Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жылжымайтын және жеке мүлікке иелік етуді реттейтін құқық саласы
Area of laws governing ownership of real and personal property
Мүліктік құқық – жылжымайтын мүлік (жер) және жеке мүлікке иелік етудің түрлі формаларын реттейтін құқық саласы. Мүлік – жер және жеке мүлік, соның ішінде интеллектуалдық мүлік сияқты ресурстарға қатысты заңмен қорғалған құқықтар. Мүлікті шарттық құқық арқылы алмасуға болады, ал мүлікке зиян келтірілсе, оны қорғау үшін делдалдық құқық бойынша сотқа жүгінуге болады. Француздың Наполеон кодексі 1804 жылы заманауи заманның абсолютті иелік ету ұғымын заңға енгізген алғашқы үкіметтік актілерінің бірі болғанымен, жеке мүлік құқықтарын қорғау орта ғасырлық ислам құқығында және құқық ғылымында, ал орта ғасырлық және жаңа заман Англиясының жалпы құқық соттарында феодалдық формада болған. Мүлікті қатаң шектеуге немесе 1840 жылғы Прудонның «мүлік – ұрлық» принципін іске асыруға бағытталған құқықтық жүйелерді қабылдау әрекеттері аса сәтті немесе ұзаққа созылмады, мысалы, 1975-1979 жылдардағы Камбоджа тәжірибесі.
Property law is the area of law that governs the various forms of ownership in real property (land) and personal property. Property refers to legally protected claims to resources, such as land and personal property, including intellectual property. Property can be exchanged through contract law, and if property is violated, one could sue under tort law to protect it. Though the French Napoleonic code of 1804 was among the first government acts of modern times to introduce the notion of absolute ownership into statute, protection of personal property rights existed in medieval Islamic law and jurisprudence, and in more feudalist forms in the common law courts of medieval and early modern England. Trends to adopt legal systems tightly restricting property ownership or implementing Proudhon's principle of 1840 that "property is theft" have not proven overwhelmingly successful or lasting note for example the Cambodian experiment of 1975–1979. .
Теория
Күнделікті қолданыста "меншік" сөзі адамға тиесілі затты (немесе заттарды) – мысалы, көлік, кітап немесе ұялы телефонды – және оған қатысты адамның құқықтарын білдіреді. Заңда бұл ұғым тереңірек мағынаға ие. Назарға алу қажетті факторларға заттың табиғаты, адам мен зат арасындағы қарым-қатынас, бірнеше адамның затқа қатысты арақатынасы және аталған заттың қолданыстағы саяси жүйеде қалай қарастырылатыны жатады. Ең жалпы және қысқасы, заң тұрғысынан меншік – адамдардың белгілі бір заттарға немесе оларға қатысты құқықтары. Заңмен мойындалмаған немесе ресімделмеген меншік құқықтары бейресми меншік құқықтары деп аталады. Бұл бейресми меншік құқықтары кодификацияланбаған немесе ресімделмеген, бірақ жергілікті тұрғындар арасында түрлі деңгейде танылады.
The word property, in everyday usage, refers to an object (or objects) owned by a person—a car, a book, or a cellphone—and the relationship the person has to it. In law, the concept acquires a more nuanced rendering. Factors to consider include the nature of the object, the relationship between the person and the object, the relationship between a number of people in relation to the object, and how the object is regarded within the prevailing political system. Most broadly and concisely, property in the legal sense refers to the rights of people in or over certain objects or things. Non legally recognized or documented property rights are known as informal property rights. These informal property rights are non codified or documented, but recognized among local residents to varying degrees.
Меншік құқықтарының негіздемелері мен кемшіліктері
Нарықтық экономикасы бар капиталистік қоғамдарда мүліктің көп бөлігі жеке тұлғаларға немесе бірлестіктерге тиесілі, ал үкіметке емес. Жеке меншік құқықтарын негіздеу үшін бес негізгі аргумент келтірілген: Ол, адамдар Құдайға тиесілі болғанымен, өз еңбектерінің нәтижесін меншіктейді деп мәлімдеді. Адам жұмыс істегенде, оның еңбегі затқа енгізіледі. Осылайша, ол зат сол адамның меншігіне айналады. Дегенмен, Локк меншікті Локк принципімен байланыстырды, яғни "басқалар үшін ортақ қолданыста жеткілікті және сапалы нәрсе қалдырылуы керек". АҚШ Жоғарғы Сотының судьясы Джеймс Уилсон 1790 және 1791 жылдары американдық меншік құқығының философиялық негіздерін зерттеді. Ол екі қағидадан шықты: «Кез келген қылмыс зиян келтіруді білдіреді: кез келген зиян – құқық бұзушылықты білдіреді» (Лекциялар III, ii). Мемлекеттің меншікті қорғаудағы рөлі құқық туралы түсінікке байланысты. Уилсон «адамның өз мүлігіне, мінезіне, бостандығына және қауіпсіздігіне табиғи құқығы бар» деп сенді. Ол сондай-ақ «үкімет құрудың басты мақсаты – осы құқықтарды иелену немесе қайтару үшін жаңа кепілдік алу» екенін көрсетті. Уилсон былай деді: «Мүлік – адамның бір нәрсеге ие болу құқығы немесе заңды билігі». Одан кейін ол құқықты үш деңгейге бөлді: иелік ету – ең төменгісі; иелік ету және пайдалану; иелік ету, пайдалану және тарту – ең жоғарысы. Ол одан әрі былай деді: «Пайдалы және шебер еңбек – белсенді өмірдің жаны. Бірақ еңбек лайықты сыйақы алуы керек. Ол сыйақы – мүлік, себебі пайдалы және белсенді еңбектің табиғи нәтижесі – мүлік». Осы қарапайым ой-пікірден ол жалпы меншікке қарағанда жеке меншікті бағалауға болады деген қорытындыға келді. Алайда, Уилсон тарихтағы ортақ меншікке байланысты келісімдерді, ғана емес, сонымен қатар ежелгі Спартада да қарастырды.
In capitalist societies with market economies, much of property is owned privately by persons or associations and not the government. Five general justifications have been given on private property rights: He claimed that although persons belong to God, they own the fruits of their labor. When a person works, that labor enters into the object. Thus, the object becomes the property of that person. However, Locke conditioned property on the Lockean proviso, that is, "there is enough, and as good, left in common for others". U. S. Supreme Court Justice James Wilson undertook a survey of the philosophical grounds of American property law in 1790 and 1791. He proceeds from two premises: “Every crime includes an injury: every injury includes a violation of a right.” (Lectures III, ii.) The government's role in protecting property depends upon an idea of right. Wilson believes that "man has a natural right to his property, to his character, to liberty, and to safety.” He also indicates that “the primary and principal object in the institution of government was to acquire a new security for the possession or the recovery of those rights”. Wilson states that: “Property is the right or lawful power, which a person has to a thing.” He then divides the right into three degrees: possession, the lowest; possession and use; and, possession, use, and disposition – the highest. Further, he states: “Useful and skillful industry is the soul of an active life. But industry should have her just reward. That reward is property, for of useful and active industry, property is the natural result.” From this simple reasoning he is able to present the conclusion that exclusive, as opposed to communal property, is to be preferred. Wilson does, however, give a survey of communal property arrangements in history, not only in colonial Virginia but also ancient Sparta.
Меншік құқығы
Меншік құқығына қатысты екі негізгі көзқарас бар: дәстүрлі көзқарас және құқықтар жиынтығы көзқарасы. Дәстүршілдер меншік ұғымындағы мағынаның негізгі және ішкі екенін айтады, ал құқықтар жиынтығы көзқарасы бойынша меншік иесінің меншікке қатысты рұқсат етілген пайдалану құқықтарының жиынтығы ғана бар. Яғни, меншік иесі аталған нәрсеге қатысты басқаларды қабылдамауға құқылы болуы керек, тіпті қабылдамау құқығы шектеулерге бағынса да. Демек, егер аймақтық шектеулер сияқты басқа да шектеулерге тосқауыл қойылмаса, иесі бұл нәрсені пайдалана алады. Заңгер-реалисттер ұнататын меншік құқығына қатысты тағы бір көзқарас – меншік заң мен әлеуметтік саясатпен анықталған құқықтар жиынтығын ғана білдіреді. Егер берілген құқықтар меншік иесі емес жаққа анықталған мүдде немесе құқық беруге жеткіліксіз болса, одан бөлек айырмашылықтар байқалады. Мұндай құқықтардың ең айқын мысалы – лицензия. Жалпы алғанда, лицензиялар міндетті шарт негізінде жасалғанның өзінде, меншік құқықтарын тудырмайды.
There are two main views on the right to property, the traditional view and the bundle of rights view. The traditionalists believe that there is a core, inherent meaning in the concept of property, while the bundle of rights view states that the property owner only has bundle of permissible uses over the property. That is, the owner of property must be able to exclude others from the thing in question, even though the right to exclude is subject to limitations. By implication, the owner can use the thing, unless another restriction, such as zoning law, prevents it. An alternative view of property, favored by legal realists, is that property simply denotes a bundle of rights defined by law and social policy. A separate distinction is evident where the rights granted are insufficiently substantial to confer on the nonowner a definable interest or right in the thing. The clearest example of these rights is the license. In general, even if licenses are created by a binding contract, they do not give rise to property interests.
Меншік құқықтары мен жеке құқықтар
Мүліктік құқықтар жеке құқықтардан да ерекшеленеді. Көптеген қазіргі заманғы қоғамдар осы негізгі онтологиялық және этикалық айырмашылықты мойындайды. Бұрын саяси билігі жоқ топтар жиі мүліктік құқықтардың артықшылықтарынан айырылып қалған. Ең шектенген жағдайда, бұл адамдардың заңды түрде "заттарға" немесе жылжымалы мүлікке ("құлдыққа" ұқсас) айналуына әкеп соқты. Көбінесе маргиналданған топтар мүлікке ие болу құқығынан айырылған. Мұндайларға Англиядағы еврейлер және 19 ғасырдың соңына дейін Батыс қоғамдарындағы үйленген әйелдер жатады. Жеке және мүліктік құқықтар арасындағы шекараны әрқашан анықтау оңай емес. Мысалы, адамның беделі коммерциялық түрде пайдаланыла алатын мүлік пе, және оған мүліктік құқық беріледі ме? Жеке құқықтардың мүліктік сипаты мәселесі, әсіресе адам тіндері, органдары және дене мүшелеріне қатысты құқықтарды қарастырғанда маңызды болып табылады. АҚШ-та өлі денеге қатысты «жартылай мүліктік» мүдделер ресми түрде жарияланды. Сондай-ақ, АҚШ-та адамдардың өз «бейнелеріне» қатысты иелік ете алатын мүліктік құқығы бар екені мойындалды. Адамның генетикалық материалына негізделген биотехнологиялық процестер мен өнімдерге патент беруді адам өмірінде мүлікті құру деп қарастыруға болады. Әсіресе қиын мәселе – адамдардың басқалардың дене мүшелерінен дамытқан зияткерлік мүлігіне құқығы бар ма? Бұл мәселе бойынша алғашқы істе Калифорния Жоғарғы Соты Мур мен Калифорния Университетінің регенттері арасындағы істе (1990) жеке тұлғалардың мұндай мүліктік құқығы жоқ деп шешім қабылдады.
Property rights are also distinguished from personal rights. Practically all contemporary societies acknowledge this basic ontological and ethical distinction. In the past, groups lacking political power have often been disqualified from the benefits of property. In an extreme form, this has meant that people have become "objects" of property—legally "things" or chattels (see slavery.) More commonly, marginalized groups have been denied legal rights to own property. These include Jews in England and married women in Western societies until the late 19th century. The dividing line between personal rights and property rights is not always easy to draw. For instance, is one's reputation property that can be commercially exploited by affording property rights to it? The question of the proprietary character of personal rights is particularly relevant in the case of rights over human tissue, organs and other body parts. In the United States, a "quasi property" interest has been explicitly declared in the dead body. Also in the United States, it has been recognised that people have an alienable proprietary "right of publicity" over their "persona". The patent/patenting of biotechnological processes and products based on human genetic material may be characterised as creating property in human life. A particularly difficult question is whether people have rights to intellectual property developed by others from their body parts. In the pioneering case on this issue, the Supreme Court of California held in Moore v. Regents of the University of California (1990) that individuals do not have such a property right.
Қамқорлық
Иелік туралы түсінік, ең басты мақсаты азаматтық тәртіпсіздікті болдырмау болған құқықтық жүйеден қалыптасты. Басты принцип бойынша, жерді немесе заттарды иеленген адам, тіпті заңбұзушы болса да, осы иелікке кедересі келген кез келген адамға қарсы шара қолдануға құқылы, егер кедересі келген адам одан артық құқыққа ие екенін дәлелдей алмаса. Англияда 1977 жылғы "Деликттер (Заттарға араласу) туралы" заңы, заттарға заңсыз араласуға қатысты заңды маңызды түрде өзгертіп, көп жылдар бойы қолданылып келген бірнеше шаралар мен доктриналарды жойды.
The concept of possession developed from a legal system whose principal concern was to avoid civil disorder. The general principle is that a person in possession of land or goods, even as a wrongdoer, is entitled to take action against anyone interfering with the possession unless the person interfering is able to demonstrate a superior right to do so. In England, the Torts (Interference with Goods) Act 1977 has significantly amended the law relating to wrongful interference with goods and abolished some longstanding remedies and doctrines.
Мүлікті беру
"Мүлікті беру" термині – тірі адамның, компанияның немесе мемлекеттің мүлікті бір немесе бірнеше басқа тірі адамдарға, өзіне және бір немесе бірнеше басқа тірі адамдарға, мемлекетке немесе жеке компанияға қазіргі уақытта немесе болашақта беру актісін білдіреді. Мүлікті беру келісіммен немесе келісімсіз болуы мүмкін, ал мүлікті беру – осы актіні орындау.
The term "transfer of property" means an act by which a living person, company, or state conveys property, in present or in future, to one or more other living persons, to himself and one or more other living persons, to the state, or to a private company. The transfer of property can be consensual or non consensual, and to transfer property is to perform such an act.
Бірлескен трансферттер
Мүлікке құқықтарды алудың ең көп таралған жолы – бұрынғы иемен келісім арқылы жасалған мәмілелер, мысалы, сату, сыйға беру немесе мұрагерлік. Заң бойынша, мұрагер – қайтыс болған адамның (мұра қалдырушының) мүлкінің бір бөлігін алуға құқығы бар адам. Мұрагерлік туралы ережелер мұра қалдырушының азаматтығы бойынша немесе мұра қалдырушы қайтыс болған немесе мүлкі болған жердегі заңнамаға сәйкес белгіленеді. Өсиет арқылы мүлікті беру де келісімге негізделген мәміле болып есептелуі мүмкін, себебі өсиеттің мақсаты – қайтыс болған адамның мүлкін белгіленген алушыларға бөлуді қамтамасыз ету. Сондай-ақ, адам мүліктің иесі оның пайдасына құрған сенім қор арқылы да мүлікке құқық ие болуы мүмкін.
The most common method of acquiring an interest in property is as the result of a consensual transaction with the previous owner, for example, a sale, a gift, or through inheritance. In law, an inheritor is a person who is entitled to receive a share of the heritor's (the person who died) property, subject to the rules of inheritance in the jurisdiction of which the heritor was a citizen or where the heritor died or owned property at the time of death. Dispositions by will may also be regarded as consensual transactions, since the effect of a will is to provide for the distribution of the deceased person's property to nominated beneficiaries. A person may also obtain an interest in property under a trust established for his or her benefit by the owner of the property.
Келісімсіз берілетін трансферттер
Мүліктің меншік иесінің келісіміне қарамастан, бір адамнан екінші адамға өтуі де мүмкін. Мысалы, мұрагерлік қалдырмай қайтыс болғанда, банкротқа ұшырағанда немесе сот шешімімен мүлігі тәркіленгенде осы жағдай орын алады. Кейде адам заңды түрде мүлікке ие болады, бірақ оны басқаруға және онымен айналысуға қабілеті болмайды (мысалы, мүлік салығын төлеу). Бұл жас балалар мен психикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарға қатысты. Мемлекет оларды мүлікті басқаруға қабілетсіз деп санайды. Сондықтан, мүлікке қатысты іс-әрекеттерді қабілетсіз адамның атынан заңды қамқор тағайындалуы керек. Егер адам мүлікті басқару үшін заңды қамқор таба алмаса, мүлік сатылымға шығарылады және қабілетсіз адам өз еркінен тыс осы мүліктен айырылады. Салық сату – жеке тұлғалардан жеке меншіктерін күштеп алудың тағы бір тәсілі. Салық сату – мемлекеттің салық төленбегендіктен мүлікті сатуға мәжбүрлеуі. Мүлік әдетте жергілікті билік тарапынан салықты өтеу үшін аукционға шығарылады. Мүлік салығының болуын ескере отырып, адам мүліктің бір бөлігіне толыққанды меншік иеленбейді деген пікірді айтуға болады; олар оны мемлекеттен жалға алады. Мүлік мемлекетке меншік иесінің келісіміне қарамастан, мемлекеттің билігі арқылы өтуі мүмкін. "Eminent domain" (жерді мәжбүрлеп сатып алу құқығы) – мемлекеттің жеке тұлғалардан олардың қалауынша мүлікті сатып алу құқығына қатысты. Бұл құқық мемлекеттің жер иесіне жерді сатып алу үшін "әділ өтемақы" төлеуін талап етеді. Бұл тәжірибе кемінде 17 ғасырдан бастау алады. Көбінесе мемлекет қоғамдық жолдар, көлік жүйелері, мемлекеттік ғимараттар салу және белгілі бір қоғамдық игіліктерді құру үшін жеке тұлғалардан жер сатып алады. Мемлекет ірі қалалық жаңарту жобалары үшін де "eminent domain" құқығын пайдаланады, оның арқасында әдетте кедейлер тұратын аудандардың үлкен бөлігін сатып алып, қайта жаңартуға мүмкіндік алады. "Eminent domain" мемлекетке әртүрлі себептермен белгілі бір жылжымайтын мүлік құрылысын және даму құқығын шектеуге де мүмкіндік береді. Жерде құрылыс салу үшін орналасқан жерге қатысты нормативтік талаптар мен құрылыс ережелерін сақтау қажет. АҚШ-тағы баспалдақтар үшін жалпы ереже – 7-11 (7 дюймдік көтерілу және 11 дюймдік тереңдік). Нақтырақ айтқанда, көтерілу үшін 7 3/4 дюймнан аспауы керек (тік) және тереңдігі кемінде 10 дюйм болуы керек. Осы нормативтік стандарттарды орындамау нәтижесінде мемлекеттік құрылыс рұқсатын алмау, мемлекеттік мүліктің бұзылуы, заңдық айыппұл төлеу және жауапкершіліктің артуы мүмкін. KELO V. NEW LONDON (04-108) 545 U.S. 469 (2005) ісі мемлекеттің "eminent domain" құқығының ауқымын кеңейткен маңызды іс болды. АҚШ Жоғарғы Соты жеке меншікті мемлекеттің тыйым салуымен жеке компанияға беруге болатынын шешті.
It is also possible for property to pass from one person to another independently of the consent of the property owner. For example, this occurs when a person dies intestate, goes bankrupt, or has the property taken in execution of a court judgment. There are cases when a person is legally capable of owning property, but is not capable of maintaining and dealing with it (such as paying property taxes). This is the case for young children and mentally handicapped individuals. The state deems them incompetent in their capacity to deal with property. Thus, they must be appointed a legal guardian to deal with the property on the incompetent individual's behalf. In cases where the individual cannot find a legal guardian to deal with the property, the property is put up for sale and the incompetent individual is involuntarily deprived of such property. Tax sales are another process by which individuals can be forcibly deprived of their private property. A tax sale is the forced sale of property by the state due to unpaid taxes on that property. The property is typically auctioned off as a tax sale by the local government to payoff the delinquent taxes on that property. One could make the argument that, given the presence of property taxes, an individual never truly owns a piece of property; they rent it from the government. Property can also pass from one person to the state independently of the consent of the property owner through the state's power of eminent domain. Eminent domain refers to the ability of the state to buyout private property from individuals at their will in order to use the property for public use. Eminent domain requires the state to "justly compensate" the property owner for the acquisition of their land. The practice dates back to at least the 17th century. Common examples include buying land from individuals in order for the state to build public roads, transportation systems, governmental buildings, and to construct certain public goods. The state also uses its eminent domain power for large urban renewal projects by which it will buy out large portions of typically poor housing areas in order to rebuild it. Eminent domain also consists of enabling the state to condemn certain real estate construction and development rights for various reasons. One must meet location specific regulatory standards and building codes in order to construct on property. The general rule for stairs (in the US) is 7 11 (a 7 inch rise and 11 inch run). More exactly, no more than 7 3/4 inches for the riser (vertical) and a minimum of 10 inches for the tread (horizontal or step). Failure to meet these regulatory standards can result in an inability to receive state building permits, state destruction of property, legal fines, and increased liability. KELO V. NEW LONDON (04 108) 545 U. S. 469 (2005) was a pivotal case that increased the scope of the eminent domain power of the state. The U. S. supreme court ruled that private property could be condemned by the state and transferred to a private company.
Заңды мұрагер
Мүліктік құқық, экономика және қаржы салаларында "заңды мұрагер" термині мүліктік құқықтардың (мұра, үлестік пай) немесе міндеттемелердің (қарыз) заңды түрде белгіленген мұрагерін білдіруі мүмкін. Егер қарыз беруші банкрот болса, мүліктік құқық бойынша мұрагердің қарызды өндіріп алу құқығы бар.
In property law, economics and finance, the term "legal successor" may refer to a legally established successor of property rights (inheritance, interest) or in terms of liabilities (debt). In the case of bankruptcy of a lender, the legal successor in interest has the right to collect the debt.
Жалдау
Тарихи тұрғыдан алғанда, жалға алу көптеген мақсаттарға қызмет етті және реттеу сол кездегі экономикалық жағдайларға және мақсатқа қарай өзгеріп отырды. Мысалы, 18-шы ғасырдың соңы мен 19-шы ғасырдың басына дейін жалға алу көбінесе ауыл шаруашылығына берілді, бірақ қалалардың өсуімен жалға алу қалалық жерлерде жерді иеленудің маңызды түріне айналды. Ортақ құқық жүйесіндегі жер иелері мен жалға алушылардың қазіргі заңдары ортақ құқықтың және әсіресе 19-шы ғасырда келісім-шарт және меншік құқығында басым болған еркін нарық (laissez faire) философиясының әсерін сақтайды. Тұтынушылықтың дамуымен, тұтынушыларды қорғау заңдары тараптардың тең келіссөз жүргізу мүмкіндігін қарастыратын ортақ құқық принциптерінің әділетсіздікке алып келуі мүмкін екенін мойындады. Сондықтан реформаторлар тұрғын үйді жалға алу заңдарын жалға алушыларға қамтамасыз ететін қорғау деңгейі тұрғысынан бағалау қажеттігін атап өтті. Жалға алушыларды қорғауға бағытталған заңдар қазір кеңінен қолданылады.
Historically, leases served many purposes, and the regulation varied according to intended purposes and the economic conditions of the time. Leaseholds, for example, were mainly granted for agriculture until the late eighteenth century and early nineteenth century, when the growth of cities made the leasehold an important form of landholding in urban areas. The modern law of landlord and tenant in common law jurisdictions retains the influence of the common law and, particularly, the laissez faire philosophy that dominated the law of contract and the law of property in the 19th century. With the growth of consumerism, the law of consumer protection recognised that common law principles assuming equal bargaining power between parties may cause unfairness. Consequently, reformers have emphasised the need to assess residential tenancy laws in terms of protection they provide to tenants. Legislation to protect tenants is now common.
Жалғыз тұратын жеке тұлғалар
Меншікті көбінесе кез келген жеке адам иеленуі мүмкін. Дегенмен, көптеген заңнамаларда мүлікті иелену құқығын шектейтін шарттар бар. Екі негізгі шектеуші фактор – азаматтық және мүлікті күтіп ұстау қабілеті. Көптеген елдерде шетел азаматтары мүлікке ие бола алмайды немесе мүлік иелену құқығында айтарлықтай шектеулерге тап болады. АҚШ шетелдік компанияларға мүлік сатып алуға және иеленуге рұқсат береді. Бірақ АҚШ-та туып өскен американдықтардың жеріне қатысты ерекше шарттар бар. Құзыреті жетілмеген адамдар мүлікке ие бола алмайды, кем дегенде заңды қамқоршысы болмаса. Құзыреті жетілмеген адамдардың көпшілігі балалар мен саналық қабілеті бұзылған адамдардан тұрады. Олар заңмен танылған және мүлікке ие болуға құқылы, бірақ оны заңды қамқоршыларының келісімінсіз пайдалана алмайды. Балалар мүлік салығын төлеуге қабілетсіз.
Property can mostly be owned by any single human. However, many jurisdictions have some stipulations that limit property owning capacity. The two main limiting factors include citizenship and competency of maintaining property. In many countries, non citizens cannot own property or are limited greatly in their capacity to own property. The United States allows foreign entities to buy and own property. But the United States does have stipulations surrounding tribal land owned by the indigenous Native Americans. Incompetent individuals also cannot own property, at least without a legal guardian. Incompetent individuals consist largely of children and the cognitively impaired. They are legally recognized and allowed to own property, but they cannot deal with it without the consent of their legal guardians. Children do not have the capacity to pay property taxes.
Топтар
Барлық батыс құқықтық жүйелері мүлікті топтық иеленудің түрлі формаларын қабылдайды. Мүлік құқығында топтық иелену бірлестік меншік немесе бірдей уақыттағы меншік деп аталады. Мүліктің екі немесе одан көп иесі бірлескен меншік иелері деп аталады.
All western legal systems allow for a number of different forms of group ownership of property. Group ownership in property law is referred to as co tenancy, or concurrent ownership. Two or more owners of a property are referred to as co owners.
Бір мезгілде иеленушілер
АҚШ-тың жалпы құқығында мүлік көптеген түрлі адамдар мен тараптарға тиесілі болуы мүмкін. Мүлікті шексіз бөлінетін адамдардың саны бөлісе алады. Бірлескен меншік құқығының үш түрі бар, я болмаса адамдардың бірлесіп мүлікке ие болуының үш жолы бар: бірлескен меншік, ортақ меншік немесе толық меншік.
In U. S. common law, property can be owned by many different people and parties. Property can be shared by an infinitely divisible number of people. There are three types of concurrent estates, or ways people can jointly own property: joint tenancy, tenancy in common, or tenancy by entirety.
Бірлескен жалға алу
Бірлескен меншік құқығында мүліктің әрбір иесі оған толық және бөлінбес үлеспен, сонымен қатар толыққанды меншік құқығымен ие болады. Бірлескен меншік құқығындағы әрбір иесінің оның барлығын пайдалануға және иеленуге толық құқығы бар. Егер бірлескен меншік құқығындағы иесінің бірі қайтыс болса, оның үлесі екінші иесіне өтеді.
In joint tenancy, each owner of the property has an undivided interest in it along with full and complete ownership. Each owner in joint tenancy has the full right to occupy and use all of it. If one owner dies in joint tenancy, then the other owner takes control of the deceased owner's interest.
Жалға беру ортақ
Жалға берілген меншікте үлестер тең немесе тең емес болуы мүмкін. Бір адамның меншік үлесі екіншісінен үлкен болуы мүмкін. Меншік иелерінің үлестері тең емес болған жағдайда да, барлық иелердің мүліктің барлық бөлігін пайдалануға құқығы бар. Меншік иесінің біреуі қайтыс болса, оның үлесі өсиетнамасында көрсетілген адамға өтеді.
In tenancy in common, the shares of ownership can be equal or unequal in size. One person may own a larger share of the property than another. Even if owners own an unequal amount of shares, all owners still have the right to use all of the property. If one owner dies, their share of the property is transferred to the designated individual in their will contract.
Жалға алудың жалпы түрі
Жалға алу құқығымен меншікте, мүлiктiң әрбiр иесi оған толық және толық меншiкпен бiрге бөлiнбеген үлес ие болады. Әрбір әйел немесе еркек жұбай мүліктің барлығын толыққанды иеленуге және пайдалануға құқылы. Бұл құқық тек қана некеде тұрған жұбайларға ғана қолданылады. Жұбайлардың біреуі екінші жұбайдың келісімінсіз мүліктік үлесін басқа біреуге беруге құқылы емес. Егер жұбайлар ажырасып, сотқа жүгінсе, судьяға мүлікті бөлу мәселесінде кең өкілеттік беріледі, бұл ортақ құқық жүйесінде қолданылады.
In tenancy by the entirety, each owner of the property has an undivided interest in it along with full and complete ownership. Each spouse has the full right to occupy and use all of the property. It is only available to married couples. A spouse cannot transfer their interest in the property without the consent of the other spouse. If the couple divorces and goes to court, a judge is granted wide discretion on how to divide the share interests of the property in common law jurisdictions.
Корпоративтік меншік иелері
Корпорациялар – жеке адам сияқты меншік құқығына ие болатын заңды, адам емес ұйымдар. Корпорация заң бойынша мүлікке ие болуға және оны пайдалануға, шартты түрде құрылған заңды тұлға сияқты құқылы. Алайда, корпорация жеке адам емес, ол қызмет көрсетуші немесе тауар өндіретін адамдар тобының біртұтас ниетінен туындайды. Көптеген қатысушылар болғандықтан, меншікке қатысты түрлі және қайшы мүдделер пайда болады. Қазіргі таңда көптеген мүлік корпорацияларға тиесілі. Олар жалпы корпоративтік заңдарға сәйкес құрылған, бұл заңдар мұндай шартты заңды тұлғаларға меншік құқығын беруге мүмкіндік береді.
Corporations are legal non human entities that are entitled to property rights just as an individual human is. A corporation has legal power to use and possess property just as a fictitious legal human would. However, a corporation isn't a single human, it is the collective will of a group of people who provide a service or build a good. With many agent in play, there are many different and opposing interests in play with respect to ownership. The majority of property is now owned by corporations. They were created under general incorporation statutes that allow such fictitious legal persons to have property rights.
Мемлекеттік меншік иелері
Қоғамның немесе мемлекеттің меншікке қатысты алуан түрлі рөлі болуы мүмкін: жеңілдетуші, қорғаушы және меншік иесі. Капиталистік нарықтық экономикада мемлекет көбінесе жеке меншік заңдарын жеңілдететін және күшіне енгізетін делдал ретінде қызмет етеді. Коммунистік идеалдар жеке меншік заңдарына қарсы келеді. Коммунизм / Марксизм мүлікті толық мемлекеттік / қоғамдық меншікке беруді жақтайды. "Жеке меншік бізді соншалықты баяу және бір жақты етіп жіберді, зат тек бізге тиесілі болғанда ғана біздікі болады – ол біздің капиталымыз ретінде болғанда, немесе тікелей иеленгенде, желінгенде, ішілгенде, кигенде, тұрғанда және т.б., – қысқасы, біз пайдаланғанда ғана" (Маркс). Дегенмен, Қытай және тарап кеткен Кеңес Одағы сияқты көптеген марксистік-лениндік қоғамдарда жеке меншік заңдарының түрлері бар екенін атап өту маңызды. АҚШ-та "федералды үкіметке шамамен 640 миллион акр жер тиесілі, бұл АҚШ-тағы 2,27 миллиард акр жердің шамамен 28%-ын құрайды. Төрт ірі федералды жерді басқару агенттігі осы жердің 606,5 миллион акрын басқарады (2018 жылдың 30 қыркүйегіне дейін). Олар – Жерді басқару бюросы (BLM), Балық және жабайы табиғат қызметі (FWS), Ішкі істер департаменті (DOI) және Ауыл шаруашылығы департаментіндегі Орман шаруашылығы қызметі (FS), сондай-ақ Ұлттық саябақтар қызметі (NPS). Бесінші агенттік – Қорғаныс департаменті (АҚШ Армиясының инженерлік корпусын қоспағанда) 2017 жылдың 30 қыркүйегіне қарай АҚШ-та 8,8 миллион акр жерді басқарады, оған әскери базалар, оқу полигондары және басқа да нысандар кіреді. Бес агенттік бірлесіп шамамен 615,3 миллион акр жерді, яғни АҚШ жерінің 27%-ын басқарады. Көптеген басқа да агенттіктер қалған федералдық аумақты басқарады".
The community, or the state, can have many different roles concerning property: facilitator, protector, and owner. In capitalist market economies, the state largely serves as a mediator that facilitates and enforces private property laws. Communist ideals oppose private property laws. Communism / Marxism advocates for full state / public ownership of property. "Private property has made us so stupid and one sided that an object is only ours when we have it – when it exists for us as capital, or when it is directly possessed, eaten, drunk, worn, inhabited, etc., – in short, when it is used by us" (Marx). However, it is important to note that many Marxist–Leninist societies such as China and the dissolved Soviet Union have forms of private property laws. In the United States, "the federal government owns roughly 640 million acres, about 28% of the 2.27 billion acres of land in the United States. Four major federal land management agencies administer 606.5 million acres of this land (as of September 30, 2018). They are the Bureau of Land Management (BLM), Fish and Wildlife Service (FWS), and National Park Service (NPS) in the Department of the Interior (DOI) and the Forest Service (FS) in the Department of Agriculture. A fifth agency, the Department of Defense (excluding the U. S. Army Corps of Engineers), administers 8.8 million acres in the United States (as of September 30, 2017), consisting of military bases, training ranges, and more. Together, the five agencies manage about 615.3 million acres, or 27% of the U. S. land base. Many other agencies administer the remaining federal acreage."