Кіріспе

Ауғанстанның тәуелсіздік күні Ауғанстандағы ұлттық мереке ретінде 19 тамызда тойланады, бұл 1919 жылғы Англия-Ауғанстан шартнамасы мен британдық қорғаушылықтан бас тартуды еске түсіреді. Шартнама Ауғанстан мен Ұлыбритания арасында толық бейтарап қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Ауғанстан екінші ағылшын-ауған соғысында Гандамак шартнамасына қол қойылғаннан кейін (1879) британдық протекторатқа айналған болатын.

Өмірбаян

Бірінші ағылшын-афған соғысы (1839–42) британдық әскердің Кабулді басып алып, қамаулауына әкелді. Осыдан кейін, Эльфинстон жасаған стратегиялық қателіктер салдарынан, британдық әскер Ахбар хан басқаратын ауған күштері тарапынан Кабул-Джалалабад тас жолының бойында, Жалалабад қаласының жанында толығымен қырылды. Осы жеңілістен кейін британдық үнді әскерлері әскери тұтқындарды босату үшін арнайы миссиямен Ауғанстанға қайта оралды, содан кейін кері шегінді. Британдықтар кейін Екінші ағылшын-афған соғысында қайта келді. Екінші ағылшын-афған соғысы (1878–80) бастапқыда Майванд шайқасында британдықтардың жеңілісімен аяқталды, бірақ Кандагар шайқасында жеңіске жетті, нәтижесінде Абдур Рахман хан жаңа әмір болып, ағылшын-афған қарым-қатынастарының достық кезеңі басталды. Орыстар мен парсылардан қорғану шартымен, Ауғанстанның сыртқы саясатын басқару құқығы британдықтарға берілді. 1919 жылғы Үшінші ағылшын-афған соғысы британдықтарды 1921 жылы Ауғанстанның сыртқы саясатын бақылаудан толығымен бас тартуға мәжбүр етті.

Еске алу

Тәуелсіздікті еске алу үшін 1928 жылы Пагман қаласында "Тақ е Зафар" салынды. 2019 жылы мерекелік 100 жылдыққа арналған шараларда бірқатар халықаралық ескерткіштер Ауғанстанның үш түсті туын көтерді, оның ішінде Дубайдағы әлемдегі ең биік ғимарат – Бурдж Халифа да бар. Сол күні ресми салтанаттар өткен Кабулдағы Дарул Аман сарайының жөндеу жұмыстары да аяқталды. 2021 жылдың 15 тамызында талибандар Кабул қаласын басып алып, Ауғанстан Ислам Әмірлігін қайта жаңартып құрды. 18 және 19 тамызда Жалалабад және басқа қалаларда өткен Ауғанстан Тәуелсіздік күні митингтерінде талибандар туларын алып тастап, үш түсті ауған туларын көрсеткен үш адамды өлтіріп, оннан астам адамды жарақаттады.