Кіріспе

Рамаяна дастанындағы ракшас (демон)

Инду дастаны Рамаянада Марича немесе Марееча (санскрит: मारीच, IAST: Mārīca) – дастанның батыры Рама және Вишнудың аватары өлтірген ракшас. Ол дастанның қарсы кейіпкері Равананың одақтасы ретінде еске алынады. Оның ең белгілі ісі – Раманың әйелі Ситаны ұрлауға қатысуы. Оның ұлы Каланемиді Хануман өлтірді. Анасы Татака мен бауыры Субахумен бірге ракшас болуға қарғыс түскен Марича бастапқыда ғалымдарды қорқытып өмір сүрді. Ол Вишвамитра данасының тілегімен Рамадан жеңіліске ұшырады. Ол Раманы өлтіруге тағы да тырысты, бірақ қайта қашуға мәжбүр болды. Соңында Марича алтын бұғының бейнесіне еніп, Раванаға Ситаны ұрлауға көмектесті.

Ерте өмір

Марича – Сунда (Джамба немесе Джарджаның ұлы) демонның және Татака, Тарака, Тадака немесе Татака деп аталатын Якшинидің ұлы еді. Татака – Брахма құдайының сыйы ретінде алған якут патшасы Сукетудің қызы. Маришаның Субаху есімді кіші інісі де болды. Аға-інілері өте әдемі, ізгі мінезді адамдар еді. Олар сиқыршылық өнерінде шеберлікке жетті. Бір күні Сунда Ағастья ашрамына (еріктілер үйіне) мас күйінде шабуыл жасады. Ашулы Ағастья оны медитация күшімен өртеп жіберді. Татака Сунданың қазасын естіген соң, ұлдарымен бірге Ағастьяға кек қайтару үшін шабуыл жасады. Дана Ағастья Татака, Марича және Субахуды қарғысқа ұшыратып, оларды зұлым, қорқынышты, демондық Ракшасаларға айналдырды. Содан кейін Татака ұлдарымен бірге Ракшастардың атасы Сумалиден көмек сұрауға Паталаға (жер асты әлеміне) барды. Сумали оларды Ланка патшасы Раванаға жеткізді. Равана үштігіне Сараю өзенінің жағасындағы Малада және Каруша мемлекеттерін жаулап алуға көмектесті. Үшеуі мемлекеттерді қиратты және оларды тығыз орманға айналдырды, ол Татака орманы деп белгілі болды. Олар адамдарды қорқытып, сол орманға батылы барларды жеп қойды. Құдайлар, демон мен адамдар, тіпті күн мен бұлттар да Татака мен оның ұлдарының билігіне бағынбады. Марича мен Субаху аймақтағы даналарды (ришилерді) мазалап, олардың яджна құрбандықтарын жойды. Бауырлары құрбандық тақтарына қан, ет және сүйектерді лақтырып, даналардың құрбандықтарының қасиеттілігін бұзды.

Вишвамитраның яджнасында Рамаға қарсы

Ұлы дана Вишвамитра Тадака орманына жақын жерде тұрып, шәкірттерімен бірге аскетизм мен яджна жасап, Тадака мен оның ұлдарының зорлық-зомбылығына ұшырады. Бұл қиындыққа көтере алмай, Вишвамитра Айодхья патшасы Дашаратхадан көмек сұрады. Ол Дашаратхадан өзінің үлкен ұлы Раманы яджнасын қорғау үшін жіберуін өтінді. Дашаратха 16 жасар ұлын жіберуге бастапқыда тартынғанмен, патшалық гуру Вашиштаның кеңесімен Рама мен оның кіші інісі Лакшмананы Вишвамитрамен бірге жіберді. Вишвамитра оларды соғыс өнеріне оқытып, түрлі мантраларды үйретті. Кейін Вишвамитраның жетекшілігімен Рама Джанактың асырап алған қызы, Митила ханшайымы Ситаға үйленді.

Дандкараньяда Рамамен кездесу

Рама, Лакшмана және Сита Раманың әкесі Дашаратханың, Раманың кеңсірегі Кайкейінің тілегімен он төрт жылға патшалықтан қуылды. Үшеуі Айодхьядан оңтүстікке қарай сапар шегіп, Дандакаранья (Дандака орман) арқылы өтіп, Годавари өзенінің жағасына жетті, онда Панчаватиде отар салды. Мариша Раванамен сөйлескенде болған оқиғаны еске алады. Бірақ, бұл оқиға Рамаянаның хронологиялық баяндамасында жеке оқиға ретінде келтірілмейді. Мариша Дандакараньяға оралып, жалындаған тілі мен екі өткір мүйізі бар жыртқыш аңға айналды. Оған екі ракшас серік болды. Олар адам етін жеп, қасиетті орындарға саяхаттап, аскеттерді қорқытты. Олар аскеттерді өлтіріп, олардың қанын ішті. Бір күні Мариша Рама, Лакшмана және Ситаны көрді. Соңғы кездесуін еске алып, Мариша өзінің қатыгез жыртқыш түрінде оларға шабуыл жасап, демондық серіктерімен кек алуды көздеді. Рама бірден үш жебе атып, Маришаның одақтастарын өлтірді, бірақ үшінші жебе Маришаны аздап жіберіп, ол қорқып қашты. Аман қалған Мариша қасиетті кісіге айналды. Ол өмірін аскет ретінде өткізді, ашрам салып, шашын ұзартты және ағаш қабығынан киім жасады. Ол демондық қасиеттерінен бас тартып, қателіктерін түсініп, Раманың жақтасы болды. Равана Маришаның келісіміне қуанып, оны құшақтап алды. Содан кейін Мариша мен Равана Равананың күймесімен Панчаватиге ұшып, Раманың ашрамына жақын жерде тоқтады. Мариша содан кейін әдемі алтын бұғыға айналды, оның денесінде күміс дақтар, сапфир, айтас, қара опал және аметист сияқты көптеген асыл тастармен жарқырады. Мариша Ситаның оны көруі үшін Раманың ашрамының маңында жайылымға шықты. Орманға елік түрінде кірген ракшас Маришаны көрген басқа жануарлар бірдеңе дұрыс емес екенін сезіп, қорқып қашты. Мариша гүл жинап жүрген Ситаны көріп, оның алдынан жүгірді. Еліктің алтын сәулесі Ситаны баурап алды, ол таңғалып, Рама мен Лакшмананы керемет жануарды көруге шақырды. Таңғажайып еленді көрген Лакшмана оның Маришаның алдамшы түрі екенін сезді, ол орманға аң аулауға келген патшаларды жеген. Сита Раманы еленді тірі немесе өлі әкелуге көндірді. Егер оны ұстаса, он төрт жылдық жер аударылуын еске алу үшін Айодхьяға алып кете алатынын айтты. Рама Ситаның тілегін орындау үшін бұл бұғы сол күні оның қолынан өлетінін айтты, немесе егер ол Лакшмана айтқандай, патшаларды өлтіріп, даналарды зиян келтірген сиқырлы ракшас Мариша болса, оны өлтіру оның міндеті. Рама еленді қууға және өлтіруге бел буды, ал Лакшманаға Ситаны күтіп қалуын өтінді. Мариша қашып кетті, ал Рама оның соңынан қуды. Мариша Раманы ашрамнан алысқа шалқалап, оны ашуландырды. Ұзақ қуып жете алмай, шаршаған елік көлеңкелі шалғынға тоқтады. Рама мүмкіндікті пайдаланып, оны алтын жебесімен атып түсірді. Өліміне жеткен Мариша өзінің нағыз түріне оралғанда: "Ой, Сита! Ой, Лакшмана!" деп, Раманың даусын еліктеп айғайлады. Сита олардың алдамшылығына ілігіп, Лакшманадан Раманы іздеуге баруын өтінді. Лакшмана Рамаға ешкім зиян келтіре алмайды деп талап еткенімен, Сита әлі де алаңдап, оны жалбарынып, содан кейін Лакшманаға кетуге бұйрық берді. Лакшмана немерелі түрде Раманы іздеуге кетті. Лакшмана кеткен соң, Равана жалқау (саду) болып пайда болды және Сита оған садақа беруге келгенде оны ұрлады. Рамаянада Рама Ланкада Равананы жеңіп, Ситаны қайтадан жеңгені туралы айтылады.