Кіріспе

Британдық саясаткер, дипломат және газет редакторы (1882–1940)

Филипп Генри Керр, 11-ші Лотиан маркизі (18 сәуір 1882 – 12 желтоқсан 1940) – британдық саясаткер, дипломат және газет редакторы. 1916–1921 жылдары премьер-министр Дэвид Ллойд Джорджтың жеке хатшысы қызметін атқарды. 1930 жылы туысынан маркизалық атағын мұрагерлікке алғаннан кейін, 1931–1932 жылдары Рамзи Макдональд басқарған Ұлттық үкіметте екінші дәрежелі лауазымды иеленді. 1930 жылдардың соңында Германиямен келісім жасауды ынталандырған жетекші тұлғалардың бірі болды және Версаль келісімінің қаталдығын, сондай-ақ Сталиннің коммунизмінің қауіптілігін баса көрсетті. 1939 жылдан өмірінің соңына дейін АҚШ-тағы елші болып қызмет етті. Ол Американың британдық соғыс күшін қолдауын қамтамасыз етуде, әсіресе оның қайтысынан кейін Конгресс қабылдаған «Ленд-Лизинг» заңында үлкен жетістіктерге қол жеткізді.

Өмірбаян және білім

Керр Лондонда генерал-майор Лорд Ральф Керрдің үлкен ұлы болып дүниеге келді, ал Лорд Ральф Керр – Лотианның 7-ші маркизі Джон Керрдің үшінші ұлы еді. Оның анасы – леди Энн Фицзалан Говард, 14-ші Норфолк герцогы Генри Фицзалан Говардтың қызы, ал ол өз кезегінде, вице-адмирал Эдмунд Лайонстың қызы, 1-ші Барон Лайонс титулының иесі, Құрметті Аугуста Мэри Минна Кэтрин Лайонстың қызы болды. Керр Эдмунд ФицАлан Говардтың немересі, Дервенттің 1-ші виконты ФицАланның және 1-ші виконт Лионстың шөбересі еді. Оксфордтың Нью-колледжінде оқыған кезінде Керр өзінің "андрогин" келбетімен және ерекше нарциссизмімен көзге түсті, осылайша Оксфордта оған "Нарцисс" деген лақап ат қойылды. Оксфордта Керр өмір бойы гольф ойнауды ұнатып, тартымды әрі убедительный аргументтер келтіре білетін, сүйкімді интеллектуал ретінде танылды. Керр әйелдермен романтикалық қарым-қатынасқа мүдделі болған жоқ, оны білетін адамдар оның өзін-өзі шектеген гомосексуалист екенін болжады. Тарихшы Майкл Блох терең діндар Керрдің гомосексуалды қатынастарға баруы өте күмән деп жазды, бірақ ол ешқашан үйленбегенін және әйелмен романтикалық қарым-қатынаста болмағанын атап өтті.

Қоғамдық өмір

Керр 1905 жылдан 1910 жылға дейін Оңтүстік Африка үкіметінде қызмет етті және өзін нақты саяси фракция емес, реформашы деп санайтын отаршылдық офицерлер тобы, "Милнердің балабақшасы" деп аталатын топтың мүшесі болды. Олар отарлардың Ұлттар Достастығында көбірек дауысқа ие болуы керек деп есептеді. Сол дәуірдің стандарттарына сәйкес, олар либералды болды: көпшілігі ақ колониялардың мәртебесін көтеру, тәуелсіздікті қабылдамау және ақ емес халықтарға патерналистік көзқараспен қызығушылық танытты. Керр осы мәселелерде Гандиге құрмет көрсетіп, нәсілдік мәселелерде олардан гөрі прогрессивті болуға тырысып, толыққанды сәттілікке жетпесе де, әріптестерінен гөрі либералды болды. Керр Йоханнесбургте орналасқан, ол Колонияаралық Кеңесте қызмет етті, онда теміржолдарды басқаруға маманданды. Керр 1907 жылы Сельборн меморандумын жазуға көмектесті, онда Трансвааль, Оранж-Ривер, Натал және Кейп колонияларының төрт колониясын біріктіруге және Оңтүстік Африканың жаңа елі ретінде Доминион мәртебесін беруге шақырылды. "Милнердің балабақшасының" басқа мүшелерімен бірге Керр африканерлердің мәдени геноцидінің бастапқы британдық жоспарын қабылдамады, оларды ағылшын тілін сөйлеуге мәжбүр етуді дұрыс көрмеді. Оның орнына ол Жан Сматс пен Луи Бота бастаған орташа деңгейдегі африканерлермен келісуді ұсынды. Керр Оңтүстік Африканың жаңа мемлекетін англолардың (оңтүстік африкалық британдық текті ақ адамдар) және африканерлердің билікті бөлісетін федерациясы ретінде көріп тұрды. Оңтүстік Африканың қара және азиялық халқы саяси прогрестен мүлдем шеттетілді, ал орташа африканер ұлтшылдары "түстілерге" (Оңтүстік Африкадағы аралас нәсілді адамдарды атау үшін қолданылатын термин) дауыс беру құқығын беруге дайын болды, бұл шараға ең радикалды африканер ұлтшылдары қарсылық көрсетті. Қазіргі заманғы Америка конституциясына әкелген "Федералистік қағаздардан" шабыт алған Керр 1908 жылғы желтоқсанда "The States" атты журналға негіз салды, ол ағылшын және африкаанс тілдерінде жарық көрді және төрт колонияның федерациясын және Доминион мәртебесін талап етті. Керр "The States" журналының мақсатын "оңтүстік африкалықтардың мемлекетке бірігіп, ұлтқа айналуына мүмкіндік беру" деп түсіндірді. Алайда африканерлер федерацияны қабылдамады және оның орнына унитарлық мемлекетті ұнатты, себебі африканерлердің саны англолардан көп болғандықтан, Оңтүстік Африканы соңғысы емес, бұрынғысы басқаратынына көз жеткізді. 1910 жылдың 31 мамырында Кейп колониясы, Натал, Оранж-Ривер колониясы және Трансвааль Оңтүстік Африканың жаңа мемлекеті болып біріктірілді, оған Доминион мәртебесі берілді. 1909 жылдың қыркүйегінде Керр Плас-Ньюддегі конференцияға қатысты, ол Дөңгелек үстел қозғалысына жол ашты. 1910 жылы Англияға оралып, "The Round Table Journal" журналын құрып, оның редакторы болды. 1910 жылғы қаңтарда Лондонда өткен кездесуде Керр "Империяның барлық сайлаушыларына конституциялық жауапты императорлық үкімет құру арқылы және жеке азаматтарға тікелей әрекет ету билігімен органикалық одақ құруға" шақырды. 1910 жылғы қарашада Керр империяны императорлық федерацияға айналдыру жоспарларымен көп назар аударған "The Round Table Journal" журналының бірінші редакторы болды. 1911 жылғы қазан айында Керр жүйке бұзылысынан зардап шекті. 1912 жылы Үндістанға сапары кезінде Керр индуизм сияқты субконтиненттің діндерін жан-жақты зерттеді, бұл оның католицизмге деген қызығушылығының артуын көрсетті. "Киелі кітапты зерттеуге арналған Ғылым және денсаулық" кітабын оқығаннан кейін Керр христиандық ғылымға бет бұрды. Керрдің қарама-қайшылықты ниеттері болды, ол саясаттың "рационалды" тәсілдерін ғылымға деген зор құрметпен, рухани нәрсеге ұмтылған жеке басының мистикалық, трансценденттік жағымен біріктірді; Христиандық ғылым діні оған мистиканы және табиғаттан тыс нәрсеге деген сенімімен, сонымен қатар рационалдылығы мен ғылымға деген сенімімен біріктіруге мүмкіндік берді. "Дөңгелек үстел" журналының 1914 жылғы желтоқсанда шыққан "Төрт айлық соғыстан кейін" мақаласында Керр соғысты мәңгілік тоқтатудың ең жақсы жолы ретінде "барлық еркін өркениетті мемлекеттердің ерікті федерациясын" шақырды. 1915 жылғы қыркүйек айында "The Round Table" журналында "Соғыстың соңы" атты мақаласында Керр соғысты тоқтатудың ең жақсы жолы ретінде бүкіл әлем үшін "жауапты және өкілді саяси билік" болатын "әлемдік мемлекетті" шақырды. 1916 жылғы маусымда "Дөңгелек үстел" журналында Керр өзінің "Бейбітшілік қағидасы" мақаласында қазіргі халықаралық жағдайды "Американың батыс мемлекеттерінің ерте заманындағы жағдай сияқты" деп сипаттап, "Егер тәуелсіз мемлекеттер тәуелсіз егеменді тұлғалар сияқты мінез-құлық танытса, олар уақыт-уақытпен өздерінің құқықтарын қорғау үшін бір-бірін қырғынға ұшыратады. Олар осыдан бас тартпайды, олардың барлығына әділдікті қамтамасыз ететін заңдарды қабылдауға және оларға өздері бағынуға, ал жер бетіндегі ұлттар әлемдік мемлекетке бірігуге дайын болғанша" деп мәлімдеді. 1916 жылғы желтоқсанда ол Дэвид Ллойд Джорджтың жеке хатшысы болып тағайындалды. Жеке хатшы ретінде Керр бейбітшілік жоспарларын жалғастырды. 1918 жылғы 2 сәуірде Эсме Ховардқа, Швециядағы британ елшісіне жолдаған хатында Керр жоспарланған Ұлттар лигасының бүкіл әлемдегі қарусыздануға және "қылышқа негіделген әлемдік тәртіпке" қарсы "қоғамдық құқық" жүйесіне жұмыс істеуі керек екенін айтты. Ллойд Джордждың оң қолы ретінде Керр өзінің беделін арттырды. Ллойд Джордж меморандумдарды оқуды ұнатпады және бұл міндетті Керрге жүктеді, ол кейін премьер-министрге қатысты деп ойлаған барлық ақпаратты талқылады. Керр Ллойд Джорджтың "қақпашысына" айналды, премьер-министрге қандай ақпарат жеткізілетінін және кімге онымен кездесуге рұқсат етілетінін шешті, бұл оны үлкен билікке ие етті. Керр британдық мемлекеттік қызметкерлер арасында кеңінен ұнатпады, өйткені ол мақтанқор және өзімшіл деп есептелді. Керрдің діни сенімдері оны әрқашан ең жоғары моральдық қағидалардан әрекет ететінін айтуға итерді, бұл оның үкіметтік шеңберде өзімшіл репутациясын қалыптастырды. Лорд Курзон Керрді "екінші Сыртқы істер министрлігі" деп атады, Генри Уилсон Керрді Ллойд Джорджқа "улы" ықпал ететін тұлға деп сипаттады, ал Морис Хэнки Керрді Ллойд Джорджтың "сақшы иті" деп атады. Тарихшылар Майкл Докрилл мен Джон Тернер былай деп жазды: "Керрдің кеңесінің британ саясатының барысына қаншалықты әсер еткенін анықтау қиын. Бірақ замандастарының куәліктерінен, Ллойд Джорджтың Керрдің хаттарына жауаптарынан және Керрдің ұсыныстары саяси құжаттар мен шешімдерге қалай енгенінен еш күмән болмайды, премьер-министр Керрдің ұсыныстарын мұқият тыңдады". Керр Германиядан өтеу талаптарын күшейтуде маңызды рөл атқарды. Бастапқыда, өтеу тек тікелей соғыс залаптарына жұмсалатыны туралы келісім болды, бұл Францияның көп бөлігі шөлге айналғандықтан, көп бөлігі Францияға берілеріне кепілдік беретін еді. Ұлыбритания үшін көбірек өтеу алу үшін Керр Ллойд Джорджтың Германиядан өтеу сомасы бүкіл британ империясының ардагерлерінің, жесірлерінің және жетімдерінің зейнетақысын төлеуге де жұмсалуы керек деген талабын қолдады, бұл талап өтеу туралы кез келген келісімді бұзды. Версаль келісімінің жобалық нұсқасы Германияның "басқыншылығы" үшін өтеу туралы айтса, Керр соңғы нұсқада Франция есебінен көбірек өтеу алу үшін Германияның "агрессиясы" туралы айтуға ұсыныс жасады. 1919 жылғы 18 ақпанда Керр Ллойд Джорджға француздықтарды Рейнландты Германиядан бөліп алу талабынан бас тартуға көндірудің жалғыз жолы Ұлыбритания мен Американың Францияны жаңадан Германияның агрессиясынан қорғауға берген міндеттемесі екенін айтты. Керр француздықтардың Рейнландты Рейхтен бөліп алу жоспарларына қарсы күшті шықты, оларды "ақылға сыймас" деп сипаттап, 1919 жылғы 3 наурызда Ллойд Джорджға жолдаған хатында ол...

Нацистік Германияға деген құлшынысы

Лотиан Германияның Версаль келісімі бойынша әділетсіз және қатал қарағанын сенді және оған қол қойылғаннан кейін ол 1920 жылдардың наурыз айына дейін Германияның пайдасына келісімді қайта қарауды тұрақты түрде қолдады, бұл саясат жіңішкелеу саясаты ретінде белгілі. Клод Кокберн Лотианды Кливедендік жіңішкелеушілер тобының бір бөлігі деп мәлімдеді, ал суретші Дэвид Лоу оны Адольф Гитлердің әуенімен билейтін «Шивер сестердің» бірі ретінде бейнеледі. 1933 жылғы 24 маусымда Грэшем мектебінде сөйлеген сөзінде Лотиан: «Әлемде бүгінгідей белгісіздік кезі болған жоқ, мүмкін» деді. Саяси және экономикалық философияның барлық түрлері мақұлдау іздеп жүр, ал әлеуметтік және жеке мінез-құлық туралы барлық түрдегі күмән бар». Британдық тарихшы Ричард Гриффитс жіңішкелеушілер терминін, ол әртүрлі себептермен, көбінесе прагматикалық, Остік мемлекеттерді жіңішкелеуге сенетін үкімет шенеуніктеріне арнады, ал нацистік Германияның жақтастарына, ол жеке азаматтар ретінде өздерінің әрекеттерімен Үшінші рейхпен жақсы қарым-қатынас орнатуға тырысқан жоғарғы сынып өкілдерінің тобын сипаттады, әдетте идеологиялық себептермен. Гриффинс Лотианды жіңішкелеуші емес, нацистік Германияның жақтасы деп сипаттады, оның әрекеттері нацистік Германияда таңғажайып нәрселер тапқан жеке азаматтың әрекеттері ретінде қарастырылды. Лотиан Версальге қарсы лоббилеудің бөлігі ретінде 1920 жылдары Рейн айманындағы әйелдер лигасының докторы Маргарет Гартнермен байланысқа келді. Гартнер «Рейндегі қара қорқыныш» әңгімесінің жетекші насильшісі болды, ол Версаль келісімін де, әсіресе Францияны да дискіредитациялауға бағытталған. «Рейндегі қара қорқыныш» айыптамалары – көбінесе жалған болса да – Франциядан, Рейн аймағында сенегалдық сарбаздар неміс әйелдеріне қатысты жыныстық зорлық-зомбылық жасауына жол бергені үшін айыпталғаны үшін, Германияға деген британдықтардың көңілін өзгертуге көп көмектесті. Гартнер Германиядағы жаңа режимге қызмет етуді жалғастырды және 1933 жылдың соңында ол Англо-неміс зерттеу тобын құрды, оның төрағасы Лорд Аллен болды және Лотиан құрылтайшы мүшесі болды. Зерттеу тобы арқылы Лотиан нацистік режиммен негізгі байланыс ретінде қызмет ететін «көлеңкелі» британдық тарихшы Филип Конвелл Эванспен танысты. Лотиан Оңтүстік Африка саясаткері Ян Кристиан Смутсқа жақын болды және Смутс сияқты ол Версаль келісімін тым қатал деп ойлады, сонымен қатар Ұлыбритания емес, Британ империясы тұрғысынан ойлауға бейім болды. Смутс сияқты Лотианды да Германия-Жапон одасының мүмкіндігі алаңдатты, бұл Британ империясын құлатуы мүмкін, Лотиан былай деп жазды: «Біз жапон-неміс комбинациясын болдырмауымыз керек, бұл өлімге әкеледі. Бұл тек Германияны Еуропадағы пария ретінде қарауды тоқтату арқылы ғана жүзеге асырылуы мүмкін». Лотиан 1933 жылы «көптеген либералдар сияқты мен де нацистік режимді жек көремін» деп жазса да, сонымен қатар «оны реформалаудың бірінші шарты – Германияға әділдік жасауға дайын болуымыз керек» деп ойлады. 1933 жылғы қараша айында Ноттингемде өткен соғыс бітісі күнінде сөйлеген сөзінде Лотиан «негізінен, [нацистік] режим біздің мінез-құлқымыздың өнімі» деп мәлімдеді. Лотиан нацистік Германияның «басқа ұлттарды өзіне қосуды» қаламағанын мәлімдеді [Нацизм – ішкі бірлікке қарсы ұлттық қозғалыс]. Ол сондай-ақ Франко-совет өзара көмек туралы келісім Германияны қоршап отырғанын және Австрия-Мажарстанмен одақтан, поляк дәлізінен және 1914 жылға дейінгі көптеген бекіністерінен айырылған Германия стратегиялық жағынан әлсіреп, қайта қарулануға жақсы себеп бар екенін мәлімдеді. Лотианның пікірінше, нацистердің ішкі жауларын, еврейлерді және социал-демократтарды қуғынға салу «немістер соғыстан бері сырттан қуғынға түсуінің көрінісі» болды. Ол Гитлер мен британ премьер-министрі Стэнли Болдуиннің кездесуін және британ саясатының француздарға жақтамауын жақтады және Германияға «Орталық Еуропада әділ келісім» берілмесе, Ұлттар лигасы қалпына келтірілмейді деп мәлімдеді. 1935 жылдың қаңтарында ол Родос қоғамының бас хатшысы ретінде Германияға барды, онда ол Кенигсбергтегі (қазіргі Калининград, Ресей) Кенигсберг университетінде неміс тарихы бойынша дәріс берген британдық нацистік тарихшы Филип Конвелл Эванспен кездесті. Конвелл Эванс Жоахим фон Риббентроптың серіктесі, арнайы елші болды және Лотиан Риббентроппен ол арқылы танысты. Риббентроп арқылы Лотиан 1935 жылғы 19 қаңтарда Гитлермен кездесе алды, Конвелл Эванс аудармашы ретінде қызмет етті. Риббентроп пен Фюрердің орынбасары Рудольф Гесс та Лотиан-Гитлер кездесуінде болды, бірақ әдеттегідей, екеуі де көп сөйлемеді, Фюрердің көп сөйлеуіне қанағаттанды. Лотиан Гитлердің Версаль және Локарно келісімдерін бұзу арқылы Рейн аймағын заңсыз қайта әскерилендіруі өкінішті екенін айтты, бірақ «бір жақты әскерилендіруден бас тарту» «Германияға тең құқық беруге» қарсы келеді деп мәлімдеді. Лотиан Ұлттар лигасының Рейн аймағын қайта әскерилендіру үшін Германияға қарсы санкцияларға қарсы болуына қарсы болды. 1936 жылғы наурыздағы Смутсқа жазған хатында Лотиан Еуропадағы барлық проблемалардың себебі Франция екенін жазды, 1871 жылдан бері Франция Германияны «ұятқа келтіруге және басуға» тырысып келеді және француздың «жарқындығы нацистік социализмнің өркендеуіне жауапты» болды. Лотиан Гитлерге «Оттава экономикалық Mittel Europa-ны» дамытуға рұхсат беру керек деп ойлады, бірақ Франция мен Совет Одағы Германия басымдығымен шығыс Еуропадағы экономикалық аймаққа келіспейтінін сезінді, өйткені француз бен советтер Германияны «қатаң қоршауға» тырысып жатыр деп айыптады. Лотиан Ұлыбританияның Париж бен Мәскеуді «Еуропадан алшақтау» саясатына оралуға мәжбүр етуі керек деп ойлады, бірақ Болдуин мұндай радикалды қадамға бара қоймайтынынан қорқыныш білдірді. Лотиан Сыртқы істер министрлігінің дипломаттары Германияға қатысты оған ұнайтын сыртқы саясатты жүзеге асыруға тым француздарға жақын екенін сезінді, бұл пікірді Смутс та бөлісті. 1936 жылғы 2 маусымда Риббентроп консервативті лорд Астор мен оның әйелі, консервативті депутат Нэнси Астордың үйі – Сэндвичке келді. Сэндвичтегі басқа қонақтар Лотиан, Том Джонс және сэр Томас Инскип болды. Сапар барысында Риббентроп, Джонс және Лотиан ағылшын-неміс қарым-қатынасын жақсарту жолдары туралы ұзақ ескерту жасау үшін түні бойы жұмыс істеді, онда Франция Еуропадағы негізгі проблема ретінде бейнеленді. Риббентроп көп сөйледі, ал Лотиан ескертуді теріп жазды. Келесі күні Лотиан ескертуді Сыртқы істер министрі сэр Энтони Иденге жіберді, ол оған әсер етпеген сияқты. 1936 жылғы 14 шілдеде (француздарды ренжіту үшін әдейі таңдалған күні) өткен Англо-неміс достастығы кешінде Лотиан сөз сөйлегенде «Версаль көзқарасын» тоқтатуға шақырды, бірақ сол сөйлеуде нацистік режимнің антисемиттік саясаты Ұлыбританияда Германияның беделін нашарлататынын мойындады. Тағы 1937 жылдың мамырында ол Конвелл Эванс тағы да аудармашы ретінде қызмет еткен Гитлермен кездесу үшін Германияға сапарлады. Лотиан-Гитлердің екінші кездесуінде Гитлерге экономикалық командасы қосылды, атап айтқанда, Төрт жылдық жоспар ұйымының басшысы Герман Геринг және экономика министрі және Рейхсбанк президенті Хьяльмар Шахт. Екінші Лотиан-Гитлер кездесуі экономикалық мәселелермен басылды. Геринг пен Шахт, екеуі де ағылшын тілінде еркін сөйлейтін, Германияның бұрынғы Африкалық колонияларын қайтаруды Гитлердің талабын қолдады, Германияның экономикасы Африкадағы колониялық империясыз жұмыс істей алмайтынын мәлімдеді, өйткені Германияның шетелдік валюта қоры таусылмайынша халқын азықтандыруы керек еді (Германияның ауылшаруашылығына қарағанда көбірек халқы болды, сондықтан Рейх тамақ импорттауға мәжбүр болды). Сұхбаттың басында Лотиан Гитлердің «қайғылы көңілде» екенін хабарлады...

АҚШ-тағы елшісі

1939 жылдың қыркүйегінде Лотиан АҚШ-тағы елші болып тағайындалды және келесі жылы қайтыс болғанға дейін осы лауазымда қалды. 1939 жылдың тамызында ол Тайлық кеңесіне ант берді және 1940 жылдың қарашасында «Шығай» орденінің рыцары атанды. Лотиан британдық соғыс күштеріне экономикалық көмек көрсету үшін американдық қолдауды ұйымдастыруда маңызды рөл атқарды. 1939 жылы Чехословакияға жасалған шабуылдан кейін нацистердің ниетіне қатысты көзқарасының өзгеруі оны АҚШ-тағы елші ретінде Ұлыбританияға жан-жақты көмек бағдарламасын іздеуге итермеледі. 1939 жылдың 1 қыркүйегінде Лотиан Ақ үйге келіп, президент Рузвельтке Ұлыбританияның Құрама Штаттардағы Төтенше және Өкілетті Елшісінің өкілетті құжаттарын тапсырды. Бұл рәсім әдетте жаңа елшінің президентке сенімхаттарын табыстауымен және президенттің оларды қабылдауымен формалды болып өтетін, алайда сол күні Германияның Польшаға басып кіргені туралы жаңалық осы оқиғаны көлеңкеге түсірді. Кездесудің көп бөлігі Еуропадағы дағдарысты талқылауға кетті, Рузвельт Лотианға одақтастарға «барлық жілігімен» қатар тұрғанын айтты, бірақ Конгресс қабылдаған бейтараптық заңдарына бағынуға мәжбүр екенін, әйтпесе заңды бұзғаны үшін импичментке ұшырауы мүмкін еді. Линдсей назардан тыс қалуды таңдағаннан өзгеше, Лотиан АҚШ-қа келген сәттен бастап бұқаралық ақпарат құралдарының назарын өзіне аударды. Лотиан американдық БАҚ-пен мүмкіндігінше көп сөйлесу арқылы «өзара білім беруді» жүзеге асыруға тырысты, бұл Сыртқы істер министрлігінің наразылығын тудырды, олар Лотианның елші лауазымын ағылшын-американдық достық үшін сатушыдай әрекет ету арқылы төмендетіп жатыр деп санады. Лотианның ерекшеліктері мен кейде болмашы әрекеттері де Сыртқы істер министрлігін алаңдатты. Лотиан халыққа жақын әрекеттер жасап, американдық тарихшы Джозеф Перисконың айтуынша, бұқаралық ақпарат құралдарында танымал болды: «Америкалықтар қарапайым мінез-құлқымен көзге түсетін ақсүйектерге қатты қызығушылық танытты. Сондықтан ол тозығы жеткен сұр шляпа киіп, өз көлігін өзі айдап, АҚШ-қа сапарлағанда өздігінен пойыз билеті сатып алатын». Лотианның әзіл-қалжың сезімі де америкалықтарға ұнады, олар өркөкірек емес аристократты жақсы көретін. Лотианның сүйікті әзілдерінің бірі – американдық қонақтарға елшіліктің вестибюліне қойылған король Георг III-тің алып портретіне назар аудартып, бұл «Америка республикасының негізін қалаушы» деуі еді. Вашингтонға келгеннен кейін Лотиан АҚШ-та тұратын британдық тарихшы Джон Уилер Беннеттің қызметін қабылдауға арналған бас дипломатиялық кеңесші Роберт «Ван» Ванситтарттың кеңесін қабылдады. Джон Уилер Беннетт – «Оксфорд доны және Вирджиния университетінің қонақ оқытушысы, ол жоғары үстелде де, американдық Азамат соғысының майдандарында да өз үйінде сезінетін». Вирджинияда мүлкі бар және «Evening Standard» газетінде апта сайын мақала жазатын Уилер Беннет Америка істері бойынша Лотианның басты кеңесшісі болды. Уилер Беннетт бай «жеке қаражаты бар джентльмен» болғандықтан британдық елшіліктің ресми қызметкері емес еді, бұл үлкен артықшылық болып шықты, өйткені жеке азамат ретінде Уилер Беннетт елшілік қызметкерлеріне америкалық қоғамдық пікірге әсер ету үшін ашық лоббилеуге тыйым салатын ережелерден босатылды. Уилер Беннет Лотианның «Азаттық үшін күрес» комитетімен байланыс жасаушысы болды. Уилер Беннетт Лотианның елші болуына күмәнданатын болса да, ол Лотианның британдық мақсатты «сатудың» ең жақсы жолы – оны американдық құндылықтармен сәйкестендіру деген кеңесін қабылдауға бейім екенін анықтады. Америка Құрама Штаттарында «қара пропагандамен» айналысу үшін Лотиан канадалық бизнесмен Уильям Стивенсонды Нью-Йорктегі кеңсесінен британдық қауіпсіздік үйлестіру тобын басқаруға тағайындады. 1939 жылдың соңында Лотиан Адмиралтействоның бірінші лоры Уинстон Черчилльмен қақтығысқа түсті, ол президент Франклин Д. Рузвельтпен хат алмасуды ашқанын анықтады, бұл Лотианның рөлін төмендету деп қарсылық білдірді. Лотиан Черчилльден Рузвельтпен хат алысуды тоқтатуды талап етті, ал дауды Сыртқы істер министрі лорд Галифакс араласқан. 1940 жылдың қаңтар айында Галифакс Черчилль өзінің хат алмасуын жалғастыра алатынын, бірақ елші «жақындап қалғанын» қамтамасыз ету үшін Лотианға хат-хабардың көшірмелерін беруі керектігін мәлімдеді. 1940 жылдың қаңтар айында Лотиан өзінің алғашқы дағдарысына тап болды, ол кезде Мемлекеттік департамент оған британдық блокадаға қарс...

Жеке өмір және өлім

Керр отбасы Рим-католик шіркеуінде тәрбиеленген: оның әжесі белгілі бір сенімге келген адам болған. Керрдің өзі кейде дін қызметкері немесе монах болуды ойлады, бірақ ересек болған соң ол дінге деген сенімінен көңілі қалды. Нэнси Астормен жақын достығы олардың екеуінің бірге Христиан ғылымы шіркеуіне өтуіне себеп болды. Өзі өткен дініне соңына дейін адал болған ол 1940 жылдың желтоқсан айында Вашингтон қаласында 58 жасында қайтыс болды, христиан ғылымының жақтасы болғандықтан медициналық көмектен бас тартқан. Оның денесі өртеліп, күлі сақталды, бірақ Атлантика шайқасы теңіз жолын қауіпті еткенімен және әуе көлігі тек аса маңызды жүктерге ғана шектелгендіктен, Ұлыбритания Лорд Лотианның күлін Атлантика арқылы қауіпсіз тасымалдағанша АҚШ-та қалдыруға келісті. Оның күлі 1940 жылдың 15 желтоқсанында Арлингтон ұлттық зиратындағы Мэн Маст ескерткішіне қойылды, ал оған дейін Вашингтон Ұлттық соборында жерлеу рәсімі өтті. Лорд Лотианның күлі 1945 жылдың желтоқсан айында американдық әскери кемемен Ұлыбританияға қайтарылды. Ол ешқашан үйленбеген және балалары болмаған, сондықтан маркизатты оның бірінші туысы Питер Керр мұра етті. Ол Бликлинг Холлды Ұлттық сенім қорына тапсырды.

Негізгі дереккөздер

Дж. Пиндер және А. Боско, ред. Бейбітшілік жеткіліксіз: лорд Лотианның жинақталған лекциялары мен сөздері (1990),