Кіріспе

Италияда туған дирижер және композитор Сэр Майкл Эндрю Ангус Коста (14 ақпан 1808 – 29 сәуір 1884) Англияда жетістікке жеткен итальяндық дирижер және композитор болған.

Өмірбаян

Ол Неаполь қаласында Сефардтық еврей тегінен шыққан отбасында Микеле Андреа Аньелло Коста болып дүниеге келді. Ол онда әкесімен бірге, Реал Колледж ди Музыкада, кейін Никколо Антонио Зингареллиден сабақ алды. Жастық шағында, және өмірі бойы, ол көптеген музыка шығармаларын жазды, олардың ішінде опералар, симфониялар және кантаталар бар, барлығы ұзақ уақыттан бері ұмытылып кеткен. 1829 жылы ол Бірмингем музыка фестиваліне Зингареллидің "Кантата Сакрасын" орындау үшін барды, ол Ишая кітабының XII тарауынан алынған өлеңдерге негізделген. Бұл оның естен кетпес жаман дебюті болды. Коста осы туындыны репетициялап, дирижерлік етуі тиіс болған, бірақ Дж. Б. Крамер мен Томас Грейторекс оны ығыстырып, оның орнына басқа концертте тенор солисі ретінде жұмысқа алды. Айыныштысы, туынды да, Костаның ән айтуы да қатал сынға ұшырады: "[Бұл кантата] біз естіген ең қарапайым, дәмсіз нәрселердің бірі: бастапқы нотадан соңғы нотаға дейін жалпы қоқыс үйіндісі. Ол жарты сағат бойы B-bemol тонында ойнап, кейін F тонына бірнеше тактке кіріп, қайта B-bemol тонына оралады, сонда аяқталады". "[Коста] әнші ретінде орташа деңгейден де төмен, және ол өзінің дауыстық кемшіліктерін жеке сөйлеуімен толықтыра алмайды, ол өте ұятты. Театр сахнасында "Nel furor delle tempeste" әнін орындап, өзіне қосымша серік болғанда, ол аз ғана құтқарылды. Дауылдар жұқпалы болып шықты, және галереяларда олардың көрінуі басталды, егер ол сахнада бірнеше сәт қалып қойғанда, ол өз Везувийінің шуылына қарағанда зор дауылға куә болар еді". Дегенмен ол Англияда қоныстануға шешім қабылдады. 1830 жылы ол Лондонға келді және "Ердің Ұлы Театрында" жұмыс істеді. Коста 1847 жылы Ежесі патшаның менеджері Бенджамин Ламлимен келіспеушіліктерден кейін бөлініп шыққан Ковент-Гарден театрында дирижер ретінде өзгерістерге нақты ықпал етті. Оның тәртіпке, дәлдікке және ансамбльге деген қызығушылығы сол кезде жаңалық болды және оған Мейербер мен Вердидің де құрметіне ие болды. Осыған қарамастан, оны тазашыл деп айтуға болмайды: оның Гендельдің "Мессиясының" қайта жазылуында цимбалдарға арналған партия бар. Коста ағылшын азаматы болып, 1869 жылы рыцарь атағын алды. Ол 1846 жылдан 1854 жылға дейін Филармониялық қоғамның, 1848 жылдан бастап қасиетті гармониялық қоғамның және 1849 жылдан 1882 жылға дейін Бирмингемнің үшжылдық музыка фестивалінің дирижері болды. Ол Брэдфорд (1853, 1856 және 1859) және Гендел фестивальдерінде (1857–1880), сондай-ақ Лидс фестивальдерінде 1874 жылдан 1880 жылға дейін дирижерлік етті. Ол Англияда бірнеше музыканттарға, соның ішінде контральто Эмма Альбертацциге сабақ берді. Ол 1884 жылы Хов қаласында қайтыс болды және Кенсал Гринде жерленді. Оның Лондондағы Пимлико ауданындағы Экклстон сквері 59-дағы үйі көгілдір тақтамен еске алынды.

Шығармалары

Костаның есейген кезеңіндегі шығармаларының ішінде оның «Кенилворт» (1831), «Неапольдегі бір сағат» (1832), Тальиони үшін жазылған «Сэр Хуон» (1833) және «Алма» (1844, кейін «Мәрмәр қыз» деп қайта қойылған) балеттері бар. Оның «Мальк Адель» операсы 1837 жылы Парижде, ал 1844 жылы Лондонда қойылды, сондай-ақ «Дон Карлос» операсы да. 1855 жылы Коста «Или» ораториясын, ал 1864 жылы «Нааман» ораториясын жазды, екеуі де Бирмингем үшін жазылған. Россини бұл туындылар туралы: «Жақсы Коста маған ораториялық ноталар жинағы мен Стилтон сыры жіберді. Сыр өте дәмді болды», – деген пікір білдірген. «Илиден» «Мен сені мақтаймын» ариясын 1910 жылы британдық ұлы драмалық сопрано Агнес Николлс (1876–1959) жазған, ал Костаның музыкасының сапасын осы дискіден жасалған түрлі CD-нің жаңа өңдеулері арқылы бағалауға болады.

Фримасондық

1848 жылдың 3 мамырында Коста ағасы Рафаэльдің қадамын басып, Англия банкі ложасының No. 263, (Лондон, Англия) ішінде ағылшын масоны атанды. 1849 жылдың шілдесінде бауырластар (сөздің екі мағынасында да) "Фиделити" тарауының No. 3-інде Жоғары дәрежеге (басталу) көтерілді (Рәсім өткізілді), бұл масондық тағы бір саласы. Коста 1851 жылы Англияның Біріккен Ұлы Ложасының Бас органисі болып тағайындалды және бұл лауазымды екі жыл бойы атқарды. Бауырластар Англияда Марк масондығын құруға зор үлес қосты, олар Лондонға Бон Акорд Марк ложасын құру туралы өтінішті Бон Акорд Корольдік Арк бөлімшесіне (Абердин, Шотландия) жіберді. Бұл Марк ложасының алғашқы отырысы 1851 жылдың 19 қыркүйегінде Блэкфрайрс қаласындағы Бридж-стриттегі Радли қонақ үйінде өтті. Сол кезде екеуі де "Көтерілді" (басталу) және "Марк Мастер" деген құрметті дәрежеге ие болды. Кейіннен Англия мен Уэльстегі Марк масондығы Марк Мастер масондарының Ұлы Ложасының қарауына өтті, бірақ ешбір бауыр осы органның құрылуына қатысқан жоқ.