Кіріспе

Заңды тұлғаға тиесілі болатын, бірақ материалдық нысаны жоқ нәрсе.

Материалдық емес мүлік – жеке тұлға немесе заңды тұлғаға тиесілі болуға және иелігін басқа тұлғаға немесе заңды тұлғаға беруге болатын, бірақ материалдық нысаны жоқ, мысалы, бренд имиджі немесе білім/интеллектуалдық меншік.

Сипаттама

Материалдық емес мүлік әдетте заңмен құрылған құқықтарға, мысалы авторлық құқыққа, тауарлық белгілерге немесе патенттерге қатысты. Ол нақты мүлікті (жер, ғимараттар және олармен біте қайнасқан заттар) және жеке мүлікті (кемелер, автомобильдер, құрал-жабдықтар және т.б.) қамти алмайды. Кейбір заң жүйелерінде материалдық емес мүлік "әрекет етуге қабілетті заттар" деп аталады. Материалдық емес мүлік нақты мүліктен өзгеше болып табылады. Материалдық емес мүліктің екі түрі бар екенін ескеру қажет: заңдық материалдық емес мүлік (осы жерде талқыланады) және бәсекелестік материалдық емес мүлік (заңдық материалдық емес мүлік құруға негіз болатын, бірақ иеленуге, жоюға немесе беруге болмайтын көздер). Бәсекелестік материалдық емес мүлік интеллектуалдық меншік құқығының ерікті жою тестіне бағынбайды, сондықтан интеллектуалдық меншік құратын көздер (білімнің бастапқы түрі, ынтымақтастық, процеске қатысу және т.б.) сандық өлшемдеуден тыс қалады. Жалпы алғанда, материалдық емес мүлікке меншік иесіне белгілі бір мазмұнды қамтитын жеке мүлікті көбейтуге қатысты заңмен қорғалатын құқықтар жиынтығын береді. Мысалы, авторлық құқық иесі авторлық құқық нысаны болып табылатын туындының көбейтілуін бақылай алады. Дегенмен, материалдық емес мүлік – құқықтарды жүзеге асыруға мүмкіндік беретін нақты мүліктен бөлек құқықтар жиынтығын құрайды. Мысалы, авторлық құқық иесі мазмұны бар кітаптардың басылуын бақылай алады, бірақ кітаптың өзі жеке мүлік болып табылады және авторлық құқық иесінің құқықтарын ескермей сатып алуға және сатуға болады. Англия заңдарында және басқа да Достастық құқықтық жүйелерінде материалдық емес мүлік дәстүрлі түрде таза материалдық емес мүлікке (қарыздар, интеллектуалдық меншік құқықтары және инабат) және құжаттамалық материалдық емес мүлікке бөлінеді, олар құжат арқылы сипаттама алады (мысалы, коносамент, вексель немесе трасса). Электрондық құжаттардың кеңінен таралуы таза материалдық емес және құжаттамалық материалдық емес мүлік арасындағы шекараны нашарлатты.