Кіріспе
Бір жерден екінші жерге көшірілуге болатын мүлік. Жеке мүлік – көшіруге болатын мүлік. Ортақ құқық жүйелерінде жеке мүлік жылжымалы мүлік немесе жеке меншік деп те аталуы мүмкін. Азаматтық құқық жүйелерінде жеке мүлік көбінесе жылжымалы мүлік немесе жылжымалы заттар деп аталады – бір жерден екінші жерге көшірілуге болатын кез келген мүлік. Жеке мүлік жылжымайтын мүлікпен, жылжымайтын нәрселермен немесе жылжымайтын мүлікпен (мысалы, жер және ғимараттар) салыстыра отырып түсіндіріледі. Жердегі жылжымалы мүлік (мысалы, ірі қара мал) жермен бірге автоматты түрде сатылмаған, ол иесіне «жеке» болған және иесімен бірге көшірілген. «Мал» сөзі – латын тілінен алынған «capitalis» («бас») сөзінен туындаған «chatel» сөзінің ежелгі нормандық түрі, бұл сөз бір кезде жалпы көшіруге болатын жеке мүліктің синонимі болған.
Personal property is property that is movable. In common law systems, personal property may also be called chattels or personalty. In civil law systems, personal property is often called movable property or movables—any property that can be moved from one location to another. Personal property can be understood in comparison to real estate, immovable property or real property (such as land and buildings). Movable property on land (larger livestock, for example) was not automatically sold with the land, it was "personal" to the owner and moved with the owner. The word cattle is the Old Norman variant of Old French chatel, chattel (derived from Latin capitalis, "of the head"), which was once synonymous with general movable personal property.
Жіктеу
Жеке мүліктерді әр түрлі жолдармен жіктеуге болады.
Материалдық емес
Материалдық емес жеке мүлік немесе "интеллектуалдық мүлік" – қозғалмайтын, қолға ұстамайтын немесе сезімтал емес, бірақ құндылығы бар нәрсені көрсететін жеке мүлік, мысалы, төлем құралдары, бағалы қағаздар, қызметтер (экономика) және материалдық емес активтер, соның ішінде талап ету құқығы.
Денеге тән
Жеке мүлік – әдетте жылжытылатын (яғни, жылжымайтын мүлікке немесе жерге бекітілмеген), қолмен ұстауға немесе сезінуге болатын кез келген мүлік. Мұндай мүлікке жиһаз, киім, әшекей бұйымдар, өнер туындылары, жазбалар немесе шаруашылық тауарлары жатады. Кейде, адамның қайтысынан кейін мүліктің меншік және өтеу құқықтарын көрсететін ресми құжаттар болуы мүмкін (мысалы, автокөліктер, қайықтар сияқты). Бірақ көбінесе жеке мүлік иесінің атына тіркелмейді және ол адамның қайтыс болған сәттегі меншігінде болған мүлік деп саналады.
Басқа ерекшеліктер
Бухгалтерлер жеке мүлікті жылжымайтын мүліктен ажыратады, себебі жеке мүлікті жақсартуларға қарағанда жылдам амортизациялауға болады (ал жер мүлдем амортизацияланбайды). Бұл жеке мүлік иелерінің мүліктері үшін салық жеңілдіктерін алуға құқығы болып табылады, сондай-ақ жеке мүлікті бағалаумен айналысатын компаниялар бар. Мүліктің осы түрлері арасындағы айырмашылық түрлі себептерге байланысты маңызды. Әдетте, жылжымалы мүлікке қатысты құқықтар жылжымайтын мүлікке (немесе жылжымайтын мүлікке) қатысты құқықтарға қарағанда нашар болады. Жеке немесе жылжымалы мүлікке қатысты шектеу мерзімі әдетте қысқа болады. Жылжымайтын мүлікке қатысты құқықтар көбінесе ұзақ мерзімге сақталады, ал көптеген юрисдикцияларда жылжымайтын мүлік мемлекеттік жер тізімінде тіркеледі. Кейбір юрисдикцияларда құқықтарды (мысалы, кепілдік немесе басқа да қауіпсіздік мүддесін) жеке немесе жылжымалы мүлікке тіркеуге болады. Ортақ құқық бойынша жылжымайтын мүлікке ипотека салуға болады. Мұндай ипотека төлемді талап етеді, немесе ипотека иесі сот арқылы ипотеканы өндіріп алуға құқылы. Жеке мүлікті де ұқсас құралдармен қамтамасыз етуге болады, олар жылжымалы ипотека, сенімхат немесе қауіпсіздік мүддесі деп аталады. АҚШ-та Бірыңғай коммерциялық кодекстің 9-бабы көптеген (бірақ барлық емес) жеке мүлік түрлеріндегі қауіпсіздік мүдделерін құру мен күшіне енгізуді реттейді. Азаматтық құқықта ипотекаға ұқсас институт жоқ, бірақ гипотека мүліктік құқықтарды мүлікке қарсы қамтамасыз ету құралы болып табылады. Бұл мүліктік құқықтар меншік құқығымен бірге жүреді. Ортақ құқықта залог мүлікке де жабысады және мүліктің иелігінен айырылған жағдайда жойылмайды; залогтар нақты немесе әділетті болуы мүмкін. Көптеген юрисдикцияларда жеке мүлік салығы алынады, ол юрисдикция шегінде жеке мүлікке ие болу немесе оны пайдалану құқығы үшін төленетін жылдық салық. Автомобильдер мен қайықтарды тіркеу ақысы осы салықтың бір бөлігі болып табылады. Көптеген тұрмыстық заттар, егер олар тұрмыста сақталса немесе пайдаланылса, салықтан босатылады. Материалдық және материалдық емес жеке мүлікті ажырату сату салығын салушы кейбір юрисдикцияларда да маңызды. Мысалы, Канадада провинциялық және федералды сату салығы негізінен материалдық жеке мүлікті сатудан алынатын, ал материалдық емес мүлікті сатудан босатылатын. Қосылған құн салығына көшу, барлық мәмілелер салық салынатындықтан, осы айырмашылықтың маңыздылығын азайтты.
Жеке меншік пен жеке меншік
Саяси-экономикалық теорияда жеке меншік пен дербес меншік арасындағы айырмашылық маңызды. Капитализмде жеке меншік пен дербес меншік ешқандай айырмашылықсыз бірдей саналады. Дербес меншік, яғни мүліктер, "жеке пайдалануға арналған заттарды" қамтиды (мысалы, тіс щеткасы, киім, көлік құралдары және сирек жағдайларда ақша). Меншік иесінің басқаларды мүліктен айыруға құқығы бар (яғни дербес меншіктің "әділ үлесін" басқару құқығы). Жеке меншік – меншік иесі мен құқығын жоғалтқан адамдар арасындағы әлеуметтік қатынас, яғни адам мен зат арасындағы қатынас емес. Жеке меншікке артефакттар, зауыттар, шахталар, бөгеттер, инфрақұрылым, табиғи өсімдіктер, таулар, шөлдер мен теңіздер кіруі мүмкін – бұл меншік иесіне ешқандай физикалық еңбек жасамай-ақ капитал әкеледі. Керісінше, марксистік теория бойынша, біреудің жеке меншігін пайдаланып еңбек ететіндер өз еңбегінің құнынан айырылған деп есептеледі, оларға жұмысшы өндірген құннан бөлінген жалақы төленеді. Анархистік теорияда жеке меншік көбінесе капиталға немесе өндіріс құралдарына, ал дербес меншік тұтыну тауарлары мен капиталға жатпайтын қызметтерге қатысты.