Кіріспе
"Шарнхорст" (Scharnhorst) – Германия империясының әскери-теңіз флотының бронекері. Ол Германияның Гамбург қаласындағы "Блохм & Восс" кеме жасау зауытында салынған. Ол өзінің класының жетекші кемесі болды, оның ішінде "Шарнхорст" және оның бауырлары алдыңғы кемелердің кеңейтілген нұсқалары болды; олар көбірек бас қарулармен жабдықталды және жоғары жылдамдыққа ие болуға қабілетті болды. Кеме Пруссияның әскери реформаторы генерал Герхард фон Шарнхорсттың құрметіне аталған және 1907 жылдың 24 қазанында қолданысқа берілді. "Шарнхорст" 1908 жылы Германиядағы Ашық теңіз флотында қысқа ғана уақыт қызмет етті, бірақ осы уақыттың көп бөлігі теңіз сынақтарын өткізуге жұмсалды. 1909 жылы Қытайдың Циньдао қаласында орналасқан Шығыс Азия эскадрильясына бекітілді. Келіп жеткеннен кейін ол эскадрильяның флагманы ретіндегі крейсерді алмастырды және өзінің қызметінің соңына дейін осы лауазымды сақтап қалды. Келесі бес жыл ішінде ол Германияның мәртебесін көрсету үшін Азияның әртүрлі порттарына бірнеше сапар жасады. Ол эскадрилья командирлерін Азия елдерінің басшыларымен кездесуге жиі алып жүрді және 1912 жылы Жапонияда Тайшо императорының тәж кию рәсіміне қатысты. 1914 жылдың тамызында Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін "Шарнхорст" пен "Гнайзенау", үш жеңіл крейсер және бірнеше көмір тасымалдаушы кемелермен бірге Тынық мұхиты арқылы Оңтүстік Американың оңтүстік жағалауына бет бұрды. 1914 жылдың 1 қарашасында "Шарнхорст" және Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі британдық эскадрильямен кездесіп, Коронель шайқасында оны жеңді. Бұл жеңіліс британдық Әскери-теңіз министрлігін неміс эскадрильясын іздеп табу және жою үшін екі соғыс крейсерін жіберуге итермеледі, олар Фолкленд аралдары шайқасында 1914 жылдың 8 желтоқсанында осы міндетті орындады. 2019 жылдың желтоқсан айында Mensun Bound кеменің қалдықтарының табылуын хабарлады.
+ SMS Scharnhorst
SMS Scharnhorst was an armored cruiser of the Imperial German Navy, built at the Blohm & Voss shipyard in Hamburg, Germany. She was the lead ship of her class, which included Scharnhorst and her sister were enlarged versions of the preceding ; they were equipped with a greater number of main guns and were capable of a higher top speed. The ship was named after the Prussian military reformer General Gerhard von Scharnhorst and commissioned into service on 24 October 1907. Scharnhorst served briefly with the High Seas Fleet in Germany in 1908, though most of this time was spent conducting sea trials. She was assigned to the East Asia Squadron based in Qingdao, China, in 1909. After arriving, she replaced the cruiser as the squadron flagship, a position she would hold for the rest of her career. Over the next five years, she went on several tours of various Asian ports to show the flag for Germany. She frequently carried the squadron commanders to meet Asian heads of state and was present in Japan for the coronation of the Taishō Emperor in 1912. After the outbreak of World War I in August 1914, Scharnhorst and Gneisenau, accompanied by three light cruisers and several colliers, sailed across the Pacific Ocean to the southern coast of South America. On 1 November 1914, Scharnhorst and the rest of the East Asia Squadron encountered and overpowered a British squadron at the Battle of Coronel. The defeat prompted the British Admiralty to dispatch two battlecruisers to hunt down and destroy the German squadron, which they accomplished at the Battle of the Falkland Islands on 8 December 1914. The discovery of the wreck was announced in December 2019 by Mensun Bound.
Дизайн
Екі Scharnhorst класты крейсері 1900 жылғы Екінші Әскери-теңіз заңында белгіленген әскери-теңіз құрылысы бағдарламасының аясында тапсырылды, ол он төрт броньды крейсерден тұратын күштерді талап етті. Кемелер алдыңғы үлгілеріне қарағанда айтарлықтай жоғары жауынгерлік қабілетке ие болды, олар күшті қаруланған және броньдалған. Бұл жақсартулар Шарнхорст пен оның серігіне қажет болған жағдайда тікелей шайқасқа түсуге мүмкіндік беру үшін жасалды, бұл мүмкіндікті Бас департамент сұрады. Шарнхорсттің жалпы ұзындығы болды, ені ал эми суға бату тереңдігі болды. Кеменің жобаланған құрылымы бойынша суыруы ал эми толық жүктемеде болды. Ол үш есе кеңейтілген бу машинасымен және 18 көмірмен жұмыс істейтін су түтік қазандықтарымен жабдықталды. Оның қозғалтқыш жүйесінің қуаты болды, бұл оған ең жоғары жылдамдыққа жетуге мүмкіндік берді. Круиздік радиусы жылдамдығымен болды. Шарнхорст экипажы 52 офицер мен 788 сарбаздан тұрды, олардың ішінде 14 офицер мен 62 сарбаз эскадрилья командирінің штабына бекітілді және штаттық құрамға қосымша болды. Шарнхорсттің негізгі қарулануы сегіз SK L/40 зеңбірегінен тұрды, төртеуі екі зеңбіректік мұнараларда, біреуі басты суперструктураның алдында, біреуі артында, ал қалған төртеуі жеке казематтарда орналастырылды. Екінші реттік қарулануға алты SK L/40 зеңбірегі кірді, олар да негізгі батарея казематтарынан бір қабат төмен орналасқан жеке казематтарда орналастырылды. Торпедалық катерлерге қарсы қорғаныс казематтарға орнатылған он сегіз SK L/35 зеңбірегінен тұратын батареямен қамтамасыз етілді. Сонымен қатар, кемеге төрт су асты торпедалық түтік орнатылды. Олардың біреуі кеменің мұртында, біреуі әрбір бортында, ал төртіншісі кормасында орналастырылды. Кеме 15 см қалыңдығындағы Krupp бронясымен қоршалған, ол орталық цитадельдің алдында және артында дейін азайтылды. Оның броньды палубасы қалыңдығында болды, ал ауыр броня кеменің двигательдік бөлімшесін, қазандық бөлмелерін және оқ-дәрі қоймаларын қорғады. Орталық мұнаралардың қабырғалары қалыңдығында болды, ал бүйірлік мұнаралар см бронямен қоршалған. Казематтық екінші реттік батарея қалыңдығындағы бронямен қорғалған.
Қызмет тарихы
Наполеон соғыстары кезінде Пруссияның әскери реформаторы генерал-лейтенант Герхард фон Шарнхорсттың есімімен аталған «Шарнхорст» кемесі 1905 жылғы 22 наурызда Германияның Гамбург қаласындағы «Блохм және Восс» кеме жасаушылығында 175-ші құрылыс нөмірімен салынды. Ол 1906 жылғы 23 наурызда суға түсірілді. Суға түсіру рәсімінде генерал-фельдмаршал Готлиб Граф фон Хейзелер сөз сөйлеп, кемеге шомылдыру рәсімін жасады. Бір жарым жылдан кейін, 1907 жылғы 24 қазанда, кеме флот құрамына қабылданды. Содан кейін ол теңіз сынақтарын бастады; жылдамдық сынақтары кезінде жобаланған жылдамдығынан бір түйін артық жылдамдыққа ие болды. 6-11 қараша аралығында сынақтары император Вильгельм II-нің «SMY Hohenzollern» яхтасы және жеңіл крейсерімен бірге Нидерландыдағы Влиссинген мен Ұлыбританиядағы Портсмутқа жасалған сапармен тоқтатылды. 1908 жылғы 14 қаңтарда «Шарнхорст» кемесі Бюльк маяғының жанында қарап, су астында ауыр зақымдар алды. Жөндеу жұмыстары «Блохм және Восс» кеме жасаушылығында жүргізіліп, 22 ақпанға дейін созылды. Содан кейін кеме сынақтарын қайтадан бастады, олар сәуірдің соңына дейін жалғасты. 1 мамырда ол контр-адмирал Август фон Херингеннің басшылығымен Жоғары теңіз флотының барлау күштерінің флагманы ретінде тағайындалды. Жылдың қалған бөлігінде кеме бейбіт уақыттағы әдеттегі жаттығулар мен флоттық маневрлерге қатысты.
From 6 to 11 November, her trials were interrupted by a voyage to Vlissingen in the Netherlands and Portsmouth in Britain in company with Kaiser Wilhelm II's yacht [[SMY Hohenzollern and the light cruiser On 14 January 1908, Scharnhorst ran aground off the Bülk Lighthouse and suffered serious underwater damage. Repairs were made at Blohm & Voss, and lasted until 22 February. She then resumed her trials, which continued until the end of April. On 1 May, she replaced as the flagship of the reconnaissance forces of the High Seas Fleet, under the command of Konteradmiral (Rear Admiral) August von Heeringen. During the rest of the year, she participated in the normal peacetime routine of training exercises and fleet maneuvers.
1909-1911 жылдар
1909 жылғы 11 наурызда «Шарнхорст» Шығыс Азия эскадрильясына тағайындалды; «Йорк» оны барлау эскадрильясының флагманы ретінде алмастырды. Саяхатқа дайындықтарды аяқтағаннан кейін «Шарнхорст» 1 сәуірде Кильден шықты; бортында Контр-адмирал Фридрих фон Ингеноль болды, ол келгеннен кейін Шығыс Азия эскадрильясының қолбасшылығын қабылдауға тиіс болды. 29 сәуірде «Шарнхорст» Шығыс Азия эскадрильясының флагманымен, « » кемесімен Коломбода кездесті. Сол жерде «Шарнхорст» эскадрильяның флагманы рөлін қабылдады. Ол кезде эскадрилья құрамына жеңіл крейсерлер, бірнеше канонерлік қайықтар мен торпедалық қайықтар кірді. Шілде және тамыз айларында «Шарнхорст» Сары теңізде круиз жасады, ал тамыз айында аймақтағы порттарды тексерді. 1910 жылғы желтоқсан мен қаңтар айының басында «Лейпциг» және канонерлік қайықпен бірге Гонконгте Рождество мен Жаңа жылды тойлады. 1910 жылғы қаңтарда «Шарнхорст», «Лейпциг» және «Лукс» Шығыс Азия порттарына, соның ішінде Бангкок пен Манилаға сапар шекті, сондай-ақ Суматра мен Солтүстік Борнеода тоқтады. 22 наурызға қарай «Шарнхорст» пен «Лейпциг» Циндаодағы неміс портына оралды. Осы уақытта «Аркона» ақпан айында Шығыс Азия эскадрильясынан кетіп қалды, ал оның орнына 9 сәуірде кеме келді. Ингеноль 6 маусымда кетіп, оның орнына Контр-адмирал Эрих Гюлер тағайындалды. Жаңа эскадрилья командирі «Шарнхорст» пен «Нюрнбергті» 20 маусымнан бастап Германияның Тынық мұхитындағы колонияларына саяхатқа шығарды. Сапарда Германия Самоасындағы Мариан аралдары, Трук және Апия аралдарына тоқтады. Соңғы портта крейсерлер қорғалмаған крейсерлермен және Оңтүстік теңіздер станциясының станциялық кемелерімен кездесті. 22 шілдеде жаңа жеңіл крейсер Шығыс Азия эскадрильясын нығайту үшін келді. 1910 жылы «Шарнхорст» Шығыс Азия эскадрильясындағы тамаша мергендігі үшін Кайзердің Атыс сыйлығын жеңіп алды. 25 қарашада «Шарнхорст» және эскадрильяның қалған бөлігі Гонконг пен Нанкинге сапарға шықты; Гонконгта тиф эпидемиясы басталды. Ауруға Гюлер де шалдықты, ол 1911 жылғы 21 қаңтарда қайтыс болды. Осы уақытта Понапеде тәртіпсіздіктер орын алды, бұл «Эмден» мен «Нюрнбергтің» қатысуын қажет етті. «Шарнхорст» орнына Оңтүстік-Шығыс Азия порттарына, соның ішінде Сайгонға, Сингапурға және Батавияға сапар жасады. Содан кейін ол 1 наурызда Гонконг және Амой арқылы Циндаоға оралды. Сол жерде контр-адмирал Гюнтер фон Кросигк эскадрильяға қолбасшылықты қабылдауға дайын тұрды. Екі аптадан кейін эскадрилья 14 наурызда «Шарнхорсттың» бауырласы «Гнейзенаудың» келуімен күшейтілді. 30 наурыздан 12 мамырға дейін «Шарнхорст» Кросигкпен бірге Жапония суларында круиз жасады. Содан кейін ол шілде айының басында Германия протекторатының солтүстік аймағына қарай жүзіп кетті. Ол кезде Агадир дағдарысына байланысты Еуропада шиеленіс күшейді. Кросигк Шығыс Азиядағы жағдайды тұрақтандыруға тырысты және өзінің флагмандық кемесімен Сары теңіздегі порттарды аралады. 15 қыркүйекте крейсер Циндаоға қайта оралды. Циндаоға келгеннен кейін «Шарнхорст» жылдық жөндеуге кірді; Кросигк сол себепті өз байрағын уақытша «Гнейзенауға» ауыстырды. 10 қазанда Цинь әулетіне қарсы Синьхай төңкерісі басталды, бұл еуропалықтар арасында үлкен алаңдаушылық тудырды, олар 1900-1901 жылдардағы Боксерлер көтерілісі кезінде шетелдіктерге жасалған шабуылдарды еске алды. Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі Германия мүдделерін қорғау үшін дайындыққа қойылды және қосымша әскерлер неміс консулын қорғау үшін жіберілді. Бірақ еуропалықтарға шабуыл жасау қаупі орын алмады, сондықтан Шығыс Азия эскадрильясының қатысуы қажет болмады.
In January 1910 Scharnhorst, Leipzig, and Luchs went on a tour of East Asian ports, including Bangkok, Manila, and stops in Sumatra and North Borneo. By 22 March, Scharnhorst and Leipzig had returned to the German port at Qingdao. In the meantime, Arcona had left the East Asia Squadron in February; her replacement, , arrived on 9 April. Ingenohl, by now promoted to Vizeadmiral (Vice Admiral), departed on 6 June and was replaced by Konteradmiral Erich Gühler. The new squadron commander took Scharnhorst and Nürnberg on a tour of Germany's Pacific colonies, starting on 20 June. Stops included the Mariana Islands, Truk, and Apia in German Samoa. In the last port, the cruisers met the unprotected cruisers and , the station ships for the South Seas Station. While there, the new light cruiser arrived on 22 July to further strengthen the East Asia Squadron. In 1910, Scharnhorst won the Kaiser's Schießpreis (Shooting Prize) for excellent gunnery in the East Asia Squadron. On 25 November, Scharnhorst and the rest of the squadron went on a trip to Hong Kong and Nanjing; while in Hong Kong, an outbreak of typhus struck. Among those who were infected was Gühler, who succumbed to the disease on 21 January 1911. In the meantime, unrest had broken out in Ponape, which required the presence of Emden and Nürnberg. Scharnhorst instead went on a tour of Southeast Asian ports, including Saigon, Singapore, and Batavia. She then returned to Qingdao by way of Hong Kong and Amoy, arriving on 1 March. There, Konteradmiral Günther von Krosigk was waiting to take command of the squadron. Two weeks later, the squadron was reinforced by the arrival of Scharnhorsts sister ship Gneisenau on 14 March. From 30 March to 12 May, Scharnhorst went on a cruise in Japanese waters with Krosigk aboard. She thereafter steamed to the northern area of the German protectorate in early July; at the time tensions were high in Europe due to the Agadir Crisis. Krosigk attempted to keep the situation calm in East Asia and he took his flagship on a tour of harbors in the Yellow Sea. By 15 September, the cruiser was back in Qingdao. After arriving in Qingdao, Scharnhorst went into dock for her annual repair; Krosigk accordingly shifted his flag to Gneisenau temporarily. On 10 October, the Xinhai Revolution against the Qing Dynasty broke out, causing a great deal of tension amongst the Europeans, who recalled the attacks on foreigners during the Boxer Uprising of 1900–1901. The rest of the East Asia Squadron was placed on alert to protect German interests and additional troops were sent to protect the German consulate. But the feared attacks on Europeans did not materialize and so the East Asia Squadron was not needed.
19121914 жылдар
Қарашаның соңында «Шарнхорст» қайтадан қызметке кірісті, ал Кросигк кемеге оралды. Ол Тяньцзинь мен Янтай арқылы Шанхайға жүзіп, 12 желтоқсанда келді. 1912 жылдың 14-24 қаңтарында «Шарнхорст» Қытайдың орталық жағалауындағы порттарды аралап, 9 наурызда қалған эскадрилья жиналған Циндаоға оралды. 13 сәуірде кемелер Жапон суларына бір айлық саяхатқа шығып, 13 мамырда Циндаоға оралды. 17 шілдеден 4 қыркүйекке дейін «Шарнхорст» тағы да жапон порттарына сапар шекті. Осы кезеңде ол Ресейдің Владивостогына және Сары теңіздегі бірнеше портқа барды. 30 шілдеде Жапон императоры Мэйдзи қайтыс болды; «Шарнхорст» Лейпцигтің ізімен, Вильгельм II-нің інісі Генрихті Мэйдзи императорының жерлеу рәсіміне және Тайшо императорының тағына отыру рәсіміне алып барды. Кемелер 5-26 қыркүйек аралығында Жапонияда болды. Циндаоға оралғаннан кейін ханзада Генрих бүкіл Шығыс Азия эскадрильясын тексерді. 4 желтоқсанда Кросигк эскадрильяның басшылығын контрадмирал Максимилиан фон Шпееге тапсырды. 27 желтоқсанда Шпе «Шарнхорст» пен «Гнайзенауды» Тынық мұхитының оңтүстік-батысына саяхатқа шығарды, Амой, Сингапур және Батавияда тоқтады. Екі крейсер 1913 жылдың 2 наурызында Циндаоға жетті. 1 сәуір мен 7 мамыр аралығында «Шарнхорст» Шпеені Жапонияға алып барып, Тайшо императорымен кездестірді. 22 маусымда Шпе өзінің флагманымен Германияның Тынық мұхитындағы колонияларына сапар шекті. Кеме Мариана аралдарына, Адмиралтейство аралдарына, Эрмит аралдарына, Нойпомерндегі Рабаулға және Германияның Жаңа Гвинеядағы Фридрих Вильгельмсхафенге тоқтады. 21 шілдеде Рабаулда болған кезде Шпе Қытайдағы одан әрі тәртіпсіздік туралы хабар алды, бұл оны 30 шілдеде Шанхайдан тыс Усонг жол айлағына оралуға мәжбүр етті. Жағдай тынышталғаннан кейін, Шпе өзінің кемелерін 11 қарашада басталған Жапонияға қысқа сапарға шығара алды. «Шарнхорст» және эскадрильяның қалған бөлігі 29 қарашада Шанхайға оралды. Шпе Сиам патшасы Ваджиравудхпен кездесіп, Суматра, Солтүстік Борнео және Манилаға барды. «Шарнхорст» 1914 жылдың 19 наурызында Циндаоға оралды. Мамыр айының басында вице-адмирал болып тағайындалған Шпе «Шарнхорст» пен торпедалық қайықты алып, Порт-Артурға, содан кейін Тяньцзиньге барды. Шпе Пекинге барып, Қытай Республикасының бірінші президенті Юань Шикаймен кездесті. Ол 11 мамырда «Scharnhorst» кемесіне оралды және кеме Циндаоға оралды. Содан кейін Шпе Германияның Жаңа Гвинеясына круизге дайындық бастады; «Шарнхорст» 20 маусымда кетіп, Циндаода тек «Эмденді» қалдырды. «Гнайзенау» «Шарнхорстпен» Нагасакиде (Жапония) кездесті, онда олар көмірдің толық жеткізілімін алды. Содан кейін олар оңтүстікке қарай жүзіп, шілде айының басында өздерінің көмір қорын толтыру үшін Труктікке келді. Жолда олар Австрия-Венгрияның мұрагері, эрцгерцог Франц Фердинандтың өлтірілгені туралы хабар алды. 17 шілдеде Шығыс Азия эскадрильясы Каролина аралдарындағы Понапеге келді. Шпе енді неміс радио желісіне қол жеткізе алды және ол 28 шілдеде Австрия-Мажарстанның Сербияға соғыс жариялағаны және 30 шілдеде Ресейдің Австрия-Мажарстанға және мүмкін Германияға қарсы жұмылдырылуы туралы білді. 31 шілдеде Германияның Ресейге өз әскерін жұмылдыру туралы ультиматумының мерзімі аяқталатыны туралы хабар келді. Шпе өзінің кемелерін соғысқа дайындыққа қоюды бұйырды. 2 тамызда Вильгельм II Германияның Ресейге және оның одақтасы Францияға қарсы жұмылдырылуына бұйрық берді.
Бірінші дүниежүзілік соғыс
Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, Шығыс Азия эскадрильясы «Шарнхорст», «Гнайзенау», «Эмден», «Нюрнберг» және «Лейпциг» кемелерінен тұрды. Ол кезде «Нюрнберг» АҚШ-тың батыс жағалауынан қайтып келе жатты, онда «Лейпциг» оны жаңа ғана алмастырды, ал «Эмден» әлі де Циндаода болды. 1914 жылдың 6 тамызында «Шарнхорст», «Гнайзенау», жабдықтау кемесі «Титания» және жапондық көмір тасымалдағыш «Фукоку Мару» әлі де Понапеде болды. Шпий Тынық мұхиты айналасындағы теңіз саяхаттарына жіберілген жеңіл крейсерлерді кері шақыруға бұйрық берді. «Нюрнберг» сол күні Шпиге қосылды, содан кейін Шпи өзінің кемелерін Тынық мұхитының орталық бөлігіндегі Германияның иелігі – Солтүстік Мариан аралдарындағы Паган аралына көшірді. Шпи жапондық экипаж оның қозғалысын жария етуінен сақтану үшін «Фукоку Марусыз» түнде Паганға кетті. Барлық қолда бар көмір тасымалдағыштарға, жабдықтау кемелеріне және жолаушылар лайнерлеріне Шығыс Азия эскадрильясымен Паганда кездесуге бұйрық берілді. «Эмден» де 12 тамызда эскадрильяға қосылды. Көмекші крейсер де Шпидің кемелеріне қосылды. Төрт крейсер, «Принц Эйтель Фридрих» және бірнеше көмір тасымалдағыштар Тынық мұхитының орталық бөлігінен Чилиге қарай жолға шықты. 13 тамызда «Эмденнің» капитаны, коммодор Карл фон Мюллер, Шпиді кемесін саудалық рейдер ретінде пайдалануға көндірді. Төрт крейсер, «Принц Эйтель Фридрих» және бірнеше көмір тасымалдағыштар 15 тамызда Чилиге қарай Паганнан кетті. Келесі күні таңертең Маршалл аралдарындағы Эневетак атолына бағытталғанда, «Эмден» көмір тасымалдағыштардың бірімен бірге формациядан шықты. Қалған кемелер 20 тамызда Эневетакке келгеннен кейін қайтадан толықты. Неміс жоғарғы басшылығын хабардар ету үшін 8 қыркүйекте Шпи нейтралды елдер арқылы хабар жіберу үшін «Нюрнбергті» Гонолулуға жіберді. «Нюрнберг» одақтастардың 29 тамызда Германия Самоасын басып алғаны туралы хабармен оралды. «Шарнхорст» пен «Гнайзенау» жағдайды тексеру үшін Апияға жөнелтілді. Шпи британдық немесе австралиялық әскери кемені күтпеген жерден ұстауға үміттенді, бірақ 14 қыркүйекте келген кезде ол портта ешқандай әскери кемелерді таппады. 22 қыркүйекте «Шарнхорст» пен Шығыс Азия эскадрильясының қалған бөлігі француз колониясы Папетеге жетті. Немістер колонияға шабуыл жасап, Папете шайқасында француздық «Зеле» канонерлік қайығын баттырды. Кемелер француз жағалау батареяларының атысына түсті, бірақ зақымдалмады. Порттағы миналардан қорқып, Шпи портқа кіруге және француздар өртеп жіберген көмірді иеленуге кедергі жасады. 12 қазанда «Шарнхорст» пен эскадрильяның қалған бөлігі Пасха аралына жетті. Онда оларға 12 және 14 қазанда Америка суларынан келген «Дрезден» мен «Лейпциг» кемелері қосылды. «Лейпциг» тағы үш көмір тасымалдағышпен келді. Бір аптадан кейін кемелер Чили құрлығына қарай жолға шықты. 26 қазан күні кешке «Шарнхорст» пен эскадрильяның қалған бөлігі Чилидің Мас а Фуэра қаласынан шығысқа қарай жүзіп, 30 қазанда Вальпараисоға жетті. 1 қарашада Шпи «Принц Эйтель Фридрихтен» британдық жеңіл крейсердің алдыңғы күні Коронелге кіргенін біліп, оны жалғыз ұстауға тырысты.
Коронел шайқасы
Британдықтардың Оңтүстік Америка жағалауында неміс эскадрильясына қарсы тұру үшін ресурстары шектеулі болды. Контр-адмирал Кристофер Крэдок бронекрейсерлерді *Инфлексибл*, *Инвинсибл* және *Глазго*, сондай-ақ қарулы сауда крейсерін басқарды. Флотилияны ескірген *Канопус* пре-дредноут линкоры және бронекрейсер *Корнуолл* күшейтті. Крэдок *Канопусты* артта қалдырды, өйткені оның баяу жылдамдығы неміс кемелерін шайқасқа әкелуге кедергі келтіретінін сезді. Шығыс Азия эскадрильясы 1 қарашаның түстен кейін Коронелге келді; Шпи таңғалып, *Глазгодан* басқа, *Гуд Хоуп*, *Монмут* және *Отрантоға* тап болды. *Канопус* британдық көмір тасымалдаушы кемелермен бірге әлі де артта қалды. 16:17-де *Глазго* неміс кемелерін байқады. Крэдок *Гуд Хоупты* алдымен қойып, сосын *Монмут*, *Глазго* және *Отрантоны* артынан орналастырып, шайқасқа түзу сап құрды. Спей күн батқанша шабуылды кейінге шешуге бел буды, сол кезде британдық кемелер күнге қарсы қараңғыланса, ал оның кемелері жағалаудың фонында көрінбейтін болар еді. Крэдок *Отрантоның* шайқасқа қатысуының тиімсіз екенін түсініп, оны бөліп жіберді. 18:07 шамасында екі эскадрилья арасындағы қашықтық қысқарды, және Спей өз кемелеріне жарты сағаттан кейін атуға бұйрық берді; әр кеме британдық саптағы қарсыласына шабуыл жасады. *Шарнхорст* *Гуд Хоупқа* шабуылдап, үшінші залпта оның алдыңғы мұнарасы мен басқару мұнарасының арасына тиіп, үлкен өрт шығарды. Неміс артиллериялықтары қашықтықты анықтағаннан кейін, әр он бес секунд сайын бір жарылғыш снарядтан тез атуды бастады. *Шарнхорст* кемесіндегі бақылау офицері, теңіз лейтенанты Кноп, "Тұрақты соққылар байқалады. *Гуд Хоуп* бірнеше рет соққыға ұшырады, нәтижесінде көп өрт шықты. Кеменің осы бөлігінің ішкі жағы өртеніп, терезелер арқылы жарқырап көрінді" деп хабарлады. Осы уақытта *Глазго* *Шарнхорст* пен *Гнайзенауға* бірдей оқ атуды бастады, өйткені ол енді неміс жеңіл крейсерлерімен шайқаса алмады. Оның бір снаряды *Шарнхорсттың* алдыңғы бөлігіне тиді, бірақ жарылмады. 18:50-де *Монмут* *Гнайзенаудан* ауыр зақым алып, саптан шықты; сондықтан *Гнайзенау* *Шарнхорстпен* бірге *Гуд Хоупқа* қарсы шайқасты. Сонымен қатар, *Нюрнберг* *Монмутқа* жақын қашықтықтан оқ құйып, зақымдады. 19:23-те *Гуд Хоуптың* қарулары екі үлкен жарылыстан кейін үнсіз қалды; неміс артиллериялықтары көп ұзамай атысты тоқтатты. *Гуд Хоуп* қараңғылыққа сіңіп кетті. Спей өз жеңіл крейсерлеріне қарсыластарын торпедамен жоюды және оларды толығымен жеңуді бұйырды, ал ол *Шарнхорст* пен *Гнайзенауды* оңтүстікке қарай алып, жолдан шықты. *Глазго* 19:20-дан кейін неміс жеңіл крейсерлері жақындаған кезде *Монмутты* тастап кетуге мәжбүр болды, оңтүстікке қашып, *Канопустың* күтіп тұрғанын көрді. Дауыл немістердің *Монмутты* табуына кедергі жасады, бірақ ол ақырында 20:18-де аударылып, суға батты. Екі бронекрейсердің, соның ішінде Крэдоктың суға батуынан 1600-нан астам адам қаза тапты. Неміс шығындары мардымсыз болды. Алайда неміс кемелері оқ-дәрілерінің 40 пайыздан астамын жұмсаған еді. *Шарнхорст* шайқаста екі рет соққыға ұшырады, бірақ екі снаряд та жарылмады. Екінші соққы оның үшінші түтікшесінен өтіп, жарылмады; ол сымсыз антенна массивіне зақым келтірген снарядтардың сынықтарынан зақымданды. Ол зардап шекпеді және неміс жарақаттары тек *Гнайзенаудағы* екі жеңіл жараланған адам болды.
Фолкленд аралдарына сапары
Соғыстан кейін Шпи кемелерін солтүстікке қарай Вальпараисоға алып барды. Чили бейтарап болғандықтан, портқа бір уақытта тек үш кеме кіре алатын; Шпи 3 қараша күні таңертең Шарнхорст, Гнейзенау және Нюрнбергті бірінші болып кіргізіп, Дрезден мен Лейпцигті Мас-а-Фуэрадағы көмір тасушы кемелермен қалдырды. Вальпараисода Шпидің кемелері көмірге толығу мүмкіндігіне ие болды, ал ол Германиядағы Әскери-теңіз штабымен кеңесіп, аймақтағы қалған британдық күштердің күшін анықтады. Кемелер бейтараптық шектеулеріне сәйкес портта 24 сағатқа ғана тоқтады және 6 қарашада Мас-а-Фуэраға келді, онда тұтқынға алынған британдық және француздық кемелерден көмір алды. 10 қарашада Дрезден мен Лейпциг Вальпараисода тоқтады, ал бес күннен кейін Шпи эскадрильяның қалған бөлігін оңтүстікке, Пенас шығанағындағы Сент-Квентин шығанағына алып барды. 18 қарашада Дрезден мен Лейпциг Шпимен жол жүріп кездесті, ал эскадра үш күннен кейін Сент-Квентин шығанағына жетті. Олар көмірді қосымша алды, өйткені Хорн мүйісін айналып өту ұзаққа созылар еді және олар келесі рет қашан көмірге толығатыны белгісіз болды. Жеңіліс туралы хабар Лондонға жеткенде, Корольдік теңіз күштері Шығыс Азия эскадрильясын іздеп табу және жою үшін күштерді ұйымдастыруға кірісті. Осы мақсатта, қуатты крейсерлер Ұлы флоттан бөлініп, вице-адмирал Доветон Стёрдидің басқаруына берілді. Екі кеме 10 қарашада Девонпорттан шықты және Фолкленд аралдарына жол тартқанда, оларға бронелі крейсерлер, жеңіл крейсерлер және Глазго, қаруланған сауда крейсері қосылды. Сегіз кемеден тұратын күш 7 желтоқсанда Фолкленд аралдарына жетті, онда олар дереу көмірге толысты. Осы уақытта Шпидің кемелері 26 қарашада Сент-Квентин шығанағынан шығып, 2 желтоқсанда Хорн мүйісін айналды. Олар жақсы сапалы Кардифф көмірін тасыған «Drummuir» канадалық баркасын басып алды. Лейпциг кемені сүйретіп алып, келесі күні Пиктон аралына тоқтады. Экипаждар көмірді «Drummuir»-ден эскадрильяның көмір тасушы кемелеріне ауыстырды. 6 желтоқсанның таңында Шпи «Шарнхорст» бортында кеме командирлерімен келесі әрекеттерді анықтау үшін кеңес өткізді. Немістер аймақтағы британдық күштердің күшеюі туралы көптеген шашыраңқы және қайшылы есептер алды; Шпи және тағы екі капитан Фолкленд аралдарына шабуыл жасауды жақтады, ал тағы үш командир аралдарды айналып өтіп, Аргентина жағалауында британдық кемелерге шабуыл жасаудың дұрыс екенін айтты. Шпидің пікірі басымдық алды және эскадрилья сағат 12:00-де Фолкленд аралдарына жол тартты.
Фолкленд аралдары шайқасы
Гнайзенау мен Нюрнберг шабуылға жіберілді; олар келесі күні таңертең (8 желтоқсан) Фолкленд аралдарына жақындады, ондағы сымсыз байланыс стансасын жою мақсатымен. Гнайзенаудағы бақылаушылар Порт-Стэнлиден түтін көтеріліп жатқанын байқады, бірақ британдықтардың көмір қорын өртеп, немістердің оны басып алуына жол бермеу үшін солай істегенін болжады. Олар портына жақындағанда, күзет кемесі ретінде жағаға тірелген «Канопус» кемесінен атылған снарядтар неміс кемелерінің төңірегіне түсе бастады, бұл Спиді шабуылды тоқтатуға мәжбүр етті. Немістер 10:45-ке қарай қайтадан оңтүстік-шығысқа бет бұрды. «Шарнхорст» орталық кеме болды, ал «Гнайзенау» мен «Нюрнберг» алдында, «Дрезден» мен «Лейпциг» артта қалды. Жылдам соғыс крейсерлері тез күш жинап, портынан шығып, баяу жылдамдықтағы Шығыс Азия эскадрильясын қуа бастады. 13:20-да британдық кемелер «Шарнхорст» пен басқа крейсерлерді қуып жетіп, Спидің қашықтығынан оқ атуды бастады. Ол өзінің бронекрейсерлерінің жылдам соғыс крейсерлерінен қашуға мүмкін еместігін түсінді және үш жеңіл крейсерге бұрылып, британдық крейсерлерге қарусыз қалған «Шарнхорст» пен «Гнайзенауға» шабуылдауға мүмкіндік берді. Осы уақытта Стурди өзінің крейсерлерін неміс жеңіл крейсерлерін қуалауға жіберді. «Invincible» «Шарнхорстқа» оқ ашты, ал «Inflexible» «Гнайзенауға» шабуыл жасады, содан кейін Спи өзінің екі бронекрейсеріне қарсыластарын да солай шабуылдауға бұйрық берді. Спи батысқа қарайтын позицияны иеленді; жел оның кемелерін түтінмен жауып, артиллериялық ұшақтарының көрінуін жақсартты. Бұл Стурдиді желге қарсы позицияға және нашар көрінуге мәжбүр етті. «Шарнхорст» үшінші залпымен «Invincible» кемесін аралап өтіп, британдық крейсерге екі рет соққы берді. Неміс флагманы осы кезеңде зардап шеккен жоқ. Стурди екі градусқа солтүстікке бұрылып, Спидің көптеген қосалқы қаруларының қашықтығына жақындауын болдырмау үшін қашықтықты арттыруға тырысты. Спи бұл маневрге қарсы шығып, тез оңтүстікке бұрылды, бұл Стурдиді де оңтүстікке бұрылуға мәжбүр етті. Бұл «Шарнхорст» пен «Гнайзенауға» солтүстікке бұрылып, олардың екінші 15 см-лік пушкаларымен шабуылдауға мүмкіндік берді. Олардың атуы соншалықты дәл болғандықтан, британдықтар екінші рет қашып кетуге мәжбүр болды. Ұрыс қайта басталғаннан кейін британдықтардың атысы толыққанды болды; «Шарнхорст» бірнеше рет соққыға ұшырап, өрт шықты. Оның атыс қарқыны баяулай бастады, бірақ ол «Invincible» кемесіне соққы беруді жалғастырды. Стурди содан кейін желдің соғатын жағына бұрылуға тырысты, бірақ Спи өзінің қолайлы позициясын сақтап қалу үшін бұрылысқа қарсы тұрды; алайда маневрлер кемелердің ретін өзгертті, сондықтан «Шарнхорст» енді «Inflexible» кемесімен ұрысқа түсті. Осы кезеңде «Шарнхорст» сол жаққа қарай сәл еңкейіп, судан шамамен бір метр төмен болды. Оның үшінші түтігі атып түсірілді. «Гнайзенау» қысқа уақытқа түтінмен жасырылды, бұл екі соғыс крейсерін де «Шарнхорстты» нысанаға алуға мәжбүр етті. 16:00-де Спи «Гнайзенауға» қашып құтылуға тырысуды бұйырды, ал ол бағытын өзгертіп, оны қуып жүргендерге торпедалар атқылауға тырысты. Кеменің сол жаққа қарай еңкеюі едәуір артты, ал кеменің алдыңғы бөлігі суға жақын болды, тек борттан ғана көрінетін. 16:17-де кеме ақыры сол жаққа қарай аударылып, суға батты; британдықтар енді «Гнайзенауға» назар аударды, бірақ экипажды құтқаруға тырыспады. Барлығы 860 офицер мен теңізші, соның ішінде Спи де кемемен бірге суға батты. «Гнайзенау», «Лейпциг» және «Нюрнберг» де суға батты. Тек «Дрезден» ғана құтыла алды, бірақ ақырында оны Хуан-Фернандес аралдарына дейін іздеп тауып, суға батырып жіберді. Эскадрильяның толық жойылуы салдарынан 2200-ге жуық неміс теңізшісі мен офицері қаза тапты, оның ішінде Спидің екі ұлы да болды. 1915 жылдың ортасында жағалаудағы булы кеме Бразилия жағалауында неміс теңізшісінің денесін тапты. Теңізшіде 21 см снарядынан жасалған су өткізбейтін патрондық корпус бекітілген; оның ішінде «Шарнхорст» кемесінде қолданылған Рейхскригсфляггеннің (Империя соғыс туларының) бірі болды. Теңізші Бразилияда жерленді, ал ту ақырында Германияға қайтарылды, ол Берлиндегі Теңіз ғылымдары мұражайында (Museum für Meereskunde) көрмеге қойылды, бірақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде жоғалды. 1930 жылдардың ортасында жаңа неміс флоты, Крейгсмарин, «Шарнхорст» есімімен аталған соғыс кемесін жасады. 1936 жылдың қазан айында жаңа неміс соғыс кемесі «Шарнхорст» суға түсірілген кезде бұрынғы кеме капитанының жесірі қатысты.
Қалдық
2014 жылы Spee эскадрильясының кемелерін іздеу үшін теңіз археологы Менсун Боунд басқарған экспедиция басталды, бірақ нәтижесіз аяқталды. Боунд 2019 жылы зерттеу кемесі Seabed Constructor-мен қайта оралды және 5 желтоқсанда Шарнхорсттың қаңқасын тапқанын хабарлады. Кеме Фолкленд аралдарының оңтүстік-шығысында, шамамен бірнеше метр тереңдікте тік күйде жатыр. Үстіңгі құрылымның көп бөлігі қираған немесе кеме шөгінген жерге шашырап жатыр, бірақ корпустың басым бөлігі сақталған.