Кіріспе
АҚШ әскери өлімі – АҚШ Қарулы Күштерінің, әсіресе бірдей шендегі офицерлер арасындағы үстемелік ретті анықтау әдісі. Өлім, тағайындамаларды, тактикалық басқаруды, шен беруді және жалпы сыпайылықты анықтау үшін қолданылады. Шамалы дәрежеде, тарихи өлім, АҚШ-тың алғашқы әскери басшыларына, сондай-ақ маңызды соғыстар мен қарулы қақтығыстар кезінде басшылық еткен офицерлерге көрсетілген құрметті мойындау үшін де қолданылады.
United States military seniority is the method by which the United States Armed Forces determines precedence among commissioned officers, in particular those who hold the same rank. Seniority is used to determine assignments, tactical commands, promotions and general courtesy. To a lesser extent, historical seniority is used to recognize status of honor given to early United States military leaders such as inaugural holders of certain ranks or those officers who served as leadership during major wars and armed conflicts.
Тактикалық және операциялық аттану
Тактикалық үстемелік, сондай-ақ "жағдайлық үстемелік" деп те аталады, бұл белгілі бір тактикалық жағдайға қатысты жоғары офицер қалай анықталатынын көрсетеді. Мысалы, АҚШ Әскери-теңіз күштерінде бірлесіп жаттығулар жүргізетін кемелер тобында бір кеме тактикалық үстемелік бөлім ретінде тағайындалады. Аталған кеменің командирі жоғары тактикалық офицер болып табылады және шын мәнінде тактикалық топтың басқа офицерлерінен төмен шенде болуы мүмкін. Көпұлттық жаттығуларда, мысалы Оңтүстік Кореядағы Sharem іс-шарасында, шетелдік кемелерге кейде тактикалық үстемелік беріледі, соның салдарынан АҚШ кемелеріне стандартты қозғалыс бұйрықтарын беруге құқылы болады. Нақты жағдайлардағы шайқас, міндетті түрде Арнайы топ жүйесіне бағынады, онда АҚШ адмиралы, анық үстемелікпен, барлық кемелерге басшылық етеді. Әскери бөлімдер тобы, әсіресе қарқынды шайқаста, бір миссияны орындау үшін шендемелік деңгейіне қарамастан, кез келген офицердің тактикалық басқаруына берілуі мүмкін. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "аралас бөлімше" термині басқа да бірнеше кішігірім бөлімшелерден құрылған әскери құралымдарды белгілеу үшін жиі қолданылды, көбінесе операциялық шатасу және физикалық түрде барлық бөлімшелерге билік ету үшін бір майдан командирінің қажеттілігіне байланысты, осы жағдайға байланысты "жерінде" құрылған. Әуе күштерінің бомбалаушы топтары да ұқсас принцип бойынша жұмыс істеді, тактикалық басқару міндетті түрде ең жоғары шенді офицерлерге берілмейтін, миссияның нақты қажеттіліктеріне немесе миссия барысында болған жарақаттарға байланысты болатын. Операциялық үстемелік – АҚШ күштеріне ұзақ мерзімді бұйрықтар беру мүмкіндігін білдіреді, мысалы, орналастыру, жалпы бұйрықтар және басқа да әкімшілік мәселелер. Операциялық үстемелік ешқашан АҚШ емес офицерлерге берілмейді және көбінесе Теңіз күштерінің кадрлық бюросы немесе Армия кадрлық бөлімі сияқты ірі кеңселерден туындайды.
Тарихи аттану
Америка Құрама Штаттары Конгресінің тарихи үстемдікті заңды түрде бекіткен жалғыз жағдай – АҚШ Қарулы күштерінің «супер атағы». Осы атақтың иелері (барлығы үш адам) АҚШ-тың бұрынғы және қазіргі барлық басқа офицерлерінен жоғары тұрады. Конгрестің арнайы жарлығымен Джордж Вашингтон барлық уақыттағы ең үстем офицер деп есептеледі, яғни ол ешқандай басқа әскери офицерден төмен болмайды, бірақ Вашингтон Джон Першинг пен Улисс С. Грантпен бірдей дәрежеде. Генерал лауазымы Азамат соғысынан кейін жойылды, бірақ 1919 жылы 3 қыркүйекте генерал Джон Дж. Першинг осы лауазымға тағайындалғанда «АҚШ армиясының генералы» атағымен қайта жаңартылды; 1919 жылы 8 қыркүйекте тағайындалды, 1924 жылы 13 қыркүйекте зейнеткерлікке шықты және 1948 жылы 15 шілдеде қайтыс болғанға дейін осы лауазымды атқарды. Бұл лауазымда белсенді қызметте басқа офицер болған емес. Генерал Першинг 1919 жылғы 3 қыркүйектегі АҚШ Конгресінің заңы (Public Law 45) бойынша АҚШ Армиясының генералы дәрежесін алды. Вашингтон өлімінен кейін 94-479 заңына сәйкес АҚШ армиясының генерал-майтамы болып тағайындалды. 31-3 бұйрығына сәйкес, жоғарылатудың нақты күні 1976 жылғы 4 шілде болды. Конгресс АҚШ армиясының ешбір офицері армия тізімінде генерал-лейтенант Джордж Вашингтоннан жоғары тұрмауы керек деп белгіледі. Өлерінен бір жыл бұрын генерал-лейтенант болып тағайындалса да, ол армиядағы ең үстем офицер және жалғыз генерал-лейтенант болды. Осы лауазымды тұрақты түрде иеленген екінші адам – Улисс С. Грант. (Уинфилд Скотт Мексика-Америка соғысындағы қызметі үшін генерал-лейтенант болды.) Вашингтон Континенттік армияның «бас қолбасшысы» деп аталды, бұл атақ Конституция қабылданғаннан бері (азаматтық) Президентке берілді. Екінші дүниежүзілік соғыстың бес жұлдызды офицерлері техникалық тұрғыдан АҚШ тарихындағы ең үстем офицерлер деп саналады (бұрын айтылған екі «супер атақтан» басқа), бірақ олар тарихи тұрғыдан 19 ғасырдың әскери басшыларынан, әсіресе жоғары әскери шендердің алғашқы иелерінен төмен саналады. Көптеген тарихи үстемдік тізімдері үш жұлдызды офицерлерді де қамтымайды, кейбір сирек ерекшеліктермен (мысалы, Уинфилд Скотт) және әдетте екі жұлдызды және одан төменгі шендерді салыстырудан аулақ болады, олар соңғы екі ғасырда жүздеген офицерлер ұстаған тұрақты шендер. Мұндай жағдайларда стандартты үстемдік әдістері қолданылады. 1981 жылдан бері АҚШ Қарулы күштеріндегі кез келген офицердің ең жоғары шені төрт жұлдызды немесе «O-10» жалақысы болып табылады. Қазіргі заманғы адмиралдар мен генералдар, әдетте, тарихи үстемдік тізімдерінде қарастырылмайды, тек соғыс немесе басқа да кең ауқымды қарулы қақтығыстардың басшылары сияқты ерекше жағдайларда ғана.