Кіріспе

Америкалық Рим-католик шіркеуінің епископы (1830–1900)

Джеймс Августин Хили (6 сәуір, 1830 – 5 тамыз, 1900) – американдық католик шіркеуінің жоғары дәрежелі дін қызметкері. Ол католик діни қызметкері немесе епископы болған тұңғыш афроамерикандық болды. Көбінесе еуропалық тегі болғандықтан, Хили өзін ақ адам деп есептеді және сол ретінде танылды. Джеймс Хили Грузия штатындағы Хили отбасында құлдықта дүниеге келді. Ол ақ нәсілді плантация иесі мен аралас нәсілді құл әйелдің ұлы еді. Кейіннен ол босатылып, шетелде білім алды және 1854 жылы дін қызметкеріне бекітілді. 1875 жылдан 1900 жылы қайтыс болғанға дейін Мэн штатындағы Портленд епископы қызметін атқарды.

Ұрпақтық сәйкестік

Олардың негізінен еуропалық тегі болғандықтан, Хили балаларының терісі ақшыл болғандықтан, олар өздерінің афроамерикандық тегін жасырып, жарияламады. Джеймс және оның бауырлары ресми құжаттарда, мысалы, халық санағы және өлім туралы куәліктерде ақтар ретінде тіркелді. Дегенмен, олардың аралас тегі біреулерге белгілі болды; 1859 жылы архиепископ Джон Хьюзге жазған хатында епископ Джон Бернард Фитцпатрик Джеймстің ағасы Шервуд Хилидің "қанда африкалық тегі бар екенін және ол оның сыртқы түрінде анық көрінеді" деп атап өтті. 1837 жылы, жеті жасында Майкл Хили Джеймсті Нью-Йоркке алып барып, Нью-Йорк қаласының Флашинг ауданындағы квакер мектебіне орналастырды, ол мектеп Ескі квакер үйімен байланысты болды. Джеймс Бірлингтон, Нью-Джерсидегі тағы бір квакер мектебінде оқуын жалғастырды, онда ол математикада өте жақсы оқып, геодезистке шәкірт болды. Осылайша Хили католик дінінде қызмет ететін алғашқы афроамерикандық адам болды. Алайда, 1854 жылы туған Август Толтон 1886 жылы дінге қабылданғанда "қара терілі екені белгілі болған" алғашқы католик священнигі атанды. Хили 1854 жылдың тамызында Бостонға оралды. Бостонда оның тегі туралы әңгімелер бар екенін білген ол, сенген адамына сол жерде қызмет етуден қорқынышын білдірді: "Құдайдың мейірімі кедейді даңқтың тағына отырғызды, ол оған лайық емес. Егер мен басқа жерде осылай қауіпсіз болсам, Бостонға келмейтін едім". 1866 жылдың наурыз айында жаңа епископ Джон Уильямс Хилиді Бостонның ең ірі католик қауымы – Сент-Джеймс шіркеуінің пасторы етіп тағайындады. Хили тағайындалған кезде Портленд епархиясы Мэн және Нью-Гэмпшир штаттарының барлық аумағын қамтыды. Ол 1900 жылы қайтыс болғанда, епархияда 92 священник, 86 шіркеу және 96 400 католик болды. Оның епархиясының өсуі соншалықты үлкен болды, ол 1885 жылы Портленд епархиясынан бөлінген Манчестер епархиясының құрылуын қадағалады. Епископтық қызметінің басында Хили өзінің священниктерінің бірі, Мэн штатының Биддефорд қаласынан келген Жан Понсардинмен дауға түсті. Хили Понсардин епархия жаңа шіркеу салуға берген ақшаны ұрлап жатыр деп күдіктенді. Төрт жыл бойы салынып тұрған ғимараттың тек жертөлесі мен сыртқы қабырғалары ғана аяқталған болатын. Хили Понсардинге одан әрі ақша беруден бас тартып, 1877 жылдың қазан айында оны қызметтен шеттетуге мәжбүр болды. Ол бұл ұйымды құпия қоғам деп қарады және оның қатарына қосылған кез келген католикті қауымнан шығарумен қорқытқан Америкадағы жалғыз католик епискобы болды.

Элен Крафттың бірінші туысы

2024 жылдың ақпан айында «Вашингтон Пост» газетінің жазушысы Брайан Грин ДНК-арқылы Хилли ағайын-қарындастарының аболиционист Эллен Крафтпен туыс екенін анықтады, тарихи мәліметтерге сәйкес, олар бірінші туыстар болған болуы мүмкін. ДНК-тестінің нәтижелері Марта Хиллинің ұрпағының Крафттардың үш ұрпағымен 4-тен 8-ге дейін туыс екенін көрсетті. 1848 жылы Крафт Хиллилердің туған жеріне жақын орналасқан Джорджия штатының Мейкон қаласындағы құлдықтан қашып, өзін құлы ретіндегі қызметшісімен, шын мәнінде күйеуімен бірге саяхаттап жүрген ақ адам ретінде жасырды. Гриннің мақаласында айтылғандай, «Портленд Транскрипт» газетінің редакторы С.Т. Пикард 1893 жылы Эллен Крафттың епископ Хиллидің бірінші туысы екенін айтқан. 2024 жылғы ДНК-тестінің нәтижелері осы 131 жылдық мәлімдеме шындық екенін растады.

Өлім және мұра

Джеймс Хили 1900 жылдың 5 тамызында 70 жасында Портленд қаласында қайтыс болды. Ол Майн штатының Оңтүстік Портленд қаласындағы Кальварий зиратына жерленді, оның ирланд тегін құрметтеу үшін кельт кресі оның қабірін көрсетеді. Бостон архиепископиясының Қара католиктер жөніндегі кеңсесі, белсенді қара қауым мүшелерін марапаттау үшін Епископ Джеймс Огюстин Хили атындағы сыйлықты белгіледі. 1975 жылы архиепископ Томас А. Доннеллан және епископ Реймонд Лессард Хилидің құрметіне арнап, Джорджия штатының Джонс округінде орнатылатын қола тақташаны сыйға берді. Мейн штатының Льюистон қаласындағы Хили емханасы оның есімімен аталады.