Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мемлекеттік қолдауы бар лютеран шіркеуі
State supported Lutheran church
Халцедон христиан діні 9 ғасырда Гамбург-Бремен архиепискобы Ансгар арқылы Данияға енгізілді. 10 ғасырда король Харальд Bluetooth католик болып, шіркеуді ұйымдастыруға кірісті, ал 11 ғасырға қарай христиан діні ел бойынша кеңінен қабылдалды. Даниядағы Реформациядан бері шіркеу евангелистік лютерандық болып табылады, бірақ Реформацияға дейінгі жоғары шіркеудің литургиялық дәстүрлерінің көп бөлігін сақтап қалды. 1849 жылғы Дания Конституциясы шіркеуді «Дания халқының шіркеуі» деп белгіледі және мемлекет оны осылай қолдауға міндеттейді. Дания шіркеуі тарихи епископтықты сақтап қалуда. Теологиялық билік епископтарға жүктелген: материктік Данияда он епископ, Гренландияда біреу, әрқайсысы дін аймағын бақылайды. Копенгаген епискобы – біріншілердің бірі.
Chalcedonian Christianity was introduced to Denmark in the 9th century by Ansgar, Archbishop of Hamburg Bremen. In the 10th century, King Harald Bluetooth became a Catholic and began organizing the church, and by the 11th century, Christianity was largely accepted throughout the country. Since the Reformation in Denmark, the church has been Evangelical Lutheran, while retaining much of its high church pre Reformation liturgical traditions. The 1849 Constitution of Denmark designated the church "the Danish people's church" and mandates that the state support it as such. The Church of Denmark continues to maintain the historical episcopate. Theological authority is vested in bishops: ten bishops in mainland Denmark and one in Greenland, each overseeing a diocese. The bishop of Copenhagen is primus inter pares.
Діни епархиялар
Дания шіркеуі он бір дін аймағына (епархияға) бөлінген, олардың әрқайсысын епископ басқарады, соның ішінде Гренландия үшін де (Фарер аралдары 2007 жылдың 29 шілдесіне дейін он екінші дін аймағы болды). Ең жоғары дәрежелі епископ (primus inter pares) – Копенгаген епискобы, қазіргі уақытта Питер Сков Якобсен. Бұдан әрі бөлініп, 111 деканат және 2200 приходты қамтиды. Шамамен 2400 дін қызметкері (пастор) бар.
The Church of Denmark is organized into eleven dioceses, each led by a bishop, including one for Greenland (the Faroe Islands was a twelfth diocese until 29 July 2007). The most senior bishop (primus inter pares) is the bishop of Copenhagen, currently Peter Skov Jakobsen. The further subdivision includes 111 deaneries and 2,200 parishes. There are about 2,400 ordained pastors (Danish: præst). Diocese Founded Cathedral Incumbent Diocese of Aalborg 1554 Aalborg Cathedral Bishop Thomas Reinholdt Rasmussen (2021– ) Diocese of Aarhus 948 Aarhus Cathedral Bishop Henrik Wigh Poulsen (2015– ) Diocese of Copenhagen 1922 Copenhagen Cathedral Bishop Peter Skov Jakobsen (2009– ) (Primate of Denmark) Diocese of Funen 988 St. Canute's Cathedral Bishop Mads Davidsen (2023– ) Diocese of Haderslev 1922 Haderslev Cathedral Bishop Marianne Christiansen (2013– ) Diocese of Helsingør 1961 Helsingør Cathedral Bishop Peter Birch (2021– ) Diocese of Lolland–Falster 1803 Maribo Cathedral Bishop Marianne Gaarden (2017– ) Diocese of Ribe 948 Ribe Cathedral Bishop Elof Westergaard (2014– ) Diocese of Roskilde 1922 Roskilde Cathedral Bishop Ulla Thorbjørn Hansen (2022– ) Diocese of Viborg 1537 Viborg Cathedral Bishop Henrik Stubkjær (2014– ) Diocese of Greenland 1993 Nuuk Cathedral Bishop Paneeraq Siegstad Munk (2020– )
Дін аймағы | Құрылған | Собор | Епископ
---|---|---|---
Аалборг дін аймағы | 1554 | Аалборг соборы | Томас Райнхольд Расмуссен (2021–)
Орхус дін аймағы | 948 | Орхус соборы | Хенрик Виг Поулсен (2015–)
Копенгаген дін аймағы | 1922 | Копенгаген соборы | Питер Сков Якобсен (2009–) (Данияның приматы)
Фюн дін аймағы | 988 | Қанат соборы | Мадс Дэвидсен (2023–)
Хадерслев дін аймағы | 1922 | Хадерслев соборы | Марианна Кристиансен (2013–)
Хельсингор дін аймағы | 1961 | Хельсингор соборы | Питер Бирч (2021–)
Лоланд–Фальстер дін аймағы | 1803 | Марибо соборы | Марианна Гаарден (2017–)
Рибе дін аймағы | 948 | Рибе соборы | Элоф Вестергард (2014–)
Роскильде дін аймағы | 1922 | Роскильде соборы | Улла Торбьерн Хансен (2022–)
Виборг дін аймағы | 1537 | Виборг соборы | Хенрик Стубкьер (2014–)
Гренландия дін аймағы | 1993 | Нуук соборы | Панеерақ Сиегстад Мунк (2020–)
The Church of Denmark is organized into eleven dioceses, each led by a bishop, including one for Greenland (the Faroe Islands was a twelfth diocese until 29 July 2007). The most senior bishop (primus inter pares) is the bishop of Copenhagen, currently Peter Skov Jakobsen. The further subdivision includes 111 deaneries and 2,200 parishes. There are about 2,400 ordained pastors (Danish: præst). Diocese Founded Cathedral Incumbent Diocese of Aalborg 1554 Aalborg Cathedral Bishop Thomas Reinholdt Rasmussen (2021– ) Diocese of Aarhus 948 Aarhus Cathedral Bishop Henrik Wigh Poulsen (2015– ) Diocese of Copenhagen 1922 Copenhagen Cathedral Bishop Peter Skov Jakobsen (2009– ) (Primate of Denmark) Diocese of Funen 988 St. Canute's Cathedral Bishop Mads Davidsen (2023– ) Diocese of Haderslev 1922 Haderslev Cathedral Bishop Marianne Christiansen (2013– ) Diocese of Helsingør 1961 Helsingør Cathedral Bishop Peter Birch (2021– ) Diocese of Lolland–Falster 1803 Maribo Cathedral Bishop Marianne Gaarden (2017– ) Diocese of Ribe 948 Ribe Cathedral Bishop Elof Westergaard (2014– ) Diocese of Roskilde 1922 Roskilde Cathedral Bishop Ulla Thorbjørn Hansen (2022– ) Diocese of Viborg 1537 Viborg Cathedral Bishop Henrik Stubkjær (2014– ) Diocese of Greenland 1993 Nuuk Cathedral Bishop Paneeraq Siegstad Munk (2020– )
Қауымдар
Әрбір приходтың төрт жылдық мерзімге шіркеу мүшелері сайлайтын приходтық кеңесі болады. Приходтық кеңес жергілікті шіркеутің күнделікті істерін басқарады және персоналды жұмысқа алу туралы шешімдер қабылдайды, оның ішінде пасторларды, музыканттарды, алтыншыны (verger) және сакристанды. Пастор (дан. præst) рухани мәселелерден басқа, шіркеу қызметтерін өткізу және пасторлық күтім көрсету сияқты мәселелерде кеңеске бағынады. Бір аймақтағы приходтар декандықтарға біріктіріледі, ал әр декандыққа бір діни қызметкер ауылдық декан ретінде жетекшілік етеді. Декандықтар, приходтық кеңестер және пасторлардың барлығы епархия епископына бағынады.
Each parish has a parochial council, elected by church members in four year terms. The parochial council leads the practical business of the local church and decides employment of personnel, including the pastors, musicians, verger, and sacristan. The pastor (Danish: præst) is subordinate to the council, except in spiritual matters such as conducting church services and pastoral care. Parishes in the same local area are grouped into deaneries, with one priest serving as Rural Dean. Deaneries, parochial councils, and pastors are all subordinate to the bishop of the diocese.
Ерікті қауымдар
Шіркеудің ерекшелігі – шіркеу ішінде ерікті қауымдар (valgmenighed) құру мүмкіндігі. Бұл шіркеу мүшелерінің шамалы бөлігін құрайды. Олар өздерінің шіркеу кеңесі мен пасторын сайлап, оларға өз қаражатынан жалақы төлеуге келісетін ерікті бірлестіктер. Мұның орнына, олар шіркеу салығынан босатылады. Ерікті қауым мен оның пасторы епархия епископына бағынышты, ал қауым мүшелері шіркеудің толық құқықты мүшелері болып қалады. Тарихи тұрғыдан алғанда, егер бір шіркеуде консервативті басымдық болса, либералды азаматтар өз пасторымен ерікті қауым құрып, керісінше іс-әрекет еткен. Бүгінде ерікті қауымдар – еркін шіркеу идеясына ұмтылатын, бірақ шіркеумен байланысты сақтағысы келетін адамдар үшін тиімді шешім.
A special feature is the possibility of creating voluntary congregations (valgmenighed) within the Church. These account for a few percent of church members. They are voluntary associations, electing their own parochial council and parish pastor, whom they agree to pay from their own pockets. In return, they are exempt from church tax. The voluntary congregation and its pastor are subordinate to the bishop of the diocese, and members remain full members of the Church. Historically, when a parish was dominated by a conservative majority and priest, the liberal minority would often set up a voluntary congregation with their own priest – and vice versa. Today the voluntary congregations are often a solution for people who find the idea of a free church appealing, but wish to keep some bonds to the church.
Қауымдық таңдау
Тағы бір, сирек қолданылатын мүмкіндік – приходтан айырылу (sognebåndsløsning, сөзбе-сөз "приход байланысын тоқтату"). Егер шіркеу мүшесі өзінің тұратын жеріндегі пастордың қызметіне қанағаттанбаса, оның христиандық көзқарастарына сәйкес келетін басқа пастордың қызметін таңдауға құқылы, мысалы, көршілес приходта.
Another, less commonly used feature is parish optionality (sognebåndsløsning, literally "parish bond release"). If a Church member is dissatisfied with the particular pastor of his residence parish, he may choose to be served by another pastor who matches better with his Christian views, for example in a neighbouring parish.
Дін мен шіркеуге бару
Соңғы сауалнама бойынша, шіркеу мүшелерінің шамамен 2,4 пайызы әр апта сайын қызметке қатысады, бірақ Рождество кешінде халықтың үштен бірінен астамы қатысады. Шіркеу дәстүрлі отбасылық рәсімдер үшін, оның ішінде крещение мен конформация үшін кеңінен қолданыла береді. 2022 жылы Дания шіркеуінде 31,2% неке және 80,7% жерлеу рәсімі болды, ал 7-8 сынып оқушыларының 66,5 пайызы конформациядан өтті. Апталық шіркеуге қатысу деңгейі Норвегия мен Швециядағы деңгейге ұқсас. 2009 жылғы сауалнамаға сәйкес, даниялықтардың 25 пайызы Исаны Құдайдың ұлы деп, ал 18 пайызы – әлемді құтқарушы деп санайды.
According to the latest inquiry about 2.4% of church members attend services every week, although on Christmas Eve more than a third of the population attends. The church is still widely used for traditional family ceremonies including christenings and confirmations. In the year 2022, 31.2% of weddings and 80.7% funerals were performed in the Church of Denmark, and 66.5% of children in grade 7–8 were confirmed. The level of weekly church attendance is similar to that in Norway and Sweden. According to a 2009 poll, 25% of Danes believed Jesus is the Son of God, and 18% believed he is the saviour of the world.
Литургиялық
Қауымның қызметіне Киелі кітаптан үш оқылым кіреді: Евангелияның бірінен бір тарау, хаттардың бірінен немесе Жаңа өсиеттің басқа бір бөлігінен және 1992 жылдан бері Ескі өсиеттен. Мәтіндер шіркеу жылына сәйкес ресми тізімнен таңдалады. Кейбір діни рәсімдердің мазмұны белгілі, бірақ формасы еркін. Бұл уағыздан кейін ортақ дұғаның айтылуын түсіндіреді, онда дін қызметкері патшалық үйді атауға шақырылады. Кейбіреулері тек "патшайым мен оның үйі" деп айтады, ал басқалары патшалық үйдің барлық мүшелерін аты-жөнімен және лауазымымен атайды. Протестант шіркеулеріндегідей, уағыз да қызметтің маңызды бөлігі болып табылады. Дің қызметкері сол күнгі мәтінді бастапқы нүкте ретінде алады, бірақ одан жеке хабар құруға еркін. Арнайы жағдайларда дін қызметкері емес адамдарға да уағыз айтуға рұқсат етілуі мүмкін. Әндер де өте маңызды. Рим-католик және Англикан шіркеулерінен өзгеше, Дания қауымдары ән айтқанда отырады, ал Киелі кітап оқылғанда тұрып тыңдайды. Басқа лютеран шіркеулеріндегідей, Дания шіркеуі тек екі қасиетті сакраментті мойындайды: шомылдыру және Иеміздің соңғы тоқпаны. Бұл әдетте Қауым қызметіне кіреді. Бұрын Иеміздің соңғы тоқпанына қатысу үшін жеке немесе жалпы мойындау қажет еді. Ресми мойындау рәсімі әлі де бар, бірақ қазір сирек қолданылады. Сондай-ақ, растау, үйлену, азаматтық некеге бата беру және жерлеу рәсімдеріне арналған ресми рәсімдер бар. Шұғыл жағдай туғанда, кез келген христиан шомылдыру рәсімін орындай алады, ал кейіннен бала шіркеуде "бекітіледі".
The Communion Service includes three readings from the Bible: a chapter from one of the Gospels, from one of the Epistles or another part of the New Testament and, since 1992, from the Old Testament. Texts are picked from an official list following the church year. Some liturgical features have a fixed content but are free to the form. This accounts for the Common Prayer following the sermon, where the priest is encouraged to mention the royal house. Some will simply mention "the Queen and all her House" whereas others will list all members of the royal house by name and title. The sermon, as in other Protestant churches, is a central part of the service. The priest takes a starting point in the text of that Sunday, but is free to form a personal message of it. At special occasions, even non priests may be allowed to preach. Hymns are also very central. In contrast to Roman Catholic and Anglican churches, Danish congregations sit while singing and stand while listening to Bible readings. As in other Lutheran churches, the Church of Denmark recognizes only two sacraments, Baptism and the Lord's Supper. These are usually included in the Communion Service. Formerly, individual or shared confession was a condition to receive the Lord's Supper. An official confession ritual still exists, but is now used very rarely. There are also official rituals for confirmation, wedding, blessing of a civil wedding and funerals. Emergency baptism may be performed by any Christian if necessary, and later the child will then be "ratified" in Church.
Дін мен мемлекет
Дания шіркеуінің жоғарғы билігі ретінде монарх Конституцияның 6-бабына сәйкес, оның мүшесі болуы тиіс. Бұл патша отбасының мұрагерлеріне де қатысты, бірақ олардың жұбайларына қатысты емес. Дегенмен, дәстүр бойынша, патша отбасына үйленген әрбір шетелдік адам шіркеуге өтіп немесе оның мүшесі болған. Осының нәтижесінде, ханзада Генрих 1968 жылы королеваға үйленер алдында католицизмнен өтті, ал Мэри Дональдсон 2004 жылы ханзада Фредерикке үйленер алдында пресвитериандықтан өтті.
As supreme authority of the Church of Denmark, the monarch must be a member (article 6 of the Constitution). This applies to the royal princes and princesses as well, but does not apply to their spouses. Traditionally, though, every foreigner who has become a member of the royal family has converted or become a member of the church; as a result, the Prince Consort Henrik converted from Catholicism before marrying the Queen in 1968, and Mary Donaldson also converted from Presbyterianism before marrying Crown Prince Frederik in 2004.
Дінге деген еркіндік
1536 жылы Данияда Реформация болғанда лютерандық христиандық мемлекеттік дін ретінде орнатылды. Келесі ғасырда, діни соғыстардың Еуропаны шарпыған тұсында, басқа діндерге қатысты қатал қуғын-сүргін болды (лютерандық ортодоксия). Ерекшеліктер тек шетелдік дипломаттарға ғана жасалды. Кем дегенде 16 ғасырдың бір кезеңінде, жасырын католицизмнің шағын топтары сақталды. 1683 жылдан бастап Фредерисияның жаңа қаласында римдік католиктерге, реформаттарға және яһуди қауымдарына рұқсат берілді, соңғы екеуі Копенгагенде де рұқсат алды. Лютеран емес діндердің өкілдеріне Фридрихштадт пен Нордстрандта (Шлезвигте) және Глюкштадтта (Гольштейнде) да рұқсат берілді. 1849 жылғы конституциямен Данияда дін бостандығы енгізілді, бірақ лютерандық дін мемлекеттік шіркеу мәртебесін сақтап қалды.
With the Reformation in Denmark in 1536, Lutheran Christianity was established as the state religion. For the next century, in a time when religious wars swept Europe, harsh persecution of other faiths followed (Lutheran orthodoxy). Exceptions were granted only to foreign diplomats. For at least a period in the 16th century, small circles of clandestine Catholicism prevailed. From 1683, Roman Catholic, Reformed and Jewish congregations were allowed in the new town of Fredericia, the latter two also in Copenhagen. Non Lutherans were also allowed in Friedrichstadt and on Nordstrand in Slesvig and in Glückstadt in Holstein. With the constitution of 1849, freedom of religion was introduced in Denmark, but Lutheranism remained the state church.
Табылған және бекітілген діндер
Діни бірлестік конституциямен берілген діни еркіндікті пайдалану үшін мемлекеттік келісімді қажет етпейді. Алайда, мемлекеттік тіркеуден өткен қауымдар (godkendte trossamfund) бірнеше артықшылықтарға ие. Олар заңды некелерді рәсімдеуге, өздерінің зираттарын құруға, шетелдік діни қызметкерлерге тұруға рұқсат алуға, корпоративтік және мүлік салығынан босатылуға, мемлекеттік лотерея қорынан қаржы сұрауға және мүшелер мүшелік жарналарын және қауымға жасалған сыйлықтарды салықтан шегеруге құқылы. Сонымен қатар, 1970 жылға дейін корольдік жарлықпен мойындалған қауымдар (anerkendte trossamfund) балаларды заңды күші бар атауға және крещение рәсімінен өткізуге, өздерінің шіркеу тізілімдерін жүргізуге және осы тізілімдер негізінде куәліктерді көшіруге құқылы. Данияда шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуы туралы пікірталастар кейде туындаса да, қазіргі жағдай көптеген саяси партиялар тарапынан қолдалады. Оны ондаған жылдар бойы солшылдар мен атеистер сынға алды, соңғы кезде кейбір идеологиялық либералдар мен еркін шіркеулердің мүшелері де сынға алды. Ажыратылуды (disestablishment) жақтаушылар мемлекеттік шіркеу діндердің теңдігін және зайырлы мемлекет принципін бұзады деп санайды. Қазіргі жүйені жақтаушылар мүшелік ерікті екенін, мемлекеттік шіркеудің тамыры ежелгі тарихқа дейін жететінін және шіркеу мемлекет үшін белгілі бір әкімшілік міндеттерді орындайтынын айтады. Сондай-ақ, шіркеудің меншігіндегі жылжымайтын мүлікті мемлекетке беру керек пе, жоқ па, соны шешу қиын болады деп есептейді. Католик шіркеуінің бұрынғы иеліктері 1536 жылы реформация кезінде Корольдікке өткен. 2007 жылдың сәуірінде MetroXpress басылымы жүргізген сауалнама бойынша, халықтың 52% шіркеу мен мемлекеттің ажыратылуын қалайды, 30% қарсы, ал 18% шешімін қабылдамады. Білім және шіркеу істері министрі Бертель Хаардер ажыратылуға қарсы пікір білдірді: "Шіркеу мен мемлекет халықтың жартысынан астамы мүшелікте болмағанда ғана ажыратылады. Бұл туралы Н.Ф.С. Грунтвиг айтқан, мен оны қолдаймын". Оппозициялық социал-демократтар да ажыратылуға қарсы болды, бірақ діндер арасында теңдік болуы керек екенін, мүмкін басқа бекітілген діни қауымдарға мемлекеттік субсидия төленуі мүмкін екенін айтты. Иммигранттар мен мұсылман қауымы бұл мәселеде екіге бөлінген, өйткені кейбіреулері ресми христиан дінін таза зайырлы мемлекетке қарағанда артық деп санайды. Діндердің толыққанды теңдігі тек Батыс Еуропа елдерінің аз бөлігінде ғана бар. Даниядан басқа, Фарер аралдарында, Исландияда, Англияда және Грецияда ресми мемлекеттік шіркеулер бар, ал Шотландияда мемлекетке байланыссыз ресми танылған "ұлттық шіркеу" бар. Испания, Португалия, Италия және Австрия католицизммен ресми байланыстарға ие (конкордат), бірақ бұл байланыстар католицизмнің осы елдерде мемлекеттік дін ретінде танылуына әкелмейді. Сонымен қатар, Бельгияда, Люксембургте, Германияда, Норвегияда, Швецияда, Швейцарияның көптеген кантондарында және Францияның Эльзас-Мозель аймағында шіркеуді мемлекеттік қаржыландырудың әртүрлі деңгейлері бар.
A religious community does not need any state approval in order to enjoy the freedom of religion granted by the constitution. However, state approved congregations (godkendte trossamfund) enjoy several privileges. They may conduct legal weddings, establish own cemeteries, get residence permits for foreign priests, are exempt from corporate and property tax, may apply for means from the state lottery fund, and members may tax deduct membership fees and presents to the congregation. Additionally, those congregations recognised by royal decree before 1970 (anerkendte trossamfund) may name and baptize children with legal effect, keep their own church registers and transcribe certificates on the basis of such registers.]] While the debate about separation of church and state emerges occasionally in Denmark, the current arrangement is supported by most political parties. It has been challenged for decades by the left wing and by atheists; more recently also by some ideological liberals and some members of free churches. Proponents for a separation (disestablishment) argue the state church violates equality of religions and the principle of the secular state. Proponents for the current system argue that membership is voluntary, that the existence of a state church has ancient historical roots, and that the church fulfils certain administrative tasks for the state. They also argue it would be difficult to decide whether church owned real estate should be handed over to the state or not. The former possessions of the Catholic Church were ceded to the Crown at the reformation in 1536. According to a poll conducted by the free daily MetroXpress in April 2007, 52% wished to split church and state, 30% were against, and 18% undecided. Minister for Education and Ecclesiastical Affairs Bertel Haarder, spoke out against a split: "Church and state will be separated when more than half of the population are no longer members. N. F. S. Grundtvig said so, and I support that." The opposition Social Democrats also argued against a split, but said there should be more equality between denominations, possibly by a state subsidiary paid to other approved religious communities as well. Immigrant groups and the Muslim society are divided on the issue, as some think official Christianity is preferable to a purely secular state. Pure equality of religions exists only in a minority of Western European countries. Besides Denmark, only the Faroe Islands, Iceland, England and Greece have official state churches, while Scotland has an officially recognised "national church" that is not connected to the state. Spain, Portugal, Italy and Austria have official ties to Catholicism (concordat), but these ties do not extend to Catholicism being recognised as the state religion in these countries. Further there are varying degrees of public funding of the church in Belgium, Luxembourg, Germany, Norway, Sweden, in most cantons of Switzerland, and in the Alsace Moselle region of France.
Әйел діни қызметкерлер
Әйелдерді діни қызметке бекіту мәселесі 1920 жылдан бері шіркеуде талқыланып келеді және дін қызметкерлерінің бастапқыдағы күшті қарсылығына қарамастан 1948 жылдан бері рұқсат етілді. Сол кездегі діни істер министріне әйел дін қызметкерін жұмысқа алуды қалаған шіркеу кеңесі хабарласты. Ол бұл мәселеде заңдық кедергі жоқ деген шешімге келді. Алғашқы әйел епископ 1995 жылы тағайындалды. 2021 жылдың мәліметі бойынша, дін қызметкерлерінің көпшілігі әйелдер құрайды. Шағын консервативті топ арасында әйелдердің дін қызметкері ретінде бекітілуіне қарсылық әлі де сақталуда. 2007 жылы Вейборг епискобы, орташа консерватор ретінде танымал, әйелдерді дін қызметіне бекітуге қарсы екені белгілі дін қызметкерлеріне ерекше назар бөлгенін мәлімдеді. Ол дін қызметіне бекіту рәсімдерін осылай ұйымдастырды, яғни жаңа тағайындалған дін қызметкерлері дін қызметкері ретінде бекітілген әйелдермен қолдасудан немесе олардың қолын алуынан қашып өте алатын болды. Епископтың сөзіне сүйенсек, ол 100 дін қызметкерін бекіткен кезде мұндай жағдай екі рет орын алған. Бұл мәселе, әйелдермен қолдасудан бас тартатын мұсылман фундаменталистер туралы пікірталас кезінде кеңінен таралды. Білім және діни істер министрі Бертель Хаардер бұл мәселені епископтармен талқылайтынын айтты, сонымен қатар түрлі көзқарастарға құрметпен қарау қажет екенін жеткізді. Ал жұмыспен қамту министрі Клаус Хьорт Фредериксен бұл дін қызметкерлерін жұмыстан босату керек деп санайтын, себебі мемлекеттік қызметкерлер кез келген адаммен қолдасуға міндетті.
The ordination of women, having been discussed within the church since the 1920s, has been allowed since 1948, despite some rather strong early resistance from the clergy. The then Minister of Ecclesiastical Affairs was contacted by a parochial council who wished to employ a female priest. He decided there was no legal obstacle to that. The first woman to become a bishop was instituted in 1995. As of 2021, a majority of priests are women. Among a small conservative minority, resistance to women ordained as clergy remains. In 2007 the Bishop of Viborg, known as a moderate conservative, revealed that he had given special consideration to priests who were known to be against ordained women. He had organised ordination ceremonies in such a way that new priests who so wished could avoid shaking hands with, or receiving the laying on of hands from, women ordained as priests. According to the bishop, this had happened twice in the 100 ordinations he had performed. The matter became headline news amidst a debate about Muslim fundamentalists who refuse to shake hands with members of the opposite sex. The Minister for Education and Ecclesiastical Affairs, Bertel Haarder, said he would discuss the matter with the bishops, but also stated that tolerance for various views should be respected. In contrast, the Minister for Employment, Claus Hjort Frederiksen, thought that the priests in question should be dismissed, as public employees are obliged to shake hands with anyone.
Бір жынысты некелер
2011 жылы Дания халқы арасында жүргізілген сауалнама көрсеткендей, даниялықтардың 75,8%-ы шіркеуде бір жынысты некелердің болуын қолдайды. 2011 жылы 1137 дін қызметкері арасында жасалған сауалнама бойынша, олардың 62%-ы гетеросексуалдармен салыстырғанда бірдей құқықтармен бір жынысты некелерді шіркеуде қолдайды, ал 28%-ы қарсы. Сауалнама нәтижелерінің картасы дәстүрлі батыс-шығысқа қарай бөліністі көрсетеді, орталық Батыс Ютландияда (бұрынғы Рингкёбинг округі) және Борнхольмде консервативті бағыттың үстемдігі байқалады, ал басқа көптеген қалаларда либералды дін қызметкерлері басым. 2004 жылы пасторлар арасында өткізілген сауалнамаға сәйкес, 60%-ы шіркеуде бір жынысты жұптардың некелесуіне қарсы болған.
A 2011 poll of the Danish public found that 75.8% of Danes approve of same sex marriages being performed in the church. According to a 2011 survey of 1137 priests, 62% of them supported same sex marriage in the Church on the same basis as for heterosexuals, while 28% were against. A map of the results hints at the traditional west–east division, with a conservative wing being dominant in central West Jutland (the former Ringkjøbing Amt) and on Bornholm, but liberal priests dominating in most other cities. In 2004, a poll among pastors said 60% were against church marriage of same sex couples.
Чиркөттің алғашқы орны
1989 жылы Данияда бір жынысты азаматтық одақтар (тіркелген серіктестік) бекітілгеннен кейін, мұндай одақтарға шіркеуде бата беру рәсімдерін өткізу мәселесі көтерілді. 1993 жылы Дания гейлер мен лесбиянтар ұлттық қауымдастығының сауалынан кейін, епископтар осы мәселе бойынша ұстаным қабылдау үшін комиссия құрды. 1997 жылы тіркелген серіктестіктерге қатысты алғашқы ұстаным қабылданды. Епископтар неке рәсімін ер және әйел арасындағы қарым-қатынас үшін Құдай белгілеген шеңбер деп есептеді, бірақ кейбір адамдардың қоғам тарапынан қолдау тапқан, бір жынысты адаммен жауапты қарым-қатынаста өмір сүру таңдауы осы неке көзқарасына әсер етпеді, яғни тіркелген серіктестік. Епископтар жаңа рәсімдерді қалыптастыруға қарсы болды, бірақ тіркелген серіктестіктерін шіркеуде рәсімсіз атап өтуді қалаған жұптарға мүмкіндік беру керек деп салды. Мұндай жағдайларда шешімді пастор қабылдауы тиіс, және ол епископынан кеңес алуға міндетті. Осы кезде көптеген шіркеулер тіркелген серіктестіктерге бата беруді таңдады, бірақ бұл баталау заңмен бекітілген рәсімнен ерекшеленді, оны әкім немесе басқа муниципалдық қызметкер жүргізді.
Since Denmark approved same sex civil unions (registered partnership) in 1989, the question of church blessing ceremonies for such unions emerged. After an enquiry from the Danish National Association of Gays and Lesbians in 1993, bishops set up a commission to reach a stance on the matter. An early stance on registered partnerships was reached in 1997. Bishops maintained that the ceremony of marriage was God's framework for the relation between a man and a woman, but this view of marriage was not affected by the fact that some people chose to live in a responsible community with a person of the same sex, approved by society, i. e. a registered partnership. The bishops disapproved of institutionalising new rituals, but couples who wished a non ritualised marking in church of their registered partnership should be obliged. In such cases, it would be up to the rector to decide, and he should seek advice from his bishop. At this time, many churches chose to bless registered partnerships, however this blessing was distinguished from a legal ceremony, which was performed by a mayor or another municipal official.
Бір жынысты адамдардың некелері қабылданды
2012 жылдың 15 маусымында Дания шіркеуі бір жынысты неке рәсімдерін тек бата беру үшін емес, сонымен қатар оларды өткізу туралы шешім қабылдады, осылайша Дания енді бір жынысты некелерді мойындайды. 2012 жылдың басында теңдік, шіркеу істері және скандинавиялық ынтымақтастық министрі Ману Сареен бір жынысты некелерді бекітетін заң жобасын ұсынды, ол 2012 жылдың маусымында парламентте қабылданды. Бір жынысты некелерді шіркеуде өткізуді қолдаған он бір епископ литургиялық рәсімді әзірледі және оны парламентке ұсынды. Ману Сареен және көптеген епископтар бастапқыда рәсімде бір жынысты жұптарды «ерлі-зайыптылар» деп жарияламақшы еді, бірақ «өмірлік серіктестер» (livsfæller, даниялық неологизм) деп атауды ұсынды, бірақ кейін министр бұл шешімнен бас тартты. Шіркеудегі екі консервативті ұйым – Ішкі Миссия және Лютеран Миссиясы, сондай-ақ он екі епископтың біреуі бір жынысты некеге қарсы наразылықтарын жалғастыруда. Әрбір діни қызметкер бір жынысты жұптарды некелеуді өзі шешеді. Алғашқы бір жынысты жұп 15 маусым күні, жұмада некелесті. Дания шіркеуінде бір жынысты некелерді ресми мойындау процесі 1973 жылдың 8 ақпанында басталды, сол кезде «Прово діни қызметкері» Харальд Сёбье бір ер адамнан тұратын жұптың некесін өткізді, бірақ ол заңды түрде мойындалмады. «Экстра Бладет» газетінің журналисінің ұсынысымен бұл оқиға «Әлемдегі алғашқы гомосексуалдық той» деп жарияланды. 1973 жылдың 25 ақпанында Харальд Сёбье телеарнада әйелдерден тұратын жұптың тағы бір некесін өткізді. Прокуратура бұл жағдайды тергеді, бірақ діни қызметкердің киімі заң бұзушылық емес екенін анықтады. Сёбье 1964 жылы саяси белсенділігі үшін зейнетке шыққан, бірақ шіркеуде діни қызметкер болып қалды. Келесі 15 жыл ішінде Сёбье шамамен 210 бір жынысты жұптарға бата беру немесе неке рәсімін өткізді. 1989 жылы Данияда тіркелген серіктестік енгізілгеннен кейін бір жынысты неке мәселесіне бірнеше жыл бойы көп көңіл бөлмеді. Бұл серіктестіктерге шіркеуде бата беру біртіндеп кеңінен таралды (жоғарыда қараңыз). Кейіннен шіркеуде тіркелген серіктестік немесе бір жынысты неке өткізу мүмкіндігі талқыланды. Бұл мәселені 2004 жылы премьер-министр Андерс Фог Расмуссен көтерді, ол мұндай өзгеріске келісерін айтты, бірақ бұл мәселеде ол премьер-министр ретінде емес, жеке тұлға ретінде сөйлеп отырғанын мәлімдеді. Жақтаушылар арасында мұндай рәсімді «неке» деп атау керек пе, әлде тек «тіркелген серіктестік» (registreret partnerskab) деп атау керек пе деген пікірлер әртүрлі болды, өйткені бастапқы бір жынысты азаматтық одақ осылай аталды. Іс жүзінде, діни қызметкерлер бір жынысты неке өткізуге немесе өткізбеуге өздері шешім қабылдауға құқылы, бұл ажырасқан адамдардың қайтадан некеге тұруын қабылдамау құқығына ұқсас (консервативті діни қызметкерлердің аз бөлігі қолданатын саясат).
On 15 June 2012 the Church of Denmark made the decision to perform same sex marriage ceremonies and not merely bless them; therefore Denmark now recognises same sex marriages. In early 2012 Minister for Equality, Ecclesiastical Affairs and Nordic Cooperation, Manu Sareen introduced a bill approving same sex marriage, which was passed in parliament in June 2012. A wedding ritual with liturgy has been developed and presented to parliament by the eleven bishops who are in favor of same sex marriages being performed in church. Manu Sareen and a majority of bishops initially proposed the ritual would not declare the same sex couple 'spouses', but 'life partners' (livsfæller, a Danish neologism), but the minister later changed his mind on this detail. Two conservative organisations within the church, Inner Mission and Lutheran Mission, as well as one of the twelve bishops, maintain their protests against same sex marriage. It will be up to each individual priest to decide whether he or she will conduct marriages of same sex couples. The first same sex couple was married on Friday 15 June. The process towards the official recognition of same sex marriage in the Church of Denmark began on 8 February 1973, when 'Provo Priest,' Harald Søbye, performed a wedding of a male couple, although not legally recognised, on a suggestion from a journalist at the newspaper Ekstra Bladet, which announced it as 'The World's First Gay Wedding'. On 25 February 1973, Harald Søbye performed another wedding, this time of a female couple, in a television programme. The state prosecutor investigated the cases, but concluded that the priest's use of his vestment was not illegal. Søbye had been retired in 1964 for political activism, but remained an ordained priest within the church. During the next 15 years, Søbye performed approximately 210 blessings or weddings of same sex couples. When Denmark introduced registered partnerships in 1989, the issue of same sex marriage for some years received little attention. Church blessings of these partnerships slowly gained ground (see above). Later, the possibility of registered partnership, or same sex marriage, performed by the church came under discussion. The issue was brought up in an unusual way by Prime Minister Anders Fogh Rasmussen in 2004, who said he would approve of such a change, although he claimed to speak as a private person on this issue, not as prime minister. Views among proponents vary whether such a ceremony should be called 'marriage' or merely 'registered partnership' (registreret partnerskab), as the original same sex civil union was called. In practice, clergy have been allowed to decide for themselves whether to perform same sex marriages or not, similar to the right to deny remarriage of divorced persons (a policy employed by a conservative minority of priests).
Конституциялық негіздеме
Тағы бір дау тудыратын мәселе – бұл жаңа тәжірибе Дания конституциясына қайшы болуы мүмкін; Дания конституциясының §4 тармағында: "Евангелистік лютеран шіркеуі Данияның мемлекеттік шіркеуі болып табылады, осы ретте мемлекет тарапынан қолдауға құқылы". §4 "Фолккиркені" мемлекеттік шіркеу ретінде ғана емес, сонымен қатар мемлекеттік шіркеудің шектерін де белгілейді. Ол лютерандық доктриналарды сақтауға міндетті, және егер, кейбір сыншылардың пікірінше, лютерандық доктриналарда гомосексуализм күнә деп нақты айтылса, онда мемлекеттік шіркеуде бір жынысты некелерге рұқсат беру конституцияны бұзу болып есептеледі.
A further controversy is that this new practice may be against the Danish constitution; §4 of the Danish constitution states: "The Evangelical Lutheran Church shall be the Established Church of Denmark, as such, it shall be supported by the State." §4 not only establish "Folkekirken" as the state church, but also gives certain boundaries as to what the state church is. It is forced to follow the Lutheran doctrines and if, as some critics claim, the Lutheran doctrines explicitly state that homosexuality is a sin then it is a violation of the constitution to allow gay marriages in the state church.
Гей діндарлары
Гей және лесбиян дін қызметкерлері бар, және бұл көбінесе қатаң жеке мәселе деп есептеледі. Приход кеңестері жаңа дін қызметкерлерін іріктеуде және жұмысқа алуда маңызды рөл атқарады, оның ішінде үміткерлермен сұхбаттасуды қамтиды. Жұмысқа орналасқаннан кейін, приход дін қызметкерлері мемлекеттік қызметкерлер болып саналады және қызметтік міндеттерін орындамаған жағдайда ғана қызметтен босатылуы мүмкін, соңғы шешімді епископ қабылдайды. 2011 жылы екі кішкентай аралдағы приходтарға қызмет еткен әйел дін қызметкері Агерсо приход кеңесімен туындаған даулар салдарынан жұмыстан шығарылды, ал көршілес Омо оны қолдады. Ол өзінің сексуалдық бағдарына байланысты жұмыстан қуылғанын мәлімдеді, бірақ приход кеңесі бұл айыптаманы жоққа шығарды және себеп ретінде «ынтымақтастық мәселелерін» көрсетті. Осыдан жиырма жыл бұрын ол швед телеарнасында өзін лесбиянка және садомазохизммен айналысатын адам ретінде таныстырған болатын. 2009 жылы Копенгаген маңындағы Тингбьергтегі дін қызметкері, өзінің үйіне, машинасына және шіркеуге жасалған шабуылдардан кейін, жасырын мекенжайға көшіп кетті. Қасиетті орын сатылымға қойылды. Avisen.dk сайтының мәліметінше, жергілікті жастар оны ашық гомосексуал болғандықтан және басқа да себептермен мазалағандарын айтты. Дің қызметкері мұны жоққа шығарды, бірақ шабуылдар «құлдырап бара жатқан ауданның» жалпы тенденциясының бөлігі екенін және ол жергілікті жастардың қылмысы туралы ашық сөйлегеннен кейін күшейгенін мәлімдеді. Бірнеше аптадан кейін өткен сенбілік құлшылыққа дін қызметкерін қолдаған бірнеше көрнекті қонақтар қатысты, олардың ішінде премьер-министр Ларс Лёкке Расмуссен, Білім және шіркеу істері министрі Бертель Хаардер және фотограф Джейкоб Холдт болды. Тингбьерг – бандалық зорлық-зомбылық пен жастар қылмысымен ерекшеленетін, Копенгагеннің ең қылмыстық ауданы.
Gay and lesbian clergy exist, and this is generally considered a strictly personal issue. Parish councils are central in selecting and employing new priests, including interviews with candidates. Once employed, parish priests are public servants and cannot be discharged except for neglect of duties, which will finally be the bishop's decision. In 2011 a female priest serving two small island parishes was fired after controversies with the parish council of Agersø, while the neighbouring Omø supported her. She claimed to have been ousted because of her sexuality, but the parish council rejected this accusation and mentioned 'cooperation problems' as the cause. Twenty years earlier she had come out as lesbian and a practitioner of sadomasochism in a Swedish TV programme. In 2009 a parish priest in Tingbjerg, a Copenhagen suburb, moved away from the parish to a secret address after assaults against his vicarage, his car and the parish church. The vicarage was put up for sale. According to Avisen. dk, local youths claimed they harassed him because he was openly homosexual, among other reasons. The priest himself denied this was the issue, but rather claimed the assaults were part of a general tendency in the 'crumbling district', and intensified after he spoke out in public about the local youth crime. A Sunday service held a few weeks later was attended by several prominent guests supporting the priest, including Prime Minister Lars Løkke Rasmussen, Minister for Education and Ecclesiastical Affairs Bertel Haarder, and photographer Jacob Holdt. Tingbjerg is a single plan public housing area, marked by gang violence and youth crime, and the most criminal district of Copenhagen.
"Dominus Iesus" декларациясы
2000 жылы Дания шіркеуінің экуменикалық бөлімі Рим католиктерінің "Dominus Iesus" деп аталатын декларациясын жария түрде сынады, ол протестанттық конфессияларды, оның ішінде лютеран шіркеулерін де "шынайы шіркеу қауымдастығы" деп атау арқылы дау тудырды. Дания шіркеуі бір шіркеу екінші шіркеуді "Шіркеу" деп атау құқығынан айырса, экуменикалық қатынастарға зиян келтіретінін, және бір христианның екінші христианды "христиан" деп атау құқығынан бас тартуымен бірдей зиянды екенін айтты.
In 2000, the Church of Denmark's ecumenical department publicly criticized the Roman Catholic declaration Dominus Iesus, which controversially used the term "ecclesial community" to refer to Protestant denominations, including Lutheran churches. The Church of Denmark argued that there is a destructive effect on ecumenical relations if one church deprives another of the right to be called a Church and that it is just as destructive as if one Christian denies another Christian the right to be called a Christian.