Кіріспе
Австралиялық биохимик және молекулалық биолог Джон Шайн (3 шілде 1946 жылы туған) – Австралиялық биохимик және молекулалық биолог. Шайн мен Линн Далгарно ақуыз синтезінің басталуына қажетті, "Шайн-Далгарно" тізбегі деп аталатын нуклеотидтік тізбекті ашты. 1990 жылдан 2011 жылға дейін Сиднейдегі Гарван медициналық зерттеу институтына жетекшілік етті. 2018 жылдан 2022 жылға дейін Шайн Австралия ғылым академиясының президенті қызметін атқарды.
John Shine (born 3 July 1946) is an Australian biochemist and molecular biologist. Shine and Lynn Dalgarno discovered a nucleotide sequence, called the Shine Dalgarno sequence, necessary for the initiation of protein synthesis. He directed the Garvan Institute of Medical Research in Sydney from 1990 to 2011. From 2018 to 2022, Shine was President of the Australian Academy of Science.
Бастапқы өмірі
Ғалым Ричард Шайнның інісі Джон Шайн 1946 жылы Брисбенде дүниеге келді. Ол университет білімін Канберрадағы Австралия Ұлттық университетінде (ANU) аяқтады, 1972 жылы ғылым бакалавры дәрежесін алып, 1975 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Оқу барысында ол өзінің ғылыми жетекшісі Линн Далгарномен бірге бактерия *Escherichia coli*-де рибосоманың байланысуы мен ақуыз синтезінің басталуына қажетті РНК тізбесін ашты. Бұл тізбек Шайн-Далгарно тізбегі деп аталды. Бұл ашылу молекулалық биологияның, әсіресе гендік инженерияның одан әрі дамуына жол ашты және ген экспрессиясы мен реттелуін түсінуде маңызды қадам болды. Шайн Калифорния университетінің (UCSF) Сан-Францискодағы биохимия және биофизика кафедрасында докторантурадан кейінгі зерттеулер жүргізді. Осы кезеңде ол адам гормонының генін клондаған алғашқы адам болды және инсулин мен өсу гормонының гендерін клондауда маңызды рөл атқарды. Ол сондай-ақ қатерлі ісік тудыратын вирустың көбеюіне жауапты алғашқы тізбекті анықтады. 1978 жылы Австралияға және ANU-ге оралғаннан кейін, ол адам ренині мен эндорфин гендерін клондап, бактерияларда өндірілген адам гормондарының биологиялық белсенділігін сақтай алатынын көрсетті. Ол сонымен қатар ANU-де рекомбинантты ДНҚ зерттеу орталығын құрды. 1982 жылы Австралия Ғылым академиясының Готтсхалк медалімен марапатталды. 1984 жылы Шайн USCSF-ке қайта оралды және 1984 жылдан 1986 жылға дейін California Biotechnology Inc. компаниясының вице-президенті болып жұмыс істеді, ал 1987 жылдан 1989 жылға дейін директорлар кеңесінің мүшесі болды. 2011 жылдан 2018 жылға дейін CSL Limited компаниясының төрағасы, ал 2011 жылдан 2016 жылға дейін Қолданбалы өнер және ғылым мұражайының төрағасы қызметін атқарды.
Марапаттар
1994 жылы Шайн Австралия ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ол 2000 жылы академияға ғимаратты қайта жаңартуға көмектесу үшін 1 миллион австралиялық доллар сыйлады, және ол қайта жаңартылғаннан кейін оның құрметіне «Шайн Дом» деп аталды. Шайн 1996 жылы медициналық зерттеулерге, әсіресе молекулалық биология саласындағы қызметі үшін Австралия орденінің офицері болып тағайындалды. 2001 жылы ол «Австралия қоғамына және молекулалық генетика ғылымына қызмет еткені үшін» 100 жылдық мерейтой медалін алды. 2010 жылы Шайн елдің ең жоғары ғылыми сыйлығы – Премьер-министрдің ғылым сыйлығымен марапатталды. 2017 жылы ол Австралия орденінің серігі болып тағайындалды. 2020 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.