Кіріспе

Қытайдың оңтүстік-шығысындағы Цзянсу провинциясындағы Наньтоң қалалық деңгейдегі әкімшілік бірлігіне қарасты уезд деңгейіндегі қала. Шанхайдың қарсы жағында, Янцзы өзенінің солтүстік жағасында орналасқан және Шығыс Қытай теңізіне қарай созылатын жартыарал құрайды. Халқы 1,12 миллион адамды құрайды. Қаланың орталығы Хуйлун кенті деп аталады. Сонымен қатар, ол сегіз бейнеткердің бірі Лю Донгбиннің құрметіне аталған, ол жерге төрт рет келген дегенді айтатын, белгілі балық аулау порты – Люси кентіне ие. Қидоңның Қилонг кенті бұрын Янцзы өзеніндегі Йунлунша деп аталған жеке арал болған, бірақ қазір Чонгмин аралындағы анклавтың бөлігін құрайды, оның көп бөлігі Шанхайға тиесілі.

Тарих

Қазіргі Қидун аймағы Хан әулетіне дейін Шығыс Қытай теңізінің бір бөлігі болды, содан кейін Янцзы өзенінен шөгінділер жинала бастап аралдарды құрады, олардың ішінде қазіргі Луси орнындағы Донгбучжоу (т, с, п Донгбучжоу) ерекше көзге түсті. Тан дәуірінде тұтқындар Қидунға жіберіліп, тұз өндірумен айналысты. Бес әулет және Он патшалық дәуірінде алғашқы ресми үкімет – Люси-чанг құрылды. Юань және Цин династияларының ауысу кезеңінде Янцзы өзенінің басты арнасы солтүстікке жылжып, Луси-чангтың үлкен аумағы суға батты. Луси-чанг Тонгчжоуға қосылды. Цин дәуірінде шөгінділердің артуы Қидунды құрлықпен шектестірді. Қытай Республикасының алғашқы жылы Тонгчжоу Наньтонг болып өзгертілді. Кейін Қидунды Наньтонг, Хаймен және Чунмин басқарды. 1928 жылдың 1 наурызында Қидун ауданы құрылды, халық саны шамамен 330 000 адамды құрады. 1989 жылдың қараша айына қарай қала құрылысында үлкен жетістіктерге қол жеткізілді және Қытай Мемлекеттік Кеңесі Қидунды ауданнан аудандық деңгейдегі қалаға көтеруге рұқсат берді. 2021 жылдың 16 қарашасында орта мектеп оқушылары өз-өзіне қол жұмсады, үш қыздың қазіргі жағдайы белгісіз.

Климат

Төрт ерекше маусым бар: көктем, жаз, күз және жұмсақ қыс. Жазда муссон апталар бойы созылады және көп жаңбыр жауады.

Білім

Қидоң жоғары мектебімен танымал. Қидоң қаласының орта мектептерінің оқушылары әдетте Қытайдың ұлттық колледжге түсу емтиханы – Гаокаода (Gao Kao) жоғары нәтижелер көрсетеді. Қидоңда бес мемлекеттік орта мектеп бар: Қидоң орта мектебі, Хуйлун жоғары мектебі, Донгнан орта мектебі, Шии орта мектебі және Луси орта мектебі. Осы мектептердің ішінде ең беделдісі – Қидоң жоғары мектебі. Қидоң жоғары мектебі 1928 жылы құрылған және содан бері Цзянсу провинциясының ең үздік орта мектептерінің бірі болып табылады. Қидоң орта мектебін бітірген түлектердің тоқсаннан астамы жыл сайын бірінші санаттағы университеттерге түседі.

Тіл

Луси қаласында (Люсзе) тұратын адамдар көптеген басқа тұрғындардан өзгеше, Луси немесе Тонгдон диалектісі деп аталатын диалектіде сөйлейді. Көптеген экономикалық, білім беру және мемлекеттік іс-шаралар Цидун диалектісі басым Хуйлун қаласында өткізілетіндіктен, Лусидің көптеген тұрғындары басым диалектіні түсінуге және тіпті сөйлеуге үйренген. Цидун диалектісі – Ву тілінің диалектісі. Кейбір адамдар оны да Ву тілінің диалектісі болып табылатын Шанхай диалектісіне ұқсас деп санайды. Ол Шанхай қаласының басқаруындағы Чуньмин ауданында қолданылатын диалектке дерлік бірдей. Екі диалект те Солтүстік Ву тобына жатады. Дегенмен, екі аймақ арасындағы мәдени айырмашылықтарға байланысты, көбінесе лексикада түсініксіз қолданыс сақталады.

Инфрақұрылым

Qidong Grand Theatre: Qidong Grand Theatre Цзянхай Оңтүстік жолының шығыс жағында және Qiantang өзенінің екі жағында орналасқан. Онда 1200 орындық үлкен театр және 408 орындық кіші театр бар. Үлкен театрдың сахналық процесінің дизайны мен механикалық жабдықтардың жиынтығы түрлі ауқымды опералар, билер, балеттер, концерттер, және ауқымды көркемдік-әдеби шаралардың талаптарын қанағаттандыра алады, сонымен қатар конференция өткізу мүмкіндігі де қарастырылған. Кіші театр түрлі мақсаттарға – шағын өнер шараларына, драмалық қойылымдарға, конференцияларға және тағы басқаларға жарайды. Ningqi темір жолы: Бұл 365 шақырымдық темір жол Нанкин мен Qidong қалаларын байланыстырады. Ол Xinchang және Ningxi темір жолдарымен жалғасып, Шығыс Қытай мен Батыс Қытай арасындағы жүк тасымалдау мүмкіндігін арттырады. Qidong темір жол станциясында жолаушыларға қызмет көрсетіледі. Chongqi көпірі: Chongqi көпірі – Қытайды Шанхай және Цзянсу провинциясымен байланыстыратын өзен арқылы өтетін көпір. Ол 2011 жылы салынған. Chongqi көпірі Qidong қаласын Chongming округімен және Шанхай қаласының орталық бөлігімен байланыстырады, саяхат уақытын үш сағаттан бір сағатқа дейін қысқартады. Шанхай Пудун әуежайынан Qidong қаласына жол аясында 45 минутта жетуге болады. Yuan Tuo Corner: Бұл Қытайдың ең ірі тұщы сулы батпақты жерлердің қорығы. Янгцзы өзені осы жерден теңізге құяды, ал Шығыс Қытай теңізі мен Сары теңіз де осы жерде бөлінеді.

Экономика

Жергілікті өнеркәсіп фармацевтикалық өндіріс, компьютерлік аксессуарлар өндірісі және химиялық тыңайтқыштар өндірісіне бағытталған. Цидун – COSCO, SINOPACIFIC, Specialty Process Equipment Corporation (SPEC), Shanghai Zhen Hua Heavy Industries (ZPMC) Qidong Marine Engineering Company Limited (бұрынғы DAODA Heavy Industry) және бірнеше ауыр өнеркәсіп, кеме жасау және металл конструкциялар құрастыру мекемелері орналасқан теңіздік инженерлік және құрылыс орталығы. Аймақта негізгі егін өнімдері: бидай, жүгері, соя, жержаңғақ, ямс және мақта. Климат груша, персик, апельсин және қарбыз өсіруге қолайлы. Балық аулау кейбір ауыл тұрғындары үшін маңызды табыс көзі болып табылады.

Қидунның наразылығы

2012 жылдың шілдесінде Қидунда наразылық акциясы болды. Бұл өнеркәсіптік қалдықтар құбырына қарсы өткен зорлық-зомбылыққа толы экологиялық наразылық еді. Ожи Папер компаниясы деп аталатын жапон компаниясы Цзянсу провинциясының Наньтонг қаласында қағаз фабрикасын салды. Фабрикадан шығатын сарсу Қидун қаласының жағалауына құйылатын болды. Жапон компаниясының қала әкіміне пара беріп, сарсу Қидунның ішу суын ластайды деген қауесет тарады. 2012 жылы Сенкаку аралдарына байланысты қытай халқының жапонияға қарсы көңілі толмады, соның салдарынан бүкіл елде жапонияға қарсы демонстрациялар өтті. Шамамен 10 мың Қидун тұрғыны көшеге шығып, наразылыққа қосылып, көліктерді қиратты және үкімет ғимаратына тас лақтырды. Содан кейін шамамен 1000 наразылық жасаушы үкімет ғимаратына кіріп, көздеріне түскеннің бәрін қиратты. Олар ғимараттан қымбат арақ, презервативтер және танымал сағаттарды да тапты. Үкімет араласуынан кейін наразылық бірнеше күннен соң аяқталды. Қауіпсіздік күштері шақырылып, бір күн ішінде демонстрация тоқтатылды. Одан кейінгі күндері демонстрацияны ұйымдастырушылар қамауға алынды.