Кіріспе

1993 жылы американдық футбол плей-офф ойыны, «Буффало Биллз» және «Хьюстон Ойлерз» командалары арасындағы матч.

«Қайта оралу» немесе «Сүріну» аталған бұл Ұлттық футбол лигасының (NFL) ойыны 1992–1993 жылғы NFL плей-оффының аясында 1993 жылдың 3 қаңтарында өтті. «Буффало Биллз» командасы 35–3 есебімен ұтылып тұрған күйінен, қосымша уақытта «Хьюстон Ойлерз» командасын 41–38 есебімен жеңіп, сол кездегі NFL тарихындағы ең үлкен қайта оралу рекордын орнатты. 2022 жылы «Миннесота Викингс» командасы бұл көрсеткішті жаңартса да, «Биллз» командасының 32 ұпаймен қайта оралуы постсезон тарихындағы ең үлкен қайта оралу болып табылады және жалпы есеп бойынша екінші орында тұрады. Бұл сонымен қатар, ең аз дегенде 30 ұпаймен жетекке шыққан NFL командасының ойынды жоғалтуының алғашқы жағдайы еді.

Өмірбаян

Осы ойынға дейін NFL тарихында команда 30 немесе одан көп ұпаймен жетекке шығып, жеңіске жетпеген жалғыз жағдай 1960 жылы «Буффало Биллз» пен «Денвер Бронкос» арасындағы 38:38 есебімен тең аяқталған матч болды. «Бронкос» 38:7 есебімен ұтылып тұрғанда, 38 ұпайға дейін жетіп, теңдікке қол жеткізді, соның нәтижесінде ойын осы есеппен аяқталды. Екі команда да жолдама арқылы плей-оффқа қатысты, «Буффало» төртінші, ал «Хьюстон» бесінші орын алды. Алдыңғы екі маусымда Америкалық футбол конференциясының (AFC) чемпионы атанған «Буффало Биллз» 1992 жылғы тұрақты маусымда 11-5 есебімен AFC Шығыс дивизионында екінші орынды иеленді. «Буффалоның» жылдам шабуылы лигада жүгіру арқылы ең көп ұпай (2436 ярд) алды және жалпы шабуыл бойынша лигада екінші орынға (6114 ярд) шықты. Олардың табысының кілті – шабуылдағы болашақ Даңқ залына енетін төрт ойыншысы: квотербек Джим Келли, жүгіруші Терман Томас және қабылдаушылар Андре Рид пен Джеймс Лофтон. «Буффалода» сондай-ақ Даңқ залына енген қорғаныс шебінің ойыншысы Брюс Смит болды, ол NFL-де барлық уақыттағы ең көп сақтандыру жасаған ойыншы атанды. Ал «Хьюстон Ойлерс» 10-6 есебімен AFC Орталық дивизионында екінші орынды иеленді. «Хьюстонның» жылдам және ұшқыш шабуылы лигада пастың ең көп көрсеткішін (4231 ярд) көрсетті, ал қорғанысы лигада үшінші орынға ие болды, қарсыласқа жалпы сомада 4532 ярд беруге рұқсат берді. Жалпы, команда тоғыз Pro Bowl ойыншысын көрсетті, оның ішінде жарақаттарына қарамастан таңдалған квотербек Уоррен Мун және үш қабылдаушы – Кертис Дункан, Хейвуд Джеффирс және Эрнест Гивинс. «Ойлерсте» Лоренцо Уайтпен күшті шабуыл болды, ол 1226 ярдқа жүгіріп, 57 пас ұстады. «Биллз» және «Ойлерс» тұрақты маусымның соңғы матчында кездесіп, «Хьюстон» «Буффалоны» өз алаңында 27:3 есебімен жеңді. Осы матчта Келли тізесіне жарақат алды, нәтижесінде резервтік квотербек Франк Райх оның орнына ойынды аяқтады. Райх 23 пастың 11-ін ғана аяқтады, 99 ярдқа жетті, екі рет допты ұстап алды және 23.6 пассерлік рейтингке ие болды. Келлидің жарақатынан кейін Райх келесі аптада «Буффалода» өткен жолдамалық матчта Келлидің орнына бастады, нәтижесінде «Буффало» жеңіске жетті. Райх келесі дивизиондық плей-офф матчында Питтсбургте де бастады, онда «Буффало» 24:3 есебімен жеңіп, келесі аптада «Майами Дельфинс» командасына қарсы AFC чемпионатында өнер көрсетті. Келлиден басқа, жарақаттар «Буффалоның» алдағы жолдамалық матчтағы ең жақсы қорғаныс ойыншыларының бірінен – Корнелиус Беннеттен де айырды.

Рейх және колледж футболының тарихындағы ең үлкен қайта оралу

Мэриленд Террапинс командасының екінші нөмірлі квотербекі ретінде Рейх 1984 жылдың 10 қарашасында бастапқы ойыншы Стэн Гелбаудың орнына шығып, Террапинсті алғашқы жартылайда 31-0 есебімен ұтылып тұрған жағдайдан Берни Косар басқарған Майами Харрикенс командасымен 42-40 есебімен жеңіске жеткізді. Бұл колледж рекорды 2006 жылы Мичиган штаты мен Норт-Уэстерн командалары арасындағы матчқа дейін бұзылмады.

Бірінші жартысы

Хьюстон ойынның басында үстемдік құрды, өйткені квотербек Уоррен Мун бірінші жартыда 218 ярд пен 4 тачдаун үшін 22 пастың 19-ын аяқтады; Мун жарақаттан кейін бес ойынды қатарынан өткізіп алғаннан соң, алдыңғы ойынның екінші жартысында ғана ойнаған болатын. «Ойлерс» 21:12 минут бойы допты бақылауда ұстады, бұл «Биллздің» жоғары қуатты шабуылын бірінші екі тоқсанның көп бөлігінде алаңнан тыс қалдырды. Бірінші тоқсанның ашылу айдауында Мун 80 ярдтық ұпай жинау үшін 7 пастың 6-сын аяқтады, бұл 9 минуттан астам уақытты алды және кең қабылдаушы Хейвуд Джеффирстің 3 ярдтық қабылдауымен бірінші тачдаунға аяқталды, нәтижесінде «Ойлерс» 7-0 есебімен алға шықты. «Баффало» Кеннет Дэвистің 33 ярдтық қайтарымымен жауап берді, ол допты 44 ярдтық сызыққа жеткізді. Рейх кейін «Биллзді» «Ойлерстің» 18 ярдтық сызығына жеткізді, онда Стив Кристи 36 ярдтық гол соқты, есепті 7-3-ке дейін қысқартты. Бірақ Мун дереу жауап берді, «Ойлерсті» екінші тоқсандағы ұпай жинау айдауында алға бастады, бұл олардың бірінші айдауына ұқсас болды, тағы бір 80 ярдтық айдауда 7 пастың 6-сын аяқтады және Вебстер Слотхерге 7 ярдтық тачдаун пасын жіберді. «Биллзді» үш айдауда тоқтатып, допты қайта алғаннан кейін, Мун Кёртис Дунканға 26 ярдтық тачдаун пасын жіберді. Кейін, жартылай уақытқа 1:15 минут қалғанда, «Ойлерс» тағы бір тачдаунға ұмтылды, «Биллз» командасына қарсы төртінші қадам мен 1 қадамда жасалған бұзушылық арқасында көмек алды. Мун Джеффирстің 27 ярдтық қабылдауымен екінші тачдаун пасын аяқтады, ал «Ойлерс» 28-3 есебімен киім ауыстыру бөлмесіне кірді.

Екінші жартысы

Биллз командасының киім ауыстыратын бөлмесінде қорғаныс үйлестірушісі Уолт Кори ашуланып, қорғаныс ойыншыларын сөкпекке алды. "Ойын алаңынан шығып бара жатқанда жанкүйерлер маған айқайлаған сөздерді мен де айқайлап тұрдым", - деді Кори. "Мен сөздерді қайталамаймын, бірақ неғұрлым көп сөйлесем, соғұрлым дауысым күшейді. Мені мазалаған нәрсе – олардың көзқарасы. Менің ойымша, олар тартыншақ көрінді. Дұрыс орындарға жететіндей болды, бірақ кейін ештеңе істемейтін секілді. Бұл мінез-құлыққа байланысты ойын. Кейде ойнауды бастағанда бірдеңе істеуден немесе қателік жасаудан қорқасың". Мұрындық қорғаушысы Джефф Райт еске алды: "Уолттың аузынан шыққан әрбір сөзімен ол температураның жаңа деңгейіне жетіп, соңында жарылып кетті. Оның айтқандарына толық құқы бар еді. Біз оны, өзімізді және "Биллз" командасының жанкүйерлерін ұялтып отырдық". Осы арада бас бапкер Марв Леви командасына: "Сіздерге тағы 30 минут уақыт бар. Бұл сіздердің маусымның соңғы 30 минуты болуы мүмкін. Маусым біткен соң, өзіңізбен өмір сүруге тура келеді және көзіңізге көз тіктеп қарауға тура келеді. Ойынның нәтижесіне қарамастан, өзіңізді жақсы сезінуге себеп болатын нәрсеңіз болуы керек". Стив Таскер "оның қарапайымдылығындағы гениальдыққа" жоғары баға берді. "Біз екі Супер Боулға қатысқан едік, ол біздің мақтанышымызға үндеді. Соның арқасында бұл жұмыс істеді". Рейхтің Мэриленд штатындағы қайта оралуы туралы еске салып, Келли команда екінші жартылай ойынды бастағанда "мүмкін, тағы бір рет шаңқайық" деді. Сол кезде НФЛ-де бұл шешімді қайта қарауға мүмкіндік беретін жүйе болмаған. Қосымша ұпай үшінші тоқсанның 7:46 минутында 35:17 есебін көрсетті. Содан кейін Хьюстон алғаш рет допты бортқа шығаруға мәжбүр болды, ал Грег Монтгомеридің 25 ярдтық соққысы Буффалоға өздерінің 41 ярдтық сызығында допты берді. Рейх келесі айдауды Джеймс Лофтонға 18 ярдтық паспен бастады. Дэвис экрандық паспен 20 ярдқа жылды, содан кейін Рейх Ридке 26 ярдтық тачдаунды жіберіп, есепті (қосымша ұпайдан кейін) 35:24-ке дейін қысқартты. Үшінші тоқсанда 10 минут ішінде "Биллз" 18 ойын өткізіп, 176 ярдқа жылды және 21 ұпай жинады, ал "Ойлерс" командасының шабуылдауын 3 ойынға 3 ярдқа дейін шектеді. Хьюстонның жағдайы да жақсармады. "Ойлерс" командасының алғашқы айдауында Мунның пасын Слотхердің қолынан ауыстырды; "Биллз" командасының қауіпсіздік ойыншысы Генри Джонс Мунның пасын ұстап алып, 15 ярдқа Хьюстонның 23 ярдтық сызығына қайтарды. Үш ойыннан кейін "Буффало" 18 ярдтық сызықта төртінші және бесінші ойынды өткізді. Филдголды соғудың орнына Рейх Ридке тачдаунды жіберді. Бұл ұпаймен (қосымша ұпаймен қоса) "Биллз" командасы 32 ұпайдан 4 ұпайға дейін қысқартты. "Ойлерс" командасының келесі айдауында желілік қорғаушысы Даррил Талли Мунды жұмыстан шығарып, қақтығыс жасады. Хьюстон допты қайтарып алды, бірақ олар бортқа отыруға мәжбүр болды, ал Монтгомеридің 24 ярдтық соққысы Буффалоға 48 ярдтық сызықта допты берді. Үшінші тоқсанда Буффало Хьюстонды 28:7 есебімен жеңіп, Мунды 7 пастың 2-імен 19 ярдқа жеткізді. Бұл жолы "Биллз" командасы өзінің керемет бастапқы алаңдағы позициясын пайдалана алмады және бортқа шығуға мәжбүр болды. Мунның жүгіру және ату әрекеті, Брюс Смиттен жасалған қатаң ұстау арқасында желілік қорғаушысы Карлтон Бейлидің ұстауын жоққа шығарды. Райт екі шайбаны соққыға түсіргенмен, Хьюстон Буффалоның 14 ярдтық сызығына жетті. Ал Дель Греко "Ойлерс" командасының басымдығын арттыру үшін алаңға гол соғуға тырысты, бірақ Монтгомери шабуылға ұшырады. Талли допты қайтарып алды және 70 ярдқа қайтарды, бірақ төрешілер оны алғашқы қалпына келтірген кезде түйісу арқылы алып тастады, бұл Буффалоға өздерінің 26 ярдтық сызығында допты берді. Екі ойыннан кейін "Биллз" үшінші және төртінші орынға жетті. Хьюстонның қорғанысы артқа шегініп, пас күтіп тұрғанда, Райх допты Дэвиске тапсырды, ол желі арқылы шабуыл жасап, 35 ярдқа жылды. Содан кейін Рейх қайтадан допты өткізіп, Ридке қысқа пас берді. Ол "Ойлерс" командасының 17 ярдтық сызығында үшінші рет және бірінші рет екі рет болды. Төртінші тоқсанда 3:08 қалғанда Райх Ридке 17 ярдтық тачдаунды жіберіп, Буффалоға ойынның алғашқы көшбасшысын 38:35 (қосымша ұпайдан кейін) берді; бүкіл маусымда алғаш рет Хьюстон қорғанысы (осы маусымда ең аз ұпай алған тоғызыншы) 29 ұпайдан астам ұпайға жол берді. Бірақ Мун Хьюстонды 63 ярдтық айдаумен гол соқты, Дель Греко 26 ярдтық гол соқты, бұл ойынды ұзарту кезеңіне жіберді. Дисктегі негізгі ойын - төртінші жердегі Слотхерге 18 ярдты және "Биллз" командасының 34 ярдтық сызығынан төрт метрді аяқтау болды.

Қосымша жұмыс

Хьюстон монетаны лақтырып, 20 ярдтық сызықтан допты алды. Мун драйвты 7 ярдқа екі рет пас беріп бастады, бірақ күнінің 50-ші пас әрекеті соңғысы болды. Үшінші қадамда үш ярд қажет болғанда, Мун Эрнест Гивинс үшін 5 ярдқа төмен қарай пас тастады. Гивинс допқа жете алмады, ол алаңның ішінде қорғаныс шебінің ойыншысы Нейт Одоместің қолына түсті. 2 ярдтық қайтарымнан кейін Джеффирс 15 ярдтық бет маскасы үшін айыпталды, бұл Буффалоға Хьюстонның 20 ярдтық сызығында бірінші мүмкіндік берді. Ойын комментаторлары қайталауды қарап, Гивинсті Даррил Талли ұстағанын күшпен мәлімдеді. Бірақ төрешілер Буффалоға қарсы ұстау айыбын қоймады, сондықтан доп олардың қолында қалды. Дэвис екі рет жүгіргеннен кейін Кристи 32 ярдтық гол соқты, Буффало 41:38 есебімен жеңіске жетті. Рейх ойынды 34 пасқа 21 сәтті пас, 289 ярд және 4 тачдаунмен аяқтады, 1 допты ұстап қалды. Рид 8 рет допты ұстап, 136 ярдқа және 3 тачдаунға қол жеткізді. Дэвис 68 ярдқа жүгіріп, 1 тачдаун соқты, сондай-ақ 25 ярдқа 2 пас ұстап, 33 ярдтық қайтарым жасады. Мун 50 пасқа 36 сәтті пас, 371 ярд және 4 тачдаун жасады, 2 допты ұстап қалды. Оның 36 сәтті пасы плей-офф рекордын орнатты, ол 2010 жылы Дрю Бристің 39 сәтті пасымен, ал 2020 жылы Бен Ройтлисбергердің 47 сәтті пасымен бұзылды. Гивинс 9 пасқа 117 ярд жинады. Джеффирс 8 пасқа 98 ярд жинап, 2 тачдаун соқты.

Салдары

Біз анық тұншығып қалдық. Бізді бапкерлер жеңіп өтті, біз ойынды нашар ойнадық. Біздегі мүмкіндіктерге қарағанда, 32 ұпайдан айырылудың қалай болғанын түсіне алмаймын. Олар жеңіске жеткілікті өзгерістер жасады. Біз оларға қарсы тұра алмадық. Крис Дишман, «Ойлерс» командасы, ойыннан кейін киім ауыстыратын бөлмеде.

Хьюстон ойындар клубы

Таскер ойыннан кейін "қарсыластардың киім ауыстыратын бөлмесі қаралы үй сияқты екенін" естіді. «Ойлерс» ойыншысы Крис Дишман сұхбат берушіге: «Бұл тарихымыздағы ең ірі сәтсіздік болды. Менің ойымша, осы жеңілісті сипаттау үшін ағылшын тіліне жаңа сөз қосу керек, себебі «құнсұрау» сөзі бұл жағдайды толыққанды жеткізе алмайды». Макдауэлл: «Біз ойынды ұтып алу мүмкіндігінен айырылдық, сондықтан шабуыл шебінен кешірім сұраймын. Олар жеңіске жетіп бізді жеңді», – деді. Қорғаныс шебінің ойыншысы Шон Джонс: «32 ұпайдан басымдықтан айырылу үшін көп көмек керек». Ойыннан кейін «Ойлерс» командасы қорғаныс үйлестірушісі Джим Эдди мен қорғаныс жаттықтырушысы Пэт Томасқа жалақысын төлеуді тоқтатты. Эддидің орнына Бадди Райан келді. Хьюстонда бұл ойын «Сәтсіздік» деп белгілі. 27 жыл өткен соң Хаузер бұл жеңілісті «Хьюстон спортының тарихындағы ең қаралы күн» деп атады. Радиостанция команда үшін қаралы рәсім өткізді. 1994 жылы «Хьюстон Хроникасы» газетінің бірінші бетінде «Сәтсіздік қаласы» деген тақырып жарияланды. Бұл тақырып «Хьюстон Рокетс» командасы 1994 жылғы НБА плей-оффының батыс конференциясы жартылай финалында «Финикс Санс» командасына қарсы өткен екі ойында «The Summit» аренасында төртінші кезеңде екі рет үлкен артықшылығынан айырылғаннан кейін қалаға берілді. «Рокетс» командасы «Финикс» қаласына 0:2 есебімен жеңіліспен келді. Сол кезде «Рокетс» командасы «Ойлерс» сияқты тағдырға ұшырайды деп қорқып жүрді. Бұл дәуірде Хьюстондағы кәсіби спорт командаларының ешқайсысы (NFL, NBA немесе МЛБ) чемпиондыққа ие болған жоқ. Алайда, «Рокетс» командасы серияны жеңіп, 1994 және 1995 жылдары НБА чемпионатын жеңіп алды. Сонымен қатар, «Ойлерс» командасының жеңілісі франшиза үшін қиын кезеңнің басталуын білдірді. Команда келесі маусымда 1:4 есебімен жеңіліспен бастады, оның ішінде «Биллс» командасымен өткен қайта матчта жеңіліске ұшырады. Бірақ маусымның соңғы он бір ойынында жеңіске жетіп, Хьюстондағы плей-оффтың соңғы қатысуын қамтамасыз етті. Дивизиондық раундта үйде «Канзас-Сити Чифс» командасына ұтылып, «Ойлерс» командасының иесі Бад Адамс командасының көптеген жұлдызды ойыншыларын саудаға салды немесе босатып жіберді. «Ойлерс» командасы үш маусым қатарынан жеңіліске ұшырады, содан кейін «Нэшвилл» қаласына (1997 жылы Мемфис қаласында тоқтап) көшуге шешім қабылдады, нәтижесінде «Теннесси Титанс» командасы құрылды. Хьюстон спорт радиосының жүргізушісі Рич Лорд 2013 жылы «Сәтсіздік» және «Ойлерс» командасының плей-оффтағы басқа жеңілістері команданың көшіп кетуіне себеп болғанын және Хьюстон «Техас» (қаланың қазіргі НФЛ командасы, 2002 жылы ойнауға кіріскен) жанкүйерлері әлі де өз командасының сәтсіздікке ұшырауын күтедіне сендірді. Дишман 1993 жылы бірден қайта ойнату технологиясы болғанда «бұл ең үлкен қайта оралу ешқашан болмас еді» деп мәлімдеді, бірақ «Ойлерс» командасының сәтсіздікке ұшырағанын қайталады: «Мен бұл мәлімдемеге берік тұрамын, себебі солай болды. Біз ойынды аяқтамадық».

Мұра

Кристидің осы ойыннан алған бутсы Огайо штатының Кантон қаласындағы Футболдан құрметтілер залында сақталған. Бұл ойын NFL Top Ten's Top Ten Comebacks тізімінде бірінші орынға ие болды. Командалар келесі кездесуде 1999–2000 жылғы Уайлд Кард раунды плей-офф ойынында «Адельфия Колизеумда» кездесті, ал бұрынғы «Ойлерс» командасы Нэшвиллге көшіп, «Теннесси Титанс» аталды. Кристи Роб Джонсонның драйвынан кейін, ойын соңына 16 секунд қалғанда 41 ярдтық гол соқты, нәтижесінде «Биллс» 16–15 есебімен жеңіске жетті. Кристидің соңғы тепкісінен кейін фулбек Лоренцо Нил допты қабылдап, оны тайт-энд Фрэнк Уайчекке берді. Уайчек шағын қабылдаушы Кевин Дайсонға көлденең пас берді, ол қалған 75 ярдты жүгіріп, «Музыкалық қала кереметі» деп аталған тачдаунды жасады, ойын соңына 3 секунд қалғанда эндзонаға жетті. Видеоқайталаудан кейін төреші Фил Лаккет Уайчектің пасын заңсыз алға емес, бүйірге бергенін растады, нәтижесінде «Титанс» 22–16 есебімен жеңіске жетті және Дель Греконың қосымша ұпайынан кейін Супер Боул XXXIV-ке жолдама алды. 2011 жылдың 25 қыркүйегінде «Биллс» 21–0 есебімен жеңіліп бара жатқанда, «Нью-Ингланд Пэтриотс» командасын 34–31 есебімен жеңді. Риан Линдэлл ойынды жеңіске жеткізетін гол соқты, сол кезде радио комментаторы Джон Мерфи олардың жеңісін «Комбэктан берігі ең үлкен қайта оралу!» деп атады. 27 жыл өткен соң, 2019 жылғы плей-оффта «Биллс» плей-оффтың Уайлд Кард раундында «Хьюстон Тексанс» командасына қарсы 16 ұпайлық басымдылығын жоғалтты, бұл кейбіреулер «Комбэк» ойыны үшін кек алу деп санайды. Алайда, «Тексанс» бір аптадан кейін «Чифс» командасына қарсы 24 ұпайлық басымдылығын жоғалтты. 2020 жылғы NFL маусымында Франк Райх 2021 жылдың 9 қаңтарында «Биллс» стадионында «Индианаполис Колтс» командасының бас бапкері ретінде Буффалоға оралды, бірақ оның командасы жапайы карта ойынында «Биллс» командасына жеңілді. Бұл «Биллс» командасының 1995 жылдан бергі алғашқы плей-офф жеңісі және Райх командадан кеткеннен бергі екінші жеңісі болды. Райх 2022 жылдың 7 қарашасында «Колтс» командасының бас бапкері лауазымынан босатылды және оның орнына бұрынғы Про Боул орталық ойыншысы Джефф Сэтердей тағайындалды. 2022 жылдың 17 желтоқсанында «Миннесота Викингс» командасы «Колтс» командасын қосымша уақытта 39–36 есебімен жеңіп, NFL тарихындағы ең үлкен қайта оралудың жаңа рекордын орнатты, ал «Биллс» командасының «Ойлерс» командасына қарсы қайта оралуы әлі де NFL плей-офф тарихындағы ең үлкен қайта оралу болып саналады.