Кіріспе

Құс түрлері

Қоңыр сойқа (Falco berigora) – Австралия мен Жаңа Гвинеяға тән, салыстырмалы түрде ірі сойқа. Оның қауырсынында бірнеше түрлер кездеседі, ең басты айырмашылығы – ақшыл және қоңыр түрлері. Екі түрдің де үстіңгі жағы мен қанат жапқыштары қоңыр түсті. Қоңыр түрдегі сойқалардың астыңғы жағы көбінесе қоңыр болады, бірақ кейде ақ жолақтар да кездеседі. Ақшыл түрдегі сойқалардың асты ақ түсті, оған қоңыр жолақтар араласып, кейде тым көп болады. Ақ түсті сойқалардың құйрық астындағы қауырсыны да ақ болуы мүмкін, бұл оларды анықтауға көмектеседі. Олардың ерекше мінез-құлқы көбейтін кезде байқалады: қоңыр сойқалар ұшып бара жатқанда қатты, жоғары дауыста қақалап (тоқақтың дауысы сияқты) және сыңғырлайды. Berigora деген ат аборигендерден келген.

Сипаттама

Ересектер әдетте ұзын болады. Олар ашық және қара түсті нысандарда, сондай-ақ түрлі аралық түстерде кездеседі. Жануарлардың басы әдетте қызыл қоңыр түсті, тар қара жолақтары және ақшағыл басы мен ақ жағы болады. Қанаттары қара қоңыр қауырсындары бар қызыл қоңыр ұсақ дақтарлы. Мұрындықтары ашық көк/сұр, ал көздері қоңыр. Бұл сұңқарлар жиі естілетін қатты күлкілі дауыс шығарады.

Өсімдіктер мен тіршілік ету ортасы

Қоңыр соколар маусымнан қарашаға дейін көбейеді, көбінесе ірі тұқымдас құстардың немесе басқа соколардың ескі ұясында; кейде ағаштардың қуыс бұтақтарында да ұялайды. Қоңыр соколда қызыл және қоңыр түсті дақтар мен жамылғылары бар екі-бес жұмыртқа болады.

Кіші түрлер

F. b. novaeguineae: Жаңа Гвинеяның орталық және шығыс бөліктері, Солтүстік Австралияның жағалау аймағы
F. b. berigora: Австралия (Солтүстік жағалауын қоспағанда) және Тасмания.

Диета

Қоңыр сойқандар кішкентай сүтқоректілерді, оның ішінде үй тышқандарын жейді. Жазда олар жас қояндармен де қоректенеді. Сонымен қатар, кішкентай құстар, кесірткелер, жыландар және әртүрлі омыртқасыз жануарларды, әсіресе, гусеницаларды, шоқжылқыларды, жәндіктерді және қоңыздарды жейді. Қыс айларында жәндіктер олардың тамақтануының басым бөлігін құрайды және сойқандар көбінесе оларды жерде қуалайды.

Мінез-құлық

Қоңыр соқалар және басқа да австралиялық отты таратушы соқалар отпен жанасқан бұтақтарды алып, оларды жағып, өртті таратып, қашып бара жатқан жануарларды аулайды деген әңгіме бар. Audubon мәлімдемесіне сәйкес, "Бұл куәліктер австралиялық өрт сөндірушілер мен аборигендердің жеке баяндамаларынан, сондай-ақ тарихи әдебиеттерден алынған, және осы нақты оқиғаның 14 тікелей куәлігін құрайды."