Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Карнатака штатындағы қала, Үндістан.
Town in Karnataka, India
the town in India
Бадами, бұрын Ватапи (санскрит: āpi – дос, одақтас; вата – желдің одақтасы ретінде; каннада жазуы: ವಾತಾಪಿ) – Багалкот ауданындағы осы аттас талуқтың орталығы және қала. 540 жылдан 757 жылға дейін Бадами Чалукьяларының резиденциясы болған. Бадами үңгір ғибадатханалары сияқты жартастан қашалған ескерткіштерімен, сондай-ақ Бутанатта ғибадатханалары, Бадами Шивалая және Джамбулингешвара ғибадатханалары сияқты құрылыс ескерткіштерімен әйгілі. Агастья көлін айнала қоршаған тік, қызыл құмтас тізбегінің етегіндегі шатқалда орналасқан. Бадами Үндістан Үкіметінің "HRIDAY" – Мұралық қалаларды дамыту және жаңғырту жобасы аясында мұралық қалалардың бірі ретінде таңдалды.
Badami, formerly known as Vātāpi (Sanskrit: from āpi, ‘friend, ally’; ‘having the wind (vāta) as an ally’; Kannada script: ವಾತಾಪಿ), is a town and headquarters of a taluk by the same name, in the Bagalkot district of Karnataka, India. It was the regal capital of the Badami Chalukyas from 540 to 757. It is famous for its rock cut monuments such as the Badami cave temples, as well as the structural temples such as the Bhutanatha temples, Badami Shivalaya and Jambulingesvara Temple. It is located in a ravine at the foot of a rugged, red sandstone outcrop that surrounds Agastya lake. Badami has been selected as one of the heritage cities for HRIDAY Heritage City Development and Augmentation Yojana scheme of Government of India.
Тарихи және эпостық
Бадами аймағы тарихи алдындағы дәуірде қоныстанған, мұны мегалитикалық дольмендер куәландырады. Жергілікті дәстүр бойынша Бадами қаласы эпостардағы Ағастыя жырларымен байланысты. Махабхаратада асура Ватапи ешкіге айналып, оның інісі Ильвала оны пісіріп жейді. Содан кейін ол құрбанның ішегінде қайта жанданып, құрбанның ішінен жыртылып шығып, оны өлтіреді. Ағастыя келгенде Ильвала оған ешкіні ұсынады. Бірақ, тамақты жұту және сіңіру қабілетімен белгілі Ағастыя, Ватапиді тамақтан сіңіріп өлтіреді, оған қайта жандануға мүмкіндік бермейді. Осылайша Ағастыя Ватапи мен Ильвала демонларын өлтіреді. Осы жыр Бадами маңында болған деп есептеледі, сондықтан осы жерлер Ватапи және Ағастыя көлдері деп аталады.
The Badami region was settled in pre historic times, as is evidenced by megalithic dolmens. In the local tradition, the town of Badami is linked to the Agastya legend of the epics. In the Mahabharata, the asura Vatapi would become a goat, be cooked by his brother Ilvala, and be eaten. Following this, he would recollect in the stomach and tear himself out from the inside of the victim, killing the victim. When the sage Agastya arrives, Ilvala offers the goat to him. However, Agastya, who is known for his enormous powers of ingestion and digestion, kills Vatapi by digesting the meal and giving Vatapi no time to recollect. Agastya thus kills the demons Vatapi and Ilvala. This legend is believed to have played out near Badami, hence the names Vatapi and Agasthya lake.
Тарих
Пулакешин I, шалукиялардың алғашқы билеушісі, 540 жылы Бадами шалукия әулетін құрған деп есептеледі. Бадамидегі тасқа қашалған осы патшаның жазуында 544 жылы «Ватапи» төбесінің нығайтылуы туралы мәлімет бар. Пулакешиннің астанасын осы жерге таңдауы стратегиялық себептермен байланысты болған, себебі Бадами үш жағынан тік құмтас жартастармен қоршалған. Оның ұлдары Киртиварман I және інісі Мангалеша сол жердегі үңгір ғибадатханаларын салған. Агастья көлі (бұрын Ватапи көлі) – 7-ғасырда аяқталған су инфрақұрылымы жобасы, астана үшін стратегиялық су көзі ретінде және оның төңірегінде көптеген индуист ғибадатханалары салынған. Киртиварман I Ватапиді нығайтып, үш ұлы болды: Пулакешин II, Вишнувардана және Буддавараса, олар қайтыс болған кезде кәмелетке толмаған. Махакута жотасының жазуында айтылғандай, Киртиварман I-нің інісі Мангалеша патшалыққа билік еткен. 610 жылы танымал Пулакешин II билікке келді және 642 жылға дейін билік жүргізді. Ватапи ерте шалукиялардың астанасы болды, олар 6-8 ғасырлар аралығында Карнатака, Махараштра, Тамил Наду және Андхра Прадештің бір бөлігін басқарды. Бадами шалукиялар тұсында Бадами Малпрабха аңғарындағы өнер орталықтарының біріне айналды – индуист және джайни ғибадатхана архитектура мектептерінің алқабы. Бадамиде дравида және нагара стильдеріндегі ғибадатханалар, сондай-ақ Айхоле, Паттадакал және Махакутадағы ғибадатханалар кездеседі. Бадамидегі көптеген ғибадатханалар, мысалы, Шығыс Бутанатта тобы және Джамбулингешвара ғибадатханасы 6-8 ғасырларда салынған. Олар ғибадатхана архитектурасы мен өнерінің дамуын, сондай-ақ біздің заманымыздың 1-мыңжылдығының ортасындағы Карната өнер дәстүрін түсінудің кілті болып табылады. Виджаянагара кезеңінен кейін түркі-парсы сұлтандығының билігі бұл жерді исламдануға ұшыратты. Бұл осы жердегі екі ескерткішпен куәландырылған. Бірі – үңгір және құрылыс ғибадатханаларының кіреберісінде орналасқан Марқаж Джумма, онда 18 ғасырға жататын Абдул Малик Азиздің мазары бар. Екінші ислам ескерткіші де қазіргі заманға жатады – Жоғарғы Шивалаяның жанындағы Сайид Хазрат Бадшахтың дәргасы.
Pulakeshin I an early ruler of the Chalukyas, is generally regarded as having founded the Badami Chalukya dynasty in 540. An inscription record of this king engraved on a boulder in Badami records the fortification of the hill above 'Vatapi' in 544. Pulakeshin's choice of this location for his capital was likely due to strategic considerations, as Badami is protected on three sides by rugged sandstone cliffs. His sons Kirtivarman I and his brother Mangalesha constructed the cave temples located there. The Agastya lake (formerly Vatapi lake) is a man made lake, a water infrastructure project completed in the 7th century, likely as a strategic source of water for the capital and around which many Hindu temples were constructed. Kirtivarman I strengthened Vatapi and had three sons, Pulakeshin II, Vishnuvardhana and Buddhavarasa, who were minors at the time of his death. Kirtivarman I's brother Mangalesha ruled the kingdom, as is mentioned in the Mahakuta Pillar inscription. In 610, the famous Pulakeshin II came to power and ruled between up to 642. Vatapi was the capital of the Early Chalukyas, who ruled much of Karnataka, Maharashtra, parts of Tamil Nadu and Andhra Pradesh between the 6th and 8th centuries. Under the Badami Chalukyas, Badami emerged as one of the regional centres of art in the Malprabha valley – a cradle of Hindu and Jain temple architecture schools. Both Dravida and Nagara styles of temples are found in Badami, along with those in Aihole, Pattadakal and Mahakuta. Many of the temples in Badami, such as the Eastern Bhutanatha group and the Jambulingesvara temple, were built between the 6th and 8th century. They are key to understanding the development of temple architecture and arts, as well as the Karnata tradition of arts around the mid 1st millennium CE. The Turko Persian sultanate rule that followed the Vijayanagara period islamized the site. This is attested by two monuments here. One is the Markaj Jumma near the entrance of the cave temples and structural temples. It has the 18th century tomb of Abdul Malik Aziz. The other Islamic monument is also of modern era – the dargah of Sayyid Hazrat Badshah near the Upper Shivalaya.
Жазулар
Бадамиде он сегіз жазу бар, олар маңызды тарихи ақпараттарды қамтиды. Ежелгі каннада жазуындағы бірінші санскрит жазуы 543 жылға дейін соққанда, Пулакешин I (Валлабхесвара) дәуірінен қалған, екіншісі – 578 жылғы Мангалешаның каннада тілі мен жазуындағы үңгір жазуы, ал үшіншісі – Каппе Арабхатта жазбалары, трипади (үш жол) өлең өлшеміндегі ең ерте каннада поэзиясы. Бхутанатта ғибадатханасының жанындағы бір жазуда 12 ғасырдағы Тиртанкара Адинатхаға арналған, тасқа қашалған джайна ғибадатханасындағы жазулар да бар.
Badami has eighteen inscriptions, with important historical information. The first Sanskrit inscription in old Kannada script, on a hillock dates back to 543 CE, from the period of Pulakeshin I (Vallabheswara), the second is the 578 CE cave inscription of Mangalesha in Kannada language and script and the third is the Kappe Arabhatta records, the earliest available Kannada poetry in tripadi (three line) metre. one inscription near the Bhuthanatha temple also has inscriptions dating back to the 12th century in Jain rock cut temple dedicated to the Tirtankara Adinatha.
Суреттер
Бадами үңгір ғибадатханалары 6 ғасырдың соңына қарай ішкі жағы толық боялған болуы мүмкін. Осы суреттердің көп бөлігі қазір жоғалып кеткен, бірақ 3-ші (вайшнав, индуист) және 4-ші (джайн) үңгірлердегі қабырға суреттерінің фрагменттері, жолақтары және солған бөліктері сақталған. Түпнұсқа қабырға суреттері ең анық 3-ші үңгірде көрінеді, онда Вишну ғибадатханасының ішінде әлемдік өнердің суреттері, сондай-ақ төбеде және табиғаттың әсеріне аз ұшыраған жерлерде Шива мен Парвати туралы аңыздар бейнеленген. Бұл – Үндістанда индуист аңыздарының ең ерте датирленген суреттерінің бірі.
The Badami cave temples were likely fully painted inside by the late 6th century. Most of these paintings are now lost, except for the mural fragments, bands and faded sections found in Cave 3 (Vaishnava, Hindu) and Cave 4 (Jain). The original murals are most clearly evidenced in Cave 3, where inside the Vishnu temple, there are paintings of secular art as well as murals that depict legends of Shiva and Parvati on the ceiling and in parts less exposed to the natural elements. These are among the earliest known paintings of Hindu legends in India that can be dated.
Әдебиетте
Бадами Калки Кришнамурти жазған тамил тіліндегі тарихи ойын-роман сериясы "Сивагамийин Сапатамда" басты рөлде көрінеді. Тамил фильмі "Тадж-Махалдың" бір бөлігі Бадамиде түсірілді, ал "Ади Манжа Киланге" әнінің бір бөлігі Ағастия Тиертада түсірілді.
Badami is predominantly featured in the Tamil language historical fiction novel series Sivagamiyin Sapatham, written by Kalki Krishnamurthy. A part of the Tamil film Taj Mahal was shot in Badami, with a part of the song 'Adi Manja Kilange' shot at Agastya Teertha.
Үкімет
Бұл Индияның Карнатака штатындағы Багалкот ауданындағы қала. Бұл сондай-ақ ауданның Бадами талуғының орталығы болып табылады.
It is a town in the Bagalkot District in Karnataka state, India. It is also headquarters of Badami Taluk in the district.
География
Бадами 586 метр биіктікте орналасқан. Екі тасты төбе арасындағы шатқалдың аузында орналасқан және қалған үш жағынан Ағастья тирта су қоймасымен қоршалған. Қаланың жалпы ауданы 10,3 шаршы километрді құрайды. Багалкоттан 30 километр, Бижапурдан 128 километр, Хублиден 132 километр, тағы бір ежелгі қала Айхоледен 46 километр және штат астанасы Бангалордан 589 километр қашықтықта орналасқан.
Badami is located at It has an average elevation of 586 metres (1922 ft). It is located at the mouth of a ravine between two rocky hills and surrounds Agastya tirtha water reservoir on the three other sides. The total area of the town is 10.3 square kilometers. It is located 30 kilometers from Bagalkot, 128 kilometers from Bijapur, 132 kilometers from Hubli, 46 kilometers from Aihole, another ancient town, and 589 kilometers from Bangalore, the state capital.
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Бадамиде 30 943 адам тұрады, оның ішінде 15 539 еркек және 15 404 әйел. 0-ден 6 жасқа дейінгі жас тобындағы халық саны 3877 адамды құрады. Бадамидегі сауатты адамдардың саны 22 093, бұл халықтың 71,4%-ын құрайды, ал ерлердің сауаттылығы 78,1%, әйелдердің сауаттылығы 64,7% болды. Бадамиде 7 және одан жоғары жастағы халықтың тиімді сауаттылық деңгейі 81,6%-ды құрады, оның ішінде ерлердің сауаттылық деңгейі 89,7%, әйелдердің сауаттылық деңгейі 73,6% болды. Бадамидегі жоспарлы касталар мен тайпалардың саны тиісінше 4562 және 1833 адамды құрады. 2011 жылы Бадамиде 6214 үй шаруашылығы болды. 2001 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Бадамиде 25 851 адам тұрды. Халықтың 51%-ын ерлер, 49%-ын әйелдер құрады. Бадамидегі орташа сауаттылық деңгейі 64,8%-ды құрады, бұл ұлттық орташа деңгеймен (65%) салыстырғанда шамалас; оның ішінде 59% ерлер және 41% әйелдер сауатты. Халықтың 14%-ы 6 жасқа дейін болды. Басты тіл – каннада тілі.
As of the 2011 Indian Census, Badami had a total population of 30,943, of which 15,539 were males and 15,404 were females. The population within the age group of 0 to 6 years was 3,877. The total number of literates in Badami was 22,093, which constituted 71.4% of the population with male literacy of 78.1% and female literacy of 64.7%. The effective literacy rate of 7+ population of Badami was 81.6%, of which male literacy rate was 89.7% and female literacy rate was 73.6%. The Scheduled Castes and Scheduled Tribes population was 4,562 and 1,833 respectively. Badami had 6214 households in 2011. As of the 2001 Indian census, Badami had a population of 25,851. Males constituted 51% of the population and females 49%. Badami had an average literacy rate of 64.8%, comparable to the national average of 65%; with 59% of the males and 41% of females literate. 14% of the population was under 6 years of age. The main language spoken is Kannada.
Көлік
Бадами қаласына ең жақын теміржол станциясы – Бадами теміржол станциясы, ол Бадами қаласынан 5 км қашықтықта орналасқан. Ең жақын әуежай – Хобли әуежайы, ол Бадамидан 105 км қашықтықта. Қала Хобли-Солапур теміржол бағытында орналасқан және Хобли мен Бижапурға автомобиль жолымен қосылған. Бадамиға Бангалордан 12 сағаттық автобуспен, тікелей пойызбен (Солапур Гол Гумбаз Экспресс 16535), немесе Бангалордан Хоспетке түнгі пойызбен, содан кейін Хоспеттен Бадамиға автобуспен баруға болады. Тағы бір мүмкін жол – Бангалордан Хоблиге (8-9 сағат) пойызбен барып, содан кейін Бадамиға автобуспен (3 сағат) жүру. Бадами Хоблиден шамамен 110 км қашықтықта. Жергілікті көлік құралдары – авторикшалар және қалалық автобустар.
The nearest railway station to Badami is Badami Railway Station, which is located 5 km from Badami city. The nearest airport is Hubli Airport, which is 105 km away from Badami. The town is located on the Hubli Solapur rail route, and is connected to Hubli and Bijapur by road. Badami can be reached from Bangalore by a 12 hour bus ride, by a direct train (Solapur Gol Gumbaz Exp 16535), or by a combination of an overnight train journey from Bangalore to Hospet followed by a bus ride from Hospet to Badami. Another possible route is to go by train from Bangalore to Hubli (8–9 hours) followed by a bus ride to Badami (3 hours). Badami is around 110 km from Hubli. Local transport is by auto rickshaws and city buses.
Үстірту
Бадамидің қызыл құмтасты жарлары жергілікті және халықаралық альпинистердің арасында танымал. Бұл орын тегін спорттық альпинизм және боулдерингпен айналысу үшін танымал. Жарларда Гункке ұқсас көлденең жарық жүйелері бар. 150-ден астам қауіпсізделген бағыттар мен еркін өрлеуге арналған бірнеше бағыттар бар. Неміс альпинисті Герхард Шаар және Бангалорлық жергілікті альпинист Пранеш Манчаия «Бангалорға бұғаттар» жобасын жүзеге асыру арқылы спорттық бағыттарды дамытуға зор үлес қосты. Жастар мен спортты дамыту департаменті, ҚР Үкіметінің қолдауымен Бас Тимая атындағы Ұлттық авантюралық академиясының қасындағы Баншанкари жолында орналасқан Ұлттық тау-кен өрлеу орталығы жастар мен мектеп оқушылары үшін түрлі тау-кен өрлеу және саяхат лагерлерін өткізіп тұрады.
Badami's red sandstone cliffs are popular amongst local and international climbers. This is popular location for free sport climbing and bouldering. The cliffs have a horizontal crack systems, similar to Gunks. There are over 150 bolted routes and multiple routes for free climbing. Gerhard Schaar, a German Climber and Pranesh Manchaiah, a local climber from Bangalore, were instrumental in setting up the sport routes by driving a project called 'Bolts for Bangalore'. The National Rock Climbing Centre, whose manager is Rajendra Hasabavi in Banshankari Road by the General Thimayya National Academy of Adventure, Department of Youth Empowerment and Sports, Govt. of Karnataka is conducting various rock climbing and adventure camps for the youth and school children.