Кіріспе

Американдық суретші (1909–1982)

Отбасы 1925 жылы Моренси кеніштері қайта ашылғанда Америкаға қайтып келді. Осы кезде ДеГрация өзінің алғашқы суретін салады: «Үнді жүздері». Бұл – қабақ, жарылған кенептен жасалған, ДеГрацияның өзі мойындағандай, аса жақсы емес туынды. Бастауыш мектепте мұғалімдер оның есімін, Этторе, дұрыс айта алмағандықтан, оны Тед деп атады. Одан бері оны осылай шақырып келеді. Италияға көшкендіктен, ДеГрация ағылшын тілін ұмытып, нәтижесінде он алты жасында бірінші сыныпқа түсті. Ол бастауыш мектепті, жасөсперімдер мектебін және жоғары мектепті аяқтау үшін көп еңбек етті. 1932 жылы бітіргеннен кейін ДеГрация отбасымен бірге кенде жұмыс істеді. Сөйтіп, ол кенші болып өмір сүргісі келмейтінін түсінді. Ол күн сәулесіз өмір сүре алмайтынын айтты, ал Моренсидің алғашқы кеншілік күндерінде ашық карьер болған жоқ. Кеншілер күн шықпай тұрып жерге түсіп, күн батқанда ғана шығатын. «Менің сақалым толы болғанда, 23 жасқа келгенімде мектепті бітірдім, сол кезде әлемде депрессия болды. Егер басқа бір саладан табыс таба алмасам, өмірімді жер астында өткізер едім».

Суретші мансабы: алғашқы жылдары

ДеГрация сол алғашқы күндері өнерінің жақсы болмағанын айтқан адамдардан алған сынды жақсы есінде сақтады. Адамдарға ДеГрацияның өнерге қатысты өз қағидаларын ұстануы ұнамады. Бір күні ДеГрация Розитаның мексикалық мейрамханасында (оның галереясының жанында) отырғанда, бір ер адам кіріп, бөлменің арғы жағынан оған айқайлады: «Эй, сен ДеГразиясың ба?!». ДеГрация жауап бермей, досымен сөйлесуін жалғастырды. ДеГрацияны ұнатпаған ол адам оның үстеліне жақындап, сөзін бөлді. Ол ДеГрацияға: «Сен қалағаныңды суретке түсіре аламын деп ойлайсың ғой, дұрыс па? Ешқандай ереже жоқ, тек қалағаныңды істейсің!» деді. ДеГрация әлі де ештеңе айтпады. Үстелде тортилья салынған себет тұрды, ДеГрация біреуін алып, сурет салуға кірісті. Аяқтаған соң, ол қылқаламын алып, ашулы адамның таза, ақ көйлегіне қолтаңба қойды. Адам ашуланып, қарғыс айтып шығып кетер алдында, ДеГрация оған: «Енді меннің барлығын суреттедім» деді. Адам өзінің алғашқы тортилья суретін алып кетпеді, ДеГрация оны сақтап, қазір «Күннің галереясында» көрсетеді. 1946 жылы ДеГрация мен Александра ажырасып кетті. Бір жылдан кейін ДеГрация Мексиканың тым терең ормандарындағы шағын шіркеуде Марион Шеретке үйленді. Марионмен некесі оның ең үлкен жетістігі – «Күннің астындағы галереяны» құруға мүмкіндік берді. 1940 жылдардың соңында Тусон қаласы ДеГрацияның галереясына жақындап келе бастады. ДеГрация Тусонға көп адамдардың қоныс аударуынан өзін тығырыққа тірелгендей сезінді және оның өсуінен қашып кеткісі келді. 1949 жылы ол Тусонның солтүстігіндегі Санта-Каталина төбелерінде 10 акр жер сатып алды. Ол кезде онда электр қуаты, су және басқа да қызметтер болмады. Қажетті барлық затты Тусоннан тасымалдап әкелуге тура келді. Олар тамақтарын ескі ағаш пеште пісіріп, шелекпен су құйып, сыртта жуынып, душ қабылдады. Бірте-бірте құрылыс компаниялары оның айналасындағы алып сагуаро кактустарын бұрғылап, үйлер, кеңселер және тіпті гольф клубы салды. Бұл ДеГрацияны қатты ренжітті.

Өнер мансабы: кейінгі жылдары

ДеГразия үйі мен кішкентай галереясын салғаннан кейін, ол өзінің армандаған галереясы – Күндегі ДеГразия галереясының жұмысын бастауға мүмкіндік алды. ДеГразия Миссияны Күнде, өз үйін және бастапқы "Кіші галереясын" (мүліктің түпкілікті галереясы) Суон және Скайлайн жолдарының қиылысына жақын жерде салды. "DeGrazia Gallery in the Sun" галереясының құрылысы 1965 жылы Яки және Тохоно О’одхам достарының көмегімен аяқталды. Бұл негізгі галереяда түпнұсқа туындылардың он үш жеке галереясы орналасқан. Осы кезеңде ДеГразия сурет салуын тоқтатқан жоқ. 1950 жылдардың басында ол керамикамен белсенді түрде айналыса бастады. Осы кезде ол мыс негізіндегі глазурьді жетілдірді. NBC студиясы "Watch the World" атты деректі фильмді түсірді, онда ДеГразия мен Марион осы керамиканы қалай жасап жатқанын көрсетті. ДеГразияның әйелі Марион бұл кездегі уақытты "ешқандай ойын-сауықсыз, тек жұмыс ғана" деп еске алады. "Студиядан тыс демалысқа мүмкіндік тек Суперстиция тауларында алтын іздеу кезінде немесе Аризона мен Мексикадағы үндістермен бірге саяхаттау арқылы болды. Оны Францияның Канн қаласында көрмеге шақырғанда, ол қатысудан бас тартты. Ол тек үнді жерінде болуды қалады". ДеГразияның осы үлкен мемлекеттік салықтан құтылуының жалғыз жолы – "Күндегі" галереясын коммерциялық емес қорына айналдыру еді. Осылайша ол өзінің коллекциясын және байлығын сақтап қалды. 1982 жылы 17 қыркүйекте 73 жасында рактан қайтыс болды. Оның сүйікті "Күндегі" галереясы 2006 жылы Ұлттық тарихи тізілімге тарихи аудан ретінде енгізілді.