Кіріспе

1144 жылдан 1193 жылға дейінгі Италия қала-мемлекеті – ортағасырлық коммуна.

Рим коммунасы 1144 жылы Арнольд Брессиялық және Джордано Пьерлеони басшылығымен болған көтерілістен кейін құрылды. Пьерлеони папаның күшейіп келе жатқан билігі мен ақсүйектердің бекінген билігіне наразылық білдіріп, халықтық көтеріліске жетекшілік етті. Көтерілістің мақсаты Рим үкіметін бұрынғы Рим Республикасы сияқты ұйымдастыру болды. Пьерлеони "Рим коммунасының бірінші патрицийі" атанды, бірақ 1145 жылы қызметтен алынды.

Папалық қатынас

Гелфтер мен гибеллиндердің қоғамдық күресінде қалыптасқан үлгіде коммуна, алыстағырақ билікке, Киелі Рим императорына адалдық жариялады және жаңа сайланған Папа Люций II-ге келіссөздер бастады. Коммуна оның уақыттық биліктен бас тартып, дін қызметкерінің міндеттерін атқаруын қалады. Люций әскер жинап, Римге шабуыл жасады, бірақ республикалық қорғаушылар оның әскерін кері қайтарды, ал Люций басына тиген тастан алған жарақатынан қайтыс болды. Люцийдің ізбасары, Папа Евгений III, қарсылықтан барып, қалада қадімгі рәсімдер арқылы тағайындала алмады. Дегенмен, ол Пьерлеониді биліктен тайдырған азаматтық билікпен келісімге келді және 1145 жылғы Рождество күні Римге оралды. 1146 жылдың наурыз айында ол қайтадан кетуге мәжбүр болды. 1148 жылы ол қайтып келді және коммунаға қосылып, оның зияткерлік жетекшісі болған саяси теоретик Арнольд Брешиані экскоммуникациялады. 1149 жылы Сенат Конрад III-ді Римге шақырды, оның мақсаты – Рим императоры болып тәж кию және Константин мен Юстиниан дәстүрімен Рим империясын қайта жаңғырту, сондай-ақ Папаның саясатына қарсы тұру еді. 1152 жылы Римнен Фридрих Барбароссаға белгісіз Везлдің жазған хатында императорды тәж кигізуге Сенаттың ғана құқығы бар екені айтылды. Папа 1149 жылдан бастап Тускулумда тұрды және 1152 жылға дейін Римде Папа ретінде тағайындалмады. Республиканың болуы күмәнді еді. Евгенийдің орнын бассан Адриан IV, император Фридрих Барбароссаны қалаға қарсы әскер басқаруға көндірді. Арнольд тұтқындалды, сотталды, айыпталды және 1155 жылы дарға асылды. Оның денесі өртеліп, күлі Тибр өзеніне тасталды. 1188 жылы, таққа отырғаннан кейін көп ұзамай, Папа Климент III, Папалар мен Рим азаматтары арасындағы жарты ғасырлық қақтығысты Конкорд келісімі арқылы аяқтауға қол жеткізді. Келісім азаматтарға соғыс және бейбітшілік билігі бар билерді сайлауға мүмкіндік берді. Префектті император тағайындады, ал Папа өз территорияларына толық құқыққа ие болды. 1191 жылдан 1193 жылға дейін, сенаторлар санын бір адамға дейін радикалды түрде қысқарған кезде, қала Carus homo (carissimo) деп аталған Бенедеттомен, бас сенатор ретінде басқарылды және Римде алғашқы муниципалитет заңдары пайда болды. Осыдан кейін қала қайтадан Папаның бақылауына көшті, бірақ азаматтық үкімет ешқашан жоғары ақсүйектердің немесе Папалықтың қолында болған жоқ.

Ұрыстар

1145 – Тиволиге қарсы шайқас, Италия. 1167 – Монте-Порцио шайқасы, Киелі Рим императоры, Тускулум және Альбано Лациалеға қарсы. 1170 – Альбано Лациаленің қирауы. 1191 – Тускулумның қирауы.