Осып Михайлович Лернер: Еврей ағартушысы, драматург және сыншы
Osip Mikhailovich Lerner
Осип Лернер (1847-1907): еврейский интеллектуал, писатель, критик. От "еврейского Просвещения" к пионеру идиш театра и фольклора, затем – к критике иудаизма.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Осип Михайлович Лернер (13 қаңтар 1847 – 23 қаңтар 1907), сондай-ақ Я. Я. (Юсеф Йегуда) Лернер – 19 ғасырдағы орыс еврей зиялысы, жазушы және сыншы. Бастапқыда Хаскала, яки «Еврей ағартушылығы» таратушысы болған ол, идиш театры мен фольклоры, сондай-ақ әдеби сын салаларындағы пионер атанды. Өмірінің соңғы жылдарында ол христиан дініне өтіп, яһудилерді сынаған кітап жазды (Адлер, 1999, 200-бет).
Osip Mikhailovich Lerner (13 January 1847 – 23 January 1907), also known as Y. Y. (Yosef Yehuda) Lerner, was a 19th century Russian Jewish intellectual, writer, and critic. Originally a maskil—a propagator of the Haskala, or "Jewish Enlightenment"—he became a pioneer in the fields of Yiddish theater and folklore, as well as literary criticism. In his later years, he converted to Christianity and wrote a book denouncing Jews (Adler, 1999, p. 200).
Өмірбаян
Лернер Киев генерал-губернаторлығының Бердичев (қазіргі Бердычев) қаласында, сол кезде Ресей империясының құрамында дүниеге келген. Ол 13 жасында жақын маңдағы Житомир қаласындағы гимназияға оқуға түсті. 1866 жылы Одессаға көшіп барып, бір жыл бойы жаңадан құрылған Одесса университетінің құқық факультетінде дәріс оқыды, содан кейін өзін әдеби қызметке толықтай арнады (Рейзен, 1927, 269 б.). 1881 жылы Александр II патшасының қазасынан кейін Лернер Одессадағы Мариинский театрын жалға алып, онда идиш тілінде театр қойылымдарын ұйымдастырды. Ол алғаш рет Н. М. Шейкевич пен Моше Лейб Лилиенблумның пьесаларын қойды, содан кейін классикалық еуропалық театрды идиш тілінде алғаш рет ұсынды, материалды аударды, бірақ оны түбегейлі өзгертпей, әндер қоспады. Ол Карл Гуцковтың «Уриэль Акоста» және Эжен Скриптің «Ла Джуив» шығармаларын идиш тілінде алғаш рет сахнаға қойды. Якоб Адлер естеліктерінде «Екеуі де еврей тақырыбындағы туындылар еді және екеуі де сол кездегі барлық маңызды еуропалық сахналардың репертуарында болды» деп жазды (Adler, 1999, 200 б.). Оның қызы Тина Лернер белгілі пианист болды.
Lerner was born in Berdichev (today Berdychiv), Kiev Governorate, then in the Russian Empire. After attending the Jewish school there, at age 13 he went to study at the gymnasium in nearby Zhytomyr. In 1866 he moved to Odessa, where for one year he attended lectures in the law faculty of the recently founded Odessa University, and thereafter began to devote himself entirely to literary pursuits (Reyzen, 1927, col. 269). In 1881, shortly after the assassination of Tsar Alexander II, Lerner leased the Mariinsky Theater in Odessa, Kherson Governorate (then part of Imperial Russia) to present Yiddish theater. He first presented plays by N. M. Sheikevitch and Moshe Leib Lilienblum, then was the first to present classic European theater in Yiddish, translating the material but not radically altering it or adding songs. He was the first to present Yiddish language productions of Karl Gutzkow's Uriel Acosta and Eugène Scribe's La Juive. Jacob Adler, in his memoir, remarks that "both were works on Jewish subjects and both were in the repertoire of every important European stage of the time" (Adler, 1999, p. 200). His daughter, Tina Lerner, because a noted pianist.