Оңтүстік Африкалық Роберт МакБрид: Террорист, Полиция Бастығы және Құпия Агент

Кіріспе

Оңтүстік Африкалық «Умхонто ве Сизве» мүшесі және полиция бастығы Роберт Макбрайд (6 шілде 1963 жылы туған) – Экурулени қалалық муниципалитетінің метрополитен полициясының бұрынғы бастығы. Апартеид кезінде ол Африка Ұлттық Конгресінің жарымәскери қанаты «Умхонто ве Сизве» мүшесі болды және Дарбан қаласындағы көп адам баратын «Магус Бар» түнгі клубын бомбалағаннан кейін терроризм қылмысына кінәлі деп танылды, нәтижесінде үш адам қаза тапты. Алайда, «Ұлттық бірлік және кешірім туралы» заңға сәйкес, бұл сот үкімі «барлық мақсаттар үшін болмаған деп есептеледі». 2014 жылдың ақпан айында Макбрайд Тәуелсіз полицияны тергеу дирекциясының атқарушы директоры болып тағайындалды. 2015 жылдың наурыз айында полиция министрі оны осы лауазымынан шеттету туралы шешім қабылдады. Алайда, Оңтүстік Африка Конституциялық соты 2016 жылдың қыркүйек айында «Макбрайд полиция министріне қарсы» ісі бойынша бұл шешімді жойды. 2020 жылдың 1 шілдесінен бастап ол Мемлекеттік қауіпсіздік агенттігінің Сыртқы бөлімінің басшысы болып тағайындалды.

Апартеидтен кейін

1998 жылдың 9 наурызында Оңтүстік Африка Сыртқы істер министрлігіндегі жоғары лауазымды шенеунік болған Макбрайд, Мозамбиктен Оңтүстік Африкаға қару-жарақ тасымалдады деген айыппен Рессано Гарсияда Мозамбик полициясымен тұтқындалды, шекараға қашуға тырысқан күйінде. Оған 50 дана АК-47 автоматтары мен 100 дана Макаров тапаншалары берілуге тиіс болған. Ол Оңтүстік Африка Ұлттық барлау агенттігінде (NIA) жұмыс істеген кезде қару-жарақ тасымалын тергеп жатқанын мәлімдеді. Біраз уақыт қамауда болғаннан кейін барлық айыптар алынып тасталды. Инката Әзірлік партиясының (IFP) төрағасы Мангосуту Бутелези бұл қарулардың АХК-ның өлтіру жасақтарына қарсы IFP көшбасшыларына қарсы қолдану үшін арналғанын айтты. 1999 жылы Макбрайд, әлем қылмыскерлерінің бірі Сирил Бика және олармен бірге эскорт агенттігіне барған тағы бір адам агенттіктің қызметкеріне шабуыл жасады деген айып тағылды. Макбрайдты ИРА/Синн Фейн көшбасшысы Мартин МакГиннес Оңтүстік Африкадағы саяси өзгерістерден кейін жетекші лауазымға көтерілген бұрынғы жауынгердің мысалы ретінде көрсетті. 2003 жылы Макбрайд Экурулени муниципалитетінің (бұрынғы Шығыс Ранд) қалалық полиция басшысы болып тағайындалды. 2006 жылдың 21 желтоқсанында, Рождестволық кештен кейін Макбрайд Centurion қаласының жанында бір көлікпен соқтығысты. Куәгерлердің сөзінше, Макбрайд мас күйде болған. Экурулени метрополициясы оқиға орны олардың қарауындағы аумақтан 40 шақырымнан астам жерде болса да, тез арада келді. Куәгерлердің айтуынша, Экурулени метрополициясы куәгерлерге шабуыл жасап, Оңтүстік Африка полициясына (SAPS) телефон шалғандарды атумен қорқытқан. Макбрайдты Экурулени метрополициясы оқиға орнынан тез алып кетті. Полицияның стандартты тәртібіне сәйкес, қан үлгілері Экурулени метрополициясы немесе медициналық мекемеден алынған-жоқпы, оның қандағы алкоголь деңгейін анықтау үшін белгісіз. Макбрайдты апат орнынан алып кетуге қатысқан үш Экурулени метрополициясы – Патрик Джонстон, Стэнли Сегатеван және Итумеленг Коко бастапқыда Макбрайдты қолдады, бірақ кейіннен Оңтүстік Африка полициясына "құпия мәлімдемелер" берді. Содан кейін, 2007 жылдың 4 шілдесінде Макбрайд пен Экурулени метрополициясының бірнеше көлігі Патрик Джонстонды май құю станциясында ұстап, көлігінің терезелері қараңғыланғаны үшін қорқытты, бұл Оңтүстік Африка жол ережесін бұзу болып табылады. Сегатеван Джонстонға қосылды, ал Боксбургтегі SAPS жедел тобы оқиға орнына келді. Макбрайдтың SAPS қызметкерлерін қорлағаны айтылды. Джонстон мен Сегатеванды Экурулени метрополициясы тұтқындады, бірақ Боксбургтің аға прокуроры Хенк Стридом "жеткіліксіз дәлелдер және мүлдем негізсіз іс" болғандықтан қудалаудан бас тартты. Джонстон мен Сегатеван Макбрайдтан және Экурулени метрополициясы бөлімінен қорғау үшін сотқа жүгінді, өйткені Макбрайд оларға қарсы өлім жазасын төндіру туралы қауіптендіргенін мәлімдеді, бірақ Макбрайд бұл айыптаманы жоққа шығарды. Макбрайдқа көлік апатынан кейін мас күйде көлік жүргізу, алаяқтық және әділеттіліктің жолын кесу айыптары тағылды. Өзін қорғап, ол гипогликемиядан (қандағы қант деңгейінің төмендеуінен) зардап шегетінін растайтын медициналық анықтама ұсынды. Анықтаманы берген дәрігер алаяқтық және анықтамаға қатысты әділеттіліктің жолын кесу фактісі бойынша қудаланып жатыр. 2011 жылы Конституциялық сот The Citizen 1978 Pty (Ltd) және басқалар v Mcbride 2011 (4) SA 191 (CC) ісінде Макбрайд түнгі клубтағы жарылысқа қатысқандықтан, заңды түрде кісі өлтіруші деп аталуы мүмкін деген шешім шығарды. 2021 жылдың шілдесінде Макбрайд Мемлекеттік қауіпсіздік агенттігінің шетелдік бөлімінің басшысы лауазымынан шеттетілді. SAA оның жұмыстан босатылуы 2021 жылдың басындағы SSA операциясының сәтсіз аяқталуымен байланысты ма, жоқ па, туралы мәлімдеме жасаған жоқ, онда төрт Оңтүстік Африка тыңшысы ұсталып, Мозамбиктің Мапуто қаласында тасталып қалды. Тыңшылар мемлекеттік қауіпсіздік министрі Аянда Длодлоның араласуынан кейін Оңтүстік Африкаға қайтарылды.

On 9 March 1998, McBride, then a high ranking official in the South African Department of Foreign Affairs, was arrested by the Mozambican police in Ressano Garcia on charges of arms trafficking from Mozambique to South Africa, despite an attempt to run for the border. He was about to receive 50 AK 47 rifles and 100 Makarov pistols. He maintained he was investigating arms trafficking while working for the South African National Intelligence Agency (NIA). After a period in detention, all charges were dropped. Inkatha Freedom Party (IFP) head Mangosuthu Buthelezi has alleged, however, that the weapons were meant for ANC death squads to use against IFP leaders. In 1999, McBride faced an assault charge after he, underworld figure Cyril Beeka, and another man with whom they were visiting an escort agency, allegedly assaulted an agency employee. McBride was held up by IRA/Sinn Féin leader Martin McGuinness as an example of a former combatant who moved up into a leadership role following the political changes in South Africa. In 2003, McBride was appointed Chief of the Metropolitan Police of Ekurhuleni Municipality (formerly East Rand). On 21 December 2006, after a Christmas party McBride was involved in a single car collision near Centurion. According to witnesses, McBride was under the influence of alcohol. Ekurhuleni metro police quickly arrived even though the scene was more than 40 km out of their jurisdiction. According to witnesses the Ekurhuleni metro police assaulted witnesses and threatened to shoot anyone who telephoned the South African Police Service (SAPS). McBride was quickly removed from the scene by the Ekurhuleni metro police. It was unclear whether in accordance with standard police procedure blood samples were taken by the Ekurhuleni metro police, or by a medical facility, to determine his blood alcohol level. Three of the Ekurhuleni metro police involved in removing McBride from the accident scene, Patrick Johnston, Stanley Segathevan and Ithumeleng Koko initially supported McBride, but subsequently gave "damning statements" to the South African Police. Thereafter, it was reported that on 4 July 2007 McBride and a number of cars of Ekurhuleni metro police detained and intimidated Patrick Johnston at a petrol station, on the pretext that he was driving a car with tinted windows which is against South African traffic law. Segathevan joined Johnston, and members of the Boksburg SAPS Task Force arrived at the scene. McBride is alleged to have abused the SAPS members. Johnston and Segathevan were arrested by the Ekurhuleni metro police, but Henk Strydom, Boksburg's senior public prosecutor, declined to prosecute due to "insufficient evidence and a case totally without merit", and Johnston and Segathevan obtained a court interdict to protect them from McBride and the Ekurhuleni Metro Police Department, as they claimed McBride had made death threats against them, which McBride denied. McBride was charged with drunken driving, fraud and defeating the ends of justice following the car accident. In his defence he produced a medical certificate stating that he was suffering from hypoglycaemia (low blood sugar). The doctor who gave him the certificate is facing charges of fraud and defeating the ends of justice with regard to the certificate. In 2011 the Constitutional Court found in The Citizen 1978 Pty (Ltd) and others v Mcbride 2011 (4) SA 191 (CC) that McBride, due to his role in the night club bombing, may legally be called a murderer. In July 2021, McBride was suspended from his position as head of the foreign branch of the State Security Agency. The SAA would not reveal if his dismissal was related to a failed SSA operation earlier in 2021, where four South African spies were caught and left stranded in Maputo, Mozambique. The spies were returned to South Africa after the intervention of state security minister Ayanda Dlodlo.