Ратсо және NIMH егеуқырлары

Кіріспе

Джейн Лесли Конлидің "Раксо және NIMH егеуқырлары" романы – Джейн Лесли Конлидің 1986 жылы жарық көрген, танымал "Мэри Фрисби және NIMH егеуқырлары" кітабының жалғасы. Бұл кітап алдыңғы кітаптың соңында қалған оқиғаны әрі қарай дамытады. 1990 жылы одан кейін "R T, Маргарет және NIMH егеуқырлары" атты тағы бір жалғасы жарық көрді. Чикаго университетінің балалар әдебиеті орталығының пікірінде: "Конли алғашқы кітаптың ауылдық стильін толыққанды игерген" және "кейіпкерлердің суреттемесі О'Брайеннің кітабына қарағанда әлдеқайда толық" делінеді.

Әңгіме

Раксо мен НИМХ-тың егеуқырлары фильмінде НИМХ-тың егеуқырлары Торн аңғарында өзін-өзі қамтамасыз ететін қоғам құрды, онда олар адамзаттан толығымен оқшауланған. Фрисби ханымның кіші ұлы Тимоти Фрисби отбасының үйінен Торн Вэллиге сапар шегеді (анасы қарапайым тышқан болғанымен, Тимоти әкесінің – НИМХ-тан қашқан Джонатанның – өте жоғары интеллектын және ұзақ өмір сүру қабілетін мұра еткен). Саяхаты барысында Тимоти Дженнердің ұлы Раксомен танысады (бірінші кітапта таныстырылған және көпшілік сатқын санаған НИМХ егеуқыры). Тимоти мен Раксо Торн-Вэллиге жетеді, бірақ Тимоти олардың қатарына қосылып, тышқан балаларымен бірдей үдемелі білім ала бастаса, Раксо, қалалық жабайы егеуқырлар колониясынан келгендіктен, мәдениетті кеміргіштер қаласындағы өмірге бейімделуде қиындықтарға тап болады. Раксоның отбасы тарихы да оны мазалайды, өйткені оның әкесі бұрынғы егеуқырлар колониясын тастап, оларды жойылу қаупіне ұшыратқан. Торн аңғарындағы өмірге адамдар тоған салуды жоспарлағанда күрт қауіп төнеді, бұл Торн аңғарының көп бөлігін су басып, егеуқырлардың колониясын жояды. Егеуқырлар жобаны саботаждайтын және құрылысшылардың компьютерлерін қайта бағдарлайтын күрделі жоспарды іске қосады.

Фрисби ханым және НИМХ-ның сырықтары

Racso and the Rats of NIMH - Джейн Лесли Конлидің қайтыс болған әкесі Роберт С. О'Брайеннің Ньюбери жүлдесіне ие болған «Фрисби ханым және NIMH тышқандары» кітабының тікелей жалғасы. Конли өзінің жалғасын О'Брайеннің 1973 жылы қайтыс болғаннан кейін көп уақыттан соң жазды, сондықтан Конлидің кітабы түпнұсқадағы көптеген ашық қалған сұрақтарға жауап беруге тырысса да, ол О'Брайеннің емес, Конлидің туындысы болып табылады. Бірінші кітаптың ең қызығушылық тудырған жайттарының бірі – Фрисби ханымның балаларының (Тереза, Мартин, Тимоти және Синтия) өсіп, тышқандарға барып, өздерінің оқиғаларына қатысу мүмкіндігі еді. Алайда, бұл кітапта тек Тимоти ғана Тікен аңғарына кеткені көрсетілген. Тереза мен Синтия әлі де үйде, ал Мартин өз отбасын құрған. Бұл сюжеттік желіні дұрыс аяқтағанмен, көптеген оқырмандар басқа балалардың да үлкен әлеуеті бар екенін және олардың да толыққанды зерттелуіне лайық екенін айтып сынға алды. Конлидің жауап беруді таңдаған тағы бір сұрағы – бірінші кітаптағы маңызды кейіпкерлердің бірі болған Джастин тышқанының тағдыры. Алғашқы әңгімеде О'Брайен Джастин құлаған тышқанды құтқару үшін өмірін құрбан еткенін айтады, бірақ Конли өзінің жалғасында Джастинге тірі қалу мүмкіндігін берді. Тағы бір мәселе, туралы көбірек ақпарат берілді – ол Дженнердің мәселесі. Бірінші кітапта Дженнердің қайтыс болғаны айтылған, бірақ бұл кітаптағы оқиғалардан бұрын болған. Дженнер Никодиммен қаладан кету туралы келіспей, жаңа колония құру үшін сепаратистер тобын алып кеткен. Бірінші кітаптың соңында NIMH бірнеше ерекше тышқанның өлі екенін анықтады, және бұл Дженнердің тобы деп болжанады. Алайда, жалғастыру бойынша, Дженнер басқалардың тағдырынан құтылуға үміттенген (бірінші кітапта «алты немесе жеті» тышқанның өлі табылып-табуы туралы нақты айтылмаған, ал Дженнердің тобы жеті адамнан тұрған). Ол және аман қалған сепаратистердің көпшілігі «Тікен аңғары» тобының философиясына қарсы болғанымен, олар өздерінің өмір салты жақсы деп санап, қашықтықты сақтады. Жалғастыруда Дженнердің отбасы құрғаны және Раксо да осы отбасының мүшесі екені белгілі болды. Кейінірек Дженнер күтпеген жерден оқиғаға қатысады және өзінің күмәнді адалдығына қарамастан, ұлына қатты қамқорлық танытады. Кейбір оқырмандар Дженнердің антигерой ретінде енгізілуіне алғашқы кітаптың «NIMH құпиясы» атты фильмге бейімделуінің әсер еткенін айтады, онда Дженнер кітаптағыдан гөрі маңызды рөл атқарды. Дженнер кітапта көбінесе флэшбэктерде ғана кездеседі және кульминациялық сахнада кадрдан тыс қаза табады.

Racso and the Rats of NIMH is a direct sequel to the Newbery Medal winning book Mrs. Frisby and the Rats of NIMH by Jane Leslie Conly's late father, Robert C. O'Brien. Conly wrote her sequel long after O'Brien's death in 1973, so even though Conly's book attempts to answer many of the open ended questions posed by the original, it is still Conly's work and not O'Brien's. One of the most anticipated events of the first book was the possibility of Mrs. Frisby's children (Teresa, Martin, Timothy, and Cynthia) having grown up to visit the rats themselves and partake in adventures of their own. Within this book, however, only Timothy is shown as having actually left for Thorn Valley. Teresa and Cynthia are still at home, and Martin has started a family of his own. While it ties up this plot point cleanly, many readers criticized this, feeling that the other children had much potential and deserved more exploration. Another question from the first book that Conly chose to answer relates to the fate of Justin, one of the rats who was a major character in the first book. In the end of the original story, O'Brien hints that Justin sacrificed his life when he went back to rescue a fallen rat, but Conly chose to keep Justin alive and well in her sequel. Another subject in which more information was brought to light was that of Jenner. In the first book it was hinted that Jenner had died, but in an event prior to those of the book. Jenner had disagreed with Nicodemus over leaving the city, and took a group of separatists to start a new colony. In the end of the first book, it is revealed that NIMH had found a number of unusual rats dead, and it is assumed that this is Jenner's group. However, according to the sequel, Jenner had in fact managed to escape the fate of the others (the first book having left it inconclusive whether "six or seven" dead rats were found, Jenner's group having had seven). Although he and the few surviving separatists had strong philosophical opposition toward the Thorn Valley group, they kept their distance, still believing that their way of life was better. In the sequel, it is revealed that Jenner had started a family, which Racso happens to be a part of. Jenner later makes a surprise appearance in the story and shows that despite his questionable loyalties, he cares strongly for his son. Some readers feel that the inclusion of Jenner as an antihero was heavily influenced by the film adaptation of the first book, The Secret of NIMH, in which Jenner played a much more central role than he did in the book. Jenner only turns up rarely in the book, mainly in flashbacks, and is killed off the page during the climax.