Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1997 жылдан 2001 жылға дейін Молдова президенті
President of Moldova from 1997 to 2001
Петру Лучински (; 1940 жылдың 27 қаңтарында туған) – молдавандық саясаткер, 1997 жылдан 2001 жылға дейін Молдованың екінші президенті болған. Қазіргі таңда ол стратегиялық зерттеулер және халықаралық қатынастар жөніндегі Лучински қорының негізін қалаушысы және басшысы қызметін атқарады.
Petru Lucinschi (; born 27 January 1940) is a former Moldovan politician who was Moldova's second President from 1997 to 2001. He currently serves as the founder and head of the Lucinschi Foundation of Strategic Studies and International Relations.
Ерте өмір және білім
Петру Лучински 1940 жылғы 27 қаңтарда Румыния Корольдігінің Сорока уезіндегі Радуленій Веки ауылында (қазіргі Флорешти ауданы) Кирилл Васильевич Лучински отбасында дүниеге келді. Лучински поляк тегінің Łuczyński транскрипцияланған түрін тасымалдайды, бірақ ешқашан өзінің поляк тегімен байланысты емес. 1962 жылы Кишинев мемлекеттік университетін бітірді. Оқу кезінде ол жергілікті комсомол ұйымының хатшысы болды. 1963-1964 жылдары Кеңес Армиясында комсомолдық жұмыс істеді. 1977 жылы Мәскеудегі Ресей Ғылым академиясынан философия ғылымдарының кандидаты ғылыми дәрежесін алды.
Petru Lucinschi was born on 27 January 1940 in Rădulenii Vechi village, Soroca County, Kingdom of Romania (now Florești district) into the family of Kirill Vasilievich Lucinschi. Lucinschi carries a transcribed version of the Polish surname Łuczyński, but has never publicly identified with a Polish heritage. In 1962, he graduated from Chisinau State University. During his studies, he was the secretary of the local Komsomol. From 1963 to 1964, he was engaged in Komsomol work in the Soviet Army. He has a PhD in Philosophy (1977) from the Russian Academy of Sciences in Moscow.
Коммунистік партиядағы мансап
1964 жылы Кеңес Одағының Коммунистік партиясына қабылданды. 1971 жылдан бастап Лучински Молдавия КСР Коммунистік партиясының Орталық комитетінің Атқару комитетінің (Политбюро) мүшесі болды. Ол сол кезде Молдова Коммунистік партиясының жетекшілігіндегі жалғыз молдаван еді, ал Молдавия КСР-інің жетекшілігі көбінесе республикадан тыс адамдардың немесе Приднестровье тұрғындарының қолында болды. 1978-1989 жылдары Молдова Коммунистік партиясының Кишинев қалалық комитетінің бірінші хатшысы болды. 1978 жылы Иван Бодиул оны Мәскеуге Кеңес Одағының Коммунистік партиясына жұмысқа жіберді, онда Лучински 1986 жылға дейін қалды. 1986 жылдан 1989 жылға дейін Лучински Тәжікстан Коммунистік партиясы Орталық комитетінің екінші хатшысы болды. 1989 жылы Молдавия КСР-іне оралғаннан кейін Молдова Коммунистік партиясының бірінші хатшысы болды. Оның тағайындалуы Ұлы Октябрь Социалистік революциясының 72 жылдығын тойлау кезінде 7 қарашада болған тәртіпсіздіктерге байланысты болды. 1991 жылдың басында ол Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық комитетінің хатшысы болып тағайындалды, сондықтан ол Молдавия КСР-інен тағы да Мәскеуге кетті.
In 1964, he was admitted to the Communist Party of the Soviet Union. From 1971, Lucinschi was a member of the Executive Committee (Politburo) of the Central Committee of the Communist Party in Moldavian SSR. He was the only native Moldovan in the leadership of Communist Party of Moldova at that time, when the leadership of Moldavian SSR was almost completely in the hands of people from outside the republic or Transnistrians. From 1978 to 1989, he was First Secretary of Chișinău City Committee of the Communist Party of Moldova. In 1978, Ivan Bodiul sent him to work for the Communist Party of the Soviet Union in Moscow, where Lucinschi remained until 1986. From 1986 to 1989, Lucinschi was second secretary of the Central Committee of the Communist Party of Tajikistan. Upon his return to Moldavian SSR in 1989, he became first secretary of the Communist Party of Moldova. His appointment followed the civil unrest on 7 November during the 72nd anniversary celebrations of the Great October Socialist Revolution. In early 1991, he was appointed Secretary of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union, so he again left Moldavian SSR for Moscow.
Совет одағынан кейінгі мансап (1991-1997)
1991 жылы ол Ресейдегі Молдова елшісі болып тағайындалды. 1993 жылдың 4 ақпанында Молдова Парламентінің спикері болып сайланды және 1994 жылдың 29 наурызында жаңа мерзімге қайта сайланды. Ол 1997 жылға дейін осы лауазымды атқарды.
In 1991, he was appointed as Ambassador of Moldova in Russia. On 4 February 1993, he was elected as Speaker of the Moldovan Parliament, being re elected on 29 March 1994 for a new term. He held the position until 1997.
Төрағалық (1997-2001)
Лучински 1996 жылғы қарашада Молдованың екінші президенті болып сайланды. Қызметке кіріскеннен кейін, көптеген батыс ақпарат құралдары оны Мәскеуге бағынышты, советтік өткелге бейім адам ретінде бейнеледі. Ол көбінесе Коммунистер партиясынан шыққан Владимир Воронинге қарағанда кем нұқсанды деп есептелді. Оның басшылығымен, оның алдыншасы Мирча Снегур бастаған реформалар жалғасты. Бұл Молдованың Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығы елдерінен алшақтауының және Еуропалық Одақпен жақым қатынастардың басталуын білдірді. Оның төрт жылдық билігінде Лучински әкімшілігі Парламенттегі қатыгез қақтығыстармен ерекшеленді. Ол 2001 жылға дейін қызмет етті, содан кейін мерзімінен бұрын сайлау шақырып, Парламент Владимир Воронинге дауыс берді.
Lucinschi was elected Moldova's second president in November 1996. Upon his assumption to office, many Western media outlets portrayed him as a Moscow man who remained oriented toward the Soviet past. He was often seen as the lesser evil to Vladimir Voronin from the Party of Communists. Under his leadership, the reforms started by his predecessor Mircea Snegur were continued. It also marked the beginning of Moldova's distance from the nations of the Commonwealth of Independent States and closer relations with the European Union. Over his four years in power, the Lucinschi administration was marked by fierce confrontations in Parliament. He served until 2001, when he called a snap election, and the Parliament voted in favour of Vladimir Voronin.
Ресей және ТМД
Президенттік кезеңінде ол Ресеймен жақын байланыстарды жақтады. Ол Әзірбайжан басшысы Гейдар Әлиевпен достық қарым-қатынаста болды, себебі олар Кеңес үкіметінде бірге жұмыс істеген және 1970 жылдан бері, Лучинский Бакуге сапарлағаннан бастап, республикаларының басшылары ретінде таныс болған.
During his presidency, he advocated for close ties with Russia. He was friendly with Azerbaijani leader Heydar Aliyev, as they had worked together in the Soviet government and had been acquainted as leaders of their republics since 1970, when Lucinschi visited Baku.
Төрайымнан кейінгі кезең
Ол биліктен кеткеннен бері бұрынғы әріптестерімен, соның ішінде Әзірбайжан басшысы Ильхам Әлиевпен, Қазақстан президенті Нұрсұлтан Назарбаевпен, Эстония президенті Арнольд Рютельмен және Украина президенті Леонид Кравчукпен кездесуін жалғастырды. Ресейдің бұрынғы президенті Борис Ельцин қайтыс болғаннан кейін, ол оны "КСРО құрамындағы елдердің ұлттық мүдделеріне көп көңіл бөлген" саясаткер деп сипаттап, одан әрі ол "Молдова сияқты жаңадан тәуелсіз мемлекеттер үшін өте маңызды рөл атқарды" деді. 2018 жылы орыс жазушысы Михаил Лукичевтің "Пётр Кириллович Лучинский – Политбюро мүшесі және президент" кітабы жарық көрді. 2019 жылдың басында президент Игорь Додон Лючинскині және экс-президент Мирча Снегурды он жылдан астам уақыт бойы күрделі жөндеуді қажет еткен, жаңадан жаңартылған Президент сарайына саяхатқа шақырды. 2020 жылы Лучински Бакуде орналасқан Низами Ганжави атындағы халықаралық орталықтың 49 мүшесімен бірге COVID-19 пандемиясының келесі толқындарына қарсы күресу үшін халықаралық шаралар қабылдауға үндеді. Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде ол украин отбасыларына Кишинев қаласына көшіп-қоныстануға жеке көмек көрсетті.
Since leaving office, he has continued to meet with his former counterparts, including Azerbaijani leader Ilham Aliyev, Kazakh president Nursultan Nazarbayev, Estonian president Arnold Rüütel, and Ukrainian president Leonid Kravchuk. Upon the death of former Russian president Boris Yeltsin, he described him as a politician who "paid a lot of attention to the national aspirations of countries of the USSR conglomerate", saying in addition that he "played an essential role for young independent states like Moldova". In 2018, he published his book Pyotr Kirillovich Luchinsky – Member of the Politburo and President, authored by Russian writer Mikhail Lukichev. In early 2019, President Igor Dodon invited Lucinschi together with ex president Mircea Snegur on a tour of the newly renovated Presidential Palace, which was in need for repairs for over a decade. In 2020, Lucinschi, along with 49 fellow members of the Nizami Ganjavi International Center based in Baku, called for international action to tackle new waves of the COVID 19 pandemic. During the Russian invasion of Ukraine, he was personally assisted Ukrainian families in settlling down in Chisinau.
Жеке өмір
Лучински зейнеткер мектеп мұғалімі Антонинаға (2006 жылы қайтыс болған) үйленген, және Сержиу мен Чирил есімді екі ұлы бар. Чирил – кәсіпкер және саясаткер, сонымен қатар парламент депутаты және кәсіби баскетболшы.
Lucinschi was married to Antonina (d. 2006), a retired schoolteacher, and has two sons, Sergiu and Chiril. Chirill is a businessman and politician who was as member of parliament as well as a professional basketball player.