Кіріспе

SMS König – Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Императорлық неміс әскери-теңіз флотының (Kaiserliche Marine) төрт дредноут-кері кемесінің біріншісі. König Вюртемберг королі II Вильгельмнің құрметіне аталған. Кемеде бес қос мұнарада он қару орналасқан және ол ең жоғары жылдамдықпен жүзе алатын. 1911 жылдың қазанында құрылысы басталған, ал 1913 жылдың 1 наурызында суға түсірілді. König кемесінің құрылысы Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін аяқталды; ол 1914 жылдың 9 тамызында Ашық теңіз флотына қосылды. Өзімен бірге үш бауырласы – және König соғыс кезінде флоттің көптеген операцияларына қатысты. 1916 жылдың 31 мамырында Ютландия шайқасында неміс желісінің алдыңғы қатарында болған König бірнеше британдық кемелермен қатысты шайқаста және он ірі калибрлі снарядқа ұшырады. 1917 жылдың қазанында Германияның сәтті аяқталған "Албион" операциясынан кейін "Мун-Саунд" шайқасында ол ресейлік "Слава" дредноут-кемесін суға батыруға мәжбүр етті. König 1918 жылдың қарашасында, соғыс бітімінен кейін, Ашық теңіз флотының көп бөлігімен бірге Скапа-Флоуда тұтқындалды. 1919 жылдың 21 маусымында контр-адмирал Людвиг фон Ройтер британдық күзет кемелері жаттығуларда болғанда, Königті қоса, флотты суға батыруға бұйрық берді. Суға батқан көптеген кемелерден айырмашылығы, König ешқашан металл тескілеріне шығарылмады; кеме қираған күйінде шығанақтың түбінде жатыр.

Дизайн

Төрт "S" кемесі ағылшын-герман теңіз қарулану жарысының бөлігі ретінде тапсырылған. Олар неміс дредноугтарының төртінші буыны болды және 1909 жылы тапсырылған британдық кемелерге жауап ретінде салынған. "Кёниг" кемелері бұрынғы кемелердің жетілдірілген нұсқасы болды, негізгі жақсарту – бас батареяның тиімдірек орналасуы. Кемелердің круиздік қашықтығын арттыру үшін ортаңғы винт шахтасында дизельдік қозғалтқышты пайдалану жоспарланған, бірақ дизельдік қозғалтқыштарды әзірлеу күткеннен қиын болды, сондықтан толық бу турбиналық қондырғы сақталды. Кеме үш Парсонс бу турбинасымен, үш мұнай және он екі көмірмен жұмыс істейтін Шульц Торникрофт су түтік қазандықтарымен жабдықталған, олардың жалпы қуаты және ең жоғары жылдамдығы 28 800 а.к. (28,8 МВт) және сағатына 23,5 теңіз шақырымын (43,5 км/сағ) құрады. Кеме экипажы 41 офицер және 1095 сарбазды құрады. Ол бес екі зеңбірек мұнарада орналасқан он 30,5 см SK L/50 зеңбірегімен қаруланған: алдыңғы және артқы жағындағы екі суперпозициялық мұнара және екі түтік арасындағы біреуі. "Кёниг" – барлық бас батареялық артиллериясын орта сызықта орнатқан алғашқы неміс соғыс кемесі. "Кайзер" классындағы бұрынғы линкорлар сияқты, "Кёниг" де екі жақтағы барлық бас қаруларын қолдануға қабілетті болды, бірақ орталық сызықтағы орналасуының арқасында жаңа кеме оқ атудың кеңірек бұрышына ие болды. Оның қосалқы қарулары он төрт 15 см SK L/45 жылдам атушы зеңбірек және алты 8,8 см SK L/45 жылдам атушы зеңбіректерден тұрды, олардың барлығы казематтарда жеке орнатылған. Сол кездегі капиталдық кемелерге тән болғандай, ол су асты торпедалық түтікшелермен де жабдықталған, біреуі кеменің мұртында және екісі әрбір жақта. Кеменің бронелі белдеуі Крупп цементтелген болаттан жасалған, оның қалыңдығы қозғалтқыш бөлімдерін және оқ-дәрі қоймаларын қорғайтын орталық цитадельде 300 мм болды, ал кеменің алғы және артқы бөлігінде 200 мм-ге дейін төмендетілді. Кеменің орталық бөлігіндегі көлденең қорғаныс 40 мм қалыңдық палубадан тұрды, ол кеменің мұртында және кормасында 20 мм-ге дейін азайтылды. Бас батарея мұнараларының қабырғалары 300 мм, ал төбесі 100 мм бронямен жабылған, ал казематтағы зеңбіректер 150 мм бронямен қоршалған. Алдыңғы бақылау мұнарасының қабырғалары да 300 мм қалыңдық болды.

Қызмет

König "S" уақытша атауымен тапсырылды және Вильгельмсхавендегі Kaiserliche Werft кеме құрылысшыларында 33-құрылыс нөмірімен салынды. Оның қазығы 1911 жылғы қазан айында салынды және 1913 жылғы 1 наурызда патшаның туысы, Вюртемберг герцогы Альбрехт суға түсірді. 1914 жылғы 9 тамызда кемеге жабдықтау жұмысы аяқталды, сол күні ол Ашық теңіз флотына қабылданып алынды. Қызметке түскеннен кейін König теңіз сынақтарын өткізді, олар 1914 жылғы 23 қарашада аяқталды. Оның экипажы 41 офицер және 1095 сарбаздан тұрды. Соңынан кеме Германияның Ашық теңіз флотының III шайқас эскадрильясының V дивизионына қосылды, онда кейіннен оның бірдей кластағы кемелері де қосылды. 9 желтоқсанда König Вильгельмсхавендегі жағалауға тіреліп қалды. Одан кейін келе жатқан "Гроссер Курфюрст" кемесі оның корпусына соғылып, аз ғана зақым келтірді. Содан кейін König түбінен босатылып, Вильгельмсхавенге қайтарылды; жөндеу жұмыстары 1915 жылғы 2 қаңтарға дейін жалғасты.

Солтүстік теңіздегі операциялар

Кениг I скаутингтік топтың контр-адмирал Франц фон Хиппердің крейсерлерін қолдауға бірнеше флоттық шабуылдарға қатысты; алайда, Вильгельмсхавеннен тыс жерде тіреліп қалғандықтан, кеме осы крейсерлердің алғашқы операциясын жіберіп алды. 1914 жылғы 15/16 желтоқсан түнінде оларға Англия жағалауын бомбалау міндеті тапсырылған болатын, мақсаты – британдық Ұлы флоттың бір бөлігін неміс флотына шақыру еді. 1915 жылғы 22 қаңтарда Кениг пен III эскадрильяның қалған бөлігі Балтық теңізінде маневр, артиллериялық және торпедалық жаттығулар өткізу үшін флоттан бөлінді. Олар 11 ақпанда Солтүстік теңізіне қайтып келді, бірақ Доггер Бан шайқасында I скаутингтік топқа көмектесуге кеш келді. Содан кейін Кениг Солтүстік теңізіне бірнеше шабуылға қатысты. 29 наурызда кеме флотты Тершеллингке алып шықты. Үш аптадан кейін, 17-18 сәуірде, ол II скаутингтік топтың жеңіл крейсерлері Сварте Банға миналар орналастырған операцияны қолдады. 22 сәуірде тағы бір флоттық шабуыл болды, Кениг тағы да жетекшілік етті. 23 сәуірде III эскадрилья 10 мамырға дейін жалғасқан тағы бір жаттығу үшін Балтық теңізіне оралды. 17 мамырда II скаутингтік топ тағы да мина салу операциясын жүргізді, соғыс кемесінің қолдауымен. Кениг 29-31 мамырда соғыссыз аяқталған Солтүстік теңізіне флоттың ілгерілеуіне қатысты. Содан кейін ол қысқа уақытқа неміс қорғаныс белдеуінде күзетшілікке тағайындалды. Кеме 6 шілдеде қайтадан тіреліп қалды, бірақ зақым аз болды. Кеме 11-12 қыркүйекте Тексел жағасында мина салу операциясын қолдады. 23-24 қазанда тағы бір флоттың алға жылжуы болды; қайтып келгеннен кейін Кениг техникалық қызмет көрсету үшін құрғақ докқа барды, 4 қарашада флотқа қайта қосылды. Содан кейін кеме 5-20 желтоқсанда тағы да жаттығулар үшін Балтық теңізіне жіберілді. Қайтып оралғанда, қарлы дауыл кезінде Кайзер Вильгельм каналында тіреліп, сәл зақымдалды. 1916 жылғы 17 қаңтарда Кениг Балтық теңізінде жаттығуды жалғастырды, содан кейін 24 қаңтарда Солтүстік теңізіне оралды. Екі флоттық шабуыл 5-6 наурыз және 21-22 сәуірде болды. König 1916 жылғы 24 сәуірде Англия жағалауына шабуыл жасауға қол жеткізді, бұл I скаутингтік топтағы неміс шайқас крейсерлерінің күшін қолдау үшін жасалған еді. Жауынгерлік крейсерлер Жейд сағасынан 10:55-те шығып, қалған Ұлы теңіз флоты 13:40-та соңынан ерді. Соғыс крейсері нысанаға бара жатқанда минаға соқтығысып, кері шегінуге мәжбүр болды. Басқа соғыс крейсерлері Лоустофт қаласын қарсылықсыз бомбалады, бірақ Ярмутқа жақындаған кезде олар Харвич күшінің британдық крейсерлеріне тап болды. Харвич күштері кері шегінгенге дейін қысқа мерзімді артиллериялық жекпе-жек болды. Аймақтағы британдық су асты кемелері туралы хабарлар I скаутингтік топтың кері шегінуіне себеп болды. Осы кезде Скапа-Флоудағы базадан Ұлы флоттың шығуы туралы ескертілген адмирал Рейнхард Шер де қауіпсіз неміс суларына қайтты. Содан кейін Кениг тағы да жаттығулар үшін Балтық теңізіне барды, оның ішінде Мекленбург жағалауында торпедалық жаттығулар өтті.

Ютландия шайқасы

Кёниг 1916 жылғы 31 мамыр мен 1 маусымда Ютландия шайқасына әкелген флот операциясы кезінде қатысты. Неміс флоты Ұлы флоттың бір бөлігін оқшаулап, ағылшын флотының негізгі күштері жауап қайтарар алдында жоюға тырысты. Кёниг, оның әпкелері Гроссер Курфюрст, Маркграф және Кронпринц III ұрыс эскадрильясының V дивизиясын құрады және олар флоттың алғы шебінде болды. III ұрыс эскадрильясы үш линкорлық бөлімнің біріншісі болды; тікелей артында VI дивизияның Кайзер класындағы линкорлары, III ұрыс эскадрильясы болды. Кайзер класының кемелерінің тікелей артында I ұрыс эскадрильясының кемелері, ал артқы жағында II ұрыс эскадрильясының ескірген пре-дредноуттары орналасқан еді. 16:00 CET-тен сәл бұрын I скаутингтік тобының ұрыс крейсерлері Дэвид Биттидің басқаруындағы британдық 1-ші ұрыс крейсерлік эскадрильясымен кездесті. Қарсы кемелер артиллериялық жекпе-жекке түсті, ол 17:00-ден кейін және жарты сағаттан аз уақыттан соң бір кемені жойды. Осы уақытқа дейін неміс крейсерлері ағылшын кемелерін Ашық теңіз флотының негізгі күштеріне қарай тарту үшін оңтүстікке қарай жүзіп бара жатты. 17:30-да Кёнигтің экипажы I скаутингтік тобы мен 1-ші крейсерлік эскадрильяның жақындап келе жатқанын байқады. Неміс крейсерлері оңға, ал британдықтар солға қарай жүзіп бара жатты. 17:45-те Шеер кемелерін британдық крейсерлерге жақындату үшін солға екі бұрылыс жасауға бұйрық берді, ал бір минуттан кейін 17:46-да оқ атуға бұйрық берілді. Кёниг, Гроссер Курфюрст және Маркграф бірінші болып тиімді атыс қашықтығына жетті; олар 21 000 ярд қашықтықтағы , , және , сәйкесінше, шайқас крейсерлерін ұрды. Кёнигтің алғашқы залпы нысанадан өтті, сондықтан ол отты Тигрге ауыстырды. Бір мезгілде Кёниг пен оның әпкелері эсминецтерге және олардың қосалқы батареясына оқ атуды бастады. Екі эсминец неміс желісіне жақындады және атысқа ұшырап, жақсы ату позициясына келді. Әр кеме Кёниг пен Гроссер Курфюрстке екі-екі торпеда атты, бірақ төрт қару да сәтсіз аяқталды. Керісінше, соғыс кемелерінің бірінің екінші батареясының снаряды Несторды соқтығып, оның машина бөлімесін қиратты. Кеме де, эсминец те зақымдалып, неміс әскерилерінің жолына түсіп қалды. Екі эсминец те суға батып, неміс торпедалық қайықтары аман қалғандарды алу үшін тоқтады. Сағат 18:00-де Кёниг пен оның үш бауырлас кемесінің оғы 5-ші ұрыс эскадрильясының жақындап келе жатқан кемелеріне ауысты. Кёниг бастапқыда кеме қашықтықта болғанша шабуылға түсті, содан кейін ауысты. Алайда, жылдам британдық линкорлар тиімді артиллериялық қашықтықтан тез шыға алды. 19:00-ден кейін неміс крейсері британдық крейсердің снарядынан зақымдалды; контр-адмирал Пол Бенке Кёнигте төрт кемесін зақымдалған крейсерді жабуға маневрлеуге тырысты. Сонымен қатар, британдық III және IV жеңіл крейсерлік эскадрильялар неміс желісіне торпедалық шабуыл жасады; торпедалық қашықтыққа қарай алға жылжыған кезде олар Висбаденді негізгі қаруларынан отпен тұншықтырды. Кёниг пен оның әпкелері британдық крейсерлерге қатты атқылады, бірақ тіпті соғыс кемелерінің негізгі пулеметтері британдық крейсерлерді қуып шыға алмады. Сонан кейін болған қақтығыста британдық бронекерді неміс дрэдноуттарының бірнеше ауыр калибрлі снарядтары соқты. Бір залп кемедегі оқ-дәрі қоймасын бұзып, қатты жарылыс салдарынан крейсерді жойды. Сағат 19.20-ден кейін Кёниг қайтадан соғыс кемесінің қаруынан қашып, нысанасына оқ ашты. Ол Dreadnoughts, Dreadnoughts, Dreadnoughts және Dreadnoughts-пен қосылды. Алайда, Кёниг тез арада Warspite-ді көрмей қалды, өйткені ол шығыс-солтүстік-шығысқа қарай бұрылу процесінде болды. Бір мезгілде британдық жеңіл крейсерлер мен эсминстер Германияның алдыңғы қатарлы кемелеріне, соның ішінде Кёнигке торпедалық шабуыл жасауға тырысты. Көп ұзамай британдық негізгі желі неміс флотының қашықтығына жетті; 19:30-да британдық линкорлар неміс крейсерлік күштеріне де, Кёнг класындағы кемелерге де оқ ашты. Бұл кезеңде Кёниг аса қатты соққыға ұшырады. 5 минут ішінде Кёнгке 12 000 метр қашықтықтан 9 залп атылды; тек бір снаряд кемеге тиді. 13,5 дюймдік снаряд алдыңғы басқару мұнарасына тиді, бірақ оның орнына снаряд жарылып, кемеден 50 метр қашықтықта жарылды. Контр-адмирал Бенке жарақаттанып, бірақ кемеге қолбасшылықты жалғастырды. Кемеде түтін пайда болғандықтан, ол уақытша тоқтатылды. 20:00-де неміс желісіне ағылшын флотынан бөліну үшін батысқа қарай бұрылуға бұйрық берілді. Кёниг, оның басында, айналдырды, содан кейін жылдамдығын азайтып, артындағы кемелерге қайтадан қалыпқа келтіруге мүмкіндік берді. Көп ұзамай төрт британдық жеңіл крейсер зақымдалған Висбаденге шабуылды жаңартты; алдыңғы неміс линкорлары, соның ішінде Кёниг, крейсерлерге оқ атып, оларды қуып шығуға тырысты. Қуып жететін британдық линкорлар осы уақытқа дейін оңтүстікке бұрылып, неміс желісінің "Т" белгісін шамалы ғана қиып өте жаздады. Бұл жағдайды түзету үшін адмирал Шеер оңтүстікке 16 бұрылыс жасап, Хиппердің шайқас крейсерлерін британдық флотқа қарсы шабуылға жіберді. Бұрылыс кезінде Кёниг Iron Duke-тан 13,5 дюймдік снарядтан соққы алды; снаряд кемеге артқы қанатын өткен жерде тиді. Кёниг айтарлықтай құрылымдық зақымдарға ұшырады және бірнеше бөлмелер түтінге толып кетті. Оңға бұрылыс кезінде I ұрыс эскадрильясының командирі вице-адмирал Шмидт жетекші кемелердің ізінен бірінен соң бірі емес, бірден кемелерін бұруға шешім қабылдады. Бұл үлкен жаңсақтық тудырды және бірнеше соқтығысқа әкелуге жақын болды. Нәтижесінде, көптеген неміс линкорлары жылдамдығын күрт төмендетуге мәжбүр болды, бұл бүкіл флотты үлкен қауіпке тікелей салған еді. Жағдайды түзету үшін Кёниг солға бұрылып, неміс және британдық желілер арасына түтін шығарды. Шайқас кезінде Кёниг айтарлықтай зақымдарға ұшырады. Ауыр снаряд кеменің бауын қарай негізгі брондалған палубаны тесіп өтті. Тағы бір снаряд бұрыштағы брондалған қабырғаға тиіп, оны бес футқа кері итеріп, брондалған пластинадан үлкен бөлігін жұлып алды. Тағы бір снарядтан шашыраған сынықтар 15 см-лік қосалқы қарулары бар бірнеше казематтарға еніп, олардың екеуін істен шығарды. Бұл екі қарудың оқ-дәрі қоймаларына от қойылды және жарылысты болдырмау үшін журналдарды сумен толтыруға тура келді. Дегенмен, кеме өзінің негізгі батареясы, сондай-ақ көптеген қосалқы қарулары жұмыс істеуде болғандықтан, әлі де жауынгерлік қабілетін сақтап қалды; Кёниг өзінің ең жоғары жылдамдығына жақын жылдамдықпен жүзе де алатын еді. Кеменің басқа да аймақтарын тұрақтандыру үшін сумен кері толтыру қажет болды; 1,600 тонна су кемеге енді, соғыс зақымдарының немесе кері толтыру шараларының нәтижесінде. Суға батып, кеме 1 маусымда сағат 09:30-ға дейін Амрум банкісінен өте алмады. Кёниг бастапқы жөндеуге Кильге жеткізілді, өйткені кемеге сыйымдылық бойынша үлкен құрғақ док тек сонда ғана болды. Жөндеу жұмыстары 4-тен 18 маусымға дейін жүргізілді, содан кейін кеме Howaldtswerke кеме құрылыс орналысына ауыстырылды. Кёниг 21 шілдеге дейін қайтадан флотқа қосылуға дайын болды. Шайқас барысында ол 45 адам қаза тауып, 27 адам жараланған, неміс флотындағы барлық тірі қалған линкорлардың арасында ең көп санды көрсеткішті құрады.

Кейінгі операциялар

Жөндеу жұмыстары аяқталғаннан кейін, «Кёниг» кемесі шілде айының соңынан тамыздың басына дейін Балтық теңізінде қайтадан жаттығуларға жіберілді. 5 тамызда «Кёниг» Солтүстік теңізге оралды. 18-20 тамызда маңызды флоттық іс-қимыл болды, онда «Кёниг» қайтадан алдыңғы қатарда болды. I скаутингтік топтың міндеті – ағылшын адмиралы Биттидің крейсерлерін әрекетке шығарып, жою мақсатымен Сандерленд қаласының жағалауын бомбалау еді. Алайда, жауынгерлік жағдайдағы крейсерлер тек екі болғандықтан («Индэфэтигебл» және «Инвинсибл»), жаңа линкор және «Кёнигтің» екі сеңлісі – «Маркграф» және «Гроссер Курфюрст» уақытша I скаутингтік топқа бекітілді. Адмирал Шеер және Ашық теңіз флотының қалған бөлігі артынан еріп, жақтау қызметін атқаратын болды. Британдықтар неміс жоспарларын біліп, оларға қарсы Ұлы флотты жіберді, нәтижесінде 1916 жылдың 19 тамызында шешілмейтін шайқас болды. 14:35 шамасында Шеер Ұлы флоттың жақындап келе жатқаны туралы ескертілді және Ютландия шайқасынан кейін өткен 11 аптаның ішінде Ұлы флоттың барлық күштерімен қақтығысуға дайын болмағандықтан, күштерін кері бұрып, неміс порттарына шегінді. «Кёниг» 21 қазанға дейін портта тұрды, содан кейін кеме тағы да Балтық теңізіне оқу мақсатымен жіберілді. Кеме 3 қарашада флотқа қайтып оралды. «Кёниг» және III эскадрильяның қалған бөлігі 5-6 қарашада Хорнс Рифке қарай бағыт алды. Содан кейін «Кёнигке» түрлі міндеттер жүктелді, оның ішінде Германия шығанағында күзеттік қызмет және Балтық теңізінде конвойды сүйемелдеу. 1917 жылы 22 ақпан – 4 наурыз, 14-22 наурыз және 17 мамыр – 9 маусым аралығында Балтық теңізінде бірнеше жаттығу миссиялары өтті. Содан кейін «Кёниг» 16 маусымда техникалық қызмет көрсету үшін Вильгельмсхавенге келді. Жаңа ауыр алдыңғы мачта орнату және басқа жұмыстар 21 шілдеге дейін жалғасты. 10 қыркүйекте «Кёниг» тағы да Балтық теңізіне жаттығу маневрлеріне жіберілді.

Альбион операциясы

1917 жылдың қыркүйек айының басында Рига портын неміс әскері басып алғаннан кейін, неміс теңіз күштері Балтық теңізіндегі Рига шығанағын әлі де бақылап тұрған ресейлік теңіз күштерін жоюға шешім қабылдады. Адмирал штабы (Теңіз күштерінің жоғарғы бас қолбасшылығы) Батыс Эстония архипелагының ең ірі аралы – Сааремаа және әсіресе Сворбе түбегіндегі ресейлік артиллериялық батареяларды басып алу операциясын жоспарлады. 18 қыркүйекте Осел және Мун аралдарын басып алу үшін әскер мен теңіз күштерінің бірлескен операциясын жүргізу туралы бұйрық шығарылды. V дивизияға төрт «Кёниг» класты кеме кірді және осы кезде жаңа «Бавария» линкорымен күшейтілді. VI дивизия бес «Кайзер» класты соғыс кемесінен құралды. 9 жеңіл крейсер, 3 торпедалық катер эскадрильясы және ондаған мина тазартқыш кемелерімен бірге, барлық күш шамамен 300 кемеден тұрады және 100-ден астам ұшақ пен 6 цеппелинмен қолдау көрсетілді. Шабуыл жасаушы күштердің құрамында шамамен 24 600 офицер мен сарбаз болды. Немістерге қарсы тұрғандар – ескі ресейлік доредноуттар: «Слава» және «Цесаревич» линкорлары, бронекруизерлер: «Баян», «Адмирал Макаров» және «Диана» крейсерлері, 26 эсминец, бірнеше торпедалық катер мен канонерлік кемелер. Оселдегі гарнизон шамамен 14 000 адамнан тұрды. «Кёниг» 23 қыркүйекте Кильден Пуццигер-Викке бағытталды, онда кеме 10 қазанға дейін болды. Операция 12 қазанда басталды; сағат 03:00-де «Кёниг» Тагга шығанағындағы Осел жағасына жақындап, сарбаздарды түсірді. 05:50-де «Кёниг» ресейлік жағалау артиллериялық позицияларына оқ ашты, оған «Мольтке», «Бавария» және басқа үш «Кёниг» класты кеме қосылды. Сонымен қатар, «Кайзер» класты кемелер Сворбе түбегіндегі батареяларға шабуыл жасады; мақсаты – Мун және Даго аралдары арасындағы арнаны бақылауға алу, бұл ресейлік кемелердің шығанақтан қашуының жалғыз жолын кесу еді. «Гроссер Курфюрст» және «Бавария» минаға шағылысты, бірақ олардың бомбалау позицияларына кіруіне бұл кедергі келтірмеді. «Бавария» ауыр зақым алды және жөндеу үшін Кильге қайтаруға мәжбүр болды. 17:30-да «Кёниг» жанармай құю үшін аймақтан кетіп, 15 қазанда Ирбен бұғазына оралды. 16 қазанда Мун шығанағындағы ресейлік теңіз күштерін тазарту үшін шабуыл флотилиясының бір бөлігін бөлу туралы шешім қабылданды; олардың құрамында екі ресейлік доредноут болды. Осы мақсатта «Кёниг» және «Кронпринц» крейсерлермен бірге және бірнеше кіші кемелермен бірге ресейлік линкорларды шабуылға жіберді, бұл Ай саңылындағы шайқасқа әкелді. Олар 17 қазанның таңында келді, бірақ ресейлік мина өрісі олардың ілгерілеуін тоқтатты. Неміс әскерлері ресейлік линкорлардың 30,5 см-лік зеңбіректері өздерінің 30,5 см-лік зеңбіректерінен артық екенін білгенде таң қалды. Ресейлік кемелер неміс жауынгерлік кемелерінің оққа жауап беруін болдырмау үшін қашықтықты жеткілікті түрде сақтап тұруға тырысты, ал немістерге ресейлік снарядтардан қашу үшін бірнеше маневр жасауға тура келді. Алайда сағат 10:00-ге қарай мина тазартқыштар мина өрісі арқылы жол ашты, ал «Кёниг» және «Кронпринц» шығанаққа кірді. 10:13-те «Кёниг» «Славаның» қашықтығына жетіп, дереу оқ ашты. Осы уақытта «Кронпринц» «Славаға» және «Баян» крейсеріне де оқ атты. Ресейлік кемелер ондаған рет зақымдалды, бірақ сағат 10:30-да ресейлік теңіз күштерінің командирі адмирал Бахирев олардың кері шегінуін бұйырды. «Кёниг» «Славаға» жеті рет оқ атты; келтірілген зақым оның солтүстікке қашуына кедергі келтірді. Оның орнына, ол батырылды және экипажы эсминецпен эвакуацияланды. Шайқас барысында «Кёниг» бір рет «Баян» крейсеріне оқ атты. Келесі шайқастан кейін «Кёниг» Вой және Вердердегі жағалау батареяларына оқ атты. 20 қазанда «Кёнигті» мина тазартқыштар Куиваст жол айдынына сүйреп әкетті. «Кёниг» әскерлерін сол кезде басып алынған Шильдау аралына тасыды. Сол кезде аралдардағы шайқастар аяқталуға жақын болды; Мун, Осел және Даго Германияның бақылауында болды. Алдыңғы күні Адмирал штабы теңіз операцияларын тоқтатуды және дредноуттарды мүмкіндігінше тезірек Ашық теңіз флотына қайтаруды бұйырған болатын. Қайтып келе жатқанда «Кёниг» қатты толқында минаға шағылысты. Кеме Кильде жөнделді; жұмыс 17 қарашаға дейін жалғасты.

Соңғы операциялар

Кениг Балтық теңізінен оралғаннан кейін, кемеге Солтүстік теңізде күзеттік міндеттерді орындау және мина тазартушы кемелерге көмек көрсету тапсырылды. Кениг 22 желтоқсанда Балтық теңізіне қайта оралды, оқу-жаттығулар 8 қаңтар 1918 жылға дейін жалғасты. Тағы бір жаттығу кезеңі 23 ақпаннан 11 наурызға дейін өтті. 20 сәуірде Кениг британдық күштермен шайқасып жатқан неміс патруліне көмек көрсету үшін шықты. Кеме 23-25 сәуірде Норвегияға, ауыр күзеттегі британдық конвойді ұстауға аттанған күштің бір бөлігі болды, бірақ «Молтке» крейсерінің механикалық зақымдануына байланысты операция тоқтатылды. 30 мамырда Кениг Гельголанд аралының солтүстік портында қысқа уақытқа тірелді. Екі айдан кейін, 31 шілдеде Кениг және III эскадрильяның қалған бөлігі Солтүстік теңізде мина тазарту бөлімін қамтамасыз етті. Содан кейін кеме 7-18 тамызда Балтық теңізіне жаттығу үшін барды, одан кейін Кениг Солтүстік теңізіне оралды. Кениг Балтық теңізінде 28 қыркүйекте соңғы жаттығуын өткізді, маневрлер 1 қазанға дейін жалғасты. Кениг соғыс бітуге бірнеше күн қалғанда соңғы флоттық операцияға қатысуы тиіс еді, бұл операцияда Ұлы теңіз флотының көп бөлігі Вильгельмсхавендегі базасынан шығып, британдық Ұлы флотқа қарсы шабуыл жасау көзделген. Германияның келіссөздердегі жағдайын жақсарту үшін адмиралдар Хиппер мен Шер британдық теңіз күшіне мүмкіндігінше көп зиян келтіруді жоспарлады, флотқа түскен шығынға қарамастан. 1918 жылдың 29 қазанында Вильгельмсхавеннен кетуге бұйрық берілді, мақсаты – флотты Жаде жолында шоғырландыру және ертең шығу. Алайда, 29 қазан күні түнінен бастап «Тюринген» кемесіндегі теңізшілер көтеріліс жасады. Наразылық басқа соғыс кемелеріне, соның ішінде Кенигке де тарады. Операция тоқтатылды, көтерілісті басу үшін адмирал Шер флотты таратуға бұйрық берді. Кениг және III эскадрильяның қалған бөлігі Кильге жіберілді. Келесі көтеріліс кезінде Кенигтің капитаны үш рет жараланды, ал оның бірінші офицері мен адъютанты қаза тапты.

Тағдыр

1918 жылдың қарашасында Германияның капитуляциясынан кейін контр-адмирал Людвиг фон Ройтер басқаратын Әскери-теңіз флотының көп бөлігі британдық Скапа-Флоу әскери-теңіз базасында интернировкаланды. Неміс флотының кетер алдында адмирал Адольф фон Трота Ройтерге ешқандай жағдайда одақтастардың кемелерді басып алуына рұқсат етпейтінін айтты. Флот британдық жеңіл крейсермен кездесіп, ол кемелерді Scapa Flow-ға дейін, одақтастар флотына, немістерді сүйемелдеуге бағыттап берді. Бұл үлкен флотилияға 370-ке жуық британдық, американдық және француздық әскери кемелері кірді. Кемелер интернировкаланғаннан кейін, олардың қарулары артқы бөліктері алынып, қолдануға жарамсыз етілді. Флот Версаль келісімін жасауға әкелген келіссөздер кезінде тұтқында болды. Ройтер британдықтардың 21 маусымда неміс кемелерін басып алуға ниеттенгенін сенді, ол Германияның бейбіт келісімге қол қою мерзімі болды. 23-ші күндік мерзімнің ұзартылғанын білмей, Ройтер кемелерді батыруға бұйрық берді. 21 маусым күні таңертең британдық флот оқу маневрлерін жүргізу үшін Скапа-Флоудан шықты. 11:20-да Ройтер кемелеріне бұйрық берді. König сағат 14:00-де батып кетті; көптеген басқа капиталдық кемелерден айырмашылығы, ол ешқашан құрастыру үшін көтерілген жоқ. 1962 жылы апаттан кейін құтқару операцияларын жүргізу құқығы Ұлыбританияға сатылды. König және Markgraf және Kronprinz Wilhelm соғыс кемелерінің қиратылған қалдықтары 2001 жылдың 23 мамырында теңіздегі ескі ескерткіштер деп жарияланды. Кеме қазір Скапа-Флоудағы танымал суға түсу орны болып табылады, ол Каваның шығысындағы құмды төбеде жатыр. Батып бара жатып, ол аударылып, қабырғасы шамамен төмен қарап тұр. Оның корпусында темір емес металдарды алу үшін құтқарушылардың кіруіне мүмкіндік берген бірнеше жарылғыш тесіктер бар. 2017 жылы Оркней археологиялық зерттеу орталығының теңіз археологтары König және аймақтағы тағы тоғыз қиратылған кемені зерттеді, оның ішінде тағы алты неміс және үш британдық соғыс кемесі бар. Археологтар қиратылған кемелерді сонармен картаға түсіріп, су астындағы қашықтан басқарылатын аппараттармен зерттеді, қиратылған кемелердің нашарлауын анықтау мақсатында. Бір кезде кеме қиратылған қалдықтары Scapa Flow Salvage фирмасына тиесілі болды, ол 1981 жылы кемеге құқықтарды Томми Кларкқа, дайвинг меркегеріне сатты. Кларк қиратылған кемені eBay-де 250 000 фунт стерлингтік "қазір сатып алу" бағасымен сатуға шығарды, аукцион 2019 жылдың 28 маусымына дейін жалғасты. Кларктың меншігіндегі тағы үш қиратылған кеме – Kronprinz Wilhelm, Markgraf және жеңіл крейсер – де сатылымға қойылды. König және оның екі әпкесінің қиратылған қалдықтары Таяу Шығыстан келген компанияға әрқайсы 25 500 фунт стерлингке сатылды, ал Karlsruhe жеке сатып алушыға 8 500 фунт стерлингке сатылды.