Кіріспе

Жылқы тұқымы
жылқы тұқымы

Соррая – Португалиядағы Соррая өзенінің алабындағы Иберия түбегінің бөлігінде табиғатта өсетін сирек жылқы тұқымы. Соррая примитивтік ерекшеліктерімен, соның ішінде дөңгелек профилімен және примитивтік белгілері бар күрең түсімен танымал. Оның тегі туралы кейбір авторлар Сорраяның Оңтүстік Иберияның табиғи жабайы фаунасына жататын ежелгі жылқылардың ұрпағы деген теориясын ұсынады. Қазіргі таңда Соррая мен әртүрлі жабайы жылқы түрлері арасындағы, сондай-ақ Иберия түбегі мен Солтүстік Африкадағы басқа тұқымдармен байланысын анықтау үшін зерттеулер жүргізілуде. Бұл тұқымның өкілдері кішкентай, бірақ күшті және қиын жағдайларға жақсы бейімделген. Оларды жергілікті шаруалар ғасырлар бойы уақыт-уақыт қолға түсіріп пайдаланған, ал 20-ғасырдың басында португал зоологы осы құрылысқа жақын жылқылардың қалдық тобын тапқан. Бүгінде Сорраяны сақтау жұмыстары жүргізілуде, еуропалық ғалымдар бастама көтеріп, бірнеше елдің энтузиастары жобалар құрып, мал өсіруге кірісіп, осы тұқымды жойылу қаупінен құтқаруға көмектесуде.

Сипаттамалары

Соррая тұқымының бойы жоғары, бірақ кейбір жекелемелер кішкентай болады. Басы ірі, профилі дөңгелек және құлақтары ұзын. Мойыны нәзік және ұзын, жаны биік, крупы сәл көлбеу. Аяқтары мықты, ұзын еңгешшелері және пропорционалды қамыты бар. Бұл жылқылардың төзімділігі жоғары, күтімі оңай, аз жеммен жақсы өседі. Олардың мінезі тәуелсіз, бірақ оңай бағынышты деп саналады. Ересек жылқыларда түктің өсу бағыты мойын және кеудеде жұлдыздар мен тулардың бейнесін қалыптастыруы мүмкін. Сонымен қатар, түктің өсу бағытына байланысты, жаңа туған биелердің денесі зебраның жолақтарын еске түсіретін жолақтармен жабылған сияқты көрінеді. Тұқым стандартында бұл "түк сызығы" деп аталады.

Түсі

Сорраялар әдетте дүн түсті немесе дүннің бір түрі – грюлло болады. Дүн түсіне қара арқа жолағы, қара ұштардағы құлақтар, аяқтардағы көлденең жолақтар және қараңғы тұмсық сияқты алғашқы белгілер кіреді. Қараңғы тұмсық аймағы кейбір басқа дүн түсті жылқы тұқымдарынан өзгеше, оларда тұмсық аймағы мен ішкі жағы ақшыл болып келеді, бұл мүмкін пангаре генетикасының салдары болуы мүмкін. Соррая жылқыларының қабығы мен құйрығы екі түсті болады, қара шаштың сыртына ақшыл түсті шаштар жиектей орналасқан. Таза тұқымды Сорраяда сирек кездесетін ақ белгілер болуы мүмкін, бірақ олар тұқымдық тізімде қаланбайды. Д’Андраде Сорраяның Оңтүстік Иберия тұқымдарының ата-тегі болуы мүмкін деген болжам жасады. Морфологиялық тұрғыдан алғанда, ғалымдар Сорраяны Галлего мен Астурконға жақын деп санайды, бірақ митохондриялық ДНК арқылы жүргізілген генетикалық зерттеулер Сорраяның көптеген Иберия тұқымдарынан ерекшеленетін кластер құрайтынын көрсетті. Кейбір мәліметтер осы кластерді Коник және үй жануарлары монғол жылқыларымен байланыстырады. Генетикалық дәлелдер.

Көптеген авторлар Сорраяның морфологиялық ерекшеліктері, әсіресе оның терісінің әдеттегі түсіне сүйене отырып, Тарпанның ұрпағы болуы мүмкін деген пікір білдірді. Басқа авторлар Сорраяның "көзғарыс алғашқы қасиеттеріне" ие екенін айтады, бірақ нақты ата-тегін көрсетпейді. Мұндай қайшылықтар популяция генетикалық тартылыстан өткен кезде туындауы мүмкін, ал дәлелдер Сорраяның, басқа сирек тұқымдармен бірге, жақында тартылыстан өткенін көрсетеді. Д’Андраде тұқыммен алғаш танысқан кезде, жылқылар жергілікті шаруалар тарапынан құрметсіздікпен қарастырылған, бірақ олар жергілікті өзен аңғарларындағы өңделмеген жерлерде және тұзды батпақтарда тіршілік ететін, төзімді жергілікті жануарлар деп есептелді. Ғасырлар бойы жергілікті шаруалар жылқыларды ұстап, егін жинау, астық сабақтау және бұқаларды бағу сияқты ауылшаруашылық жұмыстарына пайдаланған. 1920 және 1930 жылдары механикаландыру кеңінен тараған кезде, жабайы және үйретілген жылқылардың саны дерлік жоғалып кетті, ал Д’Андраде ұлы Фернандомен бірге тұқымды сақтауға шақыру жасады. Бұл жылқылар өздерінің туған жеріне ұқсас ортада ұсталды, Германияда шағын популяциясы бар.

Американың сақтау шаралары

21 ғасырдың басында АҚШ-қа екі Соррая ат әкелінді. 2006 жылы тағы бір Соррая айғыр Канадаға әкелінді, онда Онтарио провинциясының Манитоулин аралында Соррая мустанг сақтау қорығы құрылды.

Атау беру

Доктор Рю д'Андраде осы тұқымға "Соррая" деген ат қойды. Бірақ, Соррая және Мариссеньо уақыт өте келе екі бөлек тұқымға эволюциялады. Бүгінде Мариссеньо деген атау Испаниядағы Донана табиғи паркінде өмір сүретін жартылай жабайы жылқылардың тобын білдіреді.