Кіріспе

Метис Ұлттық Кеңесі – Канаданың солтүстік-батысындағы метис халқының өкілдік органы. МҰК метис ұлтын ұлттық және халықаралық деңгейде көрсетеді, метис ұлтының провинциялық деңгейдегі үкіметтерінің сайланған басшылығынан бағыт алады. МҰК-нің мақсаты – "Канада федерациясы шеңберінде метис ұлтының үздіксіз өмір сүруі үшін қажетті жағдайларды қамтамасыз ету".

Тарих

Ұлттық кеңес 1983 жылы метистерді басқа түпкі халықтардан өзгеше, ерекше этнос ретінде мойындауды қолдау үшін құрылды. Метистер метис ұлтының тегін бөліседі (мысалы, Солтүстік-Батыс және Манитобаның Қызыл өзені аймақтарындағы қоныстар) және ресми қауымдастықтар құрайды. Бұл кеңес Канададағы федералдық деңгейде олардың мүдделерін қорғау үшін құрылды, бұл 1982 жылғы Конституциялық актінің 35-бабына байланысты айрықша маңызға ие болды. Ол Канаданың бес провинциясындағы метистердің Канада үкіметі алдындағы ресми өкілі болып табылады және халықаралық аренада осы метистерді ұсынады. Ұлттық кеңес провинциялық метис ұйымдары президенттері мен ұлттық президенттен құралған Басқару кеңесімен басқарылады. Кеңестің бұрынғы ұлттық президенті – Манитобаның вице-губернаторы болған Ивон Дюмонт. Метистердің Ұлттық кеңесінің қазіргі президенті – Кассиди Карон. Түпкі халықтар ісі жөніндегі Канада министрлігі МҰК-мен жұмыс істейді; 2017 жылдың 13 сәуірінде екі тарап Канада-Метис Ұлты келісіміне қол қойды, мақсаты – Метис Ұлттық кеңесі арқылы Метис Ұлтымен «ұлтқа ұлт» қағидасы бойынша жұмыс істеу.

2020 жылдардың метистерді қайта ұйымдастыруы

2020 жылдың басында Солтүстік Альбертадағы алты метис қауымдастығы Альберта метис ұлтынан (MNA) бөлініп шықты, дәл сол кезде MNA метис ұлттық кеңесімен (MNC) дауласып жатқан еді. Екі даудың қабаттасуы Батыс Канададағы метис ұйымдарының кең ауқымды қайта құрылуына әкеп соқты. Негізгі мәселе – кім метис саналады және федералды және провинциялық үкіметтер алдында метистердің атынан сөйлеуге демократиялық өкілеттікке ие болуы керек ұйымдар қандай болуы керек екендігі. Метис ұлттық кеңесі Онтариодағы жаңа метис қауымдастықтарының идеясын қабылдамайтынын мәлімдеді. Ұлттық кеңес 2020 жылы Онтарио метис ұлтының (MNO) мүшелігін тоқтатты, себебі Онтарио тобында тіркелген метистердің 90 пайызы 2002 жылы Ұлттық кеңес белгілеген азаматтық талаптарын – атап айтқанда, метистердің отанымен және әсіресе Ред-Ривер аймағымен ата-бабалық байланыс талабын орындамаған. Онтарио тобы төрт даулы қауымдастықтан шыққан адамдарға мүшелік берді: Маттауа, Джорджиан шығанағы, Килларни және Темискаминг, бұл топтар метистерден тұрады деп мәлімдеді, және бұл аймақтар тек алғашқы халықтар мен кейбір қоныс аударушылардың мекендейтін жерлері емес, сонымен қатар танылған метис қауымдастықтарымен мәдени байланысы жоқ.

Федералды үкімет пен провинциялық ұйымдар арасындағы келісімдер

Альбертаның метис ұлты, Саскачеванның метис ұлты және Онтарионың метис ұлты 2017 немесе 2018 жылы Канада үкіметімен өзін-өзі басқару туралы келісімдерге қол қойды, ал Манитоба метис федерациясы мен Британдық Колумбия метис ұлты қол қоймады. Осы үш провинциялық ұйым "үштік кеңес" құрып, федералды үкіметтің МҰҰ (MNC) емес, тікелей олармен жұмыс істеуін сұрады және 2020 жылдың қаңтар айында Түпкі халықтармен қарым-қатынас министрі Кэролин Беннетпен кездесті.

Уақытша президент және басқарма отырыстарының болмауы

2019 жылдың қарашасында МҰК президенті Клемент Шартье өкілдіктерін азайтатынын және АВҚ президенті Дэвид Шартранға жаңа президент сәуір айында сайланғанға дейін МҰК-тың "ұлттық өкілі" болуға рұқсат беретінін хабарлады. Бірақ Шартранд ресми түрде уақытша президент болып тағайындалмады, ал өзгеріске бекітпе беру үшін кеңес отырысы өткізілмеді. Нәтижесінде, сәуір айына жоспарланған бас жиналыс COVID-19 пандемиясының салдарынан күштен тоқтатылды, сондықтан мәселе шешілмей қалды.

Форт Маккей метистері және Альберта метистер федерациясының құрылуы

2019 жылы Форт Маккей метис қауымдастығы (мүшелігі шамамен Альберта метис ұлтының жергілікті бөлімшесімен бірдей болған) Альберта метис ұлтынан шығуға дауыс берді. Бұл Альбертадағы басқа қауымдастықтардың да осылайша бөлінуіне түрткі болды. Бөлінген ұйымдар 2021 жылы «Альберта метис федерациясы» деп аталатын біріккен ұйым құрып, бірікті. Бұл ұйымды Альберта метис ұлтының қарсылығына қарамастан, Манитоба метис федерациясы мойындады.