Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы теңіз шайқасы: Гелиголанд шығанағы шайқасы

Кіріспе

Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы ірі теңіз шайқасы

Хелиголанд шығанағы шайқасы – 1914 жылғы 28 тамызда Ұлыбритания мен Германия кемелері арасында өткен Бірінші дүниежүзілік соғыстың алғашқы ағылшын-герман теңіз шайқасы. Шайқас Солтүстік теңіздің оңтүстік-шығысында болды, британдықтар Германияның солтүстік-батыс жағалауындағы неміс патрульдеріне шабуыл жасады. Неміс ашық теңіз флоты Германияның солтүстік жағалауындағы портта тоқтады, ал британдық Ұлы флоты Солтүстік теңіздің солтүстігінде орналасқан еді. Екі тарап та крейсерлер мен шайқас крейсерлерімен алысқа шықты, Германия жағалауына жақын теңіз аймағын – Хелиголанд шығанағын – жойғыштармен жақыннан барлады. Британдықтар неміс эсминецтеріне күнделікті қарауылда жүргенде тұзақ құрып, оларды ұстауды жоспарлады. Командир Реджинальд Тирвитт басқарып отырған 31 эсминец пен екі крейсерден, сондай-ақ командир Роджер Киес басқарған теңіз асты қайықтарынан британдық флотилия жіберілді. Оларды Уильям Гуденоф басқарған қосымша алты жеңіл крейсер және вице-адмирал Дэвид Битти басқарған бес шайқас крейсері қашықтықтан қолдады. Көңілінен шығып, саны мен қару-жарағы жағынан кем болған неміс флоты 712 теңізшіні қаза қылды, 530-ы жарақат алды және 336-сы тұтқынға алынды; үш неміс жеңіл крейсері мен бір торпедалық қайық батты, үш жеңіл крейсер мен үш торпедалық қайық зақымдалды. Британдықтар 35 адам қаза тауып, 55-і жараланды; бір жеңіл крейсер мен үш эсминец зақымдалды. Шайқасқа қатысқан кемелердің арасындағы үлкен айырмашылыққа қарамастан, бұл шайқас Ұлыбританияда үлкен жеңіс ретінде қабылданып, қайтып келген кемелерді қуанған көпшілік қарсы алды. Битти батыр ретінде мақтан тұтты, бірақ ол рейдтің жоспарлауына және іс-қимылдарына аз қатысты, оны коммодор Тирвитт басқарды және оны Адмиралтействоға қабылдауға көндірген Киес ойлап тапты. Егер адмирал Джон Джеллико соңғы минутта Биттидің басқаруындағы қосымша күштерді жібермегенде, рейд апатқа ұшырауы мүмкін еді. Неміс үкіметі, әсіресе Кайзер, неміс флотының іс-қимыл еркіндігін шектеді, оған бірнеше ай бойы басым күштермен кез-келген байланыстан аулақ болуға бұйрық берді.

The Battle of Heligoland Bight was the first Anglo German naval battle of the First World War, fought on 28 August 1914, between ships of the United Kingdom and Germany. The battle took place in the south eastern North Sea, when the British attacked German patrols off the north west German coast. The German High Seas Fleet was in harbour on the north German coast while the British Grand Fleet was out in the northern North Sea. Both sides engaged in long distance sorties with cruisers and battlecruisers, with close reconnaissance of the area of sea near the German coast—the Heligoland Bight—by destroyer. The British devised a plan to ambush German destroyers on their daily patrols. A British flotilla of 31 destroyers and two cruisers under Commodore Reginald Tyrwhitt, with submarines commanded by Commodore Roger Keyes, was dispatched. They were supported at longer range by an additional six light cruisers commanded by William Goodenough and five battlecruisers commanded by Vice Admiral David Beatty. Surprised, outnumbered and outgunned, the German fleet suffered 712 sailors killed, 530 injured and 336 taken prisoner; three German light cruisers and one torpedo boat were sunk; three light cruisers and three torpedo boats suffered damage. The British suffered casualties of 35 killed and 55 wounded; one light cruiser and three destroyers suffered damage. Despite the disparity of the ships involved in the battle, the battle was regarded as a great victory in Britain, where the returning ships were met by cheering crowds. Beatty was vaunted as a hero, although he had taken little part in the action or planning of the raid, which was led by Commodore Tyrwhitt and conceived by him and Keyes, who had persuaded the Admiralty to adopt it. The raid might have led to disaster, had the additional forces under Beatty not been sent by Admiral John Jellicoe at the last minute. The German government and the Kaiser in particular, restricted the freedom of action of the German fleet, instructing it to avoid any contact with superior forces for several months thereafter.

Кіріспе

Бұл шайқас Ұлыбританияның 1914 жылғы 5 тамызда Германияға қарсы соғыс жариялауынан кейін бір айдың ішінде болды. Құрлықтағы соғыс француздар мен олардың одақтастарының Шекара шайқасында жеңіліске ұшырауына және немістердің Бельгия мен Францияға басып кіруіне әкелді. Британдық теңіз тактикасы көбінесе порттарды жақыннан блокадалауды қамтитын, және 1913 жылға дейін Германияға қарсы соғыс жоспары осылай болған. Адмиралтейство торпедалар мен миналармен жабдықталған су асты кемелерінің пайда болуы қарсыластың порттарына жақын капиталдық кемелерді қолдану операцияларын күтпеген шабуыл қаупіне ұшырататынын түсінді. Кемелер отынды толықтыру үшін әрбір бірнеше күнде портқа оралуға мәжбүр болар еді. Германияның теңіз күштері Ұлыбританияның дәстүрлі тәсілін қабылдайтынын күткен және су асты кемелері мен жағалау қорғанысына инвестиция жасады. Неміс теңіз күштерінің негізгі бөлігі – Ашық теңіз флоты (HSF) – отандық суларда орналасқан Ұлыбританияның Ұлы флотынан сандар жағынан кем болды және жалпы флоттық қақтығыста жеңіске жете алмайды. HSF британдық күштердің бөліктеріне шабуыл жасау мүмкіндігін күтіп, қорғалған отандық порттарда күту стратегиясын қабылдады. Британдықтар Германияға жақын суларда емес, Солтүстік теңізде патрульдеу арқылы алыс блокадалау стратегиясын қабылдады. Немістердің Атлант мұхитына шығудың екі мүмкіндігі болды: британдық су асты кемелері, миналар тізбегі және көптеген ескі және кішкентай соғыс кемелерімен қорғалған Довердің кең жолы арқылы немесе Солтүстік теңіздің солтүстік жағынан шығып, Оркнейдегі Скапа-Флоу және Ұлыбритания мен Норвегия арасындағы тар және кең бөлікте Ұлы флоттың тосқауылынан өту. Атлант мұхитына қол жеткізе алмағандықтан, неміс кемелері одақтас сауда кемелеріне шабуылдай алмайтын аймақта шектелді. HSF-ті портта ұстап тұру үшін Ұлы флот уақыт-уақыт шабуылдар жасап, кішкентай крейсерлік және шайқас крейсерлік эскадрильяларымен патрульдеді. Британдық экспедициялық күштердің (BEF) көп бөлігі 12 және 21 тамыз аралығында Францияға тасымалданды, оларды британдық эсминецтері мен су асты кемелері қорғады. Ұлы флот Солтүстік теңіздің ортасында патрульдеуде болды, оңтүстікке жылжуға дайын тұрды, бірақ шабуыл болған жоқ. Неміс армиясы британдық әскердің Францияға жылдам ауысуын күткен, неміс теңіз жоспарлаушылары британдықтарға қажетті уақытты асыра бағалады және неміс су асты кемелері Отандық флотты іздеуде болды.

The battle took place less than a month after the British declaration of war against Germany on 5 August 1914. The war on land led to defeat for the French and their Allies at the Battle of the Frontiers, the German invasion of Belgium and France. British naval tactics had typically involved a close blockade of ports and this had been the British plan for war against Germany up to 1913. The Admiralty had realised that the advent of submarines armed with torpedoes and mines meant that operations involving capital ships near an opponent's ports would place them at great risk of surprise attack. Ships would be obliged to keep moving and return to port every few days to refuel. The German navy had expected that Britain would adopt its traditional approach and had invested in submarines and coast defences. The main body of the German navy—the High Seas Fleet (HSF)—was outnumbered by the British Grand Fleet stationed around home waters and could not expect victory in a general fleet engagement. The HSF adopted a strategy of waiting in defended home ports for opportunities to attack parts of the larger British force. The British adopted a strategy of distant blockade, patrolling the North Sea rather than waters close to Germany. The Germans had two alternatives to break out into the Atlantic Ocean, either by passing through the wide Straits of Dover, defended by British submarines, mine barrages and a large number of older and of smaller warships or exit the northern end of the North Sea, running the gauntlet of the Grand Fleet based at Scapa Flow in Orkney and the wide narrow point between Britain and Norway. Without access to the Atlantic, the German ships were contained in an area where they could not attack Allied merchant shipping. To keep the HSF in harbour, the Grand Fleet made occasional forays and patrolled with smaller cruiser and battlecruiser squadrons. The bulk of the British Expeditionary Force (BEF) was transported to France between 12 and 21 August, protected by British destroyers and submarines patrolling Heligoland Bight, which German ships would have to cross if they sortied from their bases. The Grand Fleet remained on patrol in the centre of the North Sea ready to move south but no attack came. The German army had anticipated a rapid transfer of the British army to France, German naval planners overestimated the time the British would need and German submarines were on patrol seeking the Home Fleet.

Британдық жоспар

Харвичте коммодор Роджер Кейс Хелиголанд шығанағын үнемі қарауылдайтын ұзын қашықтықты су асты кемелерінің эскадрильясына, ал коммодор Реджинальд Тирвитт эсминцтердің қарауылға командалық жасады. Олар неміс эсминдерінің тұрақты үлгіде қарауылдағанын байқады: әр кеш сайын крейсерлер эсминктерді порттан шығарып, түнде британдық кемелерді іздеп қарауылдағаннан кейін, таңертең оларды қайта портқа эскорттап әкелетін. Кейс пен Тирвитт түнде басым күш жіберіп, неміс эсминдері қайта оралғанда тосқауылға алуды ұсынды. Үш британдық су асты кемесі оларды теңізге қайтаруға мүмкіндік беретіндей орынға шығар, ал 31 эсминецтен тұратын үлкен британ күші, тоғыз су асты кемесімен бірге, оларды Германиядан бөліп тастайтын еді. Басқа су асты кемелері Яде сағасынан шығатын неміс кемелеріне көмектесуге дайын тұратын. Кейс Адмиралтействоның бірінші лорды Уинстон Черчилльді жоспарының батылдығымен таң қалдырды, ол кейбір өзгерістермен қабылданды. 08:00-де неміс күндізгі қарауылға шабуыл жасау ұсынылды. Кейс пен Тирвитт операцияларына қолдау сұрады, әсіресе Ұлы флотты оңтүстікке жылжыту және коммодор Уильям Гудонофтың басқаруындағы алты жеңіл крейсерлік эскадрильяның қолдауы. Штаб бастығы вице-адмирал Доветон Стюрди бұл сұранысты қабылдамады, орнына Cruiser Force K (контр-адмирал Гордон Мур) жеңіл күштерін, соғыс крейсерлерімен бірге солтүстік-батысқа және бронекрейсерлерден тұратын Cruiser Force C күштерін орналастыруға келісті. Шабуыл 28 тамызға жоспарланды: су асты кемелері 26 тамызда теңізге шығатын, ал Кейс эсминцке, ал су бетіндегі кемелер 27 тамызда таңертең кететін еді. Тирвитт, жаңа жеңіл крейсерде 16 заманауи L класты эсминцтен тұратын 3-ші флотилияға, ал оның бағынысты капитаны Уильям Блант жеңіл крейсерде 16 ескі эсминцтен тұратын 1-ші эсминц флотилиясына басшылық ететін. Тирвитт өзінің крейсерін ауыстыруды өтінді, өйткені ол өзінің эсминецтерімен бірге жылдамдықты ұстай алмады, бірақ «Аретуза» 26 тамызға дейін келмеді. Оның экипажы тәжірибесіз болды және жаңа Mk V зеңбіректері атылғанда істен шығып қалатыны анықталды. Ұлы флоттың қолбасшысы адмирал Джон Джеллико жоспар туралы 26 тамызға дейін хабардар болған жоқ. Джеллико дереу рейдке күштер жіберу және флотты іс-қимылға жақындату туралы рұқсат сұрады, бірақ оған тек крейсерлерді қолдау үшін жіберуге рұқсат берілді. Джеллико Тирвитке көмек күту керектігі туралы хабарлама жіберді, бірақ ол Харвичте кешіктірілді және жетпеді. Тирвитт Гуденофтың кемелері тұманнан көрінгенге дейін қосымша күштерді байқамады, бұл оған белгілі бір алаңдаушылық тудырды, өйткені ол тек неміс кемелерімен ғана кездеседі деп күткен. E класты су асты кемелеріне күшейтілген немес шегініп келе жатқан неміс кемелеріне шабуыл жасау бұйрығы берілді. және неміс эсминдерін теңізге тарту үшін одан әрі орналастырылды. және Емс өзенінің жағасында, егер сол бағыттан күшейтілген күш келсе, соларға шабуыл жасау үшін орналастырылды.

At Harwich, Commodore Roger Keyes commanded a squadron of long range submarines that regularly patrolled the Heligoland Bight and Commodore Reginald Tyrwhitt commanded a destroyer patrol. They observed that German destroyers had adopted a regular pattern of patrols where each evening cruisers would escort destroyers out of harbour, to patrol for British ships during the night before being met and escorted home each morning. Keyes and Tyrwhitt proposed to send a superior force during darkness to ambush the German destroyers as they returned. Three British submarines would surface in a position to draw the destroyers back out to sea while a larger British force of 31 destroyers accompanied by nine submarines would cut them off from Germany. Other submarines would wait for any larger German ships leaving the Jade estuary to help. Keyes impressed Winston Churchill, the First Lord of the Admiralty with the daring of his plan, which was adopted with some changes. An attack at 08:00 on the German daytime patrol was preferred. Keyes and Tyrwhitt requested support for their operation, in particular bringing the Grand Fleet south and the support of the squadron of six light cruisers commanded by Commodore William Goodenough. This was refused by the Chief of Staff, Vice Admiral Doveton Sturdee, who instead agreed to place only lighter forces consisting of Cruiser Force K (Rear Admiral Gordon Moore) with the battlecruisers and to the north west and Cruiser Force C comprising the armoured cruisers, , , , and , west. The attack was planned for 28 August; the submarines were to sail on 26 August, while Keyes would travel on the destroyer and the surface ships would depart at dawn on 27 August. Tyrwhitt, aboard the brand new light cruiser , would command the 3rd Flotilla of 16 modern L class destroyers, whilst his subordinate, Captain William Blunt, aboard the light cruiser , would command the 1st Destroyer Flotilla of 16 older destroyers. Tyrwhitt had requested the replacement of his cruiser because she was too slow to keep up with his destroyers but Arethusa did not arrive until 26 August. Her crew was inexperienced and it was discovered that its new Mk V guns jammed when fired. Admiral John Jellicoe, commanding the Grand Fleet, was not told of the plan until 26 August. Jellicoe immediately requested permission to send reinforcements to join the raid and to move the fleet closer to the action but was allowed only to send battlecruisers in support. Jellicoe dispatched Vice Admiral David Beatty with the battlecruisers , and ; and Goodenough with the 1st Light Cruiser Squadron, made up of the light cruisers , , , , and Jellicoe sailed south from Scapa Flow with the remainder of the fleet. Jellicoe sent a message advising Tyrwhitt that he should expect reinforcements but this was delayed at Harwich and never received. Tyrwhitt did not discover the additional forces until Goodenough's ships appeared through the mist, leading to a certain apprehension because he was expecting to meet only German vessels. The E class submarines , and were ordered to attack reinforcing or retreating German vessels. , and were positioned further out to draw the German destroyers out to sea. and were stationed off the river Ems to attack reinforcements should they come from that direction.

Шайқас

Сағат 07:00 шамасында "Аретуза" оңтүстікке қарай, неміс кемелерінің күтілетін орнына қарай бет алғанда, неміс торпедалық қайығын байқады. "Аретуза" кемесімен бірге 3-ші жойғыш флотилиясының 16 жойғышы болды. "Аретуза" артынан 1-ші жойғыш флотилиясының 16 жойғышымен "Фирлес" кемесі, ал олардың артынан "Гуденуф" алты крейсері келе жатты. Көріну қашықтығы G194 бірден Хелиголандқа бұрылып, неміс эсминецтер эскадрильясының командирі Лебрехт Маассқа радиоарқылы хабарлады. Маасс неміс жеңіл крейсерлер эскадрильясының командирі және жергілікті қорғанысқа жауапты контр-адмирал Франц фон Хипперге хабарласты. Хиппер шабуылдың масштабын білмеді, бірақ жеңіл крейсерлер мен эсминецтерді қорғауға бұйрық берді. Эмс, , , және Колберг портындағы жеңіл крейсерлерге, ал Ельба өзеніндегі Брунсбюттелькугтен Данциг пен Мюнхенге, бу көтеруге бұйрық берілді. Тирвитт төрт эсминцке G194-ке шабуыл жасауға бұйрық берді, ал атыс дыбысы солтүстікке қарай жылжып бара жатқан қалған неміс эсминецтерін ескертті, олар үйге қарай оңтүстікке бұрылды. Бұрылысты аяқтамай тұрып, британдық эсминецтер оларды байқап, атуға кірісті. Соңынан келе жатқан эсминецке дұрыс тиді, содан кейін мина тазартқыштары D8 және T33 эсминецтері зардап шекті. G9 жағалау артиллериясынан шабуылдаушы кемелерге қарсы оқ атуды сұрады, бірақ тұманның салдарынан артиллерияшылар қай кеме екенін анықтай алмады. 07:26-да Тирвитт шығысқа бұрылды, атыс дыбысын тыңдап, он неміс эсминесін байқады. Ол оларды 30 минут бойы көбейіп бара жатқан тұман ішінде Хелиголандқа дейін қуды, содан кейін кері қайтуға мәжбүр болды. 07:58-де "Стеттин" мен "Фрауенлоб" келді, жағдайды өзгертіп, британдық эсминецтерді "Аретуза" мен "Фирлес"ке қарай шегінуге мәжбүр етті. "Стеттин" кері шегінді, өйткені неміс эсминецтері қашып кеткен, бірақ "Фрауенлобты" "Аретуза" қарсы алды. "Аретуза" жақсы қаруланған, бірақ оның төрт зеңбірегінің екеуі істен шығып, тағы біреуі зақымдалды. Он зеңбірекпен қаруланған "Фрауенлоб" "Аретузаның" екі зеңбірегінің бірінен атылған снаряд оның көпірін қиратып, капитанды қоса 37 адамды өлтірді, оны зардап шегіп Вильгельмшафенге қайтуға мәжбүр етті. 08:12-де Тирвитт аймақты шығыстан батысқа қарай тексерудің бастапқы жоспарына оралды. Алты неміс эсминесі қашып бара жатқанда, кері бұрылып, қашып кетті. Неміс кемесі Гуденоф эскадрильясының "Ноттингем" және "Лоустофт" крейсерлерін алдынан көрді және британдық эсминецтердің арасынан жасырын өтуге тырысты, бірақ сегіз эсминец оларды қоршап алып, батырды. Британдық кемелер судан аман қалғандарды құтқара бастағанда, неміс жеңіл крейсері "Стеттин" жақындап келіп, атуға кірісті, британдықтарды құтқаруды тоқтатып, британдық теңізшілерді қалдыруға мәжбүр етті. Британдық E4 су асты кемесі оқиғаны байқап, "Стеттинге" торпеда жіберді, бірақ сәтті болмады; "Стеттин" су асты кемесіне шабуға тырысты, ол қашып құтылу үшін суға батты. E4 қайта су бетіне шыққанда үлкен кемелер кетіпті. Су асты кемесі британдық экипаж мүшелері мен аман қалған неміс теңізшілерін шағын қайықтарда құтқарып алды. Неміс теңізшілері құрлыққа қарай бағыт көрсетілген компаспен қалды, өйткені су асты кемесі оларды алып кетуге тым кішкентай болды.

At around 07:00, Arethusa, steaming south towards the anticipated position of the German ships, sighted a German torpedo boat, Accompanying Arethusa were the 16 destroyers of the 3rd Destroyer Flotilla. behind were Fearless with the 1st Destroyer Flotilla of 16 destroyers and behind them was Goodenough with the six cruisers; visibility was no more than G194 immediately turned towards Heligoland, radioing Rear Admiral Leberecht Maass, commander of the German destroyer squadron. Maass informed Rear Admiral Franz von Hipper, commander of the German battlecruiser squadron and responsible for local defence. Hipper was unaware of the scale of the attack but ordered the light cruisers and to defend the destroyers. The light cruisers moored on the Ems, , , , and Kolberg from the river Jade, Danzig and München from Brunsbüttelkoog on the river Elbe were ordered to raise steam. Tyrwhitt ordered four destroyers to attack G194 and the sound of gunfire alerted the remaining German destroyers moving north, which turned south towards home. Before they could complete the turn, they were sighted by British destroyers which commenced firing. The trailing destroyer was hit, followed by the destroyer minesweepers D8 and T33. G9 called for fire against the attacking ships from coastal artillery but the mist meant the gunners could not tell which ships were which. At 07:26, Tyrwhitt turned east, to follow the sound of gunfire sighting ten German destroyers, which he chased through the increasing mist for 30 minutes, until the ships reached Heligoland and he was forced to turn away. At 07:58, Stettin and Frauenlob arrived, reversing the situation so that the British destroyers were obliged to retreat towards Arethusa and Fearless. Stettin withdrew, since the German destroyers had escaped but Frauenlob was engaged by Arethusa. Arethusa was better armed but two of its four guns jammed and another was damaged by fire. Frauenlob—armed with ten guns—caused considerable damage before a shell from one of Arethusas two guns destroyed her bridge, killing 37 men including the captain, forcing her to withdraw and return to Wilhelmshaven badly damaged. At 08:12, Tyrwhitt returned to the original plan to sweep the area from east to west. Six returning German destroyers were sighted which turned to flee, when turned back. The German ship had seen two cruisers, Nottingham and Lowestoft from Goodenough's squadron ahead and tried to pass through the British destroyers by surprise, only to be surrounded by eight destroyers and sunk. As British ships began to rescue survivors from the water, the German light cruiser Stettin approached and opened fire, forcing the British to abandon the rescue, leaving behind British sailors. The British submarine E4 had observed the action and launched a torpedo at Stettin but missed; Stettin attempted to ram the submarine, which dived to escape. When E4 resurfaced the larger ships had gone and the submarine rescued the British crewmen afloat in small boats with the German survivors. The Germans were left behind with a compass and direction toward the mainland as the submarine was too small to take them.

Кемелердің шатасуы

08:15-те Кейз Лурчер және тағы бір эсминецпен бірге төрт түтікшелі екі крейсерді байқады. Британдық кемелердің қосымша түрде қатысқанын білмей, ол "Invincible" кемесіне екі неміс крейсерін қуғанын хабарлады. Гуденоф сигналды алғаннан кейін, жау кемелерін іздеуді тоқтатып, Киеске өз кемелері – "Лоустофт" пен "Ноттингемге" қарсы көмек көрсету үшін бет бұрды. Кейсті төрт неміс крейсері қуды, ол оларды "Invincible" мен "Жаңа Зеландияға" қарай тартып, жау кемелері деп мәлімдеді. Соңынан Кейс "Саутгемптонды" таныды және кемелер Тирвитке қосылуға тырысты. Британдық суасты қайықтары басқа кемелердің бар екенін әлі білмеді, 09:30-да британдық суасты қайығы "Саутгемптонға" екі торпеда атып, бірақ сәттілік болмады. "Саутгемптон" оны тарануға тырысқанда, суасты қайық қашып кетті. "Лоустофт" пен "Ноттингем" байланыс шегінен шығып, эскадрильяның қалған бөлігінен бөлініп, ендігі іс-қимылға қатыспады. Тирвитт, Кейс қууда екенін білген соң, оған көмек көрсету үшін бұрылып, тұманға байланысты "Стетинды" жоғалтып, "Fearless" және оның эсминец эскадрильясына тап болды. "Аретуза" ауыр зақым алды, 10:17-де "Fearless" жақындасып, екі крейсер де қазандықтарын жөндеу үшін жиырма минутқа тоқтады.

Неміс крейсерлері

Кёльн, Страсбург және Ариадне Вильгельмшафеннен неміс кемелеріне қосылу үшін шықты, ал Майнц басқа бағыттан жақындады. Адмирал Маас шабуылдың мәнісін әлі білмеді және жауды іздеу үшін кемелерін таратып жіберді. Страсбург Аретузаны бірінші болып тауып, снарядтар мен торпедалармен шабуыл жасады, бірақ жойғыштардың торпедалық шабуылдарынан кейін кері шегінді. Тирвитт батысқа бұрылғанда, адмирал Маасспен бірге Кёльн оңтүстік-шығыстан жақындады және оны да торпедалар қуды. Тирвитт Беаттиге күштерді сұрап сигнал берді, ал Гуденоуг өзімен қалған төрт крейсермен көмекке келді; күш батысқа бұрылды. Беатти солтүстік-батыстағы оқиғаларды радиоарқылы қадағалап отырды. 11:35-ке дейін британдық кемелер өз міндеттерін орындамай, кері шегіп үлкермеді; су көтерілгенде неміс кемелері портынан шығып, шайқасқа қосыла алатын еді. Беатти өзінің бес жауынгерлік крейсерін ең жоғары жылдамдықпен оңтүстік-шығысқа қарай, шайқасқа бір сағаттық қашықтықта бағытталды. Басқаларын құтқару үшін оның қуатты кемелерін пайдаланудың артықшылықтары айқын болғанымен, бұл торпедадан зардап шегу немесе су көтерілген кезде неміс дредноуттарымен кездесу мүмкіндігімен салыстырылуы керек еді. 11:30-да Тирвитт эскадрильясы неміс крейсері Майнцке тап болды және кемелер 20 минут бойы шайқасты, ал Гуденоугтың келуі Майнцті қашуға мәжбүр етті. Гуденоуг оны қуды, ал Майнц жоғалтып алмақшы болып, Аретуза мен оның жойғыштарының жолына шықты. Рульдік басқаруы зақымдалып, Гуденоугтың кемелеріне қарай бұрылып, снарядтар мен торпедаға ұшырады. 12:20-да капитан кемеге су толуын және экипажтың кемені тастап кетуін бұйырды. Кейс кемелердің негізгі тобына қосылып, Лурхерді Майнцке экипажды алып кету үшін жақынға әкелді. Бұл шайқаста үш британдық эсминец ауыр зақымдар алды. Страсбург пен Кёльн бірлесіп шабуыл жасады, бірақ шайқасты Беатти мен жауынгерлік крейсерлер тоқтатты. Эсминец офицері былай деп жазды:

Cöln, Strassburg and Ariadne had sailed from Wilhelmshaven to join the German ships, while Mainz was approaching from a different direction. Admiral Maass was still unaware of the nature of the attack and dispersed his ships in search of the enemy. Strassburg was first to find Arethusa and attacked with shells and torpedoes but was driven off by torpedo attacks from the destroyers. As Tyrwhitt turned away to the west, Cöln—with Admiral Maass—approached from the south east and was also chased away by torpedoes. Tyrwhitt signalled Beatty requesting reinforcements and Goodenough with the four cruisers remaining with him came to assist; the force turned west. Beatty had been following the events by radio to the north west. By 11:35, the British ships had still not completed their mission and withdrawn; with the rising tide, larger German ships would be able to leave harbour and join the engagement. Beatty took his five battlecruisers south eastwards at maximum speed, an hour away from the engagement. While the advantages of using his more powerful ships to rescue the others was clear, this had to be weighed against the possibility of mischance by torpedo or of meeting German dreadnoughts once the tide was up. At 11:30, Tyrwhitt's squadron came upon the German cruiser Mainz and the ships engaged for 20 minutes, before the arrival of Goodenough caused Mainz to attempt an escape. Goodenough gave chase and in trying to lose him, Mainz came back across the path of Arethusa and her destroyers. Her steering was damaged, causing her to turn back into the path of Goodenough's ships and she was hit by shells and a torpedo. At 12:20, her captain ordered his ship to be scuttled and the crew to abandon ship. Keyes had now joined the main body of ships and brought Lurcher alongside Mainz to take off the crew. Three British destroyers had been seriously damaged in the engagement. Strassburg and Cöln attacked together but the battle was interrupted by Beatty and the battlecruisers. A destroyer officer wrote,

Жауынгерлік крейсерлер

Страсбург ұрыс крейсерлері жақындаған кезде, өздерін босатып, қашып құтылуға үлкерді, бірақ Кёльн соғыс крейсерлерінің әлдеқайда ірі қаруларымен тез арада жартылай қиратылды. Ол бірден батудан неміс жеңіл крейсері Ариаднаның көрінуімен сақталды, оны Битти қуып, қайтадан жылдам жеңіске жетті. Ариадна батуға тасталды, ол 15:00-де батып, аман қалғандарды алып шыққан неміс кемелері "Данциг" және "Стралсунд" көмектесті. 13:10-да Битти солтүстік-батысқа бұрылып, барлық британдық кемелерге кері шегінуге бұйрық берді, себебі жарық көтеріліп, үлкен неміс кемелерінің Жейд сағасынан өтуіне мүмкіндік туды. Кёльнге тағы бір рет өтіп, оқ атып, батырды. Экипажды құтқаруға жасалған әрекеттер суасты қайығының келуімен тоқтатылды; екі күннен кейін неміс кемесі батудан аман қалған 250-ге жуық адамның біреуін құтқарды. Контр-адмирал Маас кемесімен бірге қаза тапты. Төрт неміс крейсері шайқастан аман қалды, тұман оларға көмектесті. Страсбург ұрыс крейсерлеріне жақындады, бірақ оларды уақтылы байқап, кері бұрылды. Ол британдық Town класындағы крейсерлер сияқты төрт түтікке ие болды, бұл оның тұманға жоғалып кетуіне жеткілікті шатастыру тудырды. Неміс ұрыс крейсерлері Жейдтен сағат 14:10-да шығып, басқа кемелерді іздеуді абайлап бастады. Контр-адмирал Хиппер Сейдлицке сағат 15:10-да келді, бірақ ол кезде шайқас аяқталған еді.

Шығындар

Германия "Майнц", "Кёльн" және "Ариадне" жеңіл крейсерлерін, сондай-ақ V187 эсминцісін жоғалтты. "Фрауенлоб", "Страсбург" және "Штеттин" жеңіл крейсерлері зақымданып, жандарды жоғалтып базаға қайтып келді. Неміс әскерінен 1242 адам зардап шекті, оның ішінде 712 адам қаза тапты, соның ішінде Маасс және эсминецтер бригадасының командирі. Британдықтар 336 тұтқын алды, коммодор Кейс "Лурхер" эсминцісімен 224 неміс теңізшісін құтқарып Англияға жеткізді, тұтқындардың арасында Тирпицтің ұлы да болды. Британдықтар кеме жоғалтпады, ал жарақат алғандардың саны 35 қаза тапқан және шамамен 40 жараланған адамды құрады.