Кіріспе

Америкалық классикалық пианист (1909–1995)

Шура Черкасский (Александр (Шура) Исаакович Черкасский; 7 қазан 1909 – 27 желтоқсан 1995) – романтикалық репертуардағы өнерлерімен танымал орыс-американдық концерттік пианист. Оның ойнау өнері виртуоздық техникасымен және әндейтін фортепиано тембрімен ерекшеленді. Өмірінің көп бөлігін Черкасский Лондон қаласында өткізді.

Алғашқы жылдар

Александр Исакович Черкасский (Шура – Александрдың қысқартылған түрі) 1909 жылы Одессада (сол кезде Ресей империясының құрамында болған) дүниеге келді. Черкасскийдің отбасы Ресей революциясынан қашып, АҚШ-қа көшті. Оның отбасы еврейлерден еді. Черкасскийдің алғашқы музыкалық сабақтарын анасы Лидия Черкасская берді, ол бір кезде Санкт-Петербургте Чайковскийге өнер көрсеткен. Ол сондай-ақ пианист Реймонд Левенталға да сабақ берді. АҚШ-та Черкасский Джозеф Хофманның басшылығымен Кертис музыка институтында фортепианоны оқуын жалғастырды. Бірақ Хофманмен оқуды бастамас бұрын Черкасский Сергей Рахманиновқа өтініш білдірді, ол оған кем дегенде екі жыл өнерден бас тартуды және клавишада қолының орнын өзгертуді кеңес берді. Керісінше, Хофман Черкасскийге концерттер беруді жалғастыруды ұсынды, және көп жылдық қоғамдық өнер көрсетуі Черкасскийдің көрермендер алдында өзін жайлы сезінуіне себеп болды. Хофман сондай-ақ оған күн сайын төрт сағаттан жаттығуды ұсынды, Черкасский өмір бойы мұны қатаң түрде орындады, бароккодан Бериоға дейінгі кең репертуарды жоғары деңгейде ұстады. Оның Хофманмен оқуы мен кеңесулері 1935 жылға дейін жалғасты. Осы аралықта ол өмір бойына созылған әлемді аралауға құштарлығын Австралия, Жаңа Зеландия, Алыс Шығыс, Ресей және Еуропаға сапарлар жасау арқылы бастады. Черкасский өмірінің соңына дейін белсенді түрде өнер көрсетті, ал оның ең жақсы жазбаларының көп бөлігі тікелей концерттік ортада жасалған.

Калифорниялық жылдар

1940 жылдары Черкасский Калифорнияға көшіп барды. Ол Голливуд Боулда сэр Джон Барбиролли және Леопольд Стоковский сияқты дирижерлермен бірге өнер көрсетті, сондай-ақ Бетт Дэвис 1946 жылы түсірген "Алдау" фильміне Бетховеннің "Аппассионата" сонатасының саундтрегін орындады. Ол Стравинскийдің "Петрушкадан" үш бөлімін композиторға орындап берді, ол оған ерекше эффект алу үшін кейбір қатты бөлімдерде "уна корда" педалін пайдалануға кеңес берді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Черкасский Калифорнияда сирек концерттер берді.

Лондон жылдары

1946 жылы ол Евгения Бланкке үйленді, бірақ екі жылдан кейін ажырасты. 1949 жылы Гамбургте Ханс Шмидт Иссерштедт басқаруымен Рахманиновтың Паганини тақырыбындағы рапсодиясын орындады. Бұл концерт Черкасскийдің Германия мен Австрияда (Сальцбург фестивалі) танымалдығын арттырды, ол өмірінің соңына дейін сақталды және оны сол заманғы ең көрнекті пианисттердің бірі ретінде бекітті. 1957 жылғы 27 наурыздағы Вигмор-холлдағы концертінен кейін Черкасскийдің мансабы Ұлыбританияда қарқынды дамыды. 1961 жылы Ниццада анасы қайтыс болғаннан кейін ол Лондонға қоныстанды, 1995 жылы қайтыс болғанға дейін The White House қонақүйінде тұрды.

Келесі турнелер

Оның мансабы әлемнің барлық атақты концерт алаңдарында гүлдене берді: Амстердамдағы Концертгебууда, Мюнхендегі Геркулессаалда, Берлиндегі Филармонияда, Венадағы Музикверенде, Театр де Шамп-Элизеде, Токиодағы Сантори-холлда және әлемнің барлық көрнекті оркестрлері мен дирижерлерімен өнер көрсету арқылы. Черкасскийдің сергектікке құштарлығы және қалыпты стандартты орындаудан бас тартуы кейбір дирижерлердің онымен жұмыс істеуге тартынған себебі болды. Черкасскиймен жұмыс істегенде, репетицияда келісілгеннің концертте орындалатынына ешқандай кепілдік болмады. Черкасскийдің орындаушылық өмірі 70 жылдан астамға созылды, алайда оның ең ұлы пианисттердің бірі ретінде танылуы өмірінің соңғы он жылдығында ғана болды. Ол өзін интуитивті суретші деп жариялаған, сергектікке, дыбыстың әдемілігіне және фортепианоның алуан түрлі мүмкіндіктеріне ләззаттанған адам еді. Черкасский 1995 жылғы 27 желтоқсанда 86 жасында Лондонда дүние салды. Ол Лондонның Хайгейт зиратында жерленген.

Жазбалар

1920 жылдары басталған жеті онжылдық концерттік карьерасы бойында Черкасский RCA Victor, Vox, швед Cupol лейблі, HMV, DG (әйгілі Чайковский концерттерінің жазбалары, сондай-ақ Герберт фон Караян жетекшілігімен Берлин филармониясымен Франц Листтің Венгриялық фантазиясының кейінірек стерео жазбасы), Tudor, Nimbus және Decca ("тікелей" BBC жазбалары) үшін көптеген жазбалар жасады. Ол 85 жасында, 1995 жылдың мамыр айында, өлімінен жеті ай бұрын соңғы жазбаларын жасады. Бұл өткен жылы жазылған Рахманиновтың үшінші фортепиано концертінің жазбасына қосымша ретінде Рахманиновтың таңдамалы шығармалары болды.

Шура Черкасский Дисктердегі тікелей эфирлер

1-том Шуберт Шопен (433 653 2 DH)
2-том Карнеги залынан 80 жылдық мерекелік концерт (433 654 2 DH)
3-том Энкорлар (433 651 2 DH)
4-том Шопен: №2 және №3 сонаталар (433 650 2 DH)
5-том Лист (433 656 2 DH)
6-том Шуман (433 652 2 DH)
7-том Скрябин (№4 соната), Стравинский (Петрушка), Равель (Сонатина), Альбан Берг (Соната), Мессиан (Огь шаңы 1 және 2), Бриттен (Демалыс күнделігі), Копланд Бернстайн (433 657 2 DH)
8-том Рахманинов, Брамс және т.б. (433 655 2 DH)
Антон Рубинштейннің фортепиано концерті №4 ре минор, Op. 70 + Энкорлар (448 063 2 DH)