Кіріспе

Оңтүстік тай тілі (ภาษาไทยถิ่นใต้), сондай-ақ Дэмбро (ภาษาตามโพร), Пак Тай (ภาษาปักษ์ใต้) немесе "Оңтүстік тілі" (ภาษาใต้) деп те аталады. Бұл Оңтүстік-Батыс тай этнолингвистикалық тобының тілі, Таиландтың оңтүстігінде және Малайзияның ең солтүстік штаттарындағы шағын қауымдастықтарда қолданылады. Оған шамамен бес миллион адам сөйлейді, ал Паттани және жергілікті перанакан қауымдастықтары, негритостар және басқа тайпалар сияқты этникалық топтардың 1,5 миллион адамы екінші тіл ретінде қолданады. Көптеген сөйлеушілер Орталық тай диалектілерін де жақсы біледі немесе түсінеді.

Диалектілері

Фониарит (2018) оңтүстік тай тілінің тоғыз негізгі диалектісін, олардың тондық айырмашылықтары мен бірігу үлгілеріне сүйене отырып, мойындайды.

Тарату

Таиландта Оңтүстік тай тілін сөйлейтіндер Прачуап Хири Хан провинциясының оңтүстік бөлігінен басталып, Малайзия шекарасына дейін үздіксіз аймақта кездеседі. Малайзияның шекаралық штаттарында, әсіресе Кедах, Келантан, Пенанг, Перлис және Перак штаттарында осы тілді сөйлейтін адамдар аз санда табылады. Бұл аймақтарда этникалық тайлар мен Сатун және Сонгхла провинцияларындағы тай-малай шекарасының екі жағындағы этникалық малайлар үшін бұл негізгі тіл болып табылады. Көптеген аймақтық айырмашылықтар болғанымен және жалғыз стандартты тіл болмаса да, тіл Малайзия шекарасына жақын жерде ең айқын ерекшеліктерге ие. Дегенмен, барлық нұсқалары өзара түсінікті. Экономикалық себептерге байланысты көптеген Оңтүстік тай тілінде сөйлейтіндер Бангкок пен Таиландтың басқа қалаларына көшіп кетті. Ал кейбіреулері Малайзияға эмиграциялады, ол экономикалық мүмкіндіктермен қатар, Оңтүстік тай тілінде сөйлейтін кейбір адамдар ұстанатын Ислам дінін бөлісетін мәдениетті де ұсынады.

Тарих

Малай патшалықтары Малай түбегінің көп бөлігін, мысалы Паттани патшалығы мен Тамбралинганы биледі, бірақ аймақтың көп бөлігі бір кездерде Шривиджаяның билігінде болды. Малай түбегіндегі халыққа Үндістан мәдениеті миссионерлер немесе саудагерлер арқылы күшті әсер етті. Сан алуан будда және инду ғибадатханалары Үндістан мәдениетінің таралуын көрсетеді. Шривиджаяның құлауынан соң туған билік бос орынды Нахон Си Таммарат патшалығының өсуі толтырды, ол кейіннен Сухотай патшалығының қарауында болды. Бұл аймақ солтүстік тай тайпалары мен оңтүстік малай этностары, сондай-ақ буддизм мен ислам арасындағы шекаралық аймақ болып келді.

Түстер

Оңтүстік тай тілдерінде сөйлейтін көптеген адамдар цитатадағы бір буынды сөздерде бес фонемалық тонды (тонеманы) көрсетеді, бірақ санды әсерінен тональді аллофондардың саны едәуір артуы мүмкін. Бұл шамамен 10° солтүстік және 7° солтүстік ендіктің оңтүстігіндегі диалекттерге, сондай-ақ Оңтүстік Таиландтағы қалалық социолекттерге қатысты. Олардың арасында алты және жеті тондық жүйелері бар диалекттер де кездеседі. Мысалы, Нахон-Си-Таммарат провинциясының диалектісі (шамамен 8° солтүстік ендігінде орналасқан) жеті фонемалық тонға ие.