Кіріспе

Портарлингтон – Австралияның Виктория штатындағы Джилонг қаласынан 28 км қашықтықта, Белларин түбегінде орналасқан тарихи жағалау қалашығы. Оның құрамында әртүрлі этникалық топтар, зейнеткерлердің үлкен үлесі және маусымдық демалыс келушілердің көп саны бар. Қаланың артындағы көлбеу төбелерде жүзімдіктер мен зәйтүн ағаштары өседі, сондай-ақ Порт-Филипп шығанағының әсем панорамалық көрінісін тамашалауға болады. Портарлингтон – отбасылық демалысқа танымал орын және балық аулау мен аквакультура (мидия өсіру) орталығы. Бұрын қала Оңтүстік жарты шардағы ең ірі тұраққа (кербен паркі) ие болған, бірақ соңғы онжылдықтарда оның аумағы айтарлықтай кішірейді. Мельбурн қаласына тікелей паром қатынасы бар Портарлингтон Белларин түбегіндегі тарихи қалалар мен серфингке арналған жағажайларға жол ашатын қақпа ретінде де қызмет етеді.

Алғашқы тұрғындары

Портарлингтон аймағында бұрын Уатаурунг тайпасының аборигендері тұрған. Портарлингтонның жартасты жағалауында аборигендердің ұлу тастаған орындарын табуға болады. Мұзгүлдер – бұл аймақтағы ең көп кездесетін қабықша түрі, бұл олардың тіпті тарихқа дейінгі заманда да маңызды болғанын көрсетеді. Портарлингтонда қалыңдатылған тас балта табылған. Жақын маңдағы жерде тас артефактілердің шашыраңқы орны болған, бірақ ол құрылыс салдарынан жойылған. Тағы бір тас артефактілердің шашыраңқы орны қаланың батысындағы Ричардс мүйісінде анықталған.

Еуропалық зерттеулер мен зерттеулер

Порт-Филлип аймағын еуропалықтар 1802 жылдың қаңтарында алғаш рет зерттеді, сол кезде лейтенант Джон Мюррей үш апта бойы шығанақтың кіреберісін зерттеді. Ол Портарлингтонға қонбаған сияқты. Он аптадан кейін ағылшын саяхатшысы Мэтью Флиндерс Портарлингтоннан оңтүстік-шығысқа қарай 6 км қашықтықтағы Индентхедте тоқтады. Ол жергілікті аборигендермен сауда жасап, Австралия жағалауын зерттеумен айналысты. Кейін ол Портарлингтонда (жергілікті халықпен түскі ас ішкен жерде) және Пойнт Ричардста да болды, жарты аралдың жағалауына бірнеше рет қысқа зуылдап, бағыттарды анықтады. 1803 жылдың ақпан айында бас геодезист Чарльз Граймс «Камберленд» кемесінен Портарлингтонға экспедициямен келді және бірнеше күн бойы шығанақтың жағалауын Кук мүйісіне дейін зерттеді. Олар Белларин төбелеріндегі жақсы жайылымдар мен топыраққа таң қалды. Олар Пойнт-Куктан Портарлингтонға қайтып, тағы да қонды, онда жергілікті халық оларды күтіп алды. Олар тағам мен ыдыс-аяқ саудаласты, бірақ олар болмағанда қайықтарынан басқа азық-түлік ұрланды. Сол кезде жергілікті тұрғындар арасында шешек ауруының белгілері байқалды. 1803 жылы қашқан ағылшын сотталушысы Уильям Бакли Белларин түбегіндегі Ваутаронг халқының арасында 32 жыл өмір сүргеннен басқа, 1835 жылы Джон Бэтмен мен оның Порт-Филлип қауымдастығының экспедициясы келгенге дейін аймақта еуропалық байланыс шамалы болды. Бэтмен Индентхедте базалық лагерь құрып, жарты аралдың ішкі аудандарын зерттеуге кірісті. Бэтмен Порт-Филлип аймағында қой шаруашылығын дамытуға қызығушылық тудыратын мақсатта Белларин төбелерінің (оларды «Ведж жотасы» деп атады) жайылымдары мен жайылымдық әлеуеті туралы жарқын есептер жазды. 1835 жылдың соңында Джон Хелдер Уедж Бэтменнің ынтасымен қосымша зерттеулер жүргізді, және Уедж Портарлингтон маңынан өтіп кеткеніне сенімді. Ол сондай-ақ осы аймақты «Балларин» деп атады, бірақ тұщы судың жетіспеушілігін байқағаннан кейін назарын басқа жаққа бұрды. 1835 жылдың тамыз айында Ван Димен жерінен (Тасмания) «Энтерпрайз» кемесімен келген алғашқы қоныс аударушылар тобы Ярра өзені маңындағы Порт-Филлиптің суы мол солтүстік бөліктерін іздеді. Уедж және Бэтмен тобы Белларин мен Индентхедті тез тастап, олардың соңынан ерді.

Елді мекен

Порт-Филлип қауымдастығының иеліктері бөлінген кезде, Белларин түбегі қауымдастық мүшесі, Лансестондағы инженерлер депосының бастығы Джон Синклерге берілді. 1837 жылғы ақпанда Синклер Порт-Филлипке келгенде және өзінің меншігін аралауға тырысқанда жарақат алды. Оның серіктері – Жозеф Геллибранд пен Джордж Гессе онысыз сапарды жалғастырды, олар жоғалып кетті және олардың ізіне ешқандай жол ашылмады. Синклер Пойнт-Генриден Мельбурнге эвакуацияланды және Порт-Филлип ауданында болғанына қарамастан, өзіне бөлінген жерді иеленуге әрі тырыспады. 1839 жылы Порт-Филлип қауымдастығын Дервент компаниясы сатып алды, ол 1842 жылы тарап қалғанға дейін Белларин түбегіндегі және Инденттед-Хедтегі бірнеше учаскелерді сквоттерлерге сатты. Портарлингтон маңындағы алғашқы қоныс салушылардың бірі – бұрынғы Хобарттың қасабы Генри Бейнтон, ол 1840 жылдары тіркелген. Бейнтон Портарлингтон мен Ван Дименс Лэнд арасында мал тасымалын ұйымдастырды. Оның Уэстхэм деген станциясы болған деген болжам бар, ол қазір Линкольн фермасы деп аталатын, қираған үйдің жанында, Point Richards-қа қарайтын жерде орналасқан болуы мүмкін. Бейнтонның шығанақтың арғы жағындағы Коуи сағасында (қазіргі Корио) да мүдделері болды. Бейнтон, мүмкін, Джон Браунға сатқан, ол 1847 жылы Пойнт-Ричардс станциясының иесі ретінде танылған. Портарлингтон аймағында 1840 жылдары мүлігі болған басқа сквоттерлер – Уильям Бут, Джеймс Конвей Лэнгдон және Уильям Хардинг. 1848 жылы жаңа жер ережелері енгізілді, ал келесі жылдары сквоттерлердің учаскелері кішігірім жерлерге бөлінді. 1850-ші жылдардың басында Белларин түбегінде сквоттерлер дәуірі аяқталды.

Ертедегі қалашықтың өсуі

Портарлингтон қалашығы 1850 жыл шамасында ресми түрде жоспарланып, сол кезде Дрейтон деп аталды. 1851 жылы Портарлингтон деп қайта аталды, бұл ағылшын ақсүйегі Сэр Генри Беннет, Арлингтонның 1-графының құрметіне жасалған деп хабарланды. Алайда, бұл да айтылады, және көбірек сенімді, өйткені аймақта ерте ирландтық қоныс танушылар көп болғандықтан, қала сол аттас Ирландиядағы қаладан (Сэр Генри Беннет 1666 жылы құрған) аталған. Жаңа жоспарланған қалашық кең көшелермен және ағылшын шыршалары мен қарағайларымен әдемілеп салынды. Қалалық учаскелердің алғашқы сатылымы 1851 жылдың 22 қазанында өтті. «Гелонг Advertiser» газетінде ол «Индендет Хедтегі жаңа қалашық» деп сипатталды, ал сатып алушылар оның тез арада «маңызды орынға» айналатынына сенімді болды. Бірақ алғашқы сатып алушылар көбінесе спекулянттар болғандықтан, учаскелер бастапқыда жақсы сатылса да, көптеген сатып алушылар өздерінің учаскелерін дамытпады және қаланың дамуы баяу болды. 1857 жылы бумен жұмыс істейтін ұн диірмені ашылды. 1861 жылы жақын маңдағы Драйсдейлдегі бәсекелес диірмен өрттен жойылғаннан кейін Портарлингтон одан да қарқынды дамыды. Сол кезде Белларин түбегі Виктория колониясының астық қоймасы ретінде есептелді. Диірмен иелері жеке кемежай салып, Гелонгтен астық қабылдай бастады және өндірілген ұн мен қырыққабатты кемеге тиеді. 1863 жылдың 1 наурызында пошта бөлімі ашылды (шамамен 1866 жылға дейін Порт Арлингтон деп аталды, бірақ бұл қате болуы мүмкін). 1865 жылы Портарлингтон халқы 200-ден асып, қалада екі қонақ үй және темірші шеберханасы болды. Ең көп санды Веслиан қауымы 1866 жылы қаланың алғашқы шіркеуін салды. Бұған дейін олар қызметтерін диірменде өткізген. Портарлингтон кемежайы 1859 жылы жергілікті фермерлердің қоғамдық кемежайға қол жеткізуді талап еткен петициясынан кейін салынды және ол тез арада Порт-Филип шығанағымен жүретін кемелер желісі үшін маңызды портқа айналды. Мельбурнның Хобсонс шығанағына тікелей жүретін алғашқы кеме «Петрел» 1866 жылға қарай шөп, май, жұмыртқа, ірімшік, картоп, бидай, ұн, қаз, түйеқұс, құс, бекон, шошқа еті және шошқа жеткізіп, шай, қант, кофе, шарап, сыра, спирт және басқа да тауарлармен сауда жасап жатқаны айтылады. 1870 жылы кемежай кеңейтіліп, судың тереңдігі аз кемелерге кез келген толқын кезінде тоқтауға мүмкіндік берді. Көп ұзамай Мельбурннан күнделікті кемелер келіп тұрды. 1872 жылы «Деспач» кемесі алғашқы жолаушылар мен жүктерді тасымалдады. Мельбурнға тікелей жүру Портарлингтоннан картоп пен пияздың көп көлемін жеткізуге мүмкіндік берді, ал өнімдермен жүктелген арбалар портқа қарай жиі көрінетін. Кейде кемежайда сегіз-тоғыз баржа мен бір кеме Мельбурнға жүк тиеп тұратын. 1872 жылы кемежай қайта құрылды және қоймалар салынды. 1871 жылы Портарлингтонда 343 тұрғын болды. Портарлингтонның көрнекті орны мен құмды жағажайлары Гелонг пен Мельбурннан келген туристерді тартты, ал тұрақты кемелер қызметі қаланың танымал жағажай курорты ретінде дамуын қамтамасыз етті. 1868 жылдан бері қоғамдық суға түсу үйі болған, ал 1877 жылы жаңасы салынды. Бастапқыда ашық жағажайларда суға түсуге тыйым салынған, себебі «қоғамдық пікірді құрметтеу қажет». 1870 жылы жергілікті тұтыну үшін жоғары сапалы Портарлингтон балшығынан кірпіш, плитка және құбырлар өндіретін кірпіш зауыты құрылды, бірақ ол көп ұзамай Гелонг пен Мельбурнға экспортталды. 1874 жылы ұн диірмені жабылғаннан кейін кірпіш зауыты ғимаратқа көшірілді. 1890 жылдардағы экономикалық дағдарыс кезінде өндіріс тоқтаған сияқты. Портарлингтондағы алғашқы мемлекеттік мектеп (No. 1251) 1873 жылы 73 оқушымен Веслиан шіркеуінің ғимаратында ашылды. Шіркеу басшыларымен келіспеушіліктерден кейін ол көп ұзамай Темпераенс залына (1874 жылы салынған) көшірілді. Қазіргі орналасқан жеріндегі қызыл кірпіштен салынған мектеп ғимараты 1882 жылдың 27 сәуірінде No. 2455 мемлекеттік мектеп ретінде ресми түрде ашылды. Онда қоңырау шалу мұнарасы, орталық камин және екі үлкен жаңбыр су резервуары бар. 1883 жылы Темпераенс залының антре бөлмесінде тегін қоғамдық кітапхана ашылды. Бір жылдан кейін кітапхана үшін арнайы салынған, жақсы жабдықталған ғимарат ашылды, ал 1877 жылы кемежайға жақын жерде базар қоры құрылды. 1883 жылы Портарлингтонда Англикан шіркеуі, ал 1888 жылы пресвитериандық жексенбілік мектебі салынды. Католик шіркеуі 1895 жылы аяқталды, бірақ 1860 жылдардан бері қалада католик мектебі жұмыс істеп тұрғаны айтылады, ал бұрын мейрамды жалға алынған залда өткізген. 1859 жылы Портарлингтонда диірменге жақын жерде ат жарысы басталды, бірақ 1880 жылдарға дейін үлкен қызығушылық тудырмады, сол кезде қаланың батыс жағында жаңа жол құрылды. Жаңа жол 1881 жылы жергілікті мал өсірушілердің қарсылығына қарамастан қоршалды, ал Портарлингтон Turf Club 1883 жылы құрылды, жыл сайын Пасха дүйсенбісінде жарыс өткізілді. Жол жағажайға жақын орналасқан және кейбір жерлерде құмға батып кеткен. Ол елдегі ең ауыр жол деп есептелді. Портарлингтон Cricket Club 1872 жылы құрылды, бірақ бұрыннан қалада ойналып келген. 1874 жылы Австралиялық футбол клубы пайда болды. 1896 жылы ескі саябақта теннис корты салынды. 1875 жылы Портарлингтонда тұрақты полиция бөлімі ашылды, бірақ 1871 жылдан бері қалада полиция офицері орналасқан. Жаңа бөлімде тұтқынға алуға арналған бөлме болмағандықтан, тұтқындарды Драйсдейлге апаруға тура келді. 1887 жылы базар қорының бір бөлігі жаңа кірпіштен салынған пошта бөліміне бөлінді. Портарлингтон 1860 жылдардан бері пошта қызметіне ие болды, бірақ 1880 жылдар бойы орталық жерде орналасқан мекемеге қоғамдық талаптар артты. 1882 жылы телеграф қызметі басталды. 1880 жылдарға қарай қалада банк филиалы да жұмыс істеді. 1882 жылы Портарлингтон өте таза қала ретінде сипатталды, онда түрлі дүкендер мен саудагерлер бар, ал Гелонгқа күнделікті автобус қызметі Драйсдейл арқылы жүргізілді. Драйсдейлде де теміржол қызметіне қол жеткізуге болады. Сол кезде қалада бес балықшы жұмыс істеді.

ХХ ғасыр мен одан кейінгі кезеңдер

1920 жылдары автомобильдердің пайдалануы артып, Мельбурн мен Виктория аймағынан демалысқа келген туристердің жаңа толқыны пайда болды. Қаланың төңірегінде көптеген кемпингтер мен тіркемелі үйлерге арналған тұрақтар ашылды, ал жаз айларында қала тұрғындары демалысқа келген отбасылар мен туристер санымен салыстырғанда азайып кетті. Кейбір отбасылар Портарлингтонға жыл сайын, бірнеше буын бойы қайта оралып келеді, ал кейбіреулері соңында осы аймақта демалыс үйлерін сатып алады және қаланың әлеуметтік және экономикалық өміріне маңызды үлес қосады. Жақындағы жылдары «Теңіз жағасындағы өзгеріс» құбылысы да қалаға елеулі әсер етті, көптеген адамдар жағалау маңында жыл өту үшін немесе зейнеткерлікке шығып, өмірден ләззат алу үшін мүлік сатып алды. Бұл жылжымайтын мүлік бағасына күрт әсер етті, сонымен қатар аймақтағы қызметтер мен инфрақұрылымды жақсарту қажеттігіне де шақырды.

Қызықты орындар

Портарлингтон диірмені – мұражайы орналасқан мұралық нысан. Бұл орын Виктория мұра тізіліміне енгізілген. Беллариндегі Клермонт. шамамен 1870 жыл. Лаура Вилла және Клермонт үйі деген аттармен де белгілі. Портарлингтон, Виктория теңіз жағалауындағы ең әдемі мұражай үйлерінің бірі. Бұл – Австралияға тән Виктория дәуіріндегі рустикалық готика сәулет стилінің көрнекті үлгісі. Heritage Council Victoria және City of Greater Geelong Planning Scheme Heritage Overlay: HO: 1558.

Портарлингтон пирсі: Портарлингтондағы экономикалық және демалыс орталығы. Портарлингтон ротондасы: Қала ортасындағы ерекше белгілі орын. 1888 жылы салынған Гранд-отель Портарлингтонның бас көшесі мен портына қарап тұр. Мейрамхана 2021 жылы қайта ашылды.

«Enterprize» атты үлкен желкенді кеме Рождество/Жаңа жыл күндері, қаңтардағы Мидия фестивалі және маусымдағы Кельт фестивалі кезінде Портарлингтон пирсіне тоқтайды. (Кеменің бортында Ричард Армстронгтың кельт музыкасы орындалады).

Белларин төбелері: Портарлингтонның табиғи көкжиегі, керемет шығанақ көрінісі, шарап заводтары, зәйтүн алқаптары және т.б. Мидия шаруашылықтары: Портарлингтондағы маңызды экономикалық қызмет. Point Richards флорасы және фаунасы қорығы: Қаланың батыс жағындағы ылғалды жерлердегі жабайы жануарлар мен жергілікті өсімдіктерге арналған жергілікті пана. Портарлингтон шағын темір жолы. Point Richards аумағында. Boat Rd және Pt Richards көшелерінің қиылысында. Бұл танымал клуб жыл бойы әр жексенбіде, ал Рождество мектеп демалысында сәрсенбі күндері де пойыз қатынатады. Мұнда кофе мен мұзқаймақ сататын дүкен бар. Жаңа мүшелер әрқашан құттықпен қарсы алынады.

Мерекелер мен іс-шаралар

Бей Велосипедтік Классика: Портарлингтон жаңа жылда Порт-Филлип шығанағының маңындағы таңдалған жерлерде өтетін әлемдік деңгейдегі критерийлер сериясы аясында толық күндік іс-шараларға төңкеріледі. Портарлингтон шұжық фестивалі: Қаңтар айының ортасында "Викторияның шұжық астанасы" атанған Портарлингтонда тамақ пен той-қуаныш. Портарлингтон триатлоны: Австралиядағы ең жақсы трассалардың бірі деп аталады. Викториядағы ең көне триатлон жарысы жаздың соңында өткізіледі. Белларин ауыл шаруашылық көрмесі: Жыл сайын наурыз айында Портарлингтон қорығында ұйымдастырылатын түрлі көрмелер мен іс-шаралар. Ұлттық кельт фестивалі: Кельт халық музыкасы, би және мәдени шаралардың ірі фестивалі маусым айында Королеваның туған күні мерекесі күндері Портарлингтон айналасында өтеді. Портарлингтон базары: Паркс Холл маңында әр айдың бірінші сенбісінде жұмыс істейтін көшпелі базар. Карнавал: Жазғы демалыс маусымында Портарлингтон жағалауында орналасқан карнавалдық көңіл көтерулер мен ойын-сауықтар.

Көлік байланыстары

Портарлингтонды жақын орналасқан Джилонг қаласына және Белларин түбегіндегі басқа да елді мекендерге қоғамдық автобус қатынасы жалғастырылған. Порт-Филлип Ферри компаниясы Portarlington теңіз порты мен Мельбурн Докландс арасында күніне екі рет тұрақты, жылдам паром қызметін іске асырады. Портарлингтон теңіз портынан жергілікті аудандағы көптеген шарап заводтары мен тұру орындарына тегін шаттл автобустары жүреді.