Кіріспе
Ежелгі Мысыр құдайларының жаратушысы – Smashing Pumpkins альбомы. Атум (, Мысыр: jtm(w) немесе tm(w), қалпына келтірілген; копт тілінде Atoum), кейде Атем немесе Тем деп аударылады, – Мысыр мифологиясындағы барлық нәрсенің бастауы болған алғашқы құдай. Ол өзін-өзі жаратты және Шу мен Тефнуттың, құдайлар жұбының әкесі, ал олар басқа Мысыр құдайларының ата-бабалары. Атум кешкі күнмен де тығыз байланысты. Алғашқы құдай және кешкі күн ретінде Атумның жер асты және хтондық байланыстары бар. Атум ежелгі Мысырлықтар үшін Мысыр тарихының көп бөлігінде маңызды болды. Ол идеологияда династиялық кезеңге дейін болған деп саналады, Ескі Патшалық кезінде одан да кең таралды және Орта және Жаңа Патшалық кезеңдерінде де құлшылық етілді, бірақ осы шамада Ре оны көлеңкеге алды.
the Smashing Pumpkins album
Atum (, Egyptian: jtm(w) or tm(w), reconstructed ; Coptic Atoum), sometimes rendered as Atem or Tem, is the primordial god in Egyptian mythology from whom all else arose. He created himself and is the father of Shu and Tefnut, the divine couple, who are the ancestors of the other Egyptian deities. Atum is also closely associated with the evening sun. As a primordial god and as the evening sun, Atum has chthonic and underworld connections. Atum was relevant to the ancient Egyptians throughout most of Egypt's history. He is believed to have been present in ideology as early as predynastic times, becoming even more prevalent during the Old Kingdom and continuing to be worshiped through the Middle and New Kingdom, though he becomes overshadowed by Re around this time.
Атауы
Атум есімінің "толықтыру" немесе "аяқтау" мағынасын білдіретін tm етістігінен шыққандығы айтылады. Осыған байланысты, ол "толыққан" және әлемді аяқтаушы ретінде түсіндірілген, ол жаратылыс аяқталғанда сулы хаосқа қайта оралады. Ол жаратушы ретінде әлемнің, құдайлардың және ғаламның бастауы ретінде қарастырылды, олар оның өмірлік күші немесе ка-сынан алды.
Шығу тегі
Атум – ежелгі дәуірдегі ең маңызды және жиі айтылатын қасиетті құдайлардың бірі, оның Пирамидалық мәтіндердегі маңыздылығы осыны көрсетеді, онда ол сиқырлар жинағында патшаның жаратушысы және әкесі ретінде бейнеленген. Көптеген жазбалар Атумның қалай пайда болғаны туралы қайшылықты мәліметтер береді. Гелиопольдік түсінік бойынша, Атум бастапқы сулардағы жұмыртқасында болған, алғашқы су тасқыны кезінде дүниеге келген және одан кейін жаратылған барлық нәрсенің бастауы болған. Ал Мемфис дін қызметкерлері (мемфистер) Птах Атумды Шабака тасында баяндалғандай, сөйлеуі мен ойлау арқылы, зияткерлік тұрғыдан жаратқан деп сенді.
Рөл
Гелиополиттік жаратылыс мифінде Атум өзін-өзі жаратқан, үйіндіге (бенбен) отырып (немесе үйіндімен бірдейленіп) алғашқы құдай болып саналған және бастапқы сулардан (Ну) көтерілген. Ертедегі аңыздарда Атумның аузынан түкіріп, Шу және Тефнут құдайларын жаратқаны айтылады. Бір мәтінде Атум Шу мен Тефнутты аузынан сілекей мен ұрық арқылы түкіріп шығарған жоқ, керісінше Атумның ернімен жаратты делінеді. Тағы бір жазбада Шу мен Тефнут Атумның қолынан туылған деп жазылған. Сол жазбада Атумның қолы құдайдың әйелінің атауы болып табылады, бұл оның Гелиополитендік бастауына негізделген. Басқа мифтерде Атум мастурбация арқылы жаратылған, ол осы әрекетте қолданған қолы оның ішіндегі әйелдік принцип ретінде түсіндірілуі мүмкін және Хатор немесе Юсасет сияқты құдайлармен сәйкестендірілуі мүмкін. Басқа бір түсініктемеде ол өзінің көлеңкесімен біріккен деп айтылады. Ежелгі Мысыр патшалығында Атум өлген патшаның жанын пирамидадан жұлдызды аспанға көтереді деп сенген. Ол өзінің барлық жаратылысының бастауында жаратқан барлық нәрсені жоямын және оны Нуға, яғни бастапқы суларға қайтарып әкелемін деп мәлімдейді, осылайша құдайлар мен құдайлар бір күні бастапқы сулардан тыс жерде өмір сүруді тоқтатады деген сенімді көрсетеді. Атум – өмірге дейінгі және өмірден кейінгі құдай. Күннің екілік циклында жылан тәрізді Атум, қызылшаң бас құдай Кепримен қарама-қарсы қойылады, оның есімі египеттік ḫpr "пайда болу" сөзінен шыққан. Кепри-Атум күннің шығысын және батысын қамтиды, осылайша таң мен кеш циклының толық кезеңін көрсетеді.
Басқа құдайлармен қарым-қатынасы
Атум – жаратылыстан бұрынғы қараңғылық пен шексіз сулы тұңғиықтан пайда болған, өзін-өзі жаратқан құдай. Ол осы хаостағы энергия мен материяның нәтижесі болғандықтан, жалғыздықтан туған құштарлықпен алғашқы құдайларды – балаларын жаратты. Ол өзінің түкіруінен, немесе кейбір деректерде, спермасынан ауа құдайы Шу мен ылғал құдайы Тефнутты дүниеге келтірді. Інісі мен апасы, оларды қоршаған ежелгі суларға қызығып, зерттеуге кетіп, қараңғылыққа ұшырады. Атум оларды жоғалтқан қайғыға шыдай алмай, балаларын табу үшін Раның Көзі – отты елшісін жіберді. Олар оралғанда шаттықтан төккен жасынан алғашқы адамдар пайда болды.
Иконография
Атум көбінесе антропоморфты түрде бейнеленеді, патшалық бас киімін немесе Жоғарғы және Төменгі Египеттің қос ақ және қызыл тәжін киіп, патшалықпен байланысын күшейтеді. Ол әдетте тақ отырған күйде суреттеледі және оның қабір әлемімен байланысы мен күн атрибуттары туралы айтылғанда, әдетте қошқар басымен көрсетіледі. Ежелгі Патшалық дәуірінде Атум египеттік сенім жүйесінің ортасында болды, ол өзін және барлық нәрсені бастапқы сулардан жаратқандықтан, өмірдің пайда болуына жартылай жауапты болды. Ол идеологияда династиялық кезеңге дейін болған деп есептеледі, тіпті Ескі Патшалықта одан да кең таралды, бұл пирамида мәтіндерінде оның жиі кездесуінен көрінеді. Орта Патшалықта да оның іздері табылады, ол "Өлгендер кітабында" бейнеленген, онда ол кейінгі өмірге сапарға көмектесу үшін сиқырларда пайда болады. Кейін, Жаңа Патшалықта Атумға қатысты культтар пайда болды, мысалы, Амонның құдайлық құлшылық етушілері деп белгілі Теба патшалық жоғары жәрмендері сол кезде храмдық рәсімдерде Атумның қолы ретінде қызмет етті. Кейінірек Ре орталық орынға ие болды, бірақ Атумның маңызы азайған сайын, ежелгі египеттіктер оған культтық рәсімдер арқылы құлшылық етуді жалғастырды, онда ол патшамен тығыз байланыста болғандай бейнеленді, сондай-ақ кешкі кезеңде кішкентай реликвиялар мен талисман-бұйымдарда кескіндер арқылы көрсетілді.