Кіріспе

Британдық бульпап шабуыл мылтығы

SACP есептерінің жариялануымен ЭМ қаруларының бастапқы сериясына деген қызығушылық аяқталды және 1947 жылдың қыркүйегінде жаңа оққа негізделген қаруларға шақыру жасалды. Осы кезде Корсак бастапқы EM 1 бағдарламасынан шығып, оның орнын Казимеж Янушевский басты және Стефан Кеннет Янсон деген ағылшынша есімді қабылдады. Янсонның жаңа дизайнына EM 2 деген ат берілді, ол бастапқы EM 1-ге көбірек ұқсағанмен. Стенли Торп жаңа EM 1-ді, ал Эрик Холл EM 3-ті әзірледі. Атаулардың шатастыратын қайта қолданылуына байланысты, бұл қарулар көбінесе олардың жасаушыларының атымен аталады: «Торп EM 1», «Янсон EM 2» және «Холл EM 3». Бұл жеткілікті шатастырмағандай, EM 1-ге «Кобра», EM 2-ге «Мамба» кодтық аттары да берілді, ал EM 3 жобасы тоқтатылды және Деннис Бернидің EM 4 жобасы сияқты, ат алған жоқ. EM 1 және EM 2 екеуі де бульпап стиліндегі қарулар болды; доңғалақ пен патрон ұясы триггер мен тапанша тұтқасының артында орналасқан, бұл қарудың жалпы ұзындығын қысқартуға (шамамен 20%) және оқпан мен қару ұзындығы арасындағы пропорцияны жақсартуға мүмкіндік берді. EM 2-нің жалпы ұзындығы, оның оқпаны АҚШ-тың M14 оқпанынан ұзын болса да, одан қысқа. Бұл атау 1950 жылы американдық қару сынақтарынан бері соғыс кеңсесінде қолданылып келді. 20-ғасырдың басқа британдық үлгілері сияқты, мысалы P14 және SA80, EM 2 британдық армияның дәл атуға берген дәстүрлі назарының арқасында жоғары дәлдікке қол жеткізу үшін жасалды.

НАТО стандарттау

1949 жылы НАТО құрылған кезде, НАТО күштерінің қару-жарақ пен оқ-дәрілердің үйлесімді болуы қажет еді, сондықтан қару-жарақ жобалары бірнеше үкіметтің мақұлдауынан өтуі керек болды және ұйымның барлық мүшелері тарапынан қабылдануы күтілді. Осы кезде АҚШ НАТО стандарттау үшін өзінің жобаларын ұсынды, прототиптік T25 және T44 мылтықтарында 7.62×51 мм НАТО оғы қолданылды. 1951 жылы Абердин полигонында өткен сынақтарда жағдай шиеленістің шыңына жетті. АҚШ британдық оқтың әлсіз екенін, ал британдықтар АҚШ оғының толық автоматты режимде мылтықта қолдануға тым күшті екенін мәлімдеді. Осы сынақтарда бельгиялық .280 FN FAL да сынақтан өтті. Ұзақ пікірталас жүргізілді, ол Канада британдық .280 оғын қолданатынын, бірақ АҚШ та қолдаса ғана екенін мәлімдегенде ғана шешілді. Бұл ешқашан болмайтыны анық еді. Уинстон Черчилль НАТО стандартының кез келген қарудың қасиеттерінен маңыздырақ екенін ойлады және бұрынғы Еңбек партиясының қорғаныс министрі Мэнни Шинвеллдің .280 және EM 2-ге көшу туралы шешімін кері қайтарды. Осы кезеңде EM 2 прототиптері әртүрлі калибрлерде жасалды: Шамбон 7×49 мм "Second Optimum" патроны үшін екі және 7.62×51 мм НАТО үшін тағы екі дана жасады. Canadian Arsenals Limited компаниясы 7×51 мм "Компромисс" патроны үшін 10 мылтық жасады. EM 2 мылтығын 7.62×51 мм НАТО оғына оңай бейімдеу мүмкін емес еді, сондықтан жалғыз шығар жол – Fabrique Nationale компаниясынан FN FAL лицензиялық үлгісін қабылдау болды. Dieudonné Saive жасаған FAL, .280 оғын пайдаланатын аралық патронға арналған FN-нің өзінің жобасының жаңартылған нұсқасы болды (алғашқы прототиптер StG44-тен 7.92×33 мм Kurz неміс оғын қолданды). Дегенмен, FAL күшті, ұзын оқтарды қолдануға оңай бейімделді. Оның салмағы мен ұзындығы да соған сәйкес артты. Черчилль британдық Достастық пен басқа НАТО елдері FN FAL-ды қабылдаса, АҚШ армиясы да солай істейді деп үміттенеді, бірақ АҚШ T44-ті (M1 Garand-тың жаңартылған нұсқасы) M14 ретінде қабылдады, ол АҚШ сынақтарында T25-тің радикалды тәжірибелік мылтығына қарсы жеңіске жетті. Уақыт өте келе британдықтардың аралық патронға қатысты ұстанымы расталды, 7.62×51 мм автоматты режимде қолдану үшін тым күшті болып шықты, сондықтан осы мақсат үшін кішірек оқтар қажет болды. 1960 жылдардың ортасында Вьетнамдағы жауынгерлік тәжірибеге байланысты АҚШ AR 15 мылтығын M16 ретінде қабылдады. 5.56×45 мм НАТО аралық патронымен жабдықталған M16, он жылдан астам бұрын қабылданған M14 мылтығының орнын басты. Кейінірек НАТО автоматты оқ атуға қолайлы, кішірек оқтарға көшуге келісті, содан кейін 5.56×45 мм оқты қабылдады. 5.56 мм-ге көшуге дейін британдық армия қосымша аралық патрон зерттеулерін жүргізді. 1970 жылдар шамасында түпнұсқа .280 EM 2 мылтығының екі данасы 6.25×43 мм сынақтық патронмен қайта жабдықталды. Алайда, EM 2-нің қайта жаңғыруы қысқа ғана болды, өйткені 6.25 мм оқтан тіпті кішігірім 4.85 мм оққа көшілді, бұл L64/65 мылтығына әкелді, ол қазіргі британдық армияда қолданылатын 5.56 мм SA80 мылтығына айналды. SA80 мылтығының құрылымы бұқалық орналасуына байланысты EM 2-ге ұқсас болғанымен, олар механикалық жағынан байланыссыз; оның орнына ол AR 18/SAR 87 мылтығының бұқалық бейімделуі болып табылады. Дегенмен, EM 2 мылтығының жобасына әкелген жеке жаяу әскер қаруының тұжырымдамасы SA80 жүйесінде көрініс тапты.