтоқсан айында президент Дэвис Брэггті Транс-Миссисипи департаментіне басшылық етуге шақырды, бірақ Брэгг бас тартты. Ол Миссисипи өзенінің батысындағы жеңіске жету мүмкіндігі және сол жердегі жабдығы нашар және тәртіпсіз әскерлер туралы алаңдады. Сонымен қатар, ол соғыс бойы бойынша мазалаған денсаулық мәселесінің бірін бастан өткерді. Ол жылдар бойы ревматизм, асқазан ауруы, жүйке аурулары және қатты мигреньден зардап шекті, бұл оның жеке стильіне әсер еткені сөзсіз. Бұл басшылықты граф Вэн-Дорн алды. Брэгг Дэвиске Конфедерация аумағының әрбір шаршы шақырымын қорғауға тырысу стратегиясын өзгертуді ұсынды, оның әскерлері Теннессидегі Одақ армиясына қарсы шабуыл үшін басқа күштермен біріктірілгенде, Теннесси шығанағының жағалауында олардың құндылығы азайтылатынын мәлімдеді. Брэгг 1862 жылдың ақпанында шамамен 10 000 сарбазды Миссисипи штатының Коринф қаласына жеткізді және генерал Альберт Сидни Джонстонның басшылығымен жиналған Конфедерация әскерлерінің нашар тәртібін жақсарту жөнінде тапсырма алды.
Шило шайқасы
Брэгг 1862 жылғы 6-7 сәуірде Шило шайқасында Джонстонның қол астында корпусты (және штаб бастығы болды) басқарды. Конфедерацияның бастапқы күтпеген шабуылында Брэггтің корпусына шамамен 5 шақырымдық желі бойында шабуыл жасау бұйырылды, бірақ ол көп ұзамай майдан ортасында қалған бөлімшелердің әрекеттерін басқара бастады. Оның әскері «Шарапа ұясы» деп аталған одақтың ілгері шыққан бөлігіне қарсы сағаттап шабуыл жасады, бірақ қанағаттандырарлық нәтижеге жете алмады. Джонстон шайқаста қаза болғаннан кейін, генерал П. Г. Т. Борегард басқаруды өз мойнына алып, Брэггті өзінің бірінші орынбасары етіп тағайындады. Брэгг, Борегардтың соғыс жеңу үшін соңғы мүмкіндік деп санаған, одақтың бекем қорғалған соңғы позициясына қарсы кешкі шабуылды тоқтатуына наразы болды. Шабуылды жалғастырса, жеңіске жетуге мүмкіндік болған еді. Шайқастың екінші күні одақ әскері қарсы шабуылға көшіп, конфедераттар Коринфке шегінді. Брэгг шайқастағы көрсеткен батылдығы үшін көп мақтауға ие болды. 1862 жылғы 12 сәуірде Джефферсон Дэвис Брэггті толық генерал қылып тағайындады, ол бұл атаққа ие болған алтыншы адам және Конфедерация тарихындағы жеті генералдың бірі болды. Оның генералдық шені 1862 жылғы 6 сәуірде Шило шайқасының бірінші күнімен сәйкес келді. Коринфті қоршаудан кейін Борегард ауруға байланысты демалысқа кетіп, Брэггті Миссисипи штатының Тупело қаласындағы әскерге уақытша басшылық етуге қалдырды. Алайда, Борегард президент Дэвиске өзінің кеткені туралы хабарламады және екі апта бойы рұқсатсыз болды. Дэвис Борегардты Коринттегі нашар өнімділігі үшін алмастыруға ниеттенген, ал Борегардтың рұқсатсыз кеткені осы мүмкіндікті ұсынып берді. Сөйтіп, 1862 жылғы 17 маусымда Брэгг оның орнына Батыс департаментінің (ресми түрде №2 департаменті деп аталады) қолбасшысы болып тағайындалды, оның құрамында Миссисипи армиясы да болды.
Перривилл шайқасы
1862 жылдың тамызында Конфедерация генерал-майоры Эдмунд Кирби Смит Кентуккиге Шығыс Теннессиден басып кіруге шешім қабылдады, бұл шекаралық штатта Конфедерацияның мүддесін қолдаушыларды оятып, Огайо өзенінен тыс генерал-майор Дон Карлос Бьюэллдің басшылығымен одақтас күштерді тартып алуға мүмкіндік береді деп үміттенеді. Брэгг түрлі нұсқаларды қарастырды, соның ішінде Коринфті қайтарып алу немесе Орта Теннесси арқылы Бьюэлл әскеріне қарсы жорық жасау. Ақырында ол Кирби Смиттен күш сұрап, оған қосылу үшін Миссисипи армиясын көшіруге шешім қабылдады. Ол 30 000 сарбазды Тюпелодан Мобил және Монтгомери арқылы Чаттанугаға дейін қиын теміржолмен жеткізді, ал кавалерия және артиллериясы жолмен жылжыды. Брэгг театрдың аға генералы болғанымен, президент Дэвис Кирби Смиттің Шығыс Теннесси департаментін Ричмондқа тікелей есеп беретін тәуелсіз құрама ретінде құрды. Бұл шешім Брэггке науқан кезінде қиындықтар туғызды. Смит пен Брэгг 1862 жылдың 31 шілдесінде Чаттанугада кездесті. Олар науқан жоспарын жасады: Кирби Смит әскері Кентуккиге алғаш рет Камберленд Gap-тің одақтас қорғаушыларын талқандау үшін кіретін болады. (Брэгг әскері ұзақ сапардан шаршап, бірден шабуылға түсе алмады.) Смит Брэггке қосылу үшін қайта оралады, ал біріккен күштері Бьюэллдің артқы жағына маневр жасап, оның жабдықтау желілерін қорғау үшін шайқасқа мәжбүрлейді. Әскерлер біріккеннен кейін Брэггтің жоғарылығы қолданылады, ал Смит оның тікелей басшылығына бағынады. Бьюэлл әскерін жою мүмкін болса, Брэгг пен Смит Кентуккиге солтүстікке қарай жорық жасайды, бұл қозғалыс жергілікті халықтан құтқару күтеді деп есептеді. Кез келген қалған одақтас күштер Кентуккидегі маңызды шайқаста жеңіліп, Огайо өзенінде Конфедерация шекарасын орнатады. 9 тамызда Смит Брэггке келісімді бұзатынын және Камберленд Gap-ті айналып өтіп, одақтас гарнизонын бейтараптандыру және солтүстікке қарай жылжу үшін шағын күштерді қалдыратынын хабарлады. Смитпен келісімге келе алмаған Брэгг Нэшвиллдің орнына Лексингтонға қарай қозғалды. Ол Смитке Брэгг әскері келгенге дейін Бьюэлл оның кішкентай армиясын қуып жеңе алатынын ескертті. Брэгг 27 тамызда Смит Лексингтонға жеткенге дейін Чаттанугадан жолға шықты. Жолда ол Мунфордвиллдегі одақтас бекінісін басып алумен алаңдады. Ол Бьюэллмен (Луисвилл үшін) күресін жалғастыруды немесе Ричмонд пен Лексингтонды басып алып, штаттың орталық бөлігін бақылауға алған Смитпен қайта қосылуды шешуге мәжбүр болды, ол Цинциннатиге қарай жылжуға қауіптенді. Брэгг Смитпен қайта қосылуды жөн көрді. Ол әскерін қалдырып, Смитпен Франкфуртта кездесті, онда олар 4 қазанда Конфедерация губернаторы Ричард Хоустың инаугурациясына қатысты. Инаугурация кеші одақтас артиллериясының жақындап келе жатқан дыбысымен тоқтатылды, ал ұйымдастырушылар сол кешке жоспарланған салтанатты кешті жойды. 8 қазанда әскерлер күтпеген жерден Перривилл шайқасында кездесті; олар алдыңғы күні су көздерін іздеп жүргенде шайқасқан. Брэгг генерал-майор Леонидас Полкқа Бьюэллдің әскерінің оқшауланған бөлігі деп ойлаған жерге шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Брэгг жеке келгенше Полкты шайқасқа түсуге ынталандыру қиын болды. Ақырында Полк генерал-майор Александр М. Маккуктың корпусына одақтас армияның сол жақ қанатына шабуыл жасап, оны кері шегінуге мәжбүр етті. Күннің соңында МакКук шамамен бір мильге кері шегінді, бірақ желіні тұрақтандыру үшін күшейту келді, және Брэгг тек содан кейін қанды шайқастағы шектеулі тактикалық жеңісі Бьюэлл әскерінің жартысына ғана қарсы болғанын және қалғаны тез келіп жатқанын түсінді. Кирби Смит Брэггке жетістігін жалғастыруға шақырды: "Құдай үшін, генерал, Бьюэллмен күресейік". Брэгг: "Мен солай етемін, мырза", - деп жауап берді, бірақ содан кейін бір байқаушы "Смит, Харди және Полк үшін қорқынышты болып қалған алаңдаушылық пен күмәнділік" деп атаған нәрсені көрсетті, ол әскеріне Камберленд Gap арқылы Ноксвиллге шегінуге бұйрық берді. Брэгг өзінің шегінуін үлкен шабуылдың сәтті аяқталуы деп атады. Оның шегінуіне бірнеше себеп болды. Солтүстік Миссисипиден Эрл Ван Дорн мен Стерлинг Прайс Коринфте жеңілгенін, ал Роберт Ли Мэриленд жорығында сәтсіздікке ұшырағанын хабарлады. Ол өзінің әскерінің одан әрі жеңіске жетуі аз екенін, ал жеңіліске ұшырау жиналған мол азық-түлік пен жабдықтаманы ғана емес, сонымен қатар әскерін де құрбан етуі мүмкін екенін түсінді. Ол әйеліне: "Оңтүстік-батыстың барлығының дұшпан қолында болғандықтан, менің қылмысым кешірілмес болар еді, егер мен аяқталған әскерімді суық климатта, шатыр мен аяқ киімсіз және күнделікті нан табуға мәжбүр болғанда қалдырсам" деп жазды. Ол өзінің науқанына қатысты офицерлер айтқан айыптамаларды түсіндіру үшін Ричмондқа шақырылды, олар оны армия басшысы лауазымынан алмастыруды талап етті. Дэвис генералдың лауазымында қалуға шешім қабылдағанымен, Брэггтің бағыныштыларымен қарым-қатынасы нашарлай түсті. Армияға қайта келгеннен кейін ол Теннесси штатындағы Мурфрисбороға жылжуға бұйрық берді.
Стоунс өзенінің шайқасы
Брэгг 1862 жылғы 20 қарашада өз күштерін Теннеси армиясы деп атады. Осы арада, 24 қазанда Дон Карлос Бьюэлл Огайодағы Одақ армиясының қолбасшысы ретінде генерал-майор Уильям С. Роузкранспен алмастырылды, ол оны дереу Камберленд армиясы деп атады. Желтоқсанның соңында Роузкранс Нэшвиллден Мурфрисбороға, Брэггтің орналасқан жеріне қарсы жорыққа шықты. Роузкранс шабуылға көшпес бұрын, Брэгг 1862 жылғы 31 желтоқсанда Роузкранстың оң фланкіне күтпеген шабуыл жасады, осымен Стоунс-Ривер шайқасы басталды. Конфедерация әскері Одақ әскерін шағын қорғаныс позициясына қайтарды. Дегенмен, олар Брэгг жоспарлағандай, оны толығымен талқандай алмады немесе Нэшвиллге жабдықтау жолын үзуге қол жеткізе алмады. Осыған қарамастан, Брэгг шайқастың бірінші күнін жеңіс деп есептеді және Роузкранс жақын арада шегінеді деп болжады. Алайда, 1863 жылғы 2 қаңтарда Одақ әскері өз орнында қалды және шайқас қайта басталды, өйткені Брэгг генерал-майор Джон К. Брекинриджтің әскерлерімен Одақтың жақсы қорғалған сол фланкіне сәтсіз шабуыл жасады. Өзінің жетіспеушіліктерін, қатал қысқы ауа райын, Роузкрансқа жабдықтар мен күштердің келуін, сондай-ақ корпус командирлері Харди мен Полктің ұсыныстарын ескеріп, Брэгг армиясын даладан Туллахомаға, Теннеси штатына қайтарды. Брэггтің генералдары Кентукки науқаны мен Стоунс-Ривер шайқасы кезінде оның басшылығына наразылық білдірді. Ол сынға жауап ретінде өз корпусы мен дивизия командирлеріне хат жіберіп, соңғы шайқастан кейін шегінуді ұсынғандарын жазбаша растауды сұрады. Егер ол оларды дұрыс түсінбегенін және қате шегінгенін анықтаса, өз еркімен қызметтен кетуге дайын екенін мәлімдеді. Айыныштысы, ол хатты өзінің ең адал қолдаушыларының көпшілігі ауру немесе жарақаттарға байланысты демалыста болған кезде жазды. Брэггтің сыншылары, соның ішінде Уильям Дж. Харди, хатты екінші бір сұрақ ретінде түсіндірді: Брэгг жоғары командирлерінің сенімін жоғалтқан ба? Леонидас Полк бұл сұраққа жауап бермеді, бірақ өзінің досы Джефферсон Дэвиске тікелей хат жазып, Брэггтің орнын ауыстыруды ұсынды. Дэвис шағымдарға жауап ретінде армияның жағдайын тексеру үшін генерал Джозеф Джонстонды жіберді. Дэвис Джонстонның, Брэггтің үстемдігіндегі адамның, жағдайды қанағаттандырмайтынын және даладағы армияның басшылығын өз қолына алып, Брэггтің орнын босататынын күтті. Алайда Джонстон оқиға орнына келгенде, Теннесси армиясының сарбаздарының жағдайы салыстырмалы түрде жақсы екенін көрді. Ол Брэггке "Конфедерациядағы ең жақсы ұйымдастырылған, қаруланған, жабдықталған және тәртіпті армияңыз бар" деді. Джонстон өзінің жеке пайдасы үшін жағдайды пайдаланғаны туралы пікірлерге опасыздықпен қарады және басшылыққа ие болу туралы ұсыныстарды қабылдамады. Дэвис Джонстонға Брэггті Ричмондқа жіберуге бұйрық бергенде, Джонстон Элис Брэггтің ауруына байланысты кешіктірді; оның денсаулығы жақсарғаннан кейін, Джонстон 1862 жылғы Жеті қарағай шайқасында алған жарақатынан туындаған денсаулық проблемаларына байланысты басшылыққа ие бола алмады.
Туллахома жорығы
Брэггтің әскері Таллахоманы нығайта бастаған кезде Роузкранс келесі алты айды Мурфрисборо қаласында өткізді, өз әскерін қайтадан алға жылжу үшін жабдықтау және оқытумен айналысты. Роузкранстың 1863 жылғы 23 маусымдағы алғашқы қимылдары Брэггті таң қалдырды. Полк корпусын Конфедерация желісінің ортасында ұсақ шайқастармен ұстап тұрғанда, Роузкранс өз әскерінің басым бөлігін Брэггтің оң қанатын айналып өтуге жіберді. Брэгг реакция жасауға асықпады, ал оның қолбасшылары көбінесе ынтымақтаспады: Теннесси армиясының генералдары арасындағы сенімсіздік соңғы айларда стратегия туралы тікелей әңгімелесуге кедергі келтірді, сондай-ақ Полк пен Харди Брэггтің жоспарларын толық түсінбеді. Одақ әскері Конфедерация әскерін оқшаулағандықтан, Брэгг Таллахоманы тастап, 4 шілдеде Теннесси өзенінің артына шегінуге мәжбүр болды. Таллахома Роузкранс үшін "табысты" науқан ретінде танылды, ол Брэггті Орта Теннессиден аз шығынмен ығыстыру мақсатына жетті. Джудит Халлок Брэггтің "алданғанын" және оның нашар денсаулығы оның сәтсіздігіне ықпал еткен болуы мүмкін екенін жазды. Дегенмен, оның жалпы бағасы бойынша, ол Таллахомадан шегіну кезінде лайықты түрде әрекет етіп, қиын жағдайларда әскерін сақтап қалды. Шілде айының соңында Теннесси армиясында шамамен 52 000 әскер болса да, Конфедерация үкіметі Шығыс Теннесси департаментін генерал-майор Саймон Б. Бакнер басшылығымен Брэггтің Теннесси департаментімен біріктірді, бұл Брэггтің әскеріне 17 800 әскер қосты, сонымен қатар оның басқару жауапкершілігін солтүстікке қарай Ноксвилл аймағына дейін кеңейтті. Бұл Брэггке құрмет көрсетпеген үшінші қолбасшыны әкелді. Бакнердің көзқарасы 1862 жылы Брэггтің Кентуккиге жасаған сәтсіз шабуылымен және бірігу нәтижесінде оның қолбасшылық лауазымын жоғалтуымен түстелді. Брэгг үшін жағымды жайт Хардидің шілдеде Миссисипиге ауысу туралы өтініш білдіргені болды, бірақ оның орнына Вирджинияда Роберт Лимен келіспеген генерал-лейтенант Дэниел Харви Хилл келді. Тамыз айының басында Конфедерация соғыс департаменті Брэггтен Миссисипиден күш-жігер алған жағдайда Роузкрансқа қарсы шабуылға көшуге болатынын сұрады. Ол географиялық кедергілер мен логистикалық қиындықтар туралы алаңдап, Роузкранстың осы мәселелерді шешіп, оған шабуыл жасауын күтуді жөн көрді. Теннесси өзенін қарсы жақтан кесіп өту мүмкін болмағандықтан, Роузкранс Брэггтің назарын Чаттануганың үстінен аудару үшін алдау жоспарын жасады, ал әскер өзеннен төмен қарай өтті. Брэгг Ноксвиллге қауіп төндіріп тұрған генерал-майор Амброуз Бернсайд басқаратын үлкен Одақ әскері туралы уайымдады, ал Роузкранс сол жаққа қарай жасаған жасампаздық қимылдарымен және өзеннің солтүстігіндегі биіктіктерден Чаттануга қаласын бомбалау арқылы осы алаңдаушылықты күшейтті. Одақ әскерінің басым бөлігі 4 қыркүйекке қарай Теннесси өзенін Чаттануганың оңтүстік-шығысында кесіп өтті, содан кейін Брэгг өзінің позициясының енді берік емес екенін түсінді. Ол 8 қыркүйекте қаладан шығып кетті.
Чикамауга шайқасы
Роузкранс өз табыстарын бекітіп, Чаттанугадағы бақылауын қамтамасыз еткеннен кейін, Брэггтің қуып жететінін білдірген Солтүстік Джорджияға әскерін жылжыта бастады. Брэгг өзінің бұйрықтарына назар аудармайтын бағыныштыларының мінез-құлқынан қарығып, қиындық көре берді. 10 қыркүйекте генерал-майорлар Томас Хиндман мен Дэниел Харви Хилл бұйрық бойынша Маклемор шығанағындағы Федералды колоннаға шабуыл жасаудан бас тартты (Дэвис Крос Роудс шайқасы). 13 қыркүйекте Брэгг Леонидас Полкке генерал-майор Томас Л. Криттенденнің корпусына шабуыл жасауға бұйрық берді, бірақ Полк бұйрықты елемеді және өзіне шабуыл жасалатынын айтып, қосымша әскер талап етті. Роузкранс осы кешігулерден пайдаланып, шашыраған күштерін шоғырландырды. Соңында, 1863 жылдың 19-20 қыркүйегінде Брэгг Миссисипиден екі дивизия, Шығыс Теннесси департаментінен бір дивизия және бірнеше бригада, сондай-ақ Роберт Лидің Солтүстік Вирджиния армиясынан генерал-лейтенант Джеймс Лонгстриттің екі дивизиясымен күшейтілді. Ол Солтүстік-Шығыс Джорджияда Роузкранды қуып, Чикамуга шайқасында оны ауыр жеңіліске ұшыратты, бұл соғыс барысында Конфедерацияның Батыс театрындағы ең маңызды жеңісі болды. Алайда, бұл толыққанды жеңіс емес еді. Брэгг Роузкранды Чаттанугадан бөліп, оның әскерін жоюды жоспарлады. Бірақ Лонгстриттің қанаты Одақ әскерін ішінара жеңгеннен кейін, генерал-майор Джордж Х. Томас көрсеткен қайратты қорғаныс Роузкранс пен оның әскерінің көп бөлігінің қашуына мүмкіндік берді. Бұл жеңіс те қымбатқа түсті. Брэггтің әскері 18 450 қаза тапты, бұл соғыс бойы Конфедерацияның ең қымбат жеңісі болды. Шайқастан кейін Роузкранның Камберленд армиясы Чаттанугаға шегінді, онда Брэгг қаланы қоршауға алды. Ол кампанияда өзіне көмектеспеген бағыныштыларына қарсы шайқас бастады – Хиндманды Маклемор шығанағындағы әрекетсіздігі үшін, ал Полкты 20 қыркүйекте Брэгг бұйырған таңертеңгі шабуылды кешіктіргені үшін жазалады. 29 қыркүйекте Брэгг екі офицерді де лауазымдарынан шеттетуге бұйрық берді. Қазан айының басында Брэггтің бағыныштыларының бүлік көтерісі Д. Хиллдің лауазымынан босатылуына әкелді. Лонгстрит өзінің корпусымен Амброз Бернсайдқа қарсы Кноксвилл кампаниясына жіберілді, бұл Чаттанугадағы Брэгг әскерін әлсіретті. Брэггтің кейбір генералдары жеңіске жеткен соң, Одақ әскерін Чаттанугаға қарай қуып, оны жоюға дайын болмағанына наразылық білдірді. Әсіресе Полк лауазымынан шеттетілгеніне қатты ашуланды. Олардың ішінде көптеген дивизия және корпус командирлері жасырын түрде кездесіп, президент Джефферсон Дэвиске петиция дайындады. Петицияның авторы белгісіз болғанымен, тарихшылар тізімде бірінші болып қол қойған Саймон Бакнер деп санайды. Генерал-лейтенант Джеймс Лонгстрит соғыс министріне: «Егер бізде қазіргі қолбасшымыз болса, бізді тек Құдайдың қолы ғана құтқара алады, көмектесе алады» деп хат жазды. Теннесси армиясы көтеріліс жасаудың алдында тұрғанда, Джефферсон Дэвис жағдайды бағалау және армиядағы наразылықты тоқтату үшін Чаттанугаға сапар жасады. Брэгг дағдарысты шешу үшін отставкаға кетуді ұсынды, бірақ Дэвис ақырында Брэггті қолбасшылыққа қалдыруға шешім қабылдады, басқа генералдарды айыптады және олардың шағымдарын «ашкереушілік» деп атады.
Чаттануга үшін шайқастар
Брэгг өзінің қол астындағыларымен күресіп, Лонгстритті Ноксвиллге жіберіп, әскерін азайтқанда, қоршаудағы Одақ әскері жаңа командир – генерал Улисс С. Грантты және Миссисипи мен Вирджиниядан маңызды күшемелер алды. Чаттануга үшін болған шайқастар Брэггтің әскер қолбасшысы ретіндегі соңғы күндерін белгіледі. Оның әлсіреген сол қанаты (бұрын Лонгстриттің әскерлерімен қорғалған) 24 қарашада Лоукаут тауы шайқасында жауылды. Келесі күні Миссионерлік төбе шайқасында оның негізгі қорғаныс шебі оң қанатындағы шабуылды сәтті тойтарды. Дегенмен, орталық бөлігі Джордж Томас әскерінің тікелей шабуылынан жеңіліп қалды. Теннесси армиясы жеңіліске ұшырап, Джорджия штатының Далтон қаласына шегінді. Брэгг 29 қарашада отставкаға кетемін деп ұсынды, ал Дэвис оны дереу қабылдады. Ол 2 желтоқсанда Хардиге уақытша басшылықты тапсырды және 1864 жылы Уильям Т. Шерманға қарсы Атланта науқанында армияға қолбасшылық еткен Джозеф Джонстонмен ауыстырылды.
Президент кеңесшісі
1864 жылдың ақпан айында Брэгг Дэвистің кеңесі үшін Ричмондқа шақырылды. 24 ақпандағы жаңа міндеттемелерінде ол "Конфедерациялық штаттардың әскери операцияларын жүргізуге" бекітілді, бірақ ол негізінен Дэвистің тікелей бағыныстылығы жоқ әскери кеңесшісі немесе штаб бастығы болды – бұл лауазымды бұрын Роберт Ли атқарған. Брэгг өзінің ұйымдастыру қабілетін жемқорлықты азайту және жабдықтау жүйесін жақсарту үшін пайдаланды. Ол әскери түрмелер жүйесі мен ауруханаларын басқару жауапкершілігін өз мойнына алды. Конфедерацияның әскерге шақыру процесін басқару тізбегін оңайлату және әскерге шақырылғандардың шағымдану мүмкіндіктерін азайту арқылы ол қайта құрды. Ричмондта болған кезінде ол соғыс министрі, бас комиссар, Конгресс мүшелері, баспасөз және көптеген әріптес генералдары сияқты маңызды тұлғалармен көптеген дауларға қатысты; соңғысы Роберт Ли болды, ол Брэггке сыпайы және құрметпен қарады және президентпен ерекше жақын қарым-қатынаста болғанын Брэгг білді. Мамыр айында Ли Вирджиниядағы Улисс Гранттың шабуылдық науқанына қарсы тұрғанда, Брэгг Ричмондтың оңтүстігі мен батысындағы аймақтарды қорғауға назар аударды. Ол Джефферсон Дэвисті Ричмонд пен Петерсбургті қорғауда маңызды рөл атқару үшін П.Г.Т. Борегардты тағайындауға көндірді. Осы уақытта Дэвис Джозеф Джонстонның, Брэггтің Теннесси армиясындағы ізбасарының, Шерманның Атланта науқанына қарсы тым сақтықпен қорғанып жатқанына алаңдады. Ол 9 шілдеде Брэггті Грузияға жіберді, оған тактикалық жағдайды зерттеу және Джонстонды алмастыру мүмкіндігін бағалау міндеті жүктелді. Брэгг армияға қайта оралуға үміттене білді, бірақ Дэвистің таңдауын қолдауға дайын болды. Дэвис Брэггке Хардидің лайықты ізбасар болатынын айтқан. Дегенмен, Брэгг бұрынғы қарсыласын жақтауға құштар емес еді және Харди Джонстонның стратегиясын өзгерте алмайды деп хабарлады. Брэгг кіші корпус командирі, генерал-лейтенант Джон Белл Худпен кеңінен әңгімелесті және оның шабуылға көшу жоспарларына әсерленді, ал Худ осы жоспарлар туралы Джонстонның артынан бірнеше апта бойы Ричмондқа құпия хаттар жіберіп отырған. Дэвис Джонстонды Худпен алмастыруды шешті.
Солтүстік Каролинадағы операциялар
1864 жылдың қазан айында президент Дэвис Браггты Солтүстік Каролина штатының Уилмингтон қорғанысына уақытша басшылық етуге жіберді. Оның жауапкершілігі Роберт Лидің ұсынысы бойынша Солтүстік Каролина және Оңтүстік Вирджиния департаменттерінің барлығын қамтитын болды. Қараша айында Уильям Т. Шерманның теңізге жасаған жорылысы басталған кезде Дэвис оны Грузияның Аугуста қаласын қорғауға, содан кейін Грузияның Саванна қаласына, Оңтүстік Каролинаның Чарльстон қаласына және 1865 жылдың қаңтарында Вилмингтон қорғанысына жіберді. Конфедерация Вилмингтонға теңіз арқылы жабдықтауды жүзеге асыратын маңызды Fort Fisher бекінісін басып алуға жасалған Одақтың алғашқы әрекетін сәтті тойтарды. Алайда, Брэггтің Fort Fisher бекінісіне жасалған екінші шайқастағы көрсеткен өнері қаңтар айында Одақ күштері қайта келгенде нашар болды. Ол алғашқы сәтсіз қоршаудың бекініс бұзылмайтынын көрсеткенін ойлады, бірақ АҚШ әскерлерінің нашар байланысы мен жоспарлауы үлкен рөл атқарды деп санады. Сондықтан ол бекініс екінші рет шабуылға ұшырағанда оған көмекке келмеді. Ақпан айында Конфедерация әскерлері Атлант мұхитының жағалауындағы соңғы теңіз порты – Уилмингтонды эвакуациялауға мәжбүр болды. Брэггтің әскери мансабы құлдырауға бет бұрды. Оның қынжырға тигеніне орай, Джозеф Джонстон Теннесси армиясының және Солтүстік Каролинада Шерманға қарсы қорғаныс күштерінің қалдықтарына басшылық ету үшін қызметке қайта оралды. Шамамен сол уақытта Брэгг әскери кеңесші лауазымынан айырылды, өйткені Роберт Ли ақпан айында Конфедерацияның барлық армияларының бас қолбасшысы болып тағайындалды, ал Перривиллдегі сәтсіздіктен кейін Брэггті жек көретін Джон С. Брекинридж соғыс министрі болды. Дэвис Брэггтің қиын жағдайына көңіл бөлді және оны Эдмунд Кирби Смиттің орнына Транс-Миссисипи департаментіне басшылық етуге ауыстыруды талқылады, бірақ аймақтың саясаткерлері оған қарсы күшті шықты. Брэгг, іс жүзінде, Джонстонтың басшылығымен Каролиналар науқанының соңына дейін корпус командирі болды (бірақ оның басқаруы дивизиядан кем болды). Оның әскерлері 7-10 наурыз күндері Кинстон шайқасының екінші кезеңінде шағын жеңіске жетті және 19-21 наурыз күндері Бенттонвилл шайқасында сәтсіз күресті. 2 сәуірде Ричмонд түскеннен кейін Джефферсон Дэвис және Конфедерация үкіметінің қалдықтары оңтүстік-батысқа қашты. Ралиде штаб-пәтері болған Брэгг 1 мамырда Оңтүстік Каролинадағы Эббивилл маңында Дэвиске қосылды. Ол соңғы кабинет отырысына қатысып, Дэвисті мақсатқа жетпеуге көндірді. Брэгг және оның штабының шағын тобы батысқа аттанды және 9 мамырда Монтичеллода тұтқындалып, шартты түрде босатылды.
Кейінгі өмір және өлім
Брэгг пен Элиза 1862 жылдың соңында Америка Құрама Штаттары армиясы Тибододағы плантацияны тәркілеген кезде үйлерін жоғалтты. Ол қысқа мерзімге Брэгг үйінің ошағы ретінде қызмет етті, бостандық алған халық үшін Бостандық бюросының бақылауында болды. Олар Алабама штатының Лоундесборо қаласындағы плантация иесі болған оның бауырына көшіп кетті, бірақ ондағы уединен өмір салтын шыдамады. 1867 жылы Брэгг Нью-Орлеан су жүйесінің басқарушысы болды, бірақ жаңа құрылым билікке келген кезде бұрынғы құл болған афроамерикалық ер адам оны алмастырды. 1869 жылдың соңында Джефферсон Дэвис Брэггке Каролина өмірді сақтандыру компаниясының агенті қызметін ұсынды. Ол төрт ай жұмыс істегеннен кейін мамандыққа және оның төмен жалақысына наразы болды. Ол Мысыр армиясындағы лауазымды қарастырды, бірақ одан бас тартты. 1871 жылдың тамызында ол Алабама штатының Мобил қаласында өзенді, порты мен шығанақты жақсарту жұмысына қабылданды, бірақ "капиталистердің біріккен тобымен" дауласып кеткен соң кетіп қалды. Техасқа көшіп, 1874 жылдың шілдесінде Персика шығанағы, Колорадо және Санта-Фе темір жолының бас инженері болып тағайындалды. Бірақ бір жыл ішінде оның еңбекақысы туралы директорлар кеңесімен келіспеушіліктер туындап, ол отставкаға кетті. Техаста теміржол инспекторы болып жұмыс істеді. 1876 жылдың 27 қыркүйегінде, 59 жасында Брэгг Техас штатының Галвестон қаласында досымен көшеде келе жатқанда кенеттен есінен танып құлап түсті. Дәріханаға апарылып, 10-15 минут ішінде қайтыс болды. Оның тарихын білетін дәрігер оның "мидың салдарынан" (немесе "ми параличінен") қайтыс болғанын айтты, себебі мидағы қан тамырларының дегенерациясы болған. Сот сараптамасы оның өлімінің себебі "өлімге әкелетін синкопа" екенін, бұл жүрек ауруынан туындаған болуы мүмкін деп шешті. Ол Алабама штатының Мобил қаласындағы Магнолия зиратына жерленген.
Жеке өмір
Мерекелік турда Брагг Луизиана штатының Уоллес қаласындағы Евергрин плантациясына сапар шегіп, 23 жасар Элиза Брукс Эллиспен танысты. Достары оны Элиз деп білді, ол бай қант өндірушісінің қызы еді. Олар 1849 жылдың 7 маусымында Эллис плантациясының Магнолия Манор үйінің қонақ бөлмесінде үйленді. Жаңа үйленген жұбайлар 10 қыркүйекте Миссури штатындағы Джефферсон казармасына көшті. 1853 жылдың қазан айында олар осы салыстырмалы түрде жайлы қызметтен кетуге мәжбүр болды, өйткені олар Үнді аумағындағы (қазіргі Оклахома штаты) Гибсон фортына ауыстырылды. Сегіз айдан кейін олар Техас шекарасына жақын Форт-Вашитаға ауыстырылды. Бұл форттағы қатал жағдайлар тұрмысқа шыққан жұбайларға қолайсыз болды, ал тағы алты айдан кейін Брагг демалыс сұрады және жұбайлар Тибодоға қайтып келді. Брагг Вашингтонға барып, соғыс министрі Джефферсон Дэвиске өзінің артиллериялық батареясын шекаралық міндеттен ауыстыруды өтінді, бірақ нәтижеге қол жеткізе алмады. 1863 жылдың маусым айында Брагг діни нақылдарды тыңдап, Теннесси штатының Шелбивилл қаласындағы Епископаль шіркеуінде крещение рәсімінен өтті.
Тарихи беделі
Джеймс Макферсонның «Брэгг, Пембертон және Худ сияқты батысты жоғалтқан қателесушілер» деген сөздері көптеген қазіргі тарихшылардың пікірін қорытындылайды. Брэггтің армия командирі ретіндегі кемшіліктеріне оның қиялы жетпейтін тактикасы, көбінесе фронталды шабуылға ден қоюы (Шилодағы «Шорнет ұясы», Стоунс-Ривердегі Бреккинридж шабуылы және Чикамаугадағы көптеген жағдайлар сияқты) және тактикалық жеңістерді немесе тең нәтижелерді стратегиялық сәтсіздікке айналдырған шайқастан кейінгі іс-қимылдардың болмауы кірді (Перривилл және Чикамауга). Оның қатал мінезі, жеңіліске басқаларды кінәлауға бейімділігі және нашар қарым-қатынас дағдылары оның сәтсіз замандастарынан гөрі тікелей сынға ілігуіне себеп болды. Питер Коззенс оның бағыныштыларымен қарым-қатынасы туралы былай деп жазды:
Even Bragg's staunchest supporters admonished him for his quick temper, general irritability, and tendency to wound innocent men with barbs thrown during his frequent fits of anger. His reluctance to praise or flatter was exceeded, we are told, only by the tenacity with which, once formed, he clung to an adverse impression of a subordinate. For such officers—and they were many in the Army of Mississippi—Bragg's removal or their transfer were the only alternatives to an unbearable existence.|Peter Cozzens|No Better Place to Die: The Battle of Stones River
One private, Sam Watkins, who later became a professional writer, said in his memoirs that "None of Bragg's men soldiers ever loved him. They had no faith in his ability as a general. He was looked upon as a merciless tyrant He loved to crush the spirit of the men." Historian Ty Seidule says that Bragg's battles often ended in defeat because of his insistence on direct frontal assaults and his "uncanny ability to turn minor wins and losses into strategic defeats." Some counterarguments have emerged in recent years. Judith Lee Hallock called the blaming of Bragg for Confederate defeats in the west the "Bragg syndrome." While most agree he was not a particularly good army commander, historians such as Hallock and Steven E. Woodworth cite his skills as an organizer and argue that his defeat in several battles can also be partially blamed upon bad luck and incompetent subordinates, notably Polk. Of his troublesome subordinates, Hardee was considered a solid soldier even by Bragg. Although personally brave and charismatic, Polk was simply an average tactician known for piecemeal attacks and was seriously insubordinate. However, he was a close friend of Davis, who was unwilling to relieve him. Woodworth claims that Bragg also never received the support Davis gave to Robert E. Lee and Sidney Johnston. Historians Grady McWhiney and Woodworth have stated that, contrary to popular belief, Davis and Bragg were not friends, having bitterly quarreled during the antebellum years. Davis was impressed with Bragg's qualifications for high command early in the war but was willing to relieve him by 1863. Judith Hallock noted mutual admiration between Davis and Bragg during his assignment in Richmond, perhaps because Bragg respected the president. Post Civil War, Bragg's relationship with Davis grew stronger. He regularly addressed his letters to Davis as "Your Friend" and worked with Davis in the Carolina Insurance Company.
«Тіпті Брэггтің ең адал қолдаушылары оның тез ашуланып, жалпы ашуға берілуі және жиі ашу кезінде кінәсіз адамдарды жарақаттауға бейімділігі үшін оны ескертті. Оның мақтауға немесе жағымпаздыққа құштарлығы, айтуынша, бағыныстысы туралы жағымсыз пікірге біржола бекініп, одан айырылуға келмейтін қажырлылығымен теңестірілді. Мұндай офицерлер – олар Миссисипи армиясында көп болды – Брэггті қызметтен босату немесе оларды ауыстыру ғана шыдамсыз өмірге балама болды». Бір жеке сарбаз, кейін кәсіби жазушы болған Сэм Уоткинс, естеліктерінде былай деді: «Брэггтің ешбір әскері оны жақсы көрмеді. Олардың оның генерал ретіндегі қабілетіне сенімі болмады. Ол адамдардың рухын басуды ұнататын аяусыз тиран ретінде қарастырылды». Тарихшы Тай Сейдуле Брэггтің шайқастарының көбісі тікелей фронталды шабуылдарға талап етуі және «кішігірім жеңістер мен жеңілістерді стратегиялық жеңіліске айналдырудың ерекше қабілеті» салдарынан жеңіліспен аяқталғанын айтады. Соңғы жылдары кейбір қарсы пікірлер де пайда болды. Джудит Ли Халлок Батыстағы Конфедерацияның жеңілістері үшін Брэггті кінәлауды «Брэгг синдромы» деп атады. Көпшілік оның жақсы армия командирі болмағанына келіссе де, Халлок пен Стивен Вудворт сияқты тарихшылар оның ұйымдастырушылық қабілеттерін атап өтіп, бірнеше шайқастағы жеңілістерін өкінішке орай және құзырсыз бағыныштыларына, әсіресе Полкке де жатқызуға болатынын айтады. Оның қиындық туғызған бағыныштыларының ішінде Хардиді тіпті Брэгг те жақсы сарбаз деп есептеді. Жеке басына келсек, ол батыл және харизматикалық болғанымен, әскери тактикада орташа деңгейдегі офицер еді және өздігінен шабуыл жасауға бейімділігімен белгілі болды. Алайда, ол Дэвистің жақын досы болды, ол оны қызметтен босатуға дайын емес еді. Вудворт Брэгг Дэвистен Роберт Ли мен Сидни Джонстонға көрсетілген қолдауды ешқашан алмағанын мәлімдейді. Тарихшылар Грейди МакУайни мен Вудворт, көпшілік пікірге қайшы, Дэвис пен Брэгг соғысқа дейінгі жылдары қатты дауласқандықтан достас емес екенін айтады. Дэвис Брэггтің соғыстың басында жоғары командедегі біліктілігіне таң қалды, бірақ 1863 жылы оны қызметтен босатуға дайын болды. Джудит Халлок Дэвис пен Брэггтің Ричмондтегі қызметі кезінде өзара құрметтестігін атап өтті, мүмкін Брэгг президентті құрметтегендіктен. Азамат соғысынан кейін Брэггтің Дэвиспен қарым-қатынасы жақсарды. Ол Дэвиске «Сіздің досыңыз» деп басталатын хаттар жазып, Дэвистің Каролина сақтандыру компаниясында жұмыс істеді.
Even Bragg's staunchest supporters admonished him for his quick temper, general irritability, and tendency to wound innocent men with barbs thrown during his frequent fits of anger. His reluctance to praise or flatter was exceeded, we are told, only by the tenacity with which, once formed, he clung to an adverse impression of a subordinate. For such officers—and they were many in the Army of Mississippi—Bragg's removal or their transfer were the only alternatives to an unbearable existence.|Peter Cozzens|No Better Place to Die: The Battle of Stones River
One private, Sam Watkins, who later became a professional writer, said in his memoirs that "None of Bragg's men soldiers ever loved him. They had no faith in his ability as a general. He was looked upon as a merciless tyrant He loved to crush the spirit of the men." Historian Ty Seidule says that Bragg's battles often ended in defeat because of his insistence on direct frontal assaults and his "uncanny ability to turn minor wins and losses into strategic defeats." Some counterarguments have emerged in recent years. Judith Lee Hallock called the blaming of Bragg for Confederate defeats in the west the "Bragg syndrome." While most agree he was not a particularly good army commander, historians such as Hallock and Steven E. Woodworth cite his skills as an organizer and argue that his defeat in several battles can also be partially blamed upon bad luck and incompetent subordinates, notably Polk. Of his troublesome subordinates, Hardee was considered a solid soldier even by Bragg. Although personally brave and charismatic, Polk was simply an average tactician known for piecemeal attacks and was seriously insubordinate. However, he was a close friend of Davis, who was unwilling to relieve him. Woodworth claims that Bragg also never received the support Davis gave to Robert E. Lee and Sidney Johnston. Historians Grady McWhiney and Woodworth have stated that, contrary to popular belief, Davis and Bragg were not friends, having bitterly quarreled during the antebellum years. Davis was impressed with Bragg's qualifications for high command early in the war but was willing to relieve him by 1863. Judith Hallock noted mutual admiration between Davis and Bragg during his assignment in Richmond, perhaps because Bragg respected the president. Post Civil War, Bragg's relationship with Davis grew stronger. He regularly addressed his letters to Davis as "Your Friend" and worked with Davis in the Carolina Insurance Company.