Кіріспе

Alte Pinakothek) - Германияның Мюнхен қаласындағы Kunstareal аймағында орналасқан өнер мұражайы. Бұл әлемдегі ең көне галереялардың бірі және ол ескі шеберлердің маңызды суреттер жинағына ие. Alte (Ескі) Pinakothek атауы жинақтың XIV-XVIII ғасырлар аралығын қамтитын кезеңін көрсетеді. 1981 жылы қайта салынған Neue Pinakothek XIX ғасыр өнерін, ал 2002 жылы ашылған Pinakothek der Moderne заманауи өнерді көрсетеді. Барлық үш галерея Баварияның еркін мемлекетінің ұйымы – Бавария мемлекеттік кескіндеме коллекцияларының құрамына кіреді.

Ғимарат

Бавария королі Людвиг I 1826 жылы Лео фон Кленцеге Виттельсбах коллекциясының галереясы үшін жаңа ғимарат салуды тапсырды. Тіпті Пинакотеканың нео-ренессанс стиліндегі сыртқы көрінісі де 19 ғасырдың басында кең таралған сарай сияқты мұражай үлгісінен ерекше көзге түседі. Ол ғимараттың мұражай ретіндегі функциясымен және құрылымымен тығыз байланысты. Өз заманында өте қазіргі заманғы ғимарат 1836 жылы ашылғаннан кейін Германия мен Еуропадағы мұражай ғимараттары үшін үлгі болып табылды, сондықтан Эрмитаж мұражайының директоры Эрнст Бакнер қайта құру жобасын қадағалап, ғимараттың бастапқы архитектурасына сәйкес келуін қамтамасыз етті. Соғысқа дейінгі әсем интерьер, оның ішінде жоғарғы қабаттағы оңтүстік фасадына қараған үлкен лоджия қалпына келтірілмеді. 2008 жылы Алте Пинакотеканың жоғарғы қабатындағы бөлмелерге Лионнан әкелінген тоқылған және боялған жібекпен жаңа қабырға жабыны жасалды. Жасыл және қызыл түстердің жаңа схемасы Alte Pinakothek салынған кездегі бөлмелердің дизайнына негізделген және 20 ғасырға дейін басым болды. Әлде-кідіріс, король Людвиг I және оның сәулетшісі Лео фон Кленце үшін қызыл және жасыл түстерді кезекпен қолдану – бұл 16 ғасырдың соңындағы ескі шеберлердің Еуропаның көптеген ірі өнер галереяларында (Флоренция, Лондон, Мадрид, Санкт-Петербург, Париж, Вена) өткен көрмелерінен бастау алатын дәстүрді жалғастыру болды.

Тарих

Виттельсбах коллекциясын герцог Вильгельм IV (1508–1550) бастады, ол маңызды заманауи суретшілерге бірнеше тарихи картиналар жасауға тапсырыс берді, соның ішінде Альбрехт Альтдорфердің Иссстегі Александр шайқасы. 1597–1651 жылдары сайлаушы Максимилиан I Петер Пауль Рубенстен төрт аңшылық суретті тапсырды және көптеген басқа суреттерді, әсіресе Альбрехт Дюрердің туындыларын сатып алды. Ол тіпті 1627 жылы Нюрнберг қалалық әкелерінен қысым көрсету арқылы «Төрт елші» картинасын иеленді. Бірақ бірнеше жылдан кейін 21 картина тәркіленіп, Мюнхеннің отыз жылдық соғыста оккупациясы кезінде Швецияға көшірілді. Максимилианның немересі Максимилиан II Эммануил (1679–1726) Испан Нидерландының губернаторы болған кезде көптеген голланд және фламанд суреттерін сатып алды. Мысалы, 1698 жылы Антверпенде Гисберт ван Коленнен Петер Пауль Рубенстің 12 және Ван Дейктің 13 суретін сатып алды, сондай-ақ суретшінің жеке мүлкінен Рубенстің суреттерін алды, сондықтан олар сатуға арналмаған. Макс Эммануилдің мұрагерлері кезінде бюджеттік шектеулерге байланысты сатып алулар көбінесе тоқтатылды. Сондай-ақ Макс Эммануилдің туысы Йохан Вильгельм, Пфальц сайлаушысы (1690–1716) Нидерланд суреттерін жинады. Ол Петер Пауль Рубенстен «Соңғы үкім» картинасын тапсырды және Рафаэльдің «Кангиани киелі отбасын» әйеліне қалыңдық ретінде алды. Баварияның сайлаушысы Карл Теодор (1742–1799) Нидерланд суреттерін де жақсы көретін, басқа суреттермен қатар Рембрандттың «Киелі отбасы» картинасын сатып алды. 18 ғасырдың соңында көптеген суреттер Шлайсхайм сарайында қойылды және көпшілікке қолжетімді болды. 1777 жылы Бавария мен Пфальц сайлаушылықтарының бірігуінен кейін Мангейм, Дюссельдорф және Цвайбрюккен галереялары Мюнхенге көшірілді, бұл француз төңкерісінен кейінгі соғыстар кезінде коллекцияларды қорғау үшін жасалды. 1800 жылы Наполеон I (1769–1821) әскерлері, ол Александр Ұлының белгілі жанкүйері болған, Исстегі Александр шайқасы сияқты 72 картинаны Парижге алып кетті. 1804 жылға дейін Луврде сақталған, содан кейін Наполеон өзін Франция императоры деп жариялап, оны жеке пайдалануы үшін алды. 1814 жылы пруссиялықтар Алтыншы коалиция соғысының бөлігі ретінде Сен-Клауд сарайын басып алғанда, олар суретті Наполеонның ванна бөлмесінен ілінген күйде тапты. Көптеген суреттер қайтарылған жоқ. Діни дүниеден қол үзгеннен кейін шіркеулер мен бұрынғы монастырлардан көптеген суреттер мемлекеттік меншікке өтті. Бавария королі Людвиг I әсіресе ерте неміс және ерте голланд суреттерін, сондай-ақ итальяндық ренессанс шедеврлерін жинады. 1827 жылы ол Бойсере коллекциясын, онда 216 ескі неміс және ескі голланд шеберлерінің туындылары бар, сатып алды; 1828 жылы король 219 жоғарғы неміс және жоғарғы шваб суреттерін қамтитын принц Валерштейннің коллекциясын сатып алуға да қол жеткізді. 1838 жылы Иоганн Георг фон Диллис алғашқы каталогты шығарды. Людвиг I патшаның тұсында сатып алулар тоқтап қалды. Тек 1875 жылдан бастап директорлар Франц фон Ребер және Хьюго фон Цхуди Леонардо да Винчидің «Карлығаштың Мадоннасы» және Эль Греконың «Мәсіхтің киімін шешуі» сияқты маңызды жаңа сатып алуларды қамтамасыз етті. Виттельсбах билеушілерінің кейбір суретшілерге деген сүйіспеншілігі коллекцияны осы салаларда өте күшті етті, бірақ басқаларын ескермеді. 1960 жылдан бері Пинакотека осы кемшіліктердің бір бөлігін толтырды: мысалы, 18 ғасыл суреттерінің жетіспеушілігі Баварияның екі банкінен алынған туындыларды коллекцияға қосу арқылы шешілді. Бұл суреттердің арасында Николас Ланкреттің «Құс клеткасы» және Франсуа Бушедің «Мадам Помпадур» суреттері бар. 1988 жылдың сәуірінде сериялық вандал Ханс Йоахим Болман Альбрехт Дюрердің үш картинасына, атап айтқанда «Мәсіхке аза тұру», «Паумгартнер құрбандық алтары» және «Матер Долароза» картиналарына қышқыл шашып, 35 миллион еуроға жуық зиян келтірді. 1990 жылы Дирик Буттың «Ecce agnus dei» картинасы сатып алынды. 2014 жылдың 5 тамызында музей банкир Карл Хагеннің ұрпағының Якоб Охтервельттің «Лимон кесіндісі» картинасын нацистік қуғын-сүргін салдарынан заңсыз сатып алынған деген негіздемемен елге қайтару туралы өтінішін қабылдамады. Музейдің тергеуі оның сол кезде әділ бағаға заңды түрде сатып алынғанын және Хаген отбасының мүддесі тек картинаға кепілдік берумен байланысты болғанын анықтады.