Кіріспе

Швед жазушысы, картографы және дін қызметкері (1490–1557)

Олаус Магнус (1490 жылдың қазаны – 1557 жылдың 1 тамызы) – швед жазушысы, картографы және католик дін қызметкері.

Өмірбаян

Олаус Магнус (оның туған есімі Олоф Мунссонның латын тіліне аудармасы) 1490 жылы қазан айында Линчепинг қаласында дүниеге келген. Ағасы, Швецияның соңғы католик архиепискобы Иоганн Магнус сияқты, ол да бірнеше шіркеулік лауазымдарға ие болды, соның ішінде Уппсала және Линчепингте каноник, ал Стренгнес архидиаконы болды. 1524 жылы Римге жасаған миссиясынан кейін, Швеция королі Густав I (Васа) атынан, Олаус Магнустың ағасы Иоганн Магнусты Уппсала архиепископы қызметіне тағайындау үшін әртүрлі дипломатиялық міндеттерді орындады. Ол шетелде қалып, сыртқы істермен айналысты және Нидерландымен келісілген сауда қатынастарын қамтитын құжатты елге жібергені белгілі. Швецияда реформация жемісті болғаннан кейін, католик шіркеуіне деген адалдығы оны Польшадағы ағасына қосылып, шетелде тұрақты қоныстануға мәжбүр етті. Екеуі де елден қуылды және 1530 жылы Магнустың Швециядағы мүлігі тәркіленді. 1537 жылы Римге қоныс аударған ол ағасының хатшысы болды. 1544 жылы ағасы Иоганн қайтыс болғаннан кейін, Папа Павел III оны Иоганнның орнын басушы ретінде Уппсала архиепископы етіп тағайындады; алайда, Швеция енді католик емес еді және Олаусқа тыйым салынғандықтан, бұл тек атақ болды. 1545 жылы Папа Павел III оны Трент соборіна жіберді, онда ол 1549 жылға дейін отырыстарға қатысты. Кейіннен ол Льеждегі Сент-Ламберт соборының канонигі болды. Польша королі I Сигизмунд оған Познаньде каноник лауазымын ұсынды және ол өмірінің соңына дейін Римдегі Киелі Бригитта монастырында тұрды, онда Папа тағайындаған зейнетақымен күн көріп өтті. Ол 1557 жылдың 1 тамызында шамамен 67 жасында қайтыс болды.

Атауы

Оның бастапқы швед аты Олоф Мунссон (оның тегі "Мунстың ұлы" дегенді білдіреді; Магнус – оның әкесінің атының латыншаланған түрі, ал "үлкен" дегенді білдіретін тікелей жеке сипаттама емес).