Кіріспе

Неміс жазушысы Кристиан Генрих Шписс (4 сәуір 1755 – 17 тамыз 1799) – романтикалық туындылар, содан кейін арзан детективтер мен қорқынышты әңгімелер жазған неміс жазушысы.

Өмір

Ол Саксониядағы Фрайберг қаласында дүниеге келген. Бір кезде актер болған ол 1788 жылы Богемиядағы Бесдиэкаудағы граф Каспар Герман фон Кюнигльдің иелігінде бақылаушы болып тағайындалды. 17 тамыз 1799 жылы ол өзінің ерекше қиялдағы ойларының салдарынан, ақыл-есінен айырылып, қайтыс болды. Шписс өзінің "Рыцарьлар, тонаушылар және әуестер романдары" деп аталатын еңбектерінде – "қараңғы" дәуірдегі рыцарьлар, тонаушылар және әуестер туралы әңгімелерді Гётенің "Гёц фон Берлихинген" және Шиллердің "Тонаушылар" мен "Әуес көруші" шығармаларынан алған идеяларымен неміс Schauerroman (қорқыту романы) стилінің негізін қалады. Бұл стильді Карл Готтлоб Крамер (1758–1817) және Гётенің інісі Кристиан Август Вулпиус одан әрі дамытты. Бұл әңгімелер, көбінесе қарапайым халықтың талғамына сай келіп, Шписсті өз заманының ең көп оқылатын авторларының біріне айналдырды. Ең танымал туындысы – 13 ғасырға арналған әуестер туралы "Петерманншен" (1793) әңгімесі болды. Бұл Энн Рэдклифтің және Мэтью Грегори Льюистің "Монах" романына әсер етті. Романда зұлым әуес (ергежейтіптің кейпінде) зорлау, туысқа отыру және кісі өлтіруге итермелейтін рыцарь туралы айтылады, соңында ол шайтанның қолынан өлімге ұшырайды. Оның басқа Schauerroman әңгімелерінің ішінде "Der alte Überall und Nirgends" (1792); "Die Löwenritter" (1794) және "Ханс Хейлинг, vierter und letzter Regent der Erd, Luft, Feuer und Wasser Geister" (1798) бар. Көптеген комедиялармен қатар, Шписс Шиллерден бұрын "Мария Стюарт" трагедиясын (1784) жазды, ол сол жылы Венадағы сарай театрында қойылды.