Кіріспе
Жануарларға үйретілген мысықтардың анатомиясы
Мысық анатомиясы – үй мысығының сыртқы дене мүшелерінің анатомиялық зерттеулерін қамтиды, олар Felis туысының басқа өкілдеріне ұқсас.
Тұрақты тістер
Мысықтар - өте ерекше тістері бар ет жейтін жануарлар. Ауызды құрайтын тұрақты тістердің төрт түрі бар: он екі кескіш тіс, төрт қанайназ тіс, он премоляр және төрт моляр. Премоляр және бірінші моляр ауыздың әр жағында орналасқан, олар бірге карнассаль жұп деп аталады. Карнассаль жұп тамақты кесуге маманданған және жаққа параллель орналасқан. Төменгі және жоғарғы ауыздың алдыңғы бөлігінде орналасқан кескіш тістер кішкентай, тар және бір түбірлі болады. Олар тамақты ұстап, шағу үшін қолданылады. Ал оның бойлық, көлденең және тік ішкі бұлшық еттері қозғалысқа көмектеседі. Көптеген мысықтардың құлақтары тік, жоғары қарай бағытталған. Иттерге қарағанда, құлақтары бүгілген тұқымдар өте сирек кездеседі (Шотландтық бүгілген мысықтар осындай ерекше мутацияға ие). Ашуланған немесе қорқып қалған мысық құлағын артқа қарай иеді, сонымен қатар өңкейген немесе сызырлаған дыбыстар шығарады. Мысықтар ойнағанда немесе арт жағынан келетін дыбысты тыңдағанда да құлақтарын артқа бұрады. Құлақтың төменгі артқы бөлігіндегі тері қатпасынан құрылған қапшық, Генри қапшығы деп белгілі, мысықтың құлағында әдетте анық көрінеді. Оның функциясы белгісіз, бірақ ол дыбыстарды сүзуге көмектесуі мүмкін.
Мұрын
Мысықтар өте аймақтық, және иіс бөлу мысықтардың қарым-қатынасында маңызды рөл атқарады. Мұрын мысықтарға аумақтарды, басқа мысықтарды және жұптасуға жарамды мысықтарды анықтауға, сондай-ақ тамақ табуға және басқа да мақсаттарға көмектеседі. Мысықтың иіс сезу қабілеті адамға қарағанда шамамен он төрт есе күштірек деп саналады. Рхинарий (мұрынның былғары бөлігі, көзіміз жеткізетін) өте берік, кейде оған қатты күш түсірілген кезде де зақым келмейді. Түсі мысықтың генотипіне (генетикалық құрамына) байланысты өзгеріп отырады. Мысықтың терісі түсімен бірдей, бірақ мұрынның былғары бөлігінің түсі, ықтимал, жеке генмен анықталады. Ақ түкті мысықтардың терісі ультракүлгін сәулелерге сезімтал, бұл қатерлі ісіктерге алып келуі мүмкін. Ыстық күнде оларға ерекше күтім қажет.
Аяқтары
Мысықтар саусақ жүргіштер, яғни иттер сияқты ең басында саусақтарымен жүреді. Мұның артықшылығы мысықтардың (және басқа да саусақ жүргіштердің) басқа жануарларға қарағанда икемдірек болуында. Көптеген жануарлардың жерге тигізетін күші (ЖТК) дене салмағынан екі-үш есеге дейін жетеді. Бірақ саусақ жүргіштердің ЖТК басқа жануарларға қарағанда жоғары, себебі олардың салмағы кішкентай ауданға түседі, шамамен дене салмағының алты есеге дейін. Мысықтардың саусақтарының ұштары орташа және ұзын түкті мысықтарда жиі кездеседі. Табанның сыртынан көрінетін жүнді түйіршіктер – саусақ ұштары болып саналады. Жұмсақ табандармен қатар, саусақ ұштары мысыққа шу жасамай аң ауруға көмектеседі, артық дыбысты басады. Дегенмен, сыртта жүретін мысықтар саусақ ұштарын сыртқы беткейлердің кедір-бұдырлығынан туындаған үдемелі тозудың салдарынан жоғалтады. Бұл үй мысықтарынан мүлдем өзгеше, олар көбінесе кілемде немесе тегіс еденде жүреді. Мысықтар өте дәл жүре де алады. Ересек мысықтар "төрт қадамды жүріспен" жүреді, яғни әр аяқ басқа аяқтың ізіне баспас үшін орналасады. Олар жылдам немесе баяу жүрсе де, мысықтың жүрісі симметриялы болып саналады, өйткені оң аяқтар сол аяқтардың қозғалысын қайталайды. Мұндай қозғалыс түрлері төрт аяқпен де үйлесімділікке қажетті сезімді қамтамасыз етеді. Мысықтың омыртқалары адамдардағыдай буындармен емес, бұлшықеттермен ұсталады. Бұл мысықтың серпімділігіне және арқасын иіп немесе омыртқа бойымен тербеліс жасап созуға және қысқартуға мүмкіндік береді. Мысықтар аяқтарының тиімділігі мен соққы күшін бақылау қабілетінің арқасында үлкен биіктіктен ауыр жарақат алмастан секіре алады. Мұндай жағдайда артқы аяқтар алдыңғы аяқтарға қарағанда беттен бетке секіргенде көбірек соққыны сіңіріп, мысықтың салмағын көтеріп, тежеуге көмектеседі.
Қақаң
Felidae тұқымдасының көбісі сияқты, мысықтардың да қайырылатын тырнақтары бар. Тырнақтары қалыпты, сергек күйде, саусақ төсемдерінің айналасындағы тері мен жүннің астында жасырынып болады. Бұл тырнақтарды жермен тікелей жанасудан қорғап, өткірлігін сақтайды және олжаны үнсіз ұстауға мүмкіндік береді. Алдыңғы аяқтардың тырнақтары артқы аяқтардың тырнақтарынан көбінесе өткір болады. Мысықтар өз еркімен бір немесе бірнеше тырнақтарын шығара алады. Олар тырнақтарын аң аулауда немесе өзін қорғауда, көтерілу кезінде, "ұқыптап басу" әрекетінде немесе жұмсақ беттерде (мысалы, жамылғылар, қалың кілемдер, тері және т.б.) жақсырақ ұстану үшін пайдаланады. Сондай-ақ, мысықтың аяқ астының үстінен де, астынан да сақтап бассаңыз, тырнақтарын шығаруға болады. Иілген тырнақтар кілемге немесе қалың матаға ілігіп қалуы мүмкін, және мысық өзінен-өзі босап шыға алмаса, жарақат алуы әбден мүмкін. Көптеген мысықтардың барлығында 18 саусақ және тырнақ болады: әр алдыңғы аяғында 5 (бірінші саусағы – қосымша тырнақ), ал әр артқы аяғында 4. Қосымша тырнақ алдыңғы аяқтың жоғары жағында орналасқан, жерге тимейді және салмаққа төтеп беруге арналмаған. Кейбір мысықтарда 18-ден көп саусақ болуы мүмкін, себебі оларда полидактилия немесе полидактилизм деп аталатын кең таралған мутация бар, ол әр аяқта 5-7 саусаққа дейін тудыруы мүмкін.
Температура және жүрек соғуы
Мысықтың қалыпты дене температурасы аралығында болады. Мысықтың температурасы немесе одан жоғары болса, қызу (гипертермиялық) деп, ал одан төмен болса, гипотермиялық деп есептеледі. Салыстыру үшін, адамдардың орташа дене температурасы шамамен 36.6°C құрайды. Үй мысығының қалыпты жүрек соғу жиілігі минутына 140-тан 220-ға дейін болады, бұл мысықтың қозғырғыштығына байланысты. Тынышқандағы мысықтың жүрек соғу жиілігі әдетте 150-ден 180 соққыға дейін болады, бұл адамның орташа көрсеткішінен (70 соққы/мин) екі еседен астам. Алайда, табиғатта мысықтардың дене температурасы жоғарырақ болуы байқалды, бұл олардың қалыпты жұмыс істеуі үшін қажет. Түн түскенде олардың дене температурасы үй мысықтарымен салыстырғанда айтарлықтай төмендейді. Австралияда бақыланған үйсіз мысықтар тобының температурасы үй мысықтарынан 21 59,8% жоғары болды.
Тері
Мысықтардың терісі шамалы бос келеді, бұл оларға жыртқыш немесе басқа мысықпен төбелес кезінде, тіпті қарсыласы оларды ұстап алғанда да, бұрылып қарсы тұруға мүмкіндік береді. Бұл ветеринариялық тұрғыдан да пайдалы, себебі инъекция жасауды жеңілдетеді. Шындығында, созылмалы бүйрек ауруы бар мысықтардың өмірін кейде тері астына үлкен көлемде сұйықтық енгізу арқылы бірнеше жылға ұзартуға болады.
Қалқа
Мойынның артқы жағындағы әсіресе бос тері – скруфп деп аталады, және ана мысық балаларын алып жүру үшін осы жерден ұстайды. Сондықтан, мысықтар осы жерден ұсталғанда тыныш және пассивті болады. Бұл мінез-құлық ересек мысықтарда да сақталады, аталық мысық аналықты скруфптан ұстап, оны қозғалмайтын қылып қояды, содан кейін жұптасу кезінде қашып кетуіне бөгет жасайды. Егер мысық емдеуге келмейтін болса, оны жылжытуға немесе емдеуге осы әдіс пайдалы болуы мүмкін; алайда, ересек мысық бала мысықтан ауыр болғандықтан, үй мысығын ешқашан скруфптан көтермеу керек, оның салмағын артқы және артқы аяқтарынан, сондай-ақ кеудесінен және алдыңғы аяқтарынан қолдау керек.
Бастапқы қаптар
Кейбір мысықтардың тұқым қуалаушылыққа байланысты ортақ белгілері бар. Солардың бірі – алғашқы қап, иелері кейде мысықты стерилизациялаған немесе қастрациялағаннан кейін байқағандықтан оны «стерилизация салқыны» деп атайды. Ол мысықтың қарында орналасқан. Оның сыртқы түрі, мысық артық салмақта болған соң, салмағы төмендеген кезде пайда болатын бос тері бүктемесіне ұқсайды. Бұл, мысықтар төбелескенде жиі кездесетін, мысықтың артқы тырнақтарымен сызып алуға тырысатын тепкілерден қосымша қорғаныш қамтамасыз етеді. Жабайы мысықтарда, үй мысықтарының ата-бабаларында, бұл қап жануардың үлкен мөлшерде тамақ жеу мүмкіндігі болғанда және асқазанды кеңейту қажет болғанда қосымша орын беру үшін пайда болады деп есептеледі. Бұл қарынша мысықты иіліп, кеңейтуге мүмкіндік береді, соның арқасында ол жылдам жүгіріп, биікке секіре алады.
Скелет
Мысықтардың барлық сүтқоректілер сияқты жеті мойын омыртқасы, он үш кеуде омыртқасы (адамда он екі), жеті бел омыртқасы (адамда бес), үш сакраль омыртқасы (адамда тік жүру қалыпты болғандықтан бес), ал Манкс мысықтары және басқа қысқа құйрықты мысықтарды есептемегенде, жиырма екі немесе жиырма үш құйрық омыртқасы (адамда үштен беске дейін, ішкі құйрық сүйегіне біріктірілген). Адаммен салыстырғанда, мысықтың жоғарырақ омыртқалық қозғалғыштығы мен икемділігіне қосымша бел және кеуде омыртқалары себеп болады. Құйрық омыртқалары құйрықты құрайды, мысық шапшаң қозғалыс кезінде дене салмағын тепе-теңдеу үшін пайдаланады. Омыртқалары арасында серпімді дискілер орналасқан, олар секіргенде дұрыс қонуға көмектеседі. Адам қолдарынан айырмашылығы, мысықтардың алдыңғы аяқтары иыққа еркін қозғалатын кіндік сүйектері арқылы бекітілген, бұл оларға бастары сыйып кеткен кез келген жерден денесін өткізуге мүмкіндік береді.
Бас сүйегі
Мысық бас сүйегі сүтқоректілер арасында өте үлкен көз ұяларымен және күшті, арнайы жақпен ерекшеленеді. Басқа мысықтармен салыстырғанда, үй мысықтарының тіс қанаты тар аралықта орналасқан, бұл олардың негізгі азығы – кішкентай кеміргіштерге бейімделуімен байланысты.
Омыртқа
Мысықтың омыртқасы көптеген жануарлардың омыртқасынан көбірек бұрылуға қабілетті, ал омыртқа буналарындағы дискілерде ерекше серпімді, икемді төсемдер болады, бұл оған одан да артық икемділік сыйлайды. Икемді омыртқа мысықтардың жылдамдығы мен әдемілігіне де үлес қосады.
Ішкі іштің қисығы
Бұл бұлшықеттің басталуы – бел-қырғау фасциясы және қабырғалар. Оның бекітілуі – ұйқы безі мен ақ сызық (апоневроз арқылы), ал оның қызметі – ішкі органдарды қысу. Сондай-ақ, ол омыртқа бағанасын бүйірге иеді және бұрады.
Іштің арғы жағы
Бұл бұлшықет – іштің ең ішкі бұлшықеті. Оның басталуы – lumbodorsal fascia екінші жапырағы және кіші кезең, ал бекітілуі – linea alba. Оның қызметі – құрсақтың қысылуы.
Төменгі ішек
Бұл бұлшықет мысықтың құрсақ жағындағы кең апоневроздың астында жатыр. Оның талшықтары linea alba-ның екі жағында бойлық бағытта өте ұзын. Бұл бұлшықеттен сондай-ақ басқалар миосепта деп атаған шеміршік тіндері (ішекшелер) өтеді.
Делтоидты
Дельтоидты бұлшықеттер трапеция бұлшықеттерінен сыртқа қарай орналасқан, кіреуке және иық сүйектің бірнеше талшықтарынан басталып, бірігіп иық сүйегіне бекітеді. Анатомиялық тұрғыдан алғанда, мысықта екі дельтоид бар: акромиодельтоид және спинодельтоид. Дегенмен, адам анатомиясы стандарттарына сай болу үшін клавобрахиалис бұлшықеті де дельтоид саналады және көбінесе клаводельтоид деп аталады.
Акромиодельтоид
Акромиодельтоид бұлшық еттері – дельтоид бұлшық еттерінің ең қысқасы. Ол клаводелтоид бұлшығына (жаға сүйегіне) қарама-қарсы, бүйірлік жағында орналасқан, ал денелі мысықта оны клаводелтоид бұлшығын көтеру немесе жанына жылжыту арқылы ғана көруге болады. Ол акромиондық өсіктен басталып, дельтоидтық қырға бекінеді. Қысқалғанда, ол иық сүйегін көтеріп, сыртқа қарай бұрады.
Спинодельтоид
Акромиодельтоидтан артқа орналасқан қалың және қысқа бұлшықет. Ол иық қанатының төменгі жиегі бойымен жатыр және жоғарғы аяқтың бұлшықеттерінің үстінен өтіп, жоғарғы аяқтың бұлшықеттерінің жоғарғы жағымен байланысады. Ол иық қанатының омыртқасынан басталып, дельтовидтік тізімге бекітеді. Оның қызметі – жамбас сүйегін көтеріп, сыртқа қарай бұру.
Массетер
Массетер – үлкен, күшті және өте қалың бұлшықет, бастауы зигоматикалық доға болатын, қатал, жылтыр фасциямен жабылған. Ол төменгі жақ сүйегінің артқы жартысына бекінеді. Оның қызметі – төменгі жақ сүйегін көтеру (жақ қысқылау).
Тендерлік
Темпоральді бұлшық – төменгі жақ сүйегінің ірі бұлшық массасы, және қатал әрі жылтыр фасциямен жабылған. Ол жамбас аркасының үстінде орналасқан және бас сүйегінің уақытша шұңқырын толтырады. Бұлшық бас сүйегінің бүйірінен басталып, төменгі жақ сүйегінің короноидтық өсіне бекінеді. Ол да жақты көтереді.
Көздік
Мысықтардың үш қабағы бар. Мысықтың үшінші қабағы – жымырылатын жарғақ деп аталады. Ол көздің ішкі бұрышында орналасқан, және оны да конъюнктива қаптайды. Сау мысықтарда қабақтың конъюнктивасы көзден көрінбейді және ақшыл-қызғылт түсті болады.
Тірі ағза
Мысықтың екі негізгі тері бұлшық еті – платизма және тері максимусы. Тері максимусы мысықтың дорсальды аймағын жауып, терісін сілкілеуге мүмкіндік береді. Платизма мойынды жауып, мысыққа терісін үлкен кеуде және дельтоид бұлшықеттерінің үстінен созуға мүмкіндік береді.
Ромбоид
Ромбоид бұлшықеті – трапеция бұлшықеттерінің астында орналасқан қалың, ірі бұлшықет. Ол қабыршақ сүйектің омыртқалық жиегінен арқаның орта сызығына дейін созылады. Оның басталуы – бірінші төрт кеуде омыртқаларының тікенді түйіндерінен, ал бекітілуі – қабыршақ сүйектің омыртқалық жиегінде. Оның қызметі – қабыршақ сүйекті арқаға қарай тарту.
Rhomboideus capitis (қақпақ тұқымдас)
Ромбоидтық бас бұлшықет - ең терең бұлшықеттердің ең жоғары орналасқаны. Ол клавотрапеция бұлшықетінің астында жатыр. Оның басталуы – жоғарғы мойын жеңі, ал бекітілуі – иық қанаты. Бұлшықет иық қанатын жоғары қарай тартады.
Сплениус
Сплениус – барлық терең бұлшықеттердің ішіндегі ең үстіңгісі. Бұл клавотрапеция астында орналасқан жұқа, кең жапырақ тәрізді бұлшық ет, және оны иіп тастайды. Одан соң, ромбоидеус капитис бұлшық еті де осы арқылы өтеді. Оның басталуы – мойынның ортаңғы дорсальдық сызығы және фасция. Бейімделуі – жоғарғы нухальдық сызық және атлас. Ол бас көтеруге немесе бұруға көмектеседі.
Serratus ventralis (қарыншалық бұта)
Серратус вентралисті қанат тәрізді латиссимус дорси бұлшық етін кесу арқылы ашады. Аталған бұлшық толығымен майлы тіндермен жабылып жатыр. Оның басталуы алғашқы тоғыз немесе он қабырғадан және мойын омыртқаларының бір бөлігінен.
Серратус дорсалис
Дорсальды серрат иық жапырақшасының да, көкперек серраттың да медиалды жағында орналасқан. Оның басталуы арқаның ортасымен созылатын апоневроз арқылы, ал бекітілуі соңғы қабырғалардың дорсальды бөлігіне жүреді. Оның қызметі - тыныс алу кезінде қабырғаларды төмен түсіру және кері тарту.
Жағалау аралық
Қабырғааралық бұлшық еттер – қабырғалардың арасында орналасқан бұлшық еттер жиынтығы. Олар қабырғаларды бір-бірімен байланыстырады, сондықтан олар негізгі тыныс алу қаңқа бұлшық еттері болып табылады. Олар сыртқы және ішкі қабырғааралық бұлшық еттер деп бөлінеді. Олардың басталу және бекітілу орындары қабырғаларда. Қабырғааралық бұлшық еттер қабырғаларды артқа немесе алға қарай қозғалтады.
Жақсылық
Кеуде-феморал бұлжамбас мүшесінде орналасқан бұлшық ет. Кеуде-феморал жамбас мүшесі салмақ көтергенде құйрықты тиісті жағына бүгуге қатысады. Ал жамбас мүшесі жерден көтерілгенде, кеуде-феморалдың жирылуы мүшенің сыртқа қарай жылжуына (абдукция) және жамбас буынының созылуы арқылы тізе буынының түзуленуіне (кеңейюіне) себеп болады.
Пектоантебрахиаль
Пектоантебрахиаль бұлшығының ені жарты дюйм ғана, және ол кеуде бұлшықтарының ең беткейі. Оның басталуы – кеуде сүйегінің тұтқасы, ал бекітілуі – шылананың проксимальді бөлігінің фасциясындағы жалпақ сіңір. Оның қызметі – алдыңғы аяқты кеудеге қарай тарту. Адамда осыған баламасы жоқ.
Үлкен көкірек
Pectoralis major, pectoralis superficialis деп те аталады, бұл pectoralis бұлшық етінің кең үшбұрышты бөлігі, ол pectoantebrachialis-тен тікелей төмен орналасқан. Ол pectoralis minor бұлшық етінен кішірек. Оның басталуы - кеуде сүйегі және орталық құрсақ тігісі, ал бекітілуі - иық сүйегінде. Оның қызметі - алдыңғы аяқты кеудеге қарай тарту.
Кіші көкірек
Кіші кеуде бұлшық еті үлкен кеуде бұлшық етінен ірі. Дегенмен, оның алдыңғы жиегінің көп бөлігі үлкен кеуде бұлшық етімен жабылады. Оның басталуы үшінші-бесінші қабырғалар, ал бекітілуі – иық сүйегінің қосқынды түйіні. Оның қызметтері – иық жапырақшасын төңкеру және үшінші-бесінші қабырғаларды көтеру.
Xiphihumeralis (ағаш құс)
Ең артқы, жалпақ, жұқа және ұзын жолақ – бұл кеуде бұлшық етінің шифоидтық бөлігі. Ол мысықтарда ғана кездесетін, адамдарда болмайтын параллель талшықтардан тұрады. Оның басталуы – кеуде сүйегінің шифоидтық өскіні. Оның бекітілу орны – жамбас сүйегі.
Трапеция
Мысықта арқаны және аздап мойынды жабатын үш жұқа, жалпақ бұлшықет бар. Олар иық сүйегін арқаның орта сызығына қарай, алға және артқа тартады.
Клаутрапезиус
Трапеция бұлшықтарының ең алдыңғы және сонымен қатар ең ірісі. Оның талшықтары құрсақ бетіне қарай көлбеу орналасқан. Оның басталуы – жоғарғы мойын жеңі мен ортаңғы арқалық сызық, ал бекітілуі – кіндік сүйегі. Оның қызметі – кіндік сүйегін арқаға және басқа қарай тарту.
Акромиотрапезиус
Акромиотрапециус – ортаңғы трапеция бұлшық еті. Ол иық сүйегінің дорсальды және латеральды беттерін жабады. Оның басталуы – мойын омыртқаларының тікенді өсінділерінен, ал бекітілуі – метакромиондық үдерісі мен клавотрапеция фасциясында. Оның қызметі – иық сүйегін дорсальды бағытқа тарту және екі иық сүйегін бірге ұстау.
Спинотрапезиус
Спиннотрапециус, сонымен қатар көкірек трапециясы деп те аталады, үш трапеция бұлшықтарының ең артқысы. Ол үшбұрыш тәрізді пішінге ие. Акромиотрапециядан арт жағында орналасқан және алдыңғы жағында ең кең арқа бұлшықтарымен (latissimus dorsi) жапсарылады. Оның басталуы – кеуде омыртқаларының тікенді өсінділері, ал бекітілуі – жауырын фасциясы. Оның қызметі – жауырынды арқа және төменгі аймаққа тарту.
Ас қорыту жүйесі
Мысықтардың ас қорыту жүйесі олардың өткір тістері мен тілдің абразивті сопақшаларынан басталады, бұл оларға етті жыртуға көмектеседі, ал ет олардың диетасының көп бөлігін, тіпті барлығын құрайды. Мысықтар табиғи түрде көмірсуларға бай диетаға бейімделмеген, сондықтан олардың сілекейінде амилаза ферменті жоқ. Тамақ ауыздан, өңеш арқылы асқазанға өтеді. Үй мысықтарының асқазан-ішек жолында кішкентай тоқ ішек және қысым жасамайтын тоқ ішек бөлімі бар. Тоқ ішек итке ұқсас болғанымен, орамды емес. Мысықтың асқазанын моторлық қызметке қарай ерекше аймақтарға бөлуге болады. Асқазанның алдыңғы бөлігі тамақ қорытылғанда босаңсып, кеңейеді. Ірі ішектің бірінші бөлігі – тоқ ішек, ал екінші бөлігі – тоқ ішек бөлімі. Ірі ішек суды қайта сіңіріп, нәжіс түзеді. Мысықтардың сіңіре алмайтын заттар да бар. Мысалы, мысықтар өзін тазалау үшін тілдерімен жүнін шалайды, нәтижесінде көп мөлшерде жүнді жұтады. Бұл мысықтың асқазанында жүннің жиналуына және жүнді түйіннің пайда болуына әкеледі. Бұл көбінесе құсып шығарылады және «жүн доп» деп белгілі. Мысықтың ас қорыту жолының қысқа болуы мысықтың ас қорыту жүйесінің салмағын басқа жануарларға қарағанда жеңілдетеді, бұл мысықтардың белсенді жыртқыштар болуына мүмкіндік береді. Жыныс жолдары – мысықтың жұмыртқа жолдары. Олар қысқа, тар және тым иілгіш емес.
Температураны реттеу
Мысықтар теріге қан ағынын азайту арқылы жылуды сақтайды және ауыздары арқылы булану жолымен жылуды жоғалтады. Мысықтардың тер шығару қабілеті өте төмен, олардың май бездері негізінен табан басында орналасқан, және жоғары температурада ғана ысыну арқылы денесін салқындатады (бірақ стресске түскен кезде де ысынуы мүмкін). Мысықтың дене температурасы күні бойы өзгермейді; бұл мысықтардың циркадтық ырғақтарының нашар дамығандығының бір бөлігі және олардың күндіз де, түнде де белсенді болу бейімділігімен байланысты болуы мүмкін.
Суды сақтау
Мысықтардың нәжісі салыстырмалы түрде құрғақ, ал зәрi жоғары концентрацияланған, екеуі де мысықтардың мүмкіндігінше көп су сақтауға бейімделуі. Олар тұздың жоғары мөлшерін тек тұщы сумен бірге қабылдай алады, бұл сусызданудың алдын алуға көмектеседі. Ересек мысықтар күніне 60 мл/кг су ішпеген жағдайда сусызданып, нәтижесінде несеп шығару мүшелері мен бүйректерде денсаулық мәселелері туындауы мүмкін. Қабақ мысықтар өздеріне қажетті судың көп бөлігін құрамында суы көп болатын жемтіктерінен алады, сондықтан олар жеке су ішуге мұқтаж болмайды. Осы әдіс үй мысықтарына да қолданылады, олар ылғалды консервіленген тамақ арқылы сулы болады.
Жүзу қабілеті
Үй мысықтары жүзуге шамасы бар болғанмен, олар көбінесе суға кіруден жаңалысады, себебі суға түскенде тез шаршап қалады.
Шу
Адам қоныстарында тұратын мысықтар кортизол деңгейін арттыратын қоршаған орта факторларына ұшырайды. Кортизол – мысықтардың физиологиялық жағдайларына әсер ететін стресс гормоны, мысалы, қатты дыбыстар мен тарыз кеңістіктер, басқа жануарлармен қарым-қатынас, бейтаныс адамдар мен орындар. Көліктер мен дабылдар сияқты қатты шулар кортизол деңгейінің өсуіне ең көп әсер етеді. Денедегі жоғары стресс жауабы қан қысымын көтереді және мысықтарда жүрек-қан тамыр жүйесінің бұзылуы сияқты денсаулық проблемаларын тудырады. Осы жүрек-қан тамырларының нашарлауымен бірге, қимылсыз өмір салтынан туындаған семіздік және қалалық жылу эффектісінен болатын температураның жоғарылауы мысықтар үшін қауіпті, олардың өмір сүру ұзақтығы мен өмір сапасын қысқартуы мүмкін.
Тамақпен бейімдеу
Мысықтар табиғи ет жейтін жануарлар және аң аулауға генетикалық бейімділікке ие. Олар осы қасиетті қоршаған ортасына қарамастан сақтайды. Жабайы мысықтар үй мысықтары болып табылады, бірақ олар үй жануарларынан айырмашылығы, адаммен көп қарым-қатынассыз дүниеге келіп, өмір сүреді. Жабайы мысықтардың өмір салты индустрияға дейінгі мысықтарға жақын. Жабайы мысықтар дүкендегі азықтан гөрі кеміргіштер мен құстар сияқты табиғи жеммен қоректенеді. Бұл денедегі май қышқылдарының құрамында көрінеді, көше мысықтарында олардың мөлшері айтарлықтай төмен. Микропластиктерді қабылдау, индустриялық дәуірде кең таралған құбылыс, қалалық мысықтарда тіндерде ісіктер мен қан ұюына әкелуі мүмкін деп болжанады, бірақ зерттеулерде анықталған мөлшері мысықтардың дене мөлшеріне байланысты микропластик бөлшектерінің қабылдануына және жалпы тұтынудың адамдармен салыстырғанда төмен болуына байланысты маңызды емес деп көрсетілді, бұл мысықтарға аз әсер етеді, соның ішінде уақыт өте келе жинақталмайды. Бұл зерттеуде жабайы мысықтардың күндік энергияның көп бөлігін ақуыздан (52%) және майдан (46%) алатыны, ал қалғанын талшықсыз көмірсулардан (2%) алатыны анықталды. Жақында жүргізілген зерттеу...