Кіріспе

Лакшмананың топырақтағы сызығы – Лакшмана Рекха, индуист эпосы Рамаянаның кейбір кейінгі нұсқаларында Лакшмананың топырақта салған сызығы. Бұл сызық оның үлкен ағасы Рама және Раманың әйелі Ситамен бірге ормандағы үйлерінің айналасына салынған. Сызықтың мақсаты – Раманы іздеп кеткен кезде Ситаны қорғау. Бұл сызық Вальмикидің түпнұсқа эпосында кездеспейді. Оқиғада Рама алтын бұғыны (іс жүзінде маскировка жасаған ракшас Марича) қуа жетеді де, көп уақыт бойы қайтып оралмайды. Сита Лакшманадан ағасын іздеуге баруын өтінгенде, Ситаның қайғыдан жылағанын көре алмаған ханзада Раманы іздеуге барады. Бірақ бұл Ситаның оның салған қорғаныс сызығын аттамауы шартымен орындалады. Аңыз бойынша, Рама, Сита және оның өзінен басқа, сызықты кесіп өткелі отырғандар өртеледі. Лакшмана Раманы іздеп кеткен соң, ракшас патшасы Равана жалқы адам кейпінде келгенде Ситадан садақа сұрайды. Ол бұл әрекеттің артындағы мақсатты сезбей, оған садақа беру үшін Лакшмана Рекханы кесіп өтеді. Равана оны дереу ұрлап алып, Пушпака Виманасымен Ланкаға ұшып кетеді. Рамахаритаманас, Рама туралы оқиғаның Солтүстік Үндістандағы танымал нұсқасында, Аранья Кандада Лакшмана Рекха туралы оқиға жоқ. Алайда, Рамчаритманастың Ланка Кандасында (35.1), Равананың әйелі Мандодари оның батылдығы туралы мақтан тұтқанын сынап, оның күш-қуаты туралы айтқандарының шындықтан алыс екенін көрсетеді, себебі ол Раманың кіші інісі Лакшмана салған қарапайым сызықты кесіп өте алмады. Радье Шьям Рамаянасында Ситаның Лакшмана Рекханы кесіп өтуі, уайымға толы Ситаның ойшалап, тек қана «Атиті Дево Бхава» – қонаққа Құдай сияқты құрмет көрсету керек деген үнді дәстүрін құрметтеу үшін жасалғаны айтылады. Сита тек Раванаға садақа беру үшін сызықты кесіп өтеді, себебі ол садақаны кедергі арқылы қабылдауға болмайды деп талап етеді, өйткені сызықты кесіп өту – садақа берушінің еркіне қарсы келеді. Жергілікті дәстүр бойынша, сызық Панчаватиде, Дандакаранья орманында салынған, қазіргі Махараштра штатындағы Нашик қаласының бір бөлігі.

Қазіргі заманғы қолданысы

Лакшмана Рекха, қазіргі үнді тілінде, ешқашан бұзылмауы тиіс қатаң конвенция немесе ереже. Американдық "Bright line rule" ережесін қараңыз. Бұл көбінесе әрекеттің этикалық шектеріне сілтеме жасайды, осы шектен өтуге тырысса, жағымсыз салдарлар туындауы мүмкін. Мысал: Конституция сот және заң шығарушы органдардың рөлін анық белгілейді, деді Лок Сабха спикері Сомнат Чаттерджи, екеуі де Лакшмана Рекхасын кесіп өтуі керек емес.