Кіріспе
Рамаяна дастанындағы ванра патшасы және Раманың серігі Сугрива (सुग्रीव) – ежелгі үнділік Рамаяна дастанының кейіпкері. Ол Валидің кіші інісі, және Валиден кейін ванра патшалығы Кишкинданың билеушісі болды. Оның әйелі Рума. Ол индуизмдегі күн құдайы Сурьяның ұлы. Ванралардың патшасы ретінде Сугрива Рамаға оның әйелі Ситаны ракшас патшасы Раванадан босатуға көмектесті.
Sugriva (, ), is a character In the ancient Indian epic Ramayana. He is the younger brother of Vali, whom he succeeded as ruler of the vanara kingdom of Kishkindha. Rumā is his wife. He is a son of Surya, the Hindu deity of the sun. As the king of the vanaras, Sugriva aided Rama in his quest to liberate his wife Sita from captivity at the hands of the rakshasa king Ravana.
Номенклатура
Ол сондай-ақ Сухрип, Креол: Сугрим, Сугрива немесе Сугриев деп те аталады. Малаялам: Сугриван.
Аңыз
Сугриваның оқиғасы Рамаянаның бір бөлігі болып табылады және қысқартылған нұсқада Махабхаратада да кездеседі. Кишкиндханың патшасы Врикшраджа Брахманың тилакасынан туған құдайлық жаратылыс. Оның денесі адам, ал беті мен құйрығы маймылға ұқсайды. Ол орманды аралап, демонды өлтіруге міндеттелген. Бір күні Врикшраджа сиқырлы көлге кірді, ол сұлу әйелге айналды, бұл Индра мен Сурьяның назарын аударды. Көп ұзамай олардың екеуінен Вали мен Сугрива туды. Вали мен Сугриваның туған кезден бастап, олар Индра мен Сурьяға теңдей күш-қуатқа ие болды. Катхасаритсагарадан алынған аңыз бойынша, Сурьяның күймешісі Аруна (Хинду) апсаралардың биін көру үшін Девалокаға сапар шекті. Ер адамдарға бұл оқиғаны көруге рұқсат болмағандықтан, Аруна Арунидевидің әйелдік бейнесін алды. Арунидевидің сұлулығына тәнті болған Индра оған ғашық болды, одан кейін бала дүниеге келді. Индраның кеңесімен Арунидеви баланы Ахалияға алып барып, таң атпай оны сол жерде қалдырып, оны өсіруге тапсырды. Осы бала Вали болды. Аруна осы оқиғаны Сурьяға жеткізді, ол да Арунидевидің әйелдік бейнесін көруге ниеттенді. Оған ғашық болған Сурьядан ұл туды. Бала Сугрива да Ахалияның қамқорлығында өсті.
Бауырлар арасындағы дау
Вали Кишкинда патшалығын биледі; оның халқы ванаралар еді. Тара – оның әйелі. Аңгада – оның ұлы. Ұлы өте ерте жасында үйден кетіп, кейіннен вайшнавизмнің ізбасары болды. Майави есімді қаһарлы демон астана қақпасына келіп, Валиді күреске шақырды. Вали шақыруды қабылдады, бірақ ол аттанғанда, демон қорқып терең үңгірге қашты. Вали демонды қуа жетелеп үңгірге кірді, ал Сугриваға сыртта күтіп тұруды бұйырды. Вали қайтып келмегенде, үңгірден демонның дауысын естіп, аузынан қан ағып жатқанын көрген Сугрива, ағасы қаза тапты деп ойлады. Көңілі ауыр Сугрива демонды ішке қамау үшін үңгірдің аузын таспен жапты, Кишкиндаға оралды және ағасының әйелі Тараны патшайымы етіп алып, ванаралардың билеушісі болды. Бірақ Вали демонмен күресіп жеңіске жетіп, үйіне оралды. Сугрива патшалық құрып отырғанын көрген Вали, бауыры оған опасыздық жасады деп түсінді. Сугрива өзін түсіндіруге тырысқанда, Вали оны тыңдамай, патшалықтан қуды. Өш алу үшін Вали Сугриваның әйелі Руманы күштеп өзіне алды, содан кейін бауырлар ашулы жауға айналды. Сугрива Ришямух тауында қоныстанды, ол тауға Вали ешқашан баса алмайтын жалғыз жер еді. Сезімтал Матанга Валиге өлім жазасынан сақтау үшін осы тауға аяқ баспауға бұйырған еді.
Сугрива келісім жасады
Шөгерілде Сугрива Вишнудың аватары Рамамен танысты, ол әйелі Ситаны ракшастар патшасы Раванадан құтқару миссиясын орындап жүрген еді. Рама Сугриваға Валиді өлтіріп, оны ванаралардың патшасы етіп қайта орналастыратынына уәде берді. Сугрива өз кезегінде Раманың миссиясына көмектесетініне уәде берді.
Валидің өлімі
Сугрива мен Рама бірге Валиді іздеуге шықты. Рама қанағат тұрғанда, Сугрива оған қарсы шығып, күреске шақырды. Екеуі де ағаштармен, тастармен, соққылармен, тырнақтарымен және тістерімен шайқасты. Олар тең күшпен шайқасып, бақылаушыға екеуін ажырату қиын болды, дейін Сугриваның кеңесшісі Хануман алға шығып, Сугриваның мойнына гүл шоғын тақты. Содан кейін Рама садағымен шығып, Валидің жүрегіне жебесін өткізді. Валидің өлімінен соң Сугрива Ванара патшалығын қайтарып алды, алғашқы әйелі Руманы қайтарып алды, сондай-ақ Валидің басты әйелі Тараны да қайтарып алды, ол оның патшайымы болды. Валидің ұлы Ангада ханзада атанды.
Лава мен Кушамен дуэль
Лакшмананың тілегімен және Гуру Васиштаның келісімімен Рама Ашвамедха яджнасын өткізуді жоспарлайды. Осы ырысқа толы шараға ол Ангада, Нала, Нила, Джамбаванта және Хануманмен бірге Сугриваны Айодхьяға шақырады. Рама Айодхьяға келген Сугрива, Джамбаванта және басқаларын құшақтап, жылы қарсы алады. Яджнаға арналған атты Лава мен Куша ұстап алады. Рама әскерінде екі муни кумараның яджна атын ұстап алғаны туралы жаңалық таралады. Шатрухана Лавамен шайқасып, жеңіледі. Сосын Лакшмана келеді, ол да Лавадан жеңіледі, себебі ол толық күшін жұмсаған жоқ. Бұдан кейін Бхарата Рамадан екі муни кумарадан атты босатуға рұқсат сұрайды. Сугрива мен Хануман да Рамадан оларды Бхаратамен бірге шайқасқа қатысуға рұқсат беруін өтінеді. Лава мен Куша Бхарата мен Сугриваны жеңіп, Хануманды тұтқынға алады. Хануман Лава мен Кушаның өзінің мырзасы Рама мен Ситаның ұлдары екенін білетін жалғыз адам болғандықтан, өзін мырзасының ұлдарына тұтқындатуға рұқсат етеді.
Зейнеткерлік
Рама дүниеден озғанда және Сараяу өзенінде самадхиға жатқанда, Сугрива да жер бетінен шығып, әкесі Сурьямен бірге кетті. Ол Кишкинданың келесі патшасы ретінде жүрегі туысы Ангаданы тағайындады.
Джайнизм
Джайни діни мәтіндеріне сәйкес, Сугрива – адам болған және ол джайнилік дикшаны қабылдап, Манги Тунгиден мокшаға қол жеткізген.
Суреттер
Сугриваның ағасы Валимен болған күресі Камбоджадағы Сием Рип маңындағы Ангкор ғибадатханалары мен ескерткіштерін жасаған кхмер мүсіншілерінің таңдаулы тақырыбы болып табылады. 10 ғасырдағы Бантей Срей индуистік ғибадатханасының жанды да егжей-тегжейлі тимпаны аға-інілердің шайқасын, Раманың араласуын және Валидің тағы бір ванараның құшағында қайтыс тапқандағы көрінісін көрсетеді. 12 ғасырдағы Ангкор-Ват ғибадатханасындағы барельефте аға-інілердің арасындағы шайқас, Раманың келуі, Валидің өлім төсегінде жатқанда көптеген ванаралар аза тұтуда бейнеленген. Тағы бір сахнада Сугрива мен Раманың одақ құрған сәті көрсетілген. Ірі барельефте Рама мен Сугриваның ванара әскерінің Равананың ракшас әскерімен Ланка шайқасы суреттелген. Вали мен Сугрива арасындағы шайқас 13 ғасырдағы, аз танымал Ангкор ғибадатханасы Преа Питуда да бейнеленген.