Кіріспе
Сауалнаманы іріктеу әдісі. Квоталық іріктеу – бұл стратификацияланған іріктеудің ықтималдық емес түрі болып табылатын сауалнамаға қатысушыларды іріктеу әдісі.
Quota sampling is a method for selecting survey participants that is a non probabilistic version of stratified sampling.
Процесс
Квоталық іріктемеде, халық ең алдымен бір-бірін өзара толықтай ажыратып көрсететін топтарға бөлінеді, дәл stratified sampling-тегідей. Содан кейін, әр сегменттен қатысушыларды немесе бірліктерді белгіленген пропорция бойынша таңдау үшін сараптама қолданылады. Мысалы, сұрау жүргізушіге 45-тен 60 жасқа дейінгі 200 әйел және 300 еркектің үлгісін алу тапсырылуы мүмкін. Бұл жеке тұлғалардың кімді үлгіге алуды қаласа, соған басымдық беруіне мүмкіндік береді (мақсатты таңдау). Осы екінші қадам осы әдісті ықтималдық емес үлгі алуға айналдырады. Квоталық іріктемеде кездейсоқ емес іріктеу жүзеге асырылады, және бұл сенімсіз болуы мүмкін. Мысалы, сұрау жүргізушілер көшеде ең көмекке жарамды көрінетін адамдармен сұхбаттасуға құмар болуы мүмкін, немесе уақытты үнемдеу үшін өздеріне жақын адамдармен сұхбат алу үшін кездейсоқ үлгі алуды таңдауы мүмкін. Мәселе мынада, мұндай үлгілер сандық түрде анықтау немесе түзету қиын болатын түрде бұрмаланған болуы мүмкін. Мысалы, егер сұрау жүргізушілер алғашқы көрген адамға сұрақ қоюды шешсе, олар бойы биік жауап берушілерді (қашықтықтан оңай көрінетін) артық үлгіге алуы мүмкін, бұл орташа табыстың жоғары бағалануына әкелуі мүмкін. Осы кездейсоқ емес элемент нақты үлгінің сипаты туралы белгісіздіктің көзі болып табылады.
Қолданылуы
Квоталық үлгі алу уақыт шектеулі болғанда, үлгі алу тізімі болмағанда, зерттеу бюджеті өте тар болғанда немесе егжей-тегжейлі дәлдік маңызды емес жағдайларда пайдалы. Алдымен ішкі топтар таңдалып алынады, содан кейін әрбір ішкі топтан адамдарды таңдау үшін ыңғайлылық немесе сарапшылық үлгі алу қолданылады. Зерттеуші әрбір санаттан қанша адам таңдалатынын өздігінен анықтайды.
Қабатталған үлгі алумен байланыс
Квоталық үлгі алу – стратификацияланған үлгі алудың ықтималдық емес түрі. Стратификацияланған үлгі алуда халықтың ішкі топтары ортақ белгісі бойынша құрылады, мысалы, жынысы. Кездейсоқ үлгі алу әрбір ішкі топтан белгілі бір мөлшерде адамдарды таңдайды, ал квоталық үлгі алудан өзгеше, әрбір үміткердің іріктелу ықтималдығы белгілі болады.