Кіріспе

Жылқы тұқымы

Галисено – Мексикада шығарылған жылқы тұқымы. Ол Эрнан Кортес және басқа конкистадорлар Испаниядан әкелген жылқылардан өсірілген. Олар бойлары кішкентай болғанымен, көбінесе пони емес, жылқы деп есептеледі және әрқашан бір түсті болады. Мексикада олар көп мақсатты жылқы болып табылады, оларды мінуге, жүк тасуға және жеңіл жұмысқа пайдаланады. АҚШ-та олар көбінесе жас жарысқа қатысушылар үшін мінетін аттар ретінде қолданылады, сонымен қатар батыс додаларында да кездеседі. Бұл тұқым 16 ғасырда Испаниядан Мексикаға әкелінген жылқылардан тегін алады. Көптеген аттар қашып, не босатылып, Мексиканың ішкі аймақтарында жабайы топтар құрды, кейін жергілікті тұрғындар оларды ұстады. Оларды испан миссионерлері де Американың батысында жиі пайдаланды, сол арқылы американдық үнді жылқысының біріне айналды. 1958 жылы бұл жылқылар алғаш рет АҚШ-қа әкелінді, ал 1959 жылы тұқымдық тізілім құрылды. Көптеген жылқылар Америка үнді жылқысының тізілімінде де тіркелген.

Сипаттамалары

Галицено биіктігі орташа, салмағы 350-450 кг аралығында болады. Әдетте, құмыршақ, қара немесе кәдімгі қоңыр түсті болады, ал АҚШ тіркелімі пинто түсін қабылдамайды. Басы пропорционалды, тік пішінді. Мойны қысқа және бұлшықетті. Тұқымның кеудесі тар, бірақ терең, иықтары түзу, ал құйрық сүйегі анық көрінеді. Арқасы қысқа, крупы көлбеу, ал аяқтары ұзын және күшті, кішкентай есікшелері бар. Бұл тұқымның төзімділігі жоғары, жылдам, жерді жабатын, жүгіргіш жүріс-тұрысы бар, ол тегіс әрі жайлы деп есептеледі. Олар күшті, кішкентай болса да, ыстық ауа райында және қиын жерлерде адамды күні бойы тасымалдай алады. Мексикада Галицено ездік және жүк таситын пони ретінде, сондай-ақ жеңіл жұмыс және шаруашылыққа пайдаланылады. АҚШ-та балаларға мінуге арналған пони ретінде қолданылады және жас жарысқа қатысушылар үшін жақсы секіруге қабілетті болып табылады.

Тарих

Галицено Мексикада Гернан Кортес әкелген жылқылардан пайда болған, көбінесе португалдық Гаррано және Испанияның Галисиан понилері деп саналады. Галиценоның ата-тегі 1519 жылы Мексикаға шабуыл жасаған кезде Кортес кендерде және көлік үшін пайдалану мақсатында жағаға түсірген он алты жылқының ішінде болды. 16 ғасырдың қалған бөлігінде конкистадорлар қазіргі Мексикаға жылқы әкелуді жалғастырды, олардың ішінде кішкентай, тегіс жүрісті аттар көп болды. Осы жылқылардың көпшілігі кейін қашып кетіп немесе босатылып, Мексиканың таулы аймақтарында жабайы топтар құрды. АҚШ-қа әдейі әкелінген алғашқы Галицено 1958 жылы 135 жылқыдан тұратын топтың бір бөлігі ретінде келді, олардың көпшілігі немесе барлығы бұрынғы жабайы Мексика жылқылары болды. 2005 жылға қарай Солтүстік Америкада 7000-ге жуық жылқы тіркелді, ал жыл сайын шамамен 20 жас бие тіркелді. Кейбір Галицено жылқылары Америка Үнді жылқыларының тізілімінде де тіркелген. АҚШ-та Галицено жылқыларына жасалған ДНК-тестілер, соның ішінде Мексикадан әкелінген түпкілікті жылқылардың бірінде, басқа белгілі испан популяцияларындағыларға ұқсас маркерлер анықталды. TLC АҚШ-тағы жылқы популяциясының 200-300 аралығында екенін, ал белсенді көбейтуге қатысатын малдың саны өте аз екенін бағалайды.