Мүлік: құқықтық мәлімдеме және түрлері

Кіріспе

Жеке тұлғаның немесе адамдар тобының меншігі – абстрактілі және заңды меншік құқықтары жүйесі. Меншік – адамдарға құнды заттарды заңды түрде басқару құқығын беретін құқықтар жүйесі, сондай-ақ құнды заттардың өзін білдіреді. Мүліктің сипатына қарай, мүліктің иесі оны тұтынуға, өзгертуге, бөлісуге, қайта анықтауға, жалға беруге, ипотекаға беруге, кепілге қоюға, сатуға, айырбастауға, сыйға беруге немесе жоюға, сондай-ақ басқаларды осы әрекеттерден тыюға, тіпті одан бас тартуға құқылы. Ал мүліктің сипатына қарамастан, оның иесі берілген меншік құқықтарына сәйкес оны тиісінше пайдалануға құқылы. Экономика және саяси экономикада меншіктің үш негізгі түрі бар: жеке меншік, мемлекеттік меншік және ұжымдық меншік (кооперативтік меншік деп те аталады). Бірнеше тарапқа бірлесіп тиесілі мүлікті олар ортақ түрде немесе әртүрлі тәсілдермен, қарапайым немесе күрделі жолмен, тең немесе тең емес үлесте иеленуі немесе басқаруы мүмкін. Дегенмен, әр тараптың мүлікке қатысты еркі (шешімі) нақты және шартсыз болуы қажет, бұл меншік және пайдалану құқығын жалға алудан ажыратады. Тараптар бірауыздан шешім қабылдауды күтуі мүмкін, немесе ешқандай дау-дамайдың мүмкіншілігі болмаған жағдайда, әр тараптың өз еркі жеткілікті және толық болуын күтуі мүмкін. Бірінші Restatement (қайта жазу) меншікті – кез келген материалдық немесе материалдық емес нәрсе деп анықтайды, оған қатысты адамдар мен мемлекет арасында заңдық қатынас туындайды, иелену құқығын немесе заңды титулды қамтамасыз етеді. Жеке тұлға, мүлік және мемлекет арасындағы осы байланыс меншік режимі деп аталады. Социология мен антропологияда меншік көбінесе екі немесе одан көп адам мен объект арасындағы қарым-қатынас ретінде қарастырылады, онда кем дегенде біреуі объектіге қатысты құқықтар жиынтығына ие болады. "Ұжымдық меншік" пен "жеке меншік" арасындағы шешімнің дұрыс еместігі айтылады, себебі әртүрлі адамдар бір объектіге қатысты әртүрлі құқықтарға ие болуы мүмкін. Меншік түрлеріне жылжымайтын мүлік (жер және оған жасалған жақсартулардың жиынтығы), жылжымалы мүлік (жеке тұлғаға тиесілі жеке заттар), жеке меншік (заңды тұлғалардың, кәсіптік ұйымдардың немесе жеке тұлғалардың меншігіндегі мүлік), мемлекеттік мүлік (мемлекетке тиесілі немесе жалпыға қолжетімді мүлік) және зияткерлік меншік (көркем шығармаларға, өнертабыстарға және т.б. қатысты эксклюзивті құқықтар) жатады. Алайда, соңғысы әрқашан кеңінен танылмайды немесе қорғалмайды. Мүліктің материалдық және материалдық емес бөліктері болуы мүмкін. Мүлікке иелену құқығын растайтын құжат мүлікті басқа адамдармен байланыстырып, оның иесіне мүлікті өз қалауынша пайдалану құқығын береді. "Мүлік" термині көбінесе нақты жылжымайтын мүлікке қатысты қолданылады.

Entity owned by a person or a group of people
abstract and legal rights of property

Property is a system of rights that gives people legal control of valuable things, and also refers to the valuable things themselves. Depending on the nature of the property, an owner of property may have the right to consume, alter, share, redefine, rent, mortgage, pawn, sell, exchange, transfer, give away, or destroy it, or to exclude others from doing these things, as well as to perhaps abandon it; whereas regardless of the nature of the property, the owner thereof has the right to properly use it under the granted property rights. In economics and political economy, there are three broad forms of property: private property, public property, and collective property (also called cooperative property). Property that jointly belongs to more than one party may be possessed or controlled thereby in very similar or very distinct ways, whether simply or complexly, whether equally or unequally. However, there is an expectation that each party's will (rather discretion) with regard to the property be clearly defined and unconditional, to distinguish ownership and easement from rent. The parties might expect their wills to be unanimous, or alternatively every given one of them, when no opportunity for or possibility of a dispute with any other of them exists, may expect his, her, it's or their own will to be sufficient and absolute. The first Restatement defines property as anything, tangible or intangible, whereby a legal relationship between persons and the State enforces a possessory interest or legal title in that thing. This mediating relationship between individual, property, and State is called a property regime. In sociology and anthropology, property is often defined as a relationship between two or more individuals and an object, in which at least one of these individuals holds a bundle of rights over the object. The distinction between "collective property" and "private property" is regarded as confusion since different individuals often hold differing rights over a single object. Types of property include real property (the combination of land and any improvements to or on the ground), personal property (physical possessions belonging to a person), private property (property owned by legal persons, business entities or individual natural persons), public property (State owned or publicly owned and available possessions) and intellectual property (exclusive rights over artistic creations, inventions, etc.). However, the last is not always as widely recognized or enforced. An article of property may have physical and incorporeal parts. A title, or a right of ownership, establishes the relation between the property and other persons, assuring the owner the right to dispose of the property as the owner sees fit. The unqualified term "property" is often used to refer specifically to real property.

Шолу

Мүлікті көбінесе жергілікті биліктің кодексімен анықтайды және оны толық немесе, көбінесе, осындай орган қорғайды, ал меншік иесі қалған қорғауға жауапты болады. Меншік құқығын растауға қатысты дәлелдеу стандарттары да жергілікті биліктің кодексімен реттеледі, және аталған орган тиісінше, әдетте басқарушылық рөл атқарады. Кейбір философтар меншік құқығының әлеуметтік конвенциядан туындайтынын алға тартады, ал басқалары оны моральдық немесе табиғи құқықта негіздейді. Құқық, экономика, антропология немесе социология сияқты түрлі ғылыми салалар осы ұғымды жүйелі түрде қарастыруы мүмкін, бірақ анықтамалар әртүрлі болады, әсіресе келісімшарттармен байланысты болғанда. Оң құқық мұндай құқықтарды анықтайды, ал сот билігі меншік құқықтарын шешіп, орындауға құқылы. Адам Смит (1723-1790) пікірінше, "капитал қорын арттырудан" күтілетін пайда жеке меншік құқығына байланысты. Капитализмнің басты қағидасы – меншік құқығы иелерін мүлікті дамытуға, байлық жинауға және нарық механизмі арқылы ресурстарды тиімді бөлуге ынталандырады. Осыдан қазіргі заманғы меншік туралы түсінік қалыптасты, ол оң құқықпен қорғалған құқық ретінде қарастырылады, оның нәтижесінде байлықтың артуына және тұрмыстың жақсаруына үміт артылады. Алайда, Смит меншік заңдарының теңсіздікке тигізетін әсеріне де сынды көзқарас білдірді: "Қайда үлкен мүлік болса, онда үлкен теңсіздік болады. Азаматтық үкімет, егер ол меншікті қорғау үшін құрылса, шын мәнінде байларды кедейлерден немесе мүлкі барларды мүлкі жоқтардан қорғау үшін құрылған". Оливер Венделл Холмс 1881 жылғы "The Common Law" атты еңбегінде меншіктің екі негізгі жағы бар екенін айтады. Біріншісі – иелік, ол иеленушінің ниеттерін жоққа шығару мүмкін еместігіне негізделген ресурсты бақылау ретінде анықталады. Екіншісі – иелік емес кезде де, басқалар ресурсты бақылау құқығын мойындауына деген үміт. Ол осы екі ұғым арасындағы айырмашылықтарды кеңінен түсіндіріп, олардың қалай адамдарға, отбасыларға немесе шіркеу сияқты ұйымдарға қарағанда байланысты бола бастағанының тарихын келтіреді. Классикалық либерализм еңбек теориясына сүйенеді. Оның жақтастары әр адамның өз өміріне ие екенін айтады, сондықтан осы өмірдің өнімдерін мойындау керек және осы өнімдерді басқалармен еркін саудалауға болады. "Әр адамның өз тұлғасында құқығы бар. Бұл құқыққа ешкімнің таласы жоқ, тек өзіне ғана". (Джон Локк, "Азаматтық үкімет туралы екінші трактат", 1689) "Адамдардың қоғамға кіру себебі – олардың меншігін сақтау". (Джон Локк, "Азаматтық үкімет туралы екінші трактат", 1689) "Өмір, бостандық және меншік адамдар заң шығарғандықтан ғана пайда болмайды. Керісінше, өмір, бостандық және меншік бұрыннан болғандықтан адамдар алғашқыда заңдар шығарды". (Фредерик Бастиа, Заң, 1850) Консерватизм еркіндік пен меншіктің тығыз байланысты екенін қабылдайды, меншік еркіндікті қамтамасыз етеді немесе тудырады деген ойларға сүйенеді. Консерваторлар жеке меншік иелігінің кең таралуы мемлекеттің немесе ұлттың тұрақтылығы мен өнімділігін арттырады деп санайды. Консерваторлар мүліктің экономикалық теңестірілуі, әсіресе мәжбүрлі түрде, экономикалық прогресс емес екенін айтады. "Жеке меншікті жеке иеліктен ажыратыңыз, Левиафанның билігіне бағыныңыз. Жеке меншік негізінде ғана ұлы өркениеттер салынады. Консерватор мүліктің иесіне белгілі міндеттер жүктелетінін мойындайды және осы моральдық және заңдық міндеттерді қуана қабылдайды". (Рассел Кирк, Саналы саясат, 1993) Социализмнің негізгі қағидалары осы ұғымды сынауға негізделген, олардың арасында мүлікті қорғауға жұмсалатын шығын жеке меншік иелігінен алынатын пайдадан асып түседі және тіпті меншік құқығы иелерін мүлікті дамытуға немесе байлық жасауға ынталандырса да, олар мұны тек өздерінің пайдасы үшін жасайды, бұл басқа адамдарға немесе қоғамға жалпы пайда әкелмейді. Либертариандық социализм, әдетте, меншік құқығын белгілі бір мерзімге тастап кетуді қабылдайды. Яғни, адам затты үнемі пайдалануы керек, әйтпесе меншік құқығын жоғалтады. Бұл әдетте "иеліктегі мүлік" немесе "жеміс-жидектер" деп аталады. Осылайша, осы узуфрукт жүйесінде жұмыссыздықта меншік құқығына иелік ету заңсыз, ал жұмысшылар жұмыс істейтін машиналар мен басқа да жабдықтарға ие. Коммунизм өндіріс құралдарының тек ортақ меншігі ғана теңсіздік пен әділетсіздікті азайтады және пайданы арттырады деп санайды, сондықтан адамдар капиталдың жеке меншігін жоюы керек (мүлікке қарағанда). Коммунизмнің және социализмнің кейбір түрлері капиталдың жеке меншігінің өзіндік заңсыздығын жақтаушылардың бірі болып табылады. Бұл аргумент капиталдың жеке меншігі әрдайым бір классқа екіншісінен артық пайда әкеледі, осылайша жеке меншік капитал арқылы үстемдікке әкеледі деген идеяға негізделген. Коммунистер пролетариат мүшелерінің "қиындықпен, өзіне қанағаттандырып, өзіне лайықты" (Коммунист манифесінде айтылғандай) жеке мүлікке қарсы емес. Социализм мен коммунизм капиталдың (жер, фабрикалар, ресурстар және т.б.) жеке меншігі мен жеке мүліктің (үйлер, тұтыну заттары және т.б.) арасындағы айырмашылықты мұқият ажыратады.

Property is often defined by the code of the local sovereignty and protected wholly or more usually, partially by such entity, the owner being responsible for any remainder of protection. The standards of the proof concerning proofs of ownerships are also addressed by the code of the local sovereignty, and such entity plays a role accordingly, typically somewhat managerial. Some philosophers assert that property rights arise from social convention, while others find justifications for them in morality or in natural law. Various scholarly disciplines (such as law, economics, anthropology or sociology) may treat the concept more systematically, but definitions vary, most particularly when involving contracts. Positive law defines such rights, and the judiciary can adjudicate and enforce property rights. According to Adam Smith (1723 1790), the expectation of profit from "improving one's stock of capital" rests on private property rights. Capitalism has as a central assumption that property rights encourage their holders to develop the property, generate wealth, and efficiently allocate resources based on the operation of markets. From this has evolved the modern conception of property as a right enforced by positive law, in the expectation that this will produce more wealth and better standards of living. However, Smith also expressed a very critical view of the effects of property laws on inequality:
Wherever there is a great property, there is great inequality Civil government, so far as it is instituted for the security of property, is in reality instituted for the defense of the rich against the poor, or of those who have some property against those who have none at all. In his 1881 text "The Common Law", Oliver Wendell Holmes describes property as having two fundamental aspects. The first, possession, can be defined as control over a resource based on the practical inability to contradict the ends of the possessor. The second title is the expectation that others will recognize rights to control resources, even when not in possession. He elaborates on the differences between these two concepts and proposes a history of how they came to be attached to persons, as opposed to families or entities such as the church. Classical liberalism subscribes to the labor theory of property. Its proponents hold that individuals each own their own life; it follows that one must acknowledge the products of that life and that those products can be traded in free exchange with others. "Every man has a property in his person. This nobody has a right to, but himself." (John Locke, "Second Treatise on Civil Government", 1689)

"The reason why men enter into society is the preservation of their property." (John Locke, "Second Treatise on Civil Government", 1689)

"Life, liberty, and property do not exist because men have made laws. On the contrary, it was the fact that life, liberty, and property existed beforehand that caused men to make laws in the first place." (Frédéric Bastiat, The Law, 1850)
Conservatism subscribes to the concept that freedom and property are closely linked building on traditions of thought that property guarantees freedom or causes freedom. The more widespread the possession of the private property, conservatism propounds, the more stable and productive a state or nation is. Conservatives maintain that the economic leveling of property, especially of the forced kind, is not economic progress. "Separate property from private possession and Leviathan becomes master of all Upon the foundation of private property, great civilizations are built. The conservative acknowledges that the possession of property fixes certain duties upon the possessor; he accepts those moral and legal obligations cheerfully." (Russell Kirk, The Politics of Prudence, 1993)
Socialism's fundamental principles center on a critique of this concept, stating (among other things) that the cost of defending property exceeds the returns from private property ownership and that, even when property rights encourage their holders to develop their property or generate wealth, they do so only for their benefit, which may not coincide with advantage to other people or society at large. Libertarian Socialism generally accepts property rights with a short abandonment period. In other words, a person must make (more or less) continuous use of the item or else lose ownership rights. This is usually referred to as "possession property" or "usufruct." Thus, in this usufruct system, absentee ownership is illegitimate, and workers own the machines or other equipment they work with. Communism argues that only common ownership of the means of production will assure the minimization of unequal or unjust outcomes and the maximization of benefits and that; therefore humans should abolish private ownership of capital (as opposed to property). Both communism and some forms of socialism have also upheld the notion that private ownership of capital is inherently illegitimate. This argument centers on the idea that private ownership of capital always benefits one class over another, giving rise to domination through this privately owned capital. Communists do not oppose personal property that is "hard won, self acquired, self earned" (as "The Communist Manifesto" puts it) by members of the proletariat. Both socialism and communism distinguish carefully between private ownership of capital (land, factories, resources, etc.) and private property (homes, material objects, and so forth).

Мүліктік түрлер

Көптеген заң жүйелері мүліктің түрлерін ажыратады, әсіресе жерді (жылжымайтын мүлік, жердегі мүлік, жылжымайтын мүлік, нақты мүлік) және мүліктің басқа барлық түрлерін – тауарлар мен жылжымалы мүлік, қозғалмалы мүлік немесе жеке мүлік, соның ішінде заңды төлем құралының құнын (егер өзі заңды төлем құралы болмаса), өндіруші иесінен гөрі иесі болуы мүмкін. Олар көбінесе материалдық және материалдық емес мүлікті ажыратады. Бір категориялық схема мүліктің үш түрін көрсетеді: жер, жақсартулар (қозғалмайтын, адам жасаған заттар) және жеке мүлік (қозғалмалы, адам жасаған заттар). Ортақ құқық бойынша нақты мүлік (жылжымайтын мүлік) – жердегі және оған жасалған жақсартулардағы мүдделердің жиынтығы, ал жеке мүлік – қозғалмалы мүліктегі мүдделер. Нақты мүлік құқықтары – жерге қатысты құқықтар. Бұл құқықтарға меншік және пайдалану кіреді. Меншік иелері жеке тұлғалар мен ұйымдарға жалға беру, лицензиялар және сервитуттар арқылы құқықтар бере алады. Екінші мыңжылдықтың соңғы ғасырларында мүлік туралы күрделі теориялардың дамуымен жеке мүліктің түсінігі материалдық мүлікке (мысалы, көліктер мен киімдер) және материалдық емес мүлікке (мысалы, қаржы активтері мен байланысты құқықтар, соның ішінде акциялар мен облигациялар; зияткерлік мүлік, соның ішінде патенттер, авторлық құқықтар және тауарлық белгілер; цифрлық файлдар; байланыс арналары; және идентификаторлардың белгілі бір түрлері, соның ішінде интернет домендерінің атаулары, желілік мекенжайлардың кейбір түрлері, қолдану түрлері және тағы да тауарлық белгілер) бөлінді. Материалдық емес мүлікті қарастыру ерекшелігі – мүліктің заң бойынша немесе дәстүрлі түсінік бойынша, тіпті мұрагерлікке берілген жағдайда да мерзімі бітуі мүмкін, бұл материалдық мүліктен басты айырмашылық. Мерзімі біткеннен кейін, мүлік, егер зияткерлік санатқа жатса, қоғамдық доменнің бөлігіне айналады, оны кез келген адам пайдалана алады, бірақ ешкімге тиесілі болмайды, ал зияткерлік мүлікке қатысты шектеу болмағандықтан бірнеше тарап бір уақытта пайдалана алады. Ал байланыс арналары, электромагниттік спектр жолақтары және сигнал беру қуаты сияқты нәрселерді бір уақытта немесе бөлінетін жағдайда тек бір тарап пайдалана алады, егер оларға меншік болса немесе пайдаланылса. Қазірге дейін немесе әдетте, олар мүлік деп есептелмейді, тіпті егер пайдалану құқығын ұстап тұрған тарап осы құқықты басқа біреуге берсе де. Көптеген қоғамдарда адам денесінің қандай да бір түрінде мүлік екендігі қарастырылады. Адамның денесіне меншік және құқықтар туралы мәселе әдетте адам құқықтарын талқылауда туындайды, соның ішінде құлдық, әскери міндеттеме, кәмелетке толмаған балалардың құқықтары, неке, аборт, жезөкшелік, есірткі, эвтаназия және мүшелерді донорлыққа беру сияқты нақты мәселелерді қамтиды.

Most legal systems distinguish between different types of property, especially between land (immovable property, estate in land, real estate, real property) and all other forms of property—goods and chattels, movable property or personal property, including the value of legal tender if not the legal tender itself, as the manufacturer rather than the possessor might be the owner. They often distinguish tangible and intangible property. One categorization scheme specifies three species of property: land, improvements (immovable man made things), and personal property (movable man made things). In common law, real property (immovable property) is the combination of interests in land and improvements thereto, and personal property is interest in movable property. Real property rights are rights relating to the land. These rights include ownership and usage. Owners can grant rights to persons and entities in the form of leases, licenses, and easements. Throughout the last centuries of the second millennium, with the development of more complex theories of property, the concept of personal property had become divided into tangible property (such as cars and clothing) and intangible property (such as financial assets and related rights, including stocks and bonds; intellectual property, including patents, copyrights and trademarks; digital files; communication channels; and certain forms of identifier, including Internet domain names, some forms of network address, some forms of handle and again trademarks). Treatment of intangible property is such that an article of property is, by law or otherwise by traditional conceptualization, subject to expiration even when inheritable, which is a key distinction from tangible property. Upon expiration, the property, if of the intellectual category, becomes a part of public domain, to be used by but not owned by anybody, and possibly used by more than one party simultaneously due to the inapplicability of scarcity to intellectual property. Whereas things such as communications channels and pairs of electromagnetic spectrum bands and signal transmission power can only be used by a single party at a time, or a single party in a divisible context, if owned or used. Thus far or usually, those are not considered property, or at least not private property, even though the party bearing right of exclusive use may transfer that right to another. In many societies the human body is considered property of some kind or other. The question of the ownership and rights to one's body arise in general in the discussion of human rights, including the specific issues of slavery, conscription, rights of children under the age of majority, marriage, abortion, prostitution, drugs, euthanasia and organ donation.

Қарым-қатынас ұғымдары

Төменде көрсетілгендердің ішінде тек сату және еркін бөлісу ғана ешқандай шектеу тудырмайды. Жалпы мағынасы немесе сипаттамасы Актер Қосымша ұғым Қосымша актер Сату Мүліктің немесе меншік құқығының берілуі, бірақ ақшаға (кейбір валюта бірліктеріне) алмасу. Сатушы Сатып алушы Ортақ пайдалану Ортақ пайдалану Мүлікті пайдалануға рұқсат беру, ол эксклюзивті немесе бірлескен операция ретінде болсын. Иесі Қонақжай Қонақ Жалға алу Жалға мүлікті шектеулі және уақытша, бірақ қайта жаңартылуы мүмкін, эксклюзивті пайдалануға рұқсат беру, бірақ өтемақы алу. Жалға алушы Жалға беруші Лицензия Лицензиар Жекешелендіру Жекешелендіру Немесее мүдде немесе осы ұғымның вариациясы, оның бір бөлігі басқа тарапқа берілуі мүмкін, бұл өзі материалдық емес мүлік нысаны болып табылады. Бұл мүдде мен мүлік бір адамға тиесілі болған жағдайда оңай жойылуы мүмкін. rowspan=3 colspan=3 Үлес Мүліктің бір бөлігі, оның негізінде болашақта өндірілетін барлық мүліктің белгілі бір үлесіне (акция) меншік немесе меншік құқығы басқа тарапқа берілуі мүмкін, бұл өзі материалдық емес мүлік нысаны болып табылады. Акция мен мүлік бір адамға тиесілі болған соң, оны оңай жоюға болады. Жер пайдалану құқығы Мүліктің белгілі бір мақсатта пайдалану құқығын басқа тарапқа беру, бұл өзі материалдық емес мүлік нысаны болып табылады. Бұл жер пайдалану құқығы немесе пайдалану құқығы бір адамға тиесілі болғаннан кейін оңай жойылуы мүмкін. Кепіл Кепіл Мүліктің меншік құқығының орындалмаған міндеттемелерге байланысты болуы; мүлік кепіл ретінде қарастырылады және осы келісімдегі кепілдікке байланысты. Кепіл беруші Кепіл алушы Кепілдік Ипотека Мүлікті иелену немесе сақтау құқығы болғанда, оның иеленуі борышкерге міндеттемелерді орындаумен байланысты, ал оның толыққанды меншігі міндеттемелерді орындаумен байланысты. Міндеттемені орындау әдетте негізгі соманы бөліп төлеуді білдіреді. colspan=3 Қауіпсіздік (Қорғау) Зақымданудан, пайдаланудан немесе алудан қорғану деңгейі; мүлік және оны қорғаудың барлық механизмдері. (Қаржы саласында, бұл термин инвестициялық құралдардың меншік құқығын растайтын құжатты немесе кепілдік ретінде қарастырылады.) Онда жасырын заттар, маскировка, кедергілер, бронь, құлыптар, дабылдар, тұзақтар, бағыт-бағдаршамдар, автоматты жазғыштар, алдау құралдары, қару-жарақ немесе күзетшілер болуы мүмкін. Жермен байланысты, орлар, траншеялар немесе толық ғимараттар болуы мүмкін. Ғимараттармен немесе көліктің кейбір түрлерімен байланысты, мұнаралар болуы мүмкін. Ақпаратты шифрлау, стеганография немесе өзін-өзі жою мүмкіндігі болуы мүмкін. Байланыс сенімділігі үшін арнаны ауыстыру, кедергіге қарсы иммунитет немесе оған қарсы әрекет ету мүмкіндігі болуы мүмкін. Меншікті дизайнмен жасалған құрылғылардың құрамы функционалдылықтан гөрі күрделірек, түсініксіз болуы мүмкін, осылайша қорғау мақсатында шатастыруға немесе жасыруға мүмкіндік береді (бірақ рұқсатсыз көшіруді жасыру үшін де болуы мүмкін). Келісім-шарттық құқықтарда кепілдіктерді сақтау және кепілдіктердің қауіпке ұшырау тәуекелдері болуы мүмкін. Қорғаушы Қорғалатын адам Қорғаушы Қадағалаушы Қадағаланатын адам.

Of the following, only sale and at will sharing involve no encumbrance. General meaning or description Actor Complementary notion Complementary actor Sale Giving of property or ownership, but in exchange for money (units of some form of currency). Seller Buying Buyer Sharing Sharing Allowing use of property, whether exclusive or as a joint operation. Host Accommodation Guest Tenancy Tenant Rent Allowing limited and temporary but potentially renewable, exclusive use of property, but in exchange for compensation. Renter Lease Leasee Licensure Licensor Incorporeal division Incorporeal division Better known as nonpossessory interest or variation of the same notion, of which an instance may be given to another party, which is itself an incorporeal form of property. The particular interest may easily be destroyed once it and the property are owned by the same party. rowspan=3 colspan=3 Share Aspect of property whereby ownership or equity of a particular portion of all property (stock) ever to be produced from it may be given to another party, which is itself an incorporeal form of property. The share may easily be destroyed once it and the property are owned by the same party. Easement Aspect of property whereby the right of a particular use of it may be given to another party, which is itself an incorporeal form of property. The easement or use right may easily be destroyed once it and the property are owned by the same party. Lien Lien Condition whereby unencumbered ownership of property is contingent upon completion of obligation; the property being collateral and associated with security interest in such an arrangement. Lienor Lieneeship Lienee Mortgage Condition whereby while possession of property is achieved or retained, possession of it is contingent upon performance of obligation to somebody indebted to, and unencumbered ownership of it is contingent upon completion of obligation. The performance of obligation usually implies division of the principal into installments. Mortgagor Mortgage brokering Mortgage broker Pawn Condition whereby while encumbered ownership of property is achieved or retained, encumbered ownership of it is contingent upon the performance of the obligation to somebody indebted to, and possession and unencumbered ownership of it is contingent upon completion of obligation. Pledge Pawnbrokering Pawnbroker Collision(Conflict) Inability for property to be properly used or occupied due to scarcity or contradiction, the effective impossibility of sharing; possibly leading to eviction or the contrary, if the resolution is achieved rather than a stagnant condition; not necessarily involving or implying conscious dispute. colspan=3 Security(Ward) Degree of resistance to or protection from harm, use, or taking; the property and any mechanisms of protection of it being ward. (Alternately, in finance, the word as a countable noun refers to proof of ownership of investment instruments or as an uncountable noun to collateral.) There may be an involvement of obscurities, camouflage, barriers, armor, locks, alarms, booby traps, homing beacons, automated recorders, decoys, weaponry, or sentinels. With land, moats, trenches, or entire buildings may be involved. With buildings or certain forms of transport, turrets may be involved. With information, encryption, steganography, or self destruct capability may be involved. With communications reliability, channel hopping may be involved, like immunity or attempt thereat from jamming. With devices of proprietary design, the respective compositions may be more mangled, more convoluted, and more complex than functionality warrants, hence confusing or obscure for protective purposes (though possibly to conceal unapproved copying instead). With contractual rights, retentions of collateral and risks of jeopardy of collateral may be involved. Securer Protecteeship Protectee Warden Ward

Құқық бұзушылық

Жалпы мағынасы немесе сипаттамасы, меншік иесінің тілегіне бағынбастан жасалатын әрекеттер. Заңбұзушы – жылжымайтын мүлікке немесе оны пайдалануға рұқсатсыз кіру. Вандал – мүліктің өзгеруі, зақымдануы немесе сыртқы түріне нұқсан келтіру. Вандалдық – заңбұзушылық (материалдық заңбұзушылыққа ұқсас). Зияткерлік меншіктің бір данасын өзгерту немесе көшіру және тиісінше өзгеш немесе көшірмесін жариялау; мысалы, дизайн жоспары бұрын жасалған және өндірістің негізі болып табылатын құрылғыдағы немесе ортадағы ақпарат. Заңбұзушы – бұзушы. Ұрлық – мүлікті иесінен құқықтан тыс алып қою немесе мүлік құқығын функционалды түрде өзгерту. Ұры – қасақана немесе қасақана емес зияткерлік меншікті көшіру және тарату, сондай-ақ бұрынғы процесте оның көшірмелері жарияланған зияткерлік меншікті иелену. Пираттық – иесіне пайда табудан айырылуға немесе пайда немесе жеке мүддеге байланысты заңбұзушылыққа әкелу. Плагиат – авторлық құқығы бар немесе жоқ, қоғамдық домендегі немесе жоқ шығарманы, авторын көрсетпестен, түпнұсқа екендігін жосықсыз жариялау. Плагиатшы.

Түрлі іс-қимыл

Жалпы мағынасы немесе сипаттамасы Клоундықты жүзеге асырушы Иесі болса да, пайдаланылмаған, күтімсіз қалған немесе тастап кетілген мүліктің заңсыз иеленуі. (Егер мүлік иесіне тиесілі болса және тастап кетілмесе, иесінің рұқсатынсыз кез келген пайдалану заңбұзу болып есептеледі.) Squatter Кері инженерия Құрылғының қалай жұмыс істейтінін, оның зияткерлік меншік болып табылатынын (мысалы, патенттелген) немесе оның жалпыға қолжетімді екенін анықтау, сондай-ақ тиісті жобалау жоспарына қол жеткізбей немесе оны білмей өзгерту немесе көшіру әдістерін табу. Кері инженерия Ghostwriting Басқа біреудің атынан жарияланатын мәтіндік жұмысты жасау, онда авторлық құқығы басқа тұлғаға беріледі. Жазушы-көлеңке.

Принцип

Бастапқы меншікті немесе үй шаруашылығы қағидасын екі негізгі негіздеу – күш-жігер мен тапшылық. Джон Локк күш-жігерді, бір нәрсеге еңбекті араластыруды, немесе жаңа жерді тазалап өңдеуді атап өтті. Бенджамин Такер меншіктің мақсатын қарастыруды жөн көрді, яғни меншіктің қандай қажеті бар? Оның жауабы: тапшылық мәселесін шешу. Адамдардың қалауынша, заттар жетіспесе ғана олар меншікке айналады. Мысалы, аңшы-жинаушылар жерді меншік деп санамаған, себебі жердің жетіспеушілігі болған жоқ. Кейіннен аграрлық қоғамдар егістік жерді меншікке айналдырды, өйткені ол тапшылы болды. Бір нәрсе экономикалық тұрғыдан тапшылы болуы үшін, ол міндетті түрде «екілік қасиетке» ие болуы керек – яғни, бір адамның оны пайдалануы басқаларды пайдаланудан шеттетуі керек. Бұл екі негіздеме меншік не болуы мүмкін деген әртүрлі қорытындыларға әкеледі. Зияткерлік меншік – идеялар, жоспарлар, реттемелер мен құрастырулар (музыкалық шығармалар, романдар, компьютерлік бағдарламалар) сияқты материалдық емес нәрселер, күш-жігерді жақтаушылар үшін әдетте жарамды меншік саналады, бірақ тапшылықты жақтаушылар үшін жарамсыз, себебі бұл нәрселерде екілік қасиет жоқ (алайда, тапшылықты жақтаушылар авторлық құқық сияқты басқа «зияткерлік меншік» заңдарын да қолдауға болады, егер олар үкіметтік төрелік орнына келісімшарттың нысаны болса). Сондықтан тіпті меншікті жақтаушылардың өзі де зияткерлік меншік туралы келіспеуі мүмкін. Қандай стандартқа қарамай-ақ, адамның денесі оның меншігі болып табылады. Кейбір анархистік көзқарас бойынша, меншік құқығының жарамдылығы «меншік құқығының» мемлекет тарапынан күштеп орындалуын қажет етуіне байланысты. «Мүліктің» әртүрлі түрлері күш қолданудың әртүрлі деңгейін қажет етеді: зияткерлік меншікті күштеп орындау үшін мемлекеттік араласу қажет, қашықтағы физикалық меншіктің иелігіне көп араласу қажет, ал тасымалданатын заттардың иелігіне өте аз араласу қажет. Ал өз денесіне қатысты талап ету үшін мемлекеттік араласудың қажеті жоқ. Сондықтан кейбір анархистер мүлдем меншік құқығына сенбейді. Көптеген заттардың иесі болған емес, оларды ортақ деп атайды. Алайда «ортақ» термині көбінесе басқа мағынада қолданылады: «жалпы ұжымдық меншік» – яғни, ортақ меншік. Сонымен қатар, осы терминді кейде мемлекеттік органдар халыққа қолжетімді мемлекеттік меншікті білдіру үшін қолданады (халық меншігі). Барлық қоғамдардағы заңдар нақты иелері жоқ заттардың санын азайтуға бағытталған. Меншік құқығын жақтаушылар бұл ортақ байлықтардың трагедиясына байланысты тапшылы ресурстарды жақсырақ қорғауға мүмкіндік береді деп айтады. Сонымен қатар, сыншылар бұл ресурстарды жеке пайда үшін «пайдалануға» әкеледі және бұл әлеуетті желілік эффекттерді пайдаланудың кедергісі деп айтады. Бұл аргументтер әртүрлі «мүлік» түрлері үшін әртүрлі жарамдылыққа ие. Мысалы, тапшылы емес нәрселер ортақ байлықтардың трагедиясына ұшырамайды. Кейбір сыншылар иесіздікке қарағанда жалпы ұжымдық меншікті жақтайды. Иесі жоқ заттар: идеялар (зияткерлік меншіктен басқа), теңіз суы (оған қарамастан, ластануға қарсы заңдармен қорғалады), теңіз түбінің бөліктері (шектеулер үшін Біріккен Ұлттар Ұйымының теңіз құқығы туралы конвенциясын қараңыз), Жер атмосферасындағы газдар, жабайы жануарлар (әлі де көп елдерде жануарлар құрлыққа байланысты). АҚШ пен Канадада жануарлар дүниесі әдетте заңмен мемлекеттің меншігі деп анықталады. Бұл жануарлар дүниесінің мемлекеттік меншігі Солтүстік Американың жануарлар дүниесін қорғау моделі деп аталады және ол «Халық сенім доктринасына» негізделген), аспан денелері мен ғарыш кеңістігі, Антарктидадағы жер. Бұл жерде кәмелетке толмаған балалардың мәселесі де дау тудыратын мәселе болып табылады. Ежелгі қоғамдарда балалар ата-анасының меншігі деп есептелген. Алайда, қазіргі қоғамда балалар өз денелеріне теориялық түрде ие, бірақ өз құқықтарын жүзеге асыруға қабілетті деп есептелмейді. Ата-аналары мен қамқоршылары оларға қатысты негізгі құқықтарды иеленеді. Денеге меншік құқығына қатысты сұрақтар аборт, есірткі және эвтаназия мәселелерінде де туындайды. Көптеген ежелгі құқықтық жүйелерде (мысалы, ертедегі римдік заңда) діни орындар (ғибадатханалар) олар бағышталған құдайдың немесе құдайлардың меншігі деп саналды. Алайда діни плюрализм қасиетті жерлерді оларды басқаратын рухани дененің иелігіне беруді ыңғайлы етеді. Зияткерлік меншік және ауа (әуе кеңістігі, ұшуға тыйым салу, ластану заңдары, соның ішінде саудаланатын шығарындылар құқықтары) кейбір жағдайларда меншік болып табылуы мүмкін. Жерге меншік құқығы жерге қатысты құқықтардан бөлек сақталуы мүмкін, оның ішінде аң аулау құқықтары, кен құқықтары, құрылыс құқықтары, әуе құқықтары және қарапайым жер меншігінен бөліп алуға тұрарлық басқа да құқықтар.

The two major justifications are given for the original property, or the homestead principle, are effort and scarcity. John Locke emphasized effort, "mixing your labor" with an object, or clearing and cultivating virgin land. Benjamin Tucker preferred to look at the telos of property, i. e., what is the purpose of property? His answer: to solve the scarcity problem. Only when items are relatively scarce concerning people's desires, do they become property. For example, hunter gatherers did not consider land to be property, since there was no shortage of land. Agrarian societies later made arable land property, as it was scarce. For something to be economically scarce, it must necessarily have the "exclusivity property"—that use by one person excludes others from using it. These two justifications lead to different conclusions on what can be property. Intellectual property—incorporeal things like ideas, plans, orderings and arrangements (musical compositions, novels, computer programs)—are generally considered valid property to those who support an effort justification, but invalid to those who support a scarcity justification, since the things don't have the exclusivity property (however, those who support a scarcity justification may still support other "intellectual property" laws such as Copyright, as long as these are a subject of contract instead of government arbitration). Thus even ardent propertarians may disagree about IP. By either standard, one's body is one's property. From some anarchist points of view, the validity of property depends on whether the "property right" requires enforcement by the State. Different forms of "property" require different amounts of enforcement: intellectual property requires a great deal of state intervention to enforce, ownership of distant physical property requires quite a lot, ownership of carried objects requires very little. In contrast, requesting one's own body requires absolutely no state intervention. So some anarchists don't believe in property at all. Many things have existed that did not have an owner, sometimes called the commons. The term "commons," however, is also often used to mean something entirely different: "general collective ownership"—i. e. common ownership. Also, the same term is sometimes used by statists to mean government owned property that the general public is allowed to access (public property). Law in all societies has tended to reduce the number of things not having clear owners. Supporters of property rights argue that this enables better protection of scarce resources due to the tragedy of the commons. At the same time, critics say that it leads to the 'exploitation' of those resources for personal gain and that it hinders taking advantage of potential network effects. These arguments have differing validity for different types of "property"—things that are not scarce are, for instance, not subject to the tragedy of the commons. Some apparent critics advocate general collective ownership rather than ownerlessness. Things that do not have owners include: ideas (except for intellectual property), seawater (which is, however, protected by anti pollution laws), parts of the seafloor (see the United Nations Convention on the Law of the Sea for restrictions), gases in Earth's atmosphere, animals in the wild (although in most nations, animals are tied to the land. In the United States and Canada, wildlife is generally defined in statute as property of the State. This public ownership of wildlife is referred to as the North American Model of Wildlife Conservation and is based on The Public Trust Doctrine. ), celestial bodies and outer space, and land in Antarctica. The nature of children under the age of majority is another contested issue here. In ancient societies, children were generally considered the property of their parents. However, children in most modern communities theoretically own their bodies but are not regarded as competent to exercise their rights. Their parents or guardians are given most of the fundamental rights of control over them. Questions regarding the nature of ownership of the body also come up in the issue of abortion, drugs, and euthanasia. In many ancient legal systems (e. g., early Roman law), religious sites (e. g. temples) were considered property of the God or gods they were devoted to. However, religious pluralism makes it more convenient to have sacred sites owned by the spiritual body that runs them. Intellectual property and air (airspace, no fly zone, pollution laws, which can include tradable emissions rights) can be property in some senses of the word. Ownership of land can be held separately from the ownership of rights over that land, including sporting rights, mineral rights, development rights, air rights, and such other rights as may be worth segregating from simple land ownership.

Меншік

Меншік туралы заңдар қызығушылық тудыратын мүліктің түріне байланысты (мысалы, қару, жылжымайтын мүлік, жеке мүлік, жануарлар) елдер арасында кеңінен әртүрлі болуы мүмкін. Адамдар мүлікке тікелей ие болуы мүмкін. Көптеген қоғамдарда корпорациялар, трастар және мемлекеттер (немесе үкіметтер) сияқты заңды тұлғалар мүлікке иелік етеді. Көптеген елдерде әйелдердің мүлікке қол жеткізуі шектеулі, себебі мұрагерлік және отбасылық заңдар бойынша тек еркектер ғана мүліктің нақты немесе заңдық иесі болып саналады. Инка империясында қайтыс болған императорлар, құдайлар деп есептелген, тіпті өлімнен кейін де мүлікті басқара берді.

Мемлекеттік араласу

XVII ғасырдағы Англияда үй иесінің шақыруымен немесе келісімінсіз ешкім үйге кіре алмайды деген заңдық қағида, сэр Эдвард Коуктың «Англия заңдары институтында» жалпы құқық ретінде орнатылды. «Адамның үйі – оның қамалы, және әр адамның үйі – ең қауіпсіз панасы». Осыдан «ағылшынның үйі – оның қамалы» деген мәшһүр нақыл сөздің бастауы шықты. Бұл үкім XVI ғасырдағы бірнеше ағылшын жазушыларының қолдаған ойларын заңға енгізді. Сонымен қатар, егер араласу мүлікті толығымен құнсыз етпесе, ол мүлікті тартып алу емес, пайдалануды реттеу болып есептеледі. Алайда, кейбір мемлекеттік мүлік пайдалану ережелері соншалықты қатаң деп танылды ki, олар «реттеу арқылы тартып алу» деп саналды. Бұдан өзге, кейбір жағдайларда мінез-құлық тек зиян келтіру деп есептеліп, немесе басқа да құқық бұзушылықтар, егер олар жеткілікті түрде тұрақты және ауыр болса, мүлікті тартып алу болып танылды.

Философиядағы меншік

Орта ғасырлар мен Ренессанс дәуіріндегі Еуропада "мүлік" термині көбінесе жерді білдірген. Көп ойлар мен зерделеулерден кейін жер, мүліктің ерекше бір түрі ретінде қарастырылатын болды. Бұл өзгеріске ерте жаңа Еуропаның кем дегенде үш маңызды ерекшелігі себеп болды: сауданың қарқынының артуы, үстеме ақыны (бұрын "пайдақорлық" деп аталған) тыйым салу әрекеттерінің күшін жоюы және орталықтандырылған ұлттық монархиялардың қалыптасуы.

Ежелгі философия

Урукагина, шумерлік Лагаш қала-мемлекетінің патшасы, мүлікті мәжбүрлеп сатуға тыйым салатын алғашқы заңдарды қабылдады. Киелі кітапта Леуіліктер 19:11 және сол жерде 19:13-те ізраилдіктердің ұрлық жасауы тиым салынғаны айтылған. Аристотель "Саясат" еңбегінде "жеке меншікке" жақтас болды. Ол жеке мүдде жалпыға ортақ игіліктерге немқұрайлылыққа әкеледі деп мәлімдеді. "[К]өпшілікке тиесілі нәрсеге ең аз күтім жасалады. Әркім басты назарды тек өзіне аударады, жалпы мүддеге онша мән бермейді, тек өзіне қатысы бар жағдайда ғана ойланады." Одан әрі, ол мүлік ортақ болғанда, еңбектің әртүрлілігінен туындайтын табиғи проблемалар болатынын айтады: "Егер олар ләззат пен еңбекті тең бөліспесе, көп еңбек етіп, аз пайда көретіндер, аз еңбек етіп, көп пайда көретіндерге шағымдануы әбден мүмкін. Бірақ шындығында, адамдардың бірге өмір сүруі және барлық адамдық қарым-қатынастарды ортақ пайдалануы, әсіресе олардың ортақ мүлігі болғанда, үнемі қиындықтар тудырады." (Саясат, 1261б34) Цицерон жеке меншік табиғи құқық бойынша емес, тек адам құқығы бойынша бар деп санайды. Сенека мүлік тек адамдар ашкөздікке берілгенде ғана қажет болады деп есептеді. Кейіннен Амвросий осы көзқарасты қабылдады, ал Августин тіпті еретиктерді император олардың еңбекпен тапқан мүліктерін тәркілемеуіне шағымданғаны үшін мойынсұнбады.

Томас Хоббс (17-ғасыр)

Томас Хоббстың маңызды жазбалары 1640 және 1651 жылдар аралығында, король Карл I-ге адал күштер мен Парламентке адал күштер арасындағы соғыс кезінде және одан кейін жарық көрді. Хоббс өзінің сөзімен, "әркімге өз тиесілігін беру" деген оймен ойға келді, бұл тіркес ол Цицеронның еңбектерінен алған. Бірақ ол ойланды: "Адам қалай бір нәрсені өзінікі деп айта алады?"

Джеймс Харрингтон (17-ғасыр)

Гоббстің замандасы Джеймс Харрингтон осы алапатты жағдайға басқаша ден қойды: ол меншікті табиғи, бірақ қажетті емес деп есептеді. "Океана" еңбегінің авторы, ол саяси биліктің меншік таралуының нәтижесі екенін, ал оның себебі емес екенін алғашқы болып тұжырымдаған саяси теоретик болуы мүмкін. Ол ең жаман жағдай – қара халықтың бір ұлттың жартылай меншігіне ие болуы, ал таж бен ақсүйектерлер қалған жартысын ұстауы – тұрақсыздық пен зорлық-зомбылыққа толы жағдай екенін айтты. Ол қара халықтың көп бөлігі меншікке ие болғанда, әлдеқайда жақсы жағдайдың (тұрақты республиканың) орналасатынын ұсынды. Кейінірек, Харрингтонның ізбасарларының қатарында американдық революционер және мемлекет құрушы Джон Адамс та болды.

Роберт Филмер (17 ғасыр)

Гоббс/Харрингтон ұрпағының тағы бір өкілі, сэр Роберт Филмер, Гоббс сияқты-ақ қорытындыға келді, бірақ бұл оның Киелі кітапты түсіндіру арқылы болды. Филмердің пікірінше, патшалық институты әкелікке ұқсас, ал поддандылар – балалар, олар мойынсұнса да, мойынсұнбаса да, ал меншік құқығы әкесі балаларына бөліп бере алатын үй мүлкіне ұқсас – оны өз қалауынша қайтарып алып, тарата алады.

Джон Локк (17 ғасыр)

Келесі буында Джон Локк Филмерге қарсы жауап беруге тырысты, монархтың рөлі бар, бірақ үстемдік емес, теңдестірілген конституцияның негізін қалады. Филмердің көзқарасы Стюарт әулетінің Киелі кітаптағы патриархтардан бірегей түрде тарағанын талап етеді, тіпті 17 ғасырдың соңында да мұндай көзқарасты сақтау қиын болғандықтан, Локк өзінің «Үкімет туралы бірінші трактатында» Филмердің көзқарасына шабуыл жасап, «Азаматтық үкімет туралы екінші трактатында» өз пікірлерін білдіруге мүмкіндік алды. Онда Локк әлеуметтік келісімшарт жасауға дайын, бақытсыз тұрғындардың әрқайсысы бар әлеуметтік әлемді көзге елестетті, себебі әйтпесе «осы жағдайдағы мүліктің пайдалануы өте қауіпсіз емес, өте тұрақсыз», сондықтан «адамдардың одақ құрып, үкіметке бағынуының басты мақсаты – олардың мүлкін сақтау». Ол монархия құруға рұқсат берді, бірақ оның міндеті – сайланған заң шығарушы органның қалауын орындау еді. «Осы мақсатта» (бұрын айтылған мақсатқа жету үшін) ол былай деп жазды: «Адамдар өздерінің барлық табиғи билігін қоғамға береді, ал қоғам заң шығару билігін олар лайық деп санайтын қолдарға жүктейді, олар жарияланған заңдармен басқарылады деген сеніммен, әйтпесе олардың бейбітшілігі, тыныштығы және мүлкі табиғи жағдайдағыдай белгісіздікке ұшырайды». Тіпті дұрыс заңнамалық форманы сақтағанда да, Локк мұндай келісімшартпен құрылған үкіметтің дұрыс істеуге құқығы бар шектеулер бар деп санайды. «Олар [келісімшарт жасаушылар] өздеріне мұндай құқық болғанда, кез келген адамға немесе одан да көп адамдарға өздерінің жеке басы мен мүлкіне қатысты абсолютті, шексіз билік беруге және биліктің қолына олардың шексіз еркін жүзеге асыру үшін күш беруге ниеттенбегенін болжауға болмайды; мұндай жағдайда олар табиғи жағдайдан да нашар жағдайға түсер еді, онда олар өздерінің құқықтарын басқалардың зиянына қарсы қорғауға және күштің тең шарттарында оны сақтауға құқылы болды, бір адам немесе көп адамдар бірігіп шабуыл жасағанда да. Ал егер олар өздерін заң шығарушының абсолютті, шексіз билігі мен еркіне тапсырса, олар өздерін қарусыздандырып, оған қалағанында олжалауға мүмкіндік береді». «Адамдардың» да, «мүліктерінің» де кез келген биліктің, оның ішінде заң шығару билігі мен еріктің еріксіз билігінен қорғалуы керек. Локк тұрғысынан қарағанда, мүлікке қарсы жасалған зиян адамдарға қарсы жасалғандай, қарсылық көрсетуге және төңкеріске ақталған себеп болуы мүмкін. Ешбір жағдайда да қарапайым азаматтар өздерін олжаға айналдыруға рұқсат етуге міндетті емес. Мүліктің иеленуін түсіндіру үшін Локк мүліктің еңбек теориясын ұсынды.

In the following generation, John Locke sought to answer Filmer, creating a rationale for a balanced constitution in which the monarch had a part to play, but not an overwhelming part. Since Filmer's views essentially require that the Stuart family be uniquely descended from the patriarchs of the Bible, and even in the late 17th century, that was a difficult view to uphold, Locke attacked Filmer's views in his First Treatise on Government, freeing him to set out his own views in the Second Treatise on Civil Government. Therein, Locke imagined a pre social world each of the unhappy residents which are willing to create a social contract because otherwise, "the enjoyment of the property he has in this state is very unsafe, very insecure," and therefore, the "great and chief end, therefore, of men's uniting into commonwealths, and putting themselves under government, is the preservation of their property." They would, he allowed, create a monarchy, but its task would be to execute the will of an elected legislature. "To this end" (to achieve the previously specified goal), he wrote, "it is that men give up all their natural power to the society they enter into, and the community put the Legislative power into such hands as they think fit, with this trust, that they shall be governed by declared laws, or else their peace, quiet, and property will still be at the same uncertainty as it was in the state of nature." Even when it keeps to proper legislative form, Locke held that there are limits to what a government established by such a contract might rightly do. "It cannot be supposed that [the hypothetical contractors] they should intend, had they a power so to do, to give anyone or more an absolute arbitrary power over their persons and estates, and put a force into the magistrate's hand to execute his unlimited will arbitrarily upon them; this were to put themselves into a worse condition than the State of nature, wherein they had a liberty to defend their right against the injuries of others, and were upon equal terms of force to maintain it, whether invaded by a single man or many in combination. Whereas by supposing they have given themselves up to the absolute arbitrary power and will of a legislator, they have disarmed themselves, and armed him to make a prey of them when he pleases "

Both "persons" and "estates" are to be protected from the arbitrary power of any magistrate, including legislative power and will." In Lockean terms, depredations against an estate are just as plausible a justification for resistance and revolution as are those against persons. In neither case are subjects required to allow themselves to become prey. To explain the ownership of property, Locke advanced a labor theory of property.

Дэвид Юм (18 ғасыр)

Осы бөлімде талқыланған деректерге қарағанда, Дэвид Юм салыстырмалы түрде тыныш өмір сүрді, ол салыстырмалы түрде тұрақты әлеуметтік және саяси құрылымға бейімделді. Ол 1763 жылға дейін жалғыз жазушы ретінде өмір сүрді, содан кейін 52 жасында Парижге Ұлыбритания елшілігінде жұмыс істеуге кетті. Керісінше, дін туралы poleмикалық еңбектері мен эмпиризмге негізделген скептикалық эпистемологиясы ескерілгенде, Юмның заң мен меншікке қатысты көзқарасы өте консервативті болды деп ойлауға болады. Ол гипотетикалық келісімдерге немесе жалпы адамзатқа деген сүйіспеншілікке сенбеді және саясатты нақты адамдарға, оларды білгендей, негіздеуге тырысты. "Жалпы алғанда, - деп жазды ол, - адам санасында тек жеке қасиеттеріне, қызметтеріне немесе өзімізге қатысты емес, адамзатты ғана сүю сезімі жоқ деп айтуға болады". Адам табиғатына байланысты қалыптасқан дәстүрлі әдет-ғұрыптарды жеңіл-жеңіл елемеу керек. Осы дәстүрді қолдаумен бірге, ол қазіргі үкіметтерді де қолдайды, өйткені ол оларды бір-бірін толықтыратын деп есептеді: "Еркіндікке құрмет көрсету, мақтауға лайық болса да, көбінесе орнаған үкіметке құрмет көрсетуге бағынуы керек". Сондықтан Юмның пікірінше, меншік құқығы бар, себебі және қолданыстағы заң, әлеуметтік әдет-ғұрыптармен қолдау көрсетілгенде, оларды қамтамасыз етеді. Ол сондай-ақ, ашкөздікті "кәсіпкерліктің қозғаушы күші" деп атап, салықтың шамадан тыс мөлшеріне алаңдаушылық білдірді, ол "үмітсіздік тудырып, кәсіпкерлікті жояды".

Адам Смит

"Азаматтық үкімет, ол мүлікті қорғау үшін құрылған болса, шын мәнінде, кедейлерге қарсы байларды, немесе мүлкі барларды мүлкі жоқтардан қорғау үшін құрылған." Адам Смит, "Халықтардың байлығы" (1776)

"Әрбір адамның еңбегімен тапқан мүлігі – барлық басқа мүліктің бастапқы негізі, сондықтан ол ең қасиетті және қол сұғылмайтын. Кедей адамның мұрасы – оның қолының күші мен шеберлігінде, ал оған осы күш пен шеберлігін көршісіне зиян келтірмей, қалай дұрыс деп санайтын болса, солай қолдануына кедергі жасау – бұл ең қасиетті мүліктің айқын бұзуы. Бұл жұмысшының және оны жұмысқа алуға ниетті адамдардың заңды бостандығына тікелей қол сұғу. Ол бір жағынан адамның өзі дұрыс деп санайтын жұмыста жұмыс істеуіне кедергі келтіреді, екінші жағынан басқаларға дұрыс деп санайтын адамды жұмысқа алуына тосқауыл қояды. Оның жұмысқа жарамдылығын бағалауды, әрине, жұмыс берушілердің қалауына сенуге болады, себебі олардың мүддесі осыған тікелей байланысты. Заң шығарушының еңбекке лайық емес адамды жұмысқа алудан қаушауы – бұл орынсыздық, сонымен қатар зорлық." — (Көз: Адам Смит, "Халықтардың байлығы", 1776, I кітап, X тарау, II бөлім.) XIX ғасырдың ортасына қарай өнеркәсіптік революция Англия мен АҚШ-ты өзгертіп, Францияда басталды. Осының нәтижесінде, меншік туралы дәстүрлі түсінік жерден асып, тапшылық тауарларды да қамтыды. Францияда 1790 жылдардағы революция шіркеу мен корольдікке тиесілі жерлерді кең ауқымда тәркілеуге әкелді. Корольдіктің қайта орнатылуы бұрынғы жерлерін қайтаруды талап ететін адамдардың пайда болуына себеп болды.

Карл Маркс

VIII бөлім, "Капиталдың бастапқы жинақталуы" меншік құқықтарының либералдық теорияларын сынап көрсетеді. Маркс феодалдық заң бойынша шаруалардың өздерінің жерлеріне, ал аристократияның – өздерінің иеліктеріне заңды түрде құқығы болғандығын айтады. Маркс көптеген тарихи оқиғаларды мысалға келтіреді, онда шаруалардың көп саны жерлерінен қуылды, содан кейін олар ақсүйектер тарапынан тартып алынды. Тартып алынған жерлер коммерциялық жобаларға (мысалы, қой шаруашылығына) пайдаланылды. Маркс бұл "Бастапқы жинақталуды" ағылшын капитализмінің қалыптасуының негізгі шарты ретінде қарастырады. Осы оқиғаның нәтижесінде жерсіз үлкен топ пайда болды, олар тіршілік үшін жалақыға жұмыс істеуге мәжбүр болды. Маркс либералдық меншік теорияларын зорлық тарихи процестерді жасыратын "идилликалық" ертегілер деп санайды.

Шарль Конт: мүлікті заңды түрде алу

Шарль Конт "Трайт де ла пропиети" (1834) еңбегінде Бурбон қайта орнатуына жауап ретінде жеке меншік құқығының заңдылығын қорғауға тырысты. Дэвид Харттың сөзінше, Конттың үш негізгі аргументі болды: "біріншіден, мемлекеттің ғасырлар бойы меншік иеленуге араласуы әділеттілікке де, экономикалық өнімділікке де зиян келтірді; екіншіден, меншік ешкімге зиян тигізбей пайда болған жағдайда заңды болып саналады; және үшіншіден, тарихи тұрғыдан алғанда, кейбір, бірақ барлық емес, меншік заңды түрде қалыптасқан, бұл қазіргі меншік бөлінісінің заңды және заңсыз иеленген құқықтардың күрделі қоспасы екенін көрсетеді". Конт, кейін Прудон сияқты, құлдыққа төзімділік танытқан рим құқығы дәстүрін қабылдамады. Оның орнына ол ежелгі аңшы-жинаушылар қоғамындағы жер сияқты жетіспейтін тауарлардан тұратын "ұлттық" коммуналдық меншікті ұсынды. Егіншілік аңшылықтан және жинаудан әлдеқайда тиімді болғандықтан, біреудің егіншілікке жеке меншік иеленуі қалған аңшы-жинаушыларға жан басына көбірек жер қалдырды, демек оларға зиян келтірмеді. Осылайша, жерді иемденудің бұл түрі Локк принципін бұзбады, себебі "әлі де жеткілікті және сапалы жер қалды". Кейінгі теоретиктер Комттың талдауын меншікке қатысты социалистік сынға жауап ретінде пайдаланды.

Пьер-Жозеф Прудон: меншік - ұрлық

Пьер Прудон өзінің 1840 жылғы "Мүлік деген не?" трактатында: "Мүлік – ұрлық!" деп жауап береді. Табиғи ресурстарда ол екі түрлі меншік түрін көреді: де-юре меншік (заңды құқық) және де-факто меншік (нақты иелік), сонымен қатар, біріншісінің заңсыз екенін айтады. Прудонның қорытындысы: "Мүлік әділ және мүмкін болу үшін, теңдік оның негізгі шарты болуы керек". Оның табиғи ресурстарды пайдалану арқылы алынған өнімді меншік (узуфрукт) ретінде талдауы тереңірек. Ол жердің өзінің меншік бола алмайтынын, бірақ оны жеке тұлғалар адамзат атынан қорғаушы ретінде иеленуі керек екенін, ал еңбек өнімдерінің өндірушінің меншігі болуын мәлімдейді. Прудон еңбексіз алынған кез келген байлықтың, оны жасау үшін еңбектенгендерден ұрланғанын айтты. Прудонның пікірінше, тіпті жұмыс өнімін жұмыс берушіге беруге жасалған ерікті келісім де ұрлық болып табылады, себебі табиғи ресурстарды бақылаушының өзі еңбектенбеген нәрсе үшін басқалардан ақы талап етуге моральдық құқығы жоқ. Прудонның меншік туралы теориясы социалистік қозғалысқа зор әсер етті, Прудонның идеяларын өзгерткен Михаил Бакунин сияқты анархистік теоретиктерді шабыттандырды, сонымен қатар Карл Маркс сияқты теоретиктерді қарсы қойды.

Фредерик Бастиа: меншік - құндылық

Фредерик Бастианың меншік туралы негізгі еңбегі оның "Экономикалық үйлесімдер" (1850) кітабының 8-тарауында кездеседі. Ол дәстүрлі меншік теориясынан радикалды түрде өзгешелік танытып, меншікті физикалық зат емес, нәрсеге қатысты адамдар арасындағы қарым-қатынас ретінде анықтайды. Сондықтан, біреудің бір стақан суға ие екендігін айту – "Мен осы суды басқа адамға сыйға беруге немесе онымен сауда жасауға құқылымын" деген сөздің ықшамдалған түрі ғана. Қысқасы, адамның меншігі – заттың өзі емес, оның құндылығы. Бастиат "құндылық" терминін "нарықтық құн" деп түсіндіреді; ол бұл пайдалылықтан мүлдем ерекше екенін нақтылайды. "Біздің бір-бірімізбен қарым-қатынасымызда біз заттардың пайдалылығына емес, олардың құнына иеміз, ал құн – өзара көрсетілген қызметтерге берілген баға." Бастиаттың теориясына сәйкес, технологиялық прогресс пен еңбектің бөлінуі нәтижесінде, қоғамдық байлықтың қоры уақыт өте келе артады; біліктілігі жоқ жұмысшының, мысалы, 100 литр бидай сатып алуға жұмсайтын еңбек сағаттары азаяды, бұл "тегін" қанағаттандыруға тең. Осылайша, жеке меншік үнемі өзін-өзі жойып, қоғамдық байлыққа айналады. Қоғамдық байлықтың жеке меншікке қатысты үлесінің артуы адамзаттың теңдігіне қарай бейімділікті күшейтеді. "Адамзат ең кедейлікпен басталғаннан бері, яғни ең көп кедергілерді жеңуге тура келген кезден бастап, бір дәуірден екінші дәуірге дейін қол жеткізілгеннің бәрі меншік рухының нәтижесі." Бастиат жеке меншіктің қоғамдық меншікке айналуы жеке меншіктің толығымен жойылатындығын білдірмейді. Керісінше, адам баласы дамыған сайын, үнемі жаңа және күрделі қажеттіліктер мен тілектерді ойлап табады.