Кіріспе

Шотландиялық саясаткер, ғалым (1964 жылы туған)

Сьюзан Кэтрин Дикон (2 ақпан 1964 жылы туған) – бұрынғы шотландтық Лейбористік партиясының саясаткері және жеке, мемлекеттік және үшінші секторларда, сондай-ақ академиялық және ұлттық саясатта жетекші лауазымдар атқарған қоғамдық қайраткер. Ол 1999–2007 жылдар аралығында Шотландия Парламентінің депутаты (Эдинбург шығысы және Массельбург округінен) болды және 1999 жылы Шотландия Парламенті құрылғаннан кейін Шотландияның денсаулық сақтау және халықты әлеуметтік қамтамасыз ету жөніндегі алғашқы министрі болды. 2012–2018 жылдары Эдинбург университетінде сыртқы қатынастар жөніндегі проректордың орынбасары қызметін атқарды және бірнеше компанияның басқарма мүшесі болды. 2015–2018 жылдары Директорлар институтының алғашқы әйел төрағасы болды және 2017 жылдың 4 желтоқсанында Шотландия полициясының төрағасы болып тағайындалды.

Білім

Мюссельбургте туған Дикон Мюссельбург гимназиясында оқыды, онда ол оқушылар кеңесінің төрайымы болды және мектептер аралық дебаттарда белсенді қатысты. Ол Эдинбург университетінде оқып, 1987 жылы әлеуметтік саясат және саясат бойынша мамандық бойынша (құрметті) магистр дәрежесін, ал 1992 жылы MBA дәрежесін алды. Ол Эдинбург университеті студенттік қауымдастығының вице-президенті және Шотландия Еңбекші студенттерінің төрағасы болды.

Ерте мансап

Диконның мансабының бастапқы кезеңі жергілікті басқару органдарында өтті, онда ол жеті жыл бойы зерттеу және басқару салаларында жұмыс істеді. Жеке секторда басқару кеңесшісі және оқытушы болып қызмет еткеннен кейін, ол Эдинбург бизнес мектебінде, Гериот Ватт университетінде MBA бағдарламаларының директоры болды, бұл компаниялар үшін Шотландиядағы алғашқы консорциумдық MBA бағдарламасын басқаруды қамтыды. Дикон университет құрамында жаңа аспирантура мектебі ретінде Бизнес мектебінің құрылуына қатысты. Сонымен қатар, ол Лейборист партиясының қатарында өсіп, Шотландияның Лейборист партиясының Ұлттық атқару комитетінде қызмет етті және Шотландияның Еңбек әрекеті тобының негізін қалаушылардың бірі болды.

Шотландия парламенті мүшесі

Дикон 1999 жылғы мамыр айында Шотландия Парламентіне Эдинбург шығысы және Массельбургтен депутат болып сайланды. Ол министрлік лауазымға үміткер болғанмен, бірінші министр Дональд Дьюар оны Шотландияның денсаулық сақтау және әлеуметтік қамқорлық жөніндегі алғашқы кабинетінің министрі етіп тағайындағанда көптеген адамдарға күтпеген жайт болды. Ол Дьюардың сайлау науқанының штабында білім беру жөніндегі өкілі болған және бастапқыда Шотландияның Лейбористік партиясының күмәнді тексеру процедурасынан кандидат ретінде қабылданбаған, бірақ апелляция жасап сәтті өткен жалғыз адам атанды. Осы қиындыққа қарамастан, Дикон жаңа Парламентте беделге ие болды және Лейбористердің ең тиімді өкілдерінің бірі саналды. 1999 жылы ол Herald газетінің алғашқы «Шотландиялық саясаткер» сыйлығында «Жылдың фронтбенчері» аталымын жеңіп алды және сол жылғы «Шотландиялық саясаткер» сыйлығына Дональд Дьюар мен Алекс Салмондпен бірге ұсынылды. Генри Маклиш 2000 жылғы қарашада Дональд Дьюардың қазасынан кейін бірінші министр болып тағайындалғанда Диконды денсаулық сақтау министрі қызметіне қайта тағайындады және ол 2001 жылғы қарашада Маклиш отставкаға кеткенге дейін қызмет етті. 2001 жылғы қарашада Диконға келесі бірінші министр Джек Макконнелл тағы бір кабинеттік лауазым ұсынды, бірақ ол екінші баласын күтіп жүргендіктен үкіметтен кетуге және парламенттік оппозицияға өтуге шешім қабылдады. Денсаулық сақтау министрі қызметін атқарган кезеңде Дикон Шотландиядағы Ұлттық денсаулық сақтау жүйесінің басқару және басшылық құрылымын жаңартуға жетекшілік етті және балалар денсаулығы, психикалық денсаулық және қарттарға көмек көрсету салаларында реформаларды қолдады. Ол Шотландияның алғашқы денсаулық сақтау жоспарын жасады. Тегін жеке күтімді қолдау саясатын сынап, оның енгізілуіне қарсы болды, болашақ шығындар белгісіз және тұрақты болмауы мүмкін екенін айтты. Ол абортқа қарсы белсенділерге қарсы қатыстырылған позициясы үшін мақтау алды, бірақ Рим католик шіркеуі оның жасөспірімдер жүктілігі және контрацепция сияқты мәселелердегі ұстанымы үшін сынады. Парламенттік оппозиция мүшесі ретінде Дикон ойлы және тәуелсіз саясаткер ретінде танылды, бірнеше парламенттік комитеттерде, соның ішінде Кәсіпкерлік және аудит комитеттерінде жұмыс істеді. Ол Жыныстық денсаулық жөніндегі партияаралық топты құрды және оған төрағалық етті, сондай-ақ Ұлыбритания мен шетелде репродуктивті денсаулық және ЖИТС/АИДС мәселелері бойынша жұмыс істеді. Заңсыз есірткі заттар, қоғам және қоғамдық саясат жөніндегі RSA Ұлыбритания комиссиясының шотландиялық мүшесі Дикон үкіметтің есірткі саясатын сынады. Ирак соғысына қарсы шығуы Лейбористік партия мүшелері мен шотландиялық жұртшылықтың қолдауын қамтамасыз етті, бірақ парламенттік әріптестерімен қарым-қатынасты шиеленістірді. Дикон 2003 жылы Парламент депутаты болып қайта сайланды, Эдинбургте Лейбористік партияның ең үлкен көпшілігін қамтамасыз етті және 2007 жылғы сайлауда Эдинбург шығысы және Массельбургтен қайта сайлану үшін таңдалды, бірақ 2006 жылғы тамызда Шотландия Парламентінен кету туралы шешімін жариялады. Дикон «партиялық саясаттың қатыгез жарысынан» шаршағанын және «жаңа міндеттерді іздеуге және күш-жігерімді басқа бағытта жұмсауға» ниеттенгенін айтты.

Парламенттен кейінгі мансап

Дикон 2007 жылы Шотландия Парламентінен қанағаттама жасап, кейін Еңбек партиясынан шығып, тәуелсіз сарапшы ретінде кең ауқымды қоғамдық саясатты талқылауға қатысты. Ол стратегиялық басшылық және өзгерістер туралы жиі сөз сөйлеп, саяси және салалық шекаралардағы ынтымақтастықты арттыруды және «жоғарыдан төменге» қабылданатын саясатқа тәуелділікті азайтуды жақтады. Саясаттан кеткеннен кейін Дикон жоғары білім, бизнес, мемлекеттік және үшінші сектордағы қызметтерді атқарды және қоғамдық өмірдің түрлі салаларында басқару және саясатты қарауларға үлес қосты. Ол 2007–2010 жылдары Эдинбург Королева Маргарет университетінде Әлеуметтік өзгерістер профессоры болды және 2010 жылы Эдинбург университетінің Әлеуметтік және саяси ғылымдар мектебінің құрметті профессоры атанды. 2012–2018 жылдары ол Эдинбург университетінің Сыртқы қатынастар жөніндегі проректоры болып жұмыс істеді, бұл университеттің сыртқы серіктестермен қарым-қатынасын дамыту және академиялық қауымдастық, саясаткерлер мен бизнес арасындағы ынтымақтастықты күшейтуді қамтыды. 2010 жылы Диконды Білім және өмір бойы оқу министрі Майкл Рассел Шотландия Үкіметінің «Балалар шағының чемпионы» ретінде тағайындады. Оның «Нүктелерді қосу» атты есебі кең қызығушылық тудырып, балалардың ерте жастағы дамуы мен біліміне қатысты саясат пен инвестицияларға әсер етті. Дикон 2007 жылы ScottishPower Ltd компаниясын Iberdrola сатып алғаннан кейін осы жаһандық энергетикалық компаниясымен байланысқа түсті, алдымен компанияның Ұлыбританиядағы кеңесшілер кеңесінде, содан кейін атқарушы емес директор және ScottishPower Renewables Ltd төрағасы болып қызмет етті. Ол 2012–2017 жылдары ScottishPower Ltd атқарушы емес директоры болды және 2009 жылдан 2014 жылға дейін испандық топтың жаһандық білім беру және қайырымдылық ұйымы – Fundación Iberdrola мүшесі болды. Дикон көптеген басқа да кеңестер мен кеңесшілер тобында жұмыс істеді, оның ішінде Траверс театры, Pfizer UK Foundation, Кәсіби медицина институты, Dewar Arts Awards Trust және Шотландияның Ұлттық сенімі стратегиялық шолуы. 2008–2012 жылдары ол Гиберниан футбол клубы құрған Хайберниан қауымдастық қорының алғашқы төрағасы болды және 2015–2018 жылдары Шотландия Директорлар институтының төрағасы болды – бұл лауазымды алғашқы рет әйел атқарып отыр. Ол Lothian Buses Ltd атқарушы емес директоры, Эдинбург фестивальдер форумының төрағасы, Эдинбург университетінің кәсіби серігі және кеңесшісі, сондай-ақ Шотландия мемлекеттік хатшысының Шотландиялық бизнес жұмыс тобының мүшесі ретінде жеке қызмет етеді. Ол RSA мүшесі және 2017 жылы Чартерленген Менеджмент институтының серігі атанды. Дикон Шотландия полициясының бірінші әйел төрағасы болып тағайындалды және 2017 жылдың 4 желтоқсанында лауазымына кірісті.

Шотландия полициясы

2017 жылы Шотландия үкіметі Диконды Шотландия полициясының төрағасы етіп тағайындағанын жариялады, ол Шотландия полициясын бақылаумен жүктелген ұлттық орган. Бұл Ұлыбританияның екінші ірі полиция қызметі. Дикон 2012 жылы Шотландия үшін бірыңғай полиция қызметі құрылғаннан бері осы лауазымды атқарган үшінші адам болды. Диконның тағайындалуына кеңінен қолдау көрсетілді, себебі ол органға және оның бұрынғы төрағасына қатысты айқын сыннан кейін болды. Дикон органның жұмысындағы бірқатар өзгерістерді, соның ішінде ашықтық пен сыртқа қарай бағытталған тәсілді, сондай-ақ бірқатар жаңа кеңес мүшелерін тағайындауды жариялады. Төраға болғаннан бері Дикон Шотландия полициясы басшылығындағы бірқатар өзгерістерге жетекшілік етті. Бұрынғы бас комиссар Фил Гормли 2017 жылдың ақпан айында отставкаға кетті, содан бері басшылық құрамына бірнеше жаңа жоғары лауазымды офицерлер тағайындалды. 2018 жылдың тамызында жаңа бас комиссардың тағайындалатыны күтілуде. 2019 жылы Дикон Шотландия полициясы төрағасы лауазымынан кетті. Ол "Шотландиядағы полициялық басқару мен есеп беру жүйесі құрылымы, мәдениеті және тәжірибесі тұрғысынан түбегейлі кемшіліктерге толы" екенін айтты. Ол бұл мәселелерді шешу үшін Шотландия үкіметінің Шотландияда полициялық қызметті қалай бақылау керектігін және саясат пен полицияны бөлу қажеттігін қарастыруы керек екенін ұсынды. Премьер-министр Никола Стерджен Диконның мәлімдемесімен келіспеді және SPA жақсаруын жалғастыра беретінін мәлімдеді.

Марапаттар мен құрметтер

Дикон 2017 жылғы Жаңа жылдық құрметтеулерде бизнес, білім беру және қоғамдық қызметке сіңірген еңбегі үшін Британ империясы орденінің командирі (CBE) атағымен марапатталды.

Жеке өмір

Дикон күйеуі Джон Бутманмен және екі баласымен бірге Шығыс Лотиандағы Престонпанс қаласында тұрады.