Кіріспе

Американдық саясаткер (1917–2015)

Марио Биагги (26 қазан 1917 – 24 маусым 2015) – американдық саясаткер, адвокат және полиция қызметкері. Ол 1969 жылдан 1988 жылға дейін Нью-Йорк штатынан АҚШ Өкілдер палатасының мүшесі болды. Саяси мансабына дейін Биагги Нью-Йорк полициясы тарихындағы ең көп марапат алған офицерлердің бірі болды; ол өзіне шабуыл жасаған екі қылмыскерді өлтірді және офицер қызметінде 11 рет жарақаттанды. Одан кейін 49 жасында адвокат болды. 1968 жылы Бронкстен демократ ретінде АҚШ Өкілі болып сайланған Биагги кейіннен тоғыз рет қайта сайланды, жеті рет дауыстың 90% астам бөлігін алып жеңіске жетті. 1987 және 1988 жылдары ол екі сотта заңсыз сыйлық алғаны үшін айыпталды және Палатадан қуылмау үшін 1988 жылы Конгресстен кетті.

Ерте өмір

Биагги Нью-Йорк қаласында, Манхэттеннің жоғарғы бөлігіндегі Шығыс Гарлемдегі Шығыс 106-шы көшедегі үйдің ішінде, Солтүстік Италияның Пьяченца қаласынан келген кедей итальяндық иммигранттар отбасында дүниеге келді. Оның әкесі Сальваторе Биагги мрамор орнатушы болған. Оның анасы Мэри (құрмет есімі Кампари) үй жинаушы болып жұмыс істеді. Оның екі кіші інісі болды. 1940 жылы ол Мари Вассилге үйленді (ол 1997 жылы қайтыс болды), олар Бронкске көшіп, Барбара мен Жаклин есімді екі қызы және Ричард пен Марио кіші есімді екі ұлы болды. Кейін ол тұрақты хат тасушы болды; оның маршрутында оның қаһармандарының бірі – Нью-Йорк қаласының мэрі Фиорелло Ла Гвардияның үйі де болды. Ол өмірінің соңына дейін қамытқа сүйеніп жүрді. 1944 жылы ол өзін мұз қырғышымен шабуға тырысқан адамды атып өлтірді, ал 1959 жылы оны қарумен тонауға тырысқан адамды атып өлтірді; Бронкстегі атыста ол өзі де жараланды.

Заң мансабы

45 жасында және полициядағы қызметінің соңына жақындаған кезде Биагги заң факультетіне түсті. Америка Адвокаттар Ассоциациясы оның көрнекті полиция қызметіне байланысты заңды оқуға оған ерекше рұқсат берді, тіпті Биагги ешқашан колледжге бармаған және заң факультетіне түсу үшін колледжті бітіру талап етілген болатын. Оны бір қоғамдық шарада сөйлегеннен кейін, деканы Дэниел Гатман Нью-Йорк Заң мектебінде толық стипендиямен оқуға шақырды. 1965 жылы ол заң факультетін бітіріп, заң бакалавры (LLB) дәрежесін алды. 1966 жылы, 49 жасында, Нью-Йорк штатының адвокатурасына қабылданды және Biaggi & Ehrlich заң фирмасын құрды.

АҚШ-тың Өкілдер палатасы

1968 жылы АҚШ Өкілдер палатасының мандаты бос орынға ие болды, өйткені сегіз мерзімдік республикалық өкіл Пол А. Фино Нью-Йорк Жоғарғы сотының судьясы болу үшін отставкаға кетті. Биагги Консервативтік партияның қолдауымен демократ ретінде бос мандатқа үміткер болды. Ол 1968 жылғы Конгресс сайлауында 60,5% дауыспен жеңіске жетті, бұл аймақ бұрын Бронкстың дәстүрлі республикалық бекінісі саналған еді. Ол 51 жаста болды. Жазушы Герхард Фальк: «Марио Биагги сияқты халыққа кең танылған Өкілдер палатасының мүшелері санаулы ғана болды», - деп жазды. Ол 1970 жылы Демократиялық, Республикалық және Консервативтік партиялардың кандидаттығымен 130 000-ға 8 000 дауыспен қайта сайланды. 1970 жылғы халық санауынан кейін аудандарды қайта бөлу кезінде Биаггидің сайлау округі 10-шы болып қайта нөмірленді және Куинстің бір бөлігін қамтыды. 1980 жылғы халық санауынан кейін оның сайлау округі 19-шы болып қайта нөмірленді және Вестчестер округінің қала маңындағы бір бөлігін қамтыды. 1972 жылдан бастап ол республикашылдардың да кандидаттығын алды. 1968, 1970 және 1972 жылдары ол Консервативтік партияның кандидаттығын алды. 1978 жылдан бастап ол Либералдық партияның кандидаттығын алды. Биагги заң мен тәртіпті сақтауға баса назар аударатын, әлеуметтік консервативті, экономикалық прогрессивті демократ ретінде танымал болды және көшедегі қылмысқа қатал шаралар қолданып, полицияның алаңдаушылығын тудырған «полиция өлтіруші» деп аталатын тефлон қапталған бронебойғыш оқтарға федералдық тыйым салуды ұйымдастырды. Ол «халыққа қызмет ететін конгрессмен» ретінде белгілі болды. 1975 жылы Биагги Конгрестің бірлескен қаулысын, 94-479 мемлекеттік заңын ұсынды, ол Джордж Вашингтонды қайтыс болғаннан кейін АҚШ армиясының генералы шеніне көтеруге және АҚШ тарихындағы ең жоғары әскери шенді офицер ретіндегі оның мәртебесін қалпына келтіруге бағытталған. Ол 1976 жылы президент Джеральд Фордтың бекітуімен қабылданды және 1978 жылы Армия департаментінің 31-3 нөмірлі бұйрығымен ресми түрде бекітілді, ал күшке ену күні 1976 жылғы 4 шілдеде, АҚШ-тың тәуелсіздігінің 200 жылдығында белгіленді. Биагги Ұлттық құқық қорғау органдарының ескерткіш қорын (NLEOMF) құрды. Ол 1984 жылы рұқсат етілген Вашингтондағы Әділет алаңындағы Ұлттық құқық қорғау органдарының ескерткішін демеушілік етті, онда АҚШ тарихында қызмет барысында қаза болған 21 183 құқық қорғау қызметкерінің құрметіне ескерткіш орнатылды.

1973 жылғы мэрлік науқаны

1973 жылы Бьягги Нью-Йорк қаласының мэрі лауазымына кандидат екенін жариялады. Ол Демократиялық партияның ішкі сайлауына қатысты. Нью-Йорк қаласының стандарттары бойынша Бьягги шамалы консервативті демократ болды және үш рет Консервативтік партия атынан Конгресске түскен. Консервативтік партия жетекшілері оны партияның мэрлікке үміткері ретінде қолдады және Демократиялық партияның қолдауына ие болса да, оны өз кандидаттары етіп тағайындауды жоспарлады. Бастапқыда ол сауалнамаларда көш бастады. Бьягги маусым айында өткен Демократиялық партияның ішкі сайлауында жеңіліске ұшырады, дауыстардың 21% алып үшінші орынға шықты, Абе Биам (34%) және Герман Бадильо (29%) одан озып кетті, ал Альберт Х. Блюментал (16%) одан төмен қалды. Бьягги Демократиялық партияның ішкі сайлауында жеңіске жете алмады, бірақ ол жалпы сайлауда Консервативтік партияның тізімінде қалды. 1973 жылдың тамыз айының соңында Демократиялық партия округ төрағаларына ол "күшті күрес" жасамаса, Демократиялық партия үміткері Биамнан дауыстарды тартып алмаса, тіпті ол Консервативтік партияның үміткері болып қалатынын, себебі Нью-Йорк заңнамасы оған сол кезде бас тартуға мүмкіндік бермейтінін уәде берді. Ол Биам, Джон Марчи және Блюменталдан кейін төртінші орынды иеленді, дауыстардың 11% жинады, ал Биам сайлауда жеңіске жетті.

Заңсыз айыппұлсыз сотталғандар

1987 жылы Биаггиге заңсыз сыйлық алу айыбы тағылды. Оның сөзінше, заңсыз сыйлық – көрсетілген немесе күтілетін қызмет үшін берілген сыйлық сияқты, бірақ оның орнына бірдеңе беру туралы түсіністік болмайды. Палатаның этика комитеті Биаггиді ең қатаң жаза – қызметтен шеттетуге ұсынды. 1988 жылы АҚШ прокуроры Руди Джулиани Биаггиге Wedtech скандалы бойынша Wedtech корпорациясына федералдық мемлекеттік сатып алу келісімдерін алуға көмектескені үшін пара алғандықтан айып тақты. Прокуратураның ісі негізінен үкіметпен ынтымақтастық туралы келісім жасасқан төрт бұрынғы Wedtech басшысының куәліктеріне негізделді, бұл келісім басшыларға ынтымақтастығы үшін жеңіл жазаға кесілуге мүмкіндік берді. Ол әділетке кедергі келтіргені және заңсыз сыйлық алғаны үшін 15 тармақ бойынша кінәлі деп танылды. Сотқа дейін ондаған палата мүшелері Биаггидің мінезі мен бұрынғы еңбегін растап, сотқа хаттар жолдады. Ол федералды түрмеде сегіз жылға кесілді. Джулианидің де заңсыз төлемдер алғаны үшін айыпталған Wedtech скандалындағы тағы үш күдіктінің 1991 жылы АҚШ-тың екінші апелляциялық соты олардың айыпталуларын жоққа шығарды, себебі сот прокурорлар Wedtech ісіндегі маңызды Wedtech куәсінің жалған куәлік бергенін білуі керек деп шешті; бұл куәгер Биаггиге қарсы сотта да куәлік берген, өзіне жеңіл жаза алу үшін рұқсат беру шартымен. Ол сол кезде 70 жаста болды және Нью-Йорк делегациясының ең тәжірибелі конгрессмені еді. Биагги сайлау кампаниясын жүргізбеді және Демократиялық партияның алғашқы сайлауында сол кездегі штаттық жиналыстың мүшесі Элиот Энгельге жеңіліп қалды. Бас сайлауда Энгель 56% дауыспен жеңіске жетті, ал Биагги 44% дауыс алды. Бүгінгі күнге дейін бұл округте республикалық партиядан түскен кандидаттың 40%-дан жоғары көрсеткішті көрсеткен соңғы жағдайы. Роберт Фридманның еврей қорғаныс лигасының басшысы Мейр Кахане туралы жазған өмірбаянында Кахане 1971 жылы Биаггимен және Нью-Йорк мафиясының басшысы Джозеф Коломбомен бірге шеруге қатысқанын айтады. Фридман сондай-ақ Биаггидің 1988 жылдың ақпанында Линкольн-сквер синагогында өткен Ках кешкі асында Каханенен "қадір-қасиет медалін" алғанын мәлімдеді. Биагги 1991 жылы 73 жасында, 26 ай түрмеде отырғаннан кейін, сот судьясы денсаулығының нашарлауына байланысты (жүрек аурулары, артрит, аяқтарындағы нервтердің зақымдануы және түрмеде төрт рет құлап сүйектерінің сынуы) босатылды. Ол алты айдан кейін шартты түрде босатылуға құқылы болған. 1992 жылы 74 жасында Биагги саяси оралысқа тырысты. Ол Конгресске бұрынғы орнына үміткер болып, Демократиялық партияның алғашқы сайлауында өзінің орнын басып алған Энгельге қарсы шықты. Фелонилік қылмыс жасағаны үшін қайта сайланған соңғы конгрессмен – 1798 жылы түрмеден қашып шығып жеңіске жеткен Вермонт штатының Мэтью Лион еді. Ол көптеген бұрынғы сайлаушылары оны үміткерлікке түсуге шақырғанын және Энгельдің сайлаушыларға қызмет көрсету бойынша нашар көрсеткіштері бар екенін айтты. Бірқатар қолдаушыларының ынтасына қарамастан, Биагги аз ақша жинады. Энгель көп ақша жинап, Биаггидің қылмыстық айыпталуларын келтіріп, оңай жеңіске жетті. Сайлаудан кейін Бронкс Ньюс Биаггидің бұрынғы сайлаушыларының кейбіреулері оған дауыс бергісі келгенін, бірақ мүмкіндік болмағанын хабарлады. 1990 жылғы санақтан кейін аудандарды қайта бөлу кезінде Биаггидің бұрынғы бекіністері болған ескі ауданының бөліктері, Throggs Neck және Morris Park басқа аудандарға көшірілді. Биагги 2015 жылдың 24 маусымында Бронкстағы Ривердейлдегі үйінде 97 жасында қайтыс болды. Ол Нью-Йорктің Хоторн қаласындағы Аспан қақпасы зиратында жерленген.

Туыстары

"Нью-Йорк Таймс" газетінде оның артында қалғандары екі қызы, екі ұлы, он бір немересі және төрт шөбересі бар екені айтылған.

Марапаттар

1961 жылы Бьягги Нью-Йорк штатының Ұлттық полиция қызметкерлерінің даңқ залына енген алғашқы полиция қызметкері болды. 2000 жылы ол Ұлттық қауіпсіз қайық жүзу кеңесінің қайық қауіпсіздігі даңқы залына қабылданды. Бьягги Нью-Йорк қалалық полиция департаментінің Құрмет медалін (1960), Италиядан Италиялық ынтымақтастық жұлдызы орденін (1961), Ұлттық заң қызметкерлерінің ерекше қызметі сыйлығын (1968), Колумбия заңгерлер қауымдастығының Рапалло сыйлығын (1972), еврей істеріне арналған адал еңбегі үшін Еврейлік бірегейлік орталығы сыйлығын (1978), Мемлекеттік қайық жүзу заң әкімшілерінің ұлттық қауымдастығының (NASBLA) Боннер сыйлығын (1978), Пайк орденін, Ежелгі Гиберниялықтар орденін (1980) және Август А. Буш III сыйлығын (1981) алды. Ол Нобель бейбітшілік сыйлығына үміткер болды (1982; Солтүстік Ирландиядағы зорлық-зомбылықты тоқтатуға жасаған әрекеттері үшін), Америка сауда флотының жетістіктері сыйлығын (1983), Біріккен теңізшілер қызметінің Океан адмиралы сыйлығын (1983), Ұлттық құқық қорғау органдарының естелік қорының Ерекше қызметі сыйлығын (1998), Біріккен Изумрудтік қоғамдардың президенттерінің Ұлы кеңесі сыйлығын (2001), Нью-Йорк полициясының Шомрим қоғамының Отто Рафаэль сыйлығын (2005) және Ежелгі Гиберниялықтар орденінің Ирландия досы сыйлығын (2011) алды.