Кіріспе

СС полкі "Нордланд"

Неміс бронетанкті дивизиясы

11-ші СС ерікті панцер-гренадерлік дивизиясы "Нордланд" (11. SS Freiwilligen Panzergrenadier Division "Nordland") – негізінен Германиядан және Румыниядан келген этникалық немістермен, сондай-ақ Солтүстік және Батыс Еуропадан келген шетелдік еріктілермен құрылған Waffen SS дивизиясы. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде "Солтүстік армия тобының" құрамында Хорватия тәуелсіз мемлекетінде және Шығыс майданында қатысты.

Құрылу

1943 жылдың ақпан айында Гитлер шетелдік еріктілерден құралған СС дивизиясын құруға бұйрық берді. 1943 жылдың наурыз айында скандинавиялық ерікті полк – SS Panzergrenadier Regiment Nordland, жаңа дивизияның ядросы ретінде пайдалану үшін SS Wiking дивизиясынан бөлінді. Нордландтың екі танк-гренадиер полкіне олардың сапына келгендердің шыққан елдерін көрсететін атаулар берілді: SS Panzergrenadier Regiment 23 Norge (Норвегия) және SS Panzergrenadier Regiment 24 Danmark (Дания). Алайда, дивизия 1943 жылдың күзінде Шығыс майданға келген кезде, оның құрамындағы адамдардың шамамен 80 пайызы Германиядан шыққан рейхсгерман немесе Румыниядан келген фолксгерман болды. Германияда құрылғаннан кейін дивизия Обергруппенфюрер Феликс Штайнер басқаратын III (германдық) СС танк корпусына қосылды және Хорватияға жеткізілді, онда оған СС еріктілер легионы Nederland (Нидерланд) қосылды. Дивизия 1943 жылдың қыркүйегінде югослав партизандарына қарсы әскери операцияларды бастады. 1943 жылдың қазан айының ортасында дивизия Хорватиядағы Бания аймағындағы бірнеше серб ауылдарын өртеп, тонады және жергілікті серіктес четник жасағын ұйымдастыруға көмектесті.

1944-1945 жылдар

Дивизия III СС танк корпусының қалған бөлігімен бірге Ленинград маңындағы майданға келді және қаладағы неміс қоршауын бұзуға бағытталған Кеңес Қызыл Армиясының шабуылына қарсы әрекетке кірісті. Ол Курланд қалтасы деп аталатын жерге қарай кері шегінді. 1944 жылдың қазан айының соңынан желтоқсан айына дейін Нордланд қалтасында қалды; желтоқсан айының басында дивизияның күші 9000 адамға дейін төмендеді. 1945 жылдың қаңтар айында дивизияға Либаудың Балтық портына баруға бұйрық берілді, онда ол теңіз арқылы эвакуацияланды. Кейіннен үш шабуылдаушы қарудың қарсы шабуылына үш тұтқынға алынған неміс Panzerfaust-тары бар кеңес сарбазы тоқтатты. 24 сәуір күні кешке СС дивизиясының 320-330 француз әскері Шарлеманьнен советтердің алдыңғы қатарлы қосындыларынан аулақ болу үшін ұзақ жол жүріп, Берлинге келді. 25 сәуірде бригадфюрер Густав Крюкенберг (Берлин) қорғаныс секторының командирі болып тағайындалды, оған Нордланд кірді. Зиглер сол күні дивизияның қолбасшылығынан босатылды. Француз Ваффен СС әскерлерінің тобы қазір Штурм-батальон Шарлемань деп аталады. Француздардың келуі екі полкінің Совет Армиясына қарсы шайқаста қырылып қалған дивизиясын нығайтты. Олардың әрқайсысы шамамен бір батальонға тең. 26 сәуірде Нойкөлнге совет жауынгерлік топтары енген кезде Крюкенберг Германплацтың маңында C секторындағы әскерлерге резервтік позициялар дайындады. Ол өзінің штаб-пәтерін опера театрына көшірді. Нордланд Германплацқа қарай кері шегінгенде, Шарлемань және олардың тобымен бірге жүз Гитлер жастары 14 совет танкісін Panzerfaust-пен жойды; Халензе көпіріндегі бір пулемет позициясы сол аймақтағы кез-келген совет ілгерілеуін 48 сағат бойы ұстап қалуға мүмкіндік берді. Нордландтың қалған броньдары, сегіз Тигр танкісі мен бірнеше шабуылдаушы қарулары Тиергартенде позицияға тұруға бұйырылды, өйткені Вейдлингтің LVI танк корпусының екі дивизиясы кеңестердің алға жылжуын баяулата алса да, оны тоқтата алмады. Кеңес әскерлері Берлинге қарай алға жылжуда, бұқаралық оқ ату үлгісін ұстанды, содан кейін әрқайсысында 80 адамнан тұратын үйлерді тазалау ұрыс топтарын қолдана отырып, танк ертіп жүруімен және жақын артиллерия қолдауымен шабуыл жасады. 27 сәуірде Нордландтың қалдықтары қорғаныс секторындағы орталық үкімет округіне (Zitadelle секторына) кері итерілді. Крукенбергтің штаб-пәтері Stadtmitte U Bahn станциясында болды. Содан кейін үкімет округінің әскерлері Рейхстаг пен Рейхс-канцелярияға кері тартылды. 30 сәуірде Гитлер өз-өзіне қол жұмсапты деген хабар жеткен соң, оны жасай алатындардың қашып кетуіне бұйрық берілді. Осыдан бұрын бригадфюрер Вильгельм Мохнке Зитадель секторында қол жеткізе алатын барлық командирлерге Гитлер өлімі мен жоспарланған қашу туралы ақпарат берді. Рейхс-канцелярия мен Фюрер-бункерден қашу 1 мамыр күні сағат 2300-де басталды. Солтүстік-батысқа қарай 10 топ қозғалды. Барлық жерде, әсіресе Вейдендаммер көпірі аймағында, қатал шайқастар жалғасты. Сол аймақта дивизияның қалған бөлігі совет артиллериясы мен танкіге қарсы пулеметтерімен жойылды. Нордлендтің соңғы "Тигрі" Вейдендаммер көпірі арқылы өту кезінде нокаутқа ұшырады. Бірнеше шағын топтар Эльбаның батыс жағалауында американдықтарға жетті, бірақ көпшілігі (мохнке тобы мен крукенберг тобының адамдары) сәтті болмады. Олардың көбісі соғыста қаза тапты немесе Кеңес әскеріне беріліп тұтқынға алынды. 2 мамырда Берлин қорғаныс аймағының қолбасшысы генерал Гельмут Вайдлингтің бұйрығымен жаулық ресми түрде аяқталды.