Кіріспе
Ежелгі яван өлеңі Какавин Рамаяна – санскрит Рамаянасының какавин өлең ырғағымен жазылған нұсқасы. Какавин Рамаяна – какавин, явандық кавия түрі, дәстүрлі санскрит өлшемдеріне негізделген өлең. Ол шамамен 9 ғасырдың соңында немесе 10 ғасырдың басында Орталық Явада (қазіргі Индонезия) Матарам патшалығы тұсында жазылған деп саналады. Оның соңғы ағылшын тіліне аудармашысы Стюарт Робсонның айтуынша: "Ежелгі яван Рамаянасы 856 және шамамен 930 жылдар аралығында жазылған, соңғы бөлімі 900-930 жылдары қосылған болуы мүмкін". Сақталған көптеген қолжазбалар оның танымал екенін және бейімделгенін көрсетеді. Бұл Яваның индуизм-буддизм дәуіріндегі барлық ежелгі яван какавиндерінің арасындағы ең ұзыны.
Kakawin Ramayana is an Old Javanese poem rendering of the Sanskrit Ramayana in kakawin meter. Kakawin Rāmâyaṇa is a kakawin, the Javanese form of kāvya, a poem modeled on traditional Sanskrit meters. It is believed to have been written in Central Java (modern Indonesia) in approximately the late ninth or early tenth century, during the era of Mataram Kingdom. According to its latest English translator, Stuart Robson: "the Old Javanese Rāmāyaṇa was written between 856 and about 930, with the likelihood that the last section was added in the period 900 930." Among the Javanese, Kakawin Ramayana has always been considered the pinnacle of artistic expression. The large number of preserved manuscripts attest to its popularity and adaptation. It is the lengthiest of all the Old Javanese kakawins of the Hindu Buddhist period of Java.
Бөліну
Жавандық Рамаяна түпнұсқа индуист прототипінен едәуір өзгешеленеді. Рамаяна-Джаваның бірінші жартысы түпнұсқа санскрит нұсқасына ұқсас, ал екінші жартысы түпнұсқа Рамаянаны зерттеген үнді ғалымдары танымайтын деңгейге дейін өзгерген. Басты өзгерістердің бірі – Яваның құдіретті жергілікті құдайы дхаяна, Яваның қорғаушысы Семар (Бали әдебиетінде Твален деп аталады) және оның ерекше келбетті ұлдары Гарең, Петрук және Багоңтың қосылуы. Олар сандық тұрғыдан маңызды төрт Пунокаван, яғни "қызметші клоундарды" құрайды. Осы өзгертілген, соңғы жартысы ең танымал және барлық ваянг қойылымдарында орындалады.
Қысқаша мазмұны
Айодиялық Дасараттың Рама, Бхарата, Лакшмана және Шатругна деген төрт ұлы болған. Бір күні Висвамитра есімді аскет Дасаратхадан өзінің ашрамына жасалған дæмон шабуылынан қорғауға көмек сұрады. Содан кейін Рама мен Лакшмана аттанды. Ашрамда Рама мен Лакшмана дæмондарды жойды да, Митила еліне бет бұрды, онда сваямвара тойы болып жатқан еді. Сваямвараға келгенге патшаның қызы Синтаны әйел ретінде алуға рұқсат етілді. Қатысушыларға Синта туған кезде бірге келген садақты тарту тапсырылды. Бірақ Рамадан басқа ешкім мұны істей алмады, сосын олар үйленді де Айодияға оралды. Айодияда Рама ең үлкен ұлы болғандықтан патша болуға дайындалып жатқан еді. Алайда Дасаратханың тағы бір әйелі Кайкейи патшаға берген антын еске алып, өзінің ұлы Бхаратаның патша болуын талап етті. Көңілі қалған Дасаратха оған патшалықты берді. Рама, Синта және Лакшмана сарайдан қуылды, ал патша Дасаратха қатты қайғырып қайтыс болды. Жаңа патша Бхарата Раманы іздеп табады. Ол патшалыққа лайық емес екенін сезініп, Рамадан Айодияға қайтуын өтінді. Бірақ Рама бас тартты да, өзінің билігінің белгісі ретінде Бхаратаға сандалдарын тапсырды. Бхарата Раманың сандалдарын алып сарайға оралды. Рама екі серігімен бірге орманға кетіп, онда тұрды. Олардың арасында Сурпанака есімді дæмон әйел Лакшмананы көріп, ғашық болып, өзін әдемі қызға айналдырды. Лакшмана оған қызығушылық танытпады, тіпті оның ашуына беріліп, мұрнының ұшын кесіп тастады. Ол ашуланып, Ланка патшасы Раванаға осы жайлы айтты. Сурпанака Раванаға Синтаның сұлулығын баяндап, оны Синтаны ұрлауға көндірді. Синта әдемі бұғыны көріп, Рамадан оны аулауын сұрады. Рама Лакшманаға Синтаны күзетуді тапсырды. Рама ұзақ уақытқа кетіп қалды, ал Синта Лакшмананы Раманы іздеу үшін тастап кетуге көндірді. Равана осы мүмкіндікті пайдаланып, Синтаны Ланкаға алып кетті. Содан кейін Рама мен Лакшмана оны қайтарып алуға тырысты. Оларға Шиваның жанындағы Хануман көмектесті. Нәтижесінде Равана өлтірілді. Рама мен Синта Айодияға оралды, онда Рама патша тағына отырды.