Кіріспе

Ресейлік эмигрант заңгер, славист және тарихшы, сәтсіз қатысушы (1846–1879)

Александр Васильевич Соловьёв (Алекса́ндр Васи́льевич Соловьёв; 1890–1971) – Ресейлік эмигрант заңгер, славист және Сербия мен серб заңдарының тарихшысы. Оның ғылыми-академиялық қызметіне богумильдер, серб геральдикасы, филателия және археология салаларындағы зерттеулер кірді, сонымен қатар ол орыс және француз тілдерінен серб тіліне аудармалар жасап жариялады. Қазан революциясынан кейін Ресейден қашып, Сербтер, хорваттар және словендер Корольдігіне қоныстанды, онда Белград университетінің заң факультетінде профессор болды (1920–1936). Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін ол қысқа мерзімге Сараево заң мектебінің алғашқы деканы болып қызмет етті (1947–1949), бірақ коммунистік репрессиялар оны Швейцарияға эмиграцияға мәжбүр етті, онда ол Женева университетінде славян тануының профессоры болып жұмыс істеді (1951–1961).

Өмірбаян

Александр Васильевич Соловьев 1890 жылы Ресей империясының құрамындағы Польшаның Калиш қаласында дүниеге келген. Оның әкесі, Василий Федорович Соловьев Варшавадағы саяси сотта судья болып жұмыс істеген. Александр Варшава Императорлық университетінде оқып, 1912 жылы заңгер, ал 1915 жылы тарихи-филологиялық мамандықтарды бітірген. 1918 жылы ол Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс оккупациясынан эвакуацияланған Варшава Императорлық университетінің негізінде құрылған Дондағы Ростов университетінде славян құқығынан лекция оқыған. Ресей азамат соғысында Ақ қозғалыс жеңілгеннен кейін Соловьев, тағы ондаған мың ақ ресейліктермен бірге Сербтер, хорваттар және словендер Корольдығына көшіп кетті. Бұл елде Императорлық Ресейде өскен Александр король, орыс эмиграциясын құшақ жайып қарсы алды. 1920 жылдан 1946 жылға дейін ол Белград университетінде профессор болып жұмыс істеді, 1928 жылы Сербияның XIV ғасыр патшасы және заң шығарушысы Стефан Урош IV Душан туралы диссертациясын қорғап, доктор ғылымын алды. Сонымен қатар, Сербия астанасындағы Бірінші орыс-серб гимназиясында орыс тілі мен әдебиетін оқытқан. Белградта ол Югославия Корольдығында эмиграцияда тұратын Наталья Раевскаяға үйленді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін 1947 жылдан 1949 жылға дейін ол жаңадан құрылған Сараево университетінің заң факультетінің деканы болып тағайындалды. Бірақ Югославияда коммунистердің билігі толыққанды орнасып, Тито-Сталин арасындағы жарыс пен Информбюро кезеңі басталғанда, ол әйелімен бірге 1949 жылы тұтқындалып, түрмеге қамалды. Бостандыққа шыққаннан кейін Соловьев отбасымен тағы да шетелге, осы жолы Швейцарияға көшіп кетті. Ол Женева университетінде славян зерттеулері мен Византия тарихынан профессор болды (1951-1961 жж.). 1971 жылдың 15 қаңтарында Женевада қайтыс болды. Ұзақ емес уақыт бойы Львов университетінде дәріс оқып, Душан кодексі туралы зерттеулерін поляк тілінде жариялады. Оның ұлы Александр Вашингтондағы Конгресс кітапханасында жұмыс істеді.