Кіріспе

Канадалық тау шотланд актері (1897–1980)

Джон Патон Лори (25 наурыз 1897 – 23 маусым 1980) – шотланд сахнасының, киноның және теледидардың актері. Ол Альфред Хичкок, Дэвид Лин, Майкл Пауэлл және Лоуренс Оливье сияқты режиссерлермен бірге көптеген көркем фильмдерде ойнады, көбінесе есте қаларлық шағын немесе қосалқы рөлдерді сомдады. Сахна актері ретінде ол Шекспирдің рөлдерін орындады және өлеңдерді, әсіресе Роберт Бернстің өлеңдерін жатқа айта білді. Ол ең көп "Әкесінің әскері" (1968–1977) комедиялық сериалындағы Жеке Фрейзер рөлімен танымал, ол Отан қорғаушысының құрамында болған.

Ерте өмір

Лори 1897 жылғы 25 наурызда Дамфрис қаласында, Дамфрисшир округінде дүниеге келді. Оның әкесі Уильям Лори (1856–1903) – твид фабрикасының кеңсе қызметкері, кейін шляпа және шұлық сатушы болған, ал анасы Джесси Энн Лори (қызметтегі аты Браун; 1858–1935) болды. Ол Дамфрис академиясының гимназиясында оқыды, содан кейін архитектура саласындағы мансабынан бас тартып, Бірінші дүниежүзілік соғыста Ұлыбританияның Артиллерия компаниясының құрамында қызмет етті. Соғыстан босатылғаннан кейін ол Лондонның Корольдік Альберт залында орналасқан Орталық сөйлеу және драма мектебінде Элси Фогертиден актерлік өнерге үйренді. Ол 1921 жылы сахнада алғаш рет өнер көрсетті.

Театр және радио

Лори 1922 жылы Лондон сахнасында алғаш рет өнер көрсетті, ол көптеген басты рөлдерді сомдады. Ол «Олд-Вик» театрына келгеннен кейін көп ұзамай, Стратфорд-на-Авондағы Шекспир ескерткіш театрымен байланысады, онда Ричард III, Отелло және Макбет сияқты рөлдерді ойнады. Стратфордтағы екінші маусымында Лориге Гамлет рөлі берілді, бұл осындай аз тәжірибесі бар актер үшін өте сирек мүмкіндік болатын. Кейін Лори өзінің орындауы осы рөлдің түпкілікті нұсқасы екеніне сендірді, "Гамлетті осылай ойнау керек, кейбір актерлер сияқты көп күтпеңіз" деді. Радиода ол Дороти Л. Сайерстің «Патша болу үшін туған адам» пьесалар циклында Жақын Иоанн рөлін жасады және циклдің тағы екі нұсқасында осы рөлді қайта ойнады. Лори сондай-ақ Ралф Ричардсонның басты рөлде ойнаған «Макбет» радиолық қойылымында Макдафф рөлін орындады.

Теледидар және кино

Лоридің алғашқы фильмі — 1930 жылғы Альфред Хичкок режиссерлік еткен «Юнона және Пайкок» фильмі. Хичкок 1935 жылы «39 қадам» фильміне оны Джон Крофтер рөліне шақырды, бұл Лори үшін үшінші фильміндегі маңызды табыс болды. 1936 жылы Лори мен «Олд Вик» мектебінің түлегі Лоуренс Оливье «Сізге қалай ыңғайлы» фильмінде алғаш рет бірге түсті. Лори Оливье түсірген үш шекспирлік фильмде — «V Генрих» (1944), «Гамлет» (1948) және «III Ричард» (1955) фильмдерінде ойнады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лори жеке күзет полкінде қызмет етті, бұл тәжірибе кейінгі жобаларында оған көмектесті. Басқа рөлдерінің ішінде Майкл Пауэллдің «Әлемнің шеті» (1937) фильміндегі Питер Мэнсон, Клайв Кендидің жеке күзетшісі Пауэлл мен Прессбергердің «Полковник Блимптің өмірі мен өлімі» (1943) фильмінде, «Генералға медаль» (1944) фильміндегі бағбан, «Алға қарай» (1944) фильміндегі шаруа рекруты және «Фанни газ шамдарында» (1944) фильміндегі бордель иесі бар. 1945 жылы Пауэлл мен Прессбергердің «Мен қайда бара жатқанымды білемін!» фильмінде ол «Сейлид» сахнасындағы кешірімді рөлді ойнады және кеңесші ретінде де көрсетілді. Келесі он жылдықтарда ол «Менің өзімнің қатқарылымда» (1947) психиатр доктор Джеймс Гарстенді, «Диснейдің қазына аралында» (1950) жақтырмас Пьюді, «Пандора мен Ұшқан Голландтық» (1951) фильміндегі Ангусты және «Хобсонның таңдауында» (1954) доктор Макфарлейнді сомдады. 1954 жылы Лори Эдинбург Gateway компаниясына қосылып, Роберт Кемптің «Гриппидің иесі» спектакліндегі басты рөлді ойнады, бұл Мольердің «Ашкөз» пьесасының шотланд тіліне аудармасы еді. Лоридің «Әкесінің армиясында» (1968–1977) комедиялық сериалындағы Фрейзер, сүйекті, өткір, пессимистік жерлеуші және британдық жеке күзетші рөлі оның ең танымал телеролі болып қала береді. «Әкесінің армиясындағы» әріптесі Фрэнк Уильямс өзінің автобиографиясында Лоридің «шоумен күрделі қарым-қатынасы» болғанын айтты, себебі ол одан көп ақша тапса да, ситком оған лайық емес деп санады. Грэм Макканн өзінің «Әкесінің армиясы: өте британдық комедияның тарихы» кітабында: «Джон Лори ызақор, ол өте жаман адам еді, ол кәсіби пессимист рөлін ойнауды ұнататын адам еді» деді. Ол 1950-ші, 1960-шы және 1970-ші жылдардағы көптеген британдық сериалдарда ойнады, оның ішінде «Құпиялар жинағы», «Доктор Финлейдің іс қағаздары» және «Қорғаушылар» бар. Лори «The Reptile» (1966) фильмінде «Ақылсыз Питер» рөлін ойнады, содан кейін «The Abominable Dr. Phibes» (1971), «One of Our Dinosaurs is Missing» (1975) және «The Prisoner of Zenda» (1979) фильмдерінде түсті. Лоридің соңғы жұмысы — Виктор Спинетти мен Дебора Уотлингпен бірге BBC Radio 2 комедиялық сериясы «Тони» (1979) болды.

Жеке өмір

Лори екі рет үйленген, алғашқы әйелі Флоренс Мэй Сондерс болды, оны ол Олд Викте жұмыс істеген кезде таныстырған. Ол 1926 жылы менингиттен қайтыс болды. Екінші әйелі Оона Вероника Тодд Нейлор болды, ол одан соң өмір сүрді. Олардың бір қызы болды, Вероника (1939–2022).

Өлім

Лори 1980 жылы 83 жасында Бакингемширдегі Чалфонт Сент-Питердегі Чалфонт және Джеррардс Кросс ауруханасында эмфиземадан қайтыс болды. Оның денесі кремацияланды және күлі теңізге шашылды. Оның әйелі Оона (1901–1990) он жыл өткен соң қайтыс болды.

Теледидарлық кредиттердің ішінара

Жыл Атауы Роль Ескермелер 1938 Малфи герцогинясы Арагондық Фердинанд Жеке драма Капитан Гранттың соңғы саяхаты Капитан Грант Жеке драма Мэри Роуз Камерон Жеке драма 1939 Кеме палубындағы аралар Гастер Жеке драма 1952 Үш кепілді Insp. MacGillivray Төрт эпизод 1961–1963 Мистериялар жинағы Жүргізуші / Алгернон Блэквуд 29 эпизод 1962–1969 Корқыныштар 1963 Степто мен ұлы Ветеринар "Уаллах, Уаллах Кэтсмит" эпизоды 1965 Z Cars Доктор Фергюсон "Партнерлер" эпизоды Жедел жәрдем 10 профессоры Корлис Алты эпизод 1968–1977 Әкесінің әскері Жеке Фрейзер 80 эпизод, тұрақты рөл 1970 Құс қанатынан Лорд МакБракен Әкесінің әскерінің әріптесі Клайв Даннмен бірге бір эпизод 1971 Жаканори Әңгімеші Принцесса мен Гоблин оқиғасын оқу, бес эпизод 1973 Жаканори Әңгімеші Принцесса мен Курди оқиғасын оқу, бес эпизод 1975 Жаканори Әңгімеші "Жарқын принцесса" және "Алтын кілт" оқиғаларын оқу, бес эпизод 1979 Ларри Грейсонның буыны Өзі Қонақ ретінде