Кіріспе
Франция аймағы Пикардия (Picard және Pikaʁdi) – Францияның тарихи аймағы және бұрынғы әкімшілік бөлігі. 2016 жылдың 1 қаңтарынан бастап ол «Жоғарғы Франция» жаңа аймағының құрамына кірді. Ол Францияның солтүстік бөлігінде орналасқан.
Picardy ('/p//ɪ//k//ər//d//i/, Picard and , pikaʁdi, ) is a historical territory and a former administrative region of France. Since 1 January 2016, it has been part of the new region of Hauts de France. It is located in the northern part of France.
Тарих
Пикардияның тарихи провинциясы Сенлистен Кале қаласына дейін, Оиз және Эна департаменттерінің басты бөліктері, Сомма департаментінің толық аумағы және Па-де-Кале департаментінің батысы арқылы созылған. Артуа провинциясы (Арас аймағы) Пикардияны Француз Фландриясынан бөліп тұрды.
Орта ғасырлар
V ғасырдан бастап бұл аймақ Франк империясының құрамына кірді және феодалдық кезеңде Булонь, Монтрей, Понтье, Амиеноа, Вермандоа және Лаонноаның алты графтығын қамтыды. 843 жылғы Верден шартының талаптарына сәйкес, аймақ Батыс Францияның, кейін Франция Корольдігінің бөлігіне айналды. "Пикардия" атауы көне француз тіліндегі "пик" сөзінен шыққан, ол "сүмбіле" дегенді білдіреді – бұл аймақтың халқы ежелгі заманда қолданған ерекше қару. "Пикардия" термині алғаш рет 13 ғасырдың басында қолданылды, сол кезде бұл атау Пикардия тілінде сөйлейтін барлық жерге, Парижден Нидерландыға дейінгі аумақтарға қатысты. Париждің Латын кварталында адамдар Сорбонна университетінің студенттерінен "Пикард ұлтын" (Nation Picarde) анықтады, олардың көпшілігі Фландриядан келген болатын. Жүз жылдық соғыс кезінде Пикардия 1358 жылы Жакерия шаруалар көтерілісінің орталығы болды. 1419 жылдан бастап Пикардия графтықтары (Болонь, Понтье, Амиен, Вермандо) Бургундия герцогы Филипп ІІ-нің қолына біртіндеп өтті, бұл сатып алу 1435 жылғы Аррас конгресінде Франция королі Карл VII растады. 1477 жылы Франция королі Людовик XI әскер бастап, Пикардиядағы маңызды қалаларды басып алды. 1477 жылдың соңына қарай Людовик Пикардияның барлық аймағын және Артуаның көп бөлігін бақылауға алды.
Қазіргі заман
15 ғасырда Пикардия үкіметі (әскери аймақ) құрылды. Бұл Францияның тарихи Пикардия деп белгіленген аймақтан бөлек, жаңа әкімшілік аймағы болды. Жаңа Пикардияға Сом департаменті, Эна департаментінің солтүстік жартысы және Оиз департаментінің солтүстігіндегі шағын бөлігі кірді. 1557 жылы Савой герцогы Эммануэль Филибер басқаратын Габсбург әскері Пикардияға шабуыл жасады. Он жеті күндік қоршаудан кейін, 18 ғасырдың басында, ағылшын ысығына ұқсас жұқпалы ауру осы аймақтан тарап, Францияның барлық аймақтарына жетті. Ол "Suette des picards" немесе Пикардия ысығы деп аталды. Наполеон соғыстары кезінде 19 ғасырда, Кариб теңізіндегі Францияға тиесілі қант аралдарын басып алған Ұлыбританияға қарсы тұру мақсатымен, қант қызылшасы енгізілді. Қант өнеркәсібі аймақ экономикасында маңызды рөл атқарады. Пикардиядағы ең маңызды тарихи оқиғалардың бірі – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сомма бойында болған шайқастар. 1914 жылдың қыркүйегінен 1918 жылдың тамызына дейін Солтүстік Пикардия далаларында британдық, Достас державаларының, француз және неміс әскерлері арасында, Сомма шайқасының ішінде, төрт ірі шайқас өтті.
In the early 18th century, an infectious disease similar to English sweat originated from the region and spread across France. It was called Suette des picards or Picardy sweat. Sugar beet was introduced by Napoleon I during the Napoleonic Wars in the 19th century in order to counter the United Kingdom which had seized the sugar islands possessed by France in the Caribbean. The sugar industry has continued to play a prominent role in the economy of the region. One of the most significant historical events to occur in Picardy was the series of battles fought along the Somme during World War I. From September 1914 to August 1918, four major battles, including the Battle of the Somme, were fought by British, Commonwealth, French and German forces in the fields of Northern Picardy.
Қазіргі Пикардия
2009 жылы жергілікті басқару реформасы жөніндегі өңірлік комитет француз өңірлерінің санын азайтуды және жақын арада жаңа өңірлер құруды тоқтатуды ұсынды. Пикардия өңірі жойылып, әр департамент жақын орналасқан өңірге қосылмақ еді. Уаз департаменті Иль-де-Франс өңіріне, Сомма департаменті Нор-Па-де-Кале өңіріне, ал Эна департаменті Шампань-Арденн өңіріне қосылмақ еді. Пикардия тұрғындарының басым көпшілігі бұл ұсынысқа қарсы болды және ол 2010 жылы қабылданбады ("Courrier Picard" газетін қараңыз). Бүгінде Пикардия өңіріне Берктен Кале қаласына дейінгі, Болон (Boulonais) аймағы арқылы өтетін жағалау жолағы кірмейді, ол қазір Нор-Па-де-Кале өңіріне қарасты. Бірақ Пикардия өңірі Бовезиз, Валуа, Нуаён, Лаоннуа, Суассон, Уаза және Францияның басқа департаменттерін қамтиды. Пикардияның бұрынғы анықтамасы Пикардия тілінің атында сақталған, ол тек Пикардияның өзіндегі диалекттерге ғана емес, сонымен қатар Нор-Па-де-Кале өңіріндегі Пикардияның солтүстігінде және Бельгияның Эно провинциясының кейбір бөліктерінде қолданылатын роман тілдерінің диалекттеріне де қатысты.
География
1990 және 1999 жылғы халық санақтары арасында Оиз департаментінің халқы жылына 0,61% өсті, бұл Франция бойыншағы өсімнен шамамен екі есе жоғары. Осы аралықта Эна департаменті халқы азайды, ал Сомма департаментінің халқы жылына 0,16% ғана өсті. Бүгінде Пикардия аймағының халқының 41,3% Оиз департаментінде тұрады. Пикардия батыста Сомма эстуариясының ұзын құмды жағалауларынан басталып, шығыста Тиераш аймағының кең орман және жайылымдарына, Париж аймағына жақын Шантильи және Пьерфон қалаларына, ал оңтүстікте Шампанмен шектес жүзімдіктерге дейін созылады.
Әкімшілік
2015 жылы таратылғанға дейін аймақтық кеңестің президенті Клод Геверк болды, ол 2004 жылдан бері социалист ретінде қызмет етіп келді. Сол жылы ол UDF партиясының ұзақ жылдар бойы билікте болған Жиль де Робиенді жеңіп шықты. 2008 жылдан бері аймақтың астанасы – Амиен қаласының мэрі социалист Жиль Демайли болып табылады. Ол көп жылдар бойы қала әкімі болған «Жаңа орталық» партиясының өкілі Жиль де Робиенді жеңді.
Тіл және мәдениет
Пикардия аймағы тарихи тұрғыдан берік және мақтан тұтатын мәдени сәйкестікке ие. Пикардиялықтардың (жергілікті тұрғындар және дәстүрлі түрде пикард тілінде сөйлейтіндер) мәдени мұрасына ең таңғажайып готикалық шіркеулер (Амиен және Бове соборлары немесе Сен-Квентин базиликасы), ерекше жергілікті тағамдар (соның ішінде ficelle picarde, flamiche aux poireaux, tarte au maroilles), сыра (соның ішінде Перонн қаласындағы де Клерк сыра зауытынан) және дәстүрлі ойындар мен спорт түрлері, мысалы, longue paume (тенниске арналған алғашқы ойын), сондай-ақ пикард билері және олардың pipasso деп аталатын өз сыбызғысы кіреді. Пикардия ауылдарының ерекше ерекшеліктері бар, олардың үйлері қызыл кірпіштен салынған, көбінесе ақ кірпіштен жасалған әсем өрнекпен (lace) безендірілген. Адамдардың аз бөлігі әлі де Франция тілдерінің бірі – пикард тілінде сөйлейді, ол Артуада (Нор-Па-де-Кале аймағы) да қолданылады. "P'tit quinquin" пикард әні – жергілікті мәдениеттің (және Артуа мәдениетінің) символы. Пикардия готикалық сәулеттің туған жері саналады, онда готикалық соборлардың әлемдегі ең ұлы алты мысалы бар, олар готикалық сәулеттің бүкіл тарихын қамтиды. Еуропадағы ең үлкен собор ретінде танылған Амиен соборы, Джон Раскиннің сөзімен айтқанда, "готикалық сәулеттің пантеоны", Париждің Нотр-Дам соборын екі рет сыйдыра алады. Ол бар болғаны 50 жылдың ішінде салынған. Пикардия готикалық дәуір тарихындағы ең биік трансептке де ие, ол Бове, Уаз департаментіндегі Сен-Пьер соборында орналасқан. 1855 және 1867 жылдар аралығында салынған Амиендегі Пикардия мұражайында ежелгі Грекия мен Египеттен бастап Пабло Пикассоның заманауи туындыларына дейінгі ғасырлар бойына жиналған көптеген құнды жәдігерлер сақталған. Мұражай 2019 жылдың соңына дейін жөндеу жұмыстарына байланысты жабық болды. Пикардия Францияның ең нашар танымал аймақтарының бірі болғанымен, өнерге, әсіресе сәулетке жасаған оның әсері бүкіл әлемде айқын.
Танымал мәдениетте
"Пикардия гүлдері" әні 1916 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жазылған баллада. 1927 жылы әннің атауы сол аттас британдық үнсіз фильмінің атауы ретінде пайдаланылды. Пикарди – "Hetalia: Axis Powers" япондық манга сериясындағы екінші дәрежелі кейіпкерлердің бірі. Француз армиясының "Reveillez vous picards" ("Пикардиялықтар ояныңдар") әні бастапқыда Чарльз Батылдың пикардиялық жалдамалы әскерлері қолданған шақыру әні болған.